Srebro i miedź w walce z mastitis

Polskie mleko Choroby krów
Data publikacji 05.12.2017r.

Zespół badawczy pod kierownictwem dr. Marcina Gołębiewskiego z Zakładu Hodowli Bydła, Katedry Szczegółowej Hodowli Zwierząt SSGW w Warszawie, postanowił opracować innowacyjny system do profilaktyki i wspomagania leczenia subklinicznych mastitis krów mlecznych na bazie synergistycznego oddziaływania nanocząsteczek srebra i miedzi. Z wynikami badań dr Gołębiewski podzielił się na I Kongresie Hodowców Bydła Mlecznego, który odbył się 7 listopada br. na PGE Narodowy.

Wyniki badań populacji aktywnej krów mówią, iż z powodu mastitis brakowana jest co piąta krowa. 75% stanów zapalnych wymienia stanowią formy niewidoczne czy subkliniczne mastitis. Obliczono także, że na każde 100 tys. komórek somatycznych w mleku, powyżej poziomu 100 tys. wydajność mleka spada o 2,5% – tłumaczył dr Gołębiewski.


Obecnie jedyną formą farmakologicznego leczenia mastitis jest antybiotykoterapia. Gdy pojawi się stan zapalny najczęściej stosujemy antybiotyki o określonym mechanizmie zabijania bakterii, na które działa. Niestety, inne formy choroby np. zapalnie typu grzybowego czy wywołane przez pierwotniaki po zastosowaniu antybiotyku pozostają nietknięte. Ponadto bakterie wytwarzają odporność i doszliśmy już do sytuacji, w której podawanie antybiotyków staje się coraz mniej skuteczne.

Zespół naukowców postanowił więc wykorzystać nanotechnologię, tak opracować produkt dobry jakościowo, tani i co bardzo ważne, by nie wymagał okresu karencji. Badania przeprowadzano w 80 gospodarstwach o przeciętnej liczbie 62 krów o wydajności 7015 kg mleka. Średnia liczba komórek somatycznych wynosiła 468 tys. w 1 ml, a liczba nawrotów mastitis u krów objętych badaniem wynosiła 3,5 w czasie laktacji. W badanych gospodarstwach koszty mastitis wynosiły ponad 1100 zł na sztukę na rok, co przy stadzie 62 krów stanowi niebagatelne straty finansowe.

Wpadliśmy na pomysł, by wykorzystać srebro (którego właściwości antybakteryjne znane są już od starożytności) w formie bardzo małych cząsteczek (stąd nazwa nano) do wspomagania zwalczania drobnoustrojów znajdujących się w okolicach gruczołu mlekowego. Połączyliśmy cząsteczki srebra z cząsteczkami miedzi, która z kolei działa toksycznie na pewne grupy bakterii. W rezultacie tych badań powstały środki – jest ich 8 – które służą do zabezpieczenia gruczołu mlekowego w całym cyklu produkcyjnym. W oparciu o nie powstały również ściereczki do wymion, środki do predipingu zabezpieczające głównie przed powstawaniem mastitis drogą środowiskową. Opracowaliśmy także substancje do zabezpieczania wymion po udoju oraz najnowszy środek dowymieniowy – będący obecnie w fazie testowania – który wprowadzany jest do gruczołu mlekowego, tak jak antybiotyki. Jest on substancją wspomagającą profilaktykę występowania subklinicznego mastitis – prezentował efekty badań dr Marcin Gołębiewski.

Dlaczego te środki są tak dobre? Bo przede wszystkim są tanie w stosunku do antybiotyków oraz nie powodują powstawania odporności bakterii. Nanocząsteczki są bowiem takimi elementami, które działają jednocześnie na co najmniej 6 molekularnych mechanizmów śmierci komórkowej, czyli trudniej jest wytworzyć odporność przeciwko tak złożonemu elementowi.

Najnowsze wyniki badań naukowcow z SGGW pokazały, że najbardziej efektywne działanie preparatów odkażających opartych na nanocząstkach srebra i miedzi występuje przy stężeniu substancji czynnej 1–5 ppm (części na milion). I co bardzo ważne – terapia krów nie wymaga okresu karencji. Zbadano także wpływ stosowania tych preparatów na wymię. Okazało się, że środki są zupełnie obojętne dla komórek gruczołu mlekowego.

Beata Dąbrowska

Partner serwisu