Jak zagospodarować nadwyżkę kukurydzy?

Uprawa
Data publikacji 02.10.2017r.

W ostatnich latach wielu rolników zwiększyło areał uprawy kukurydzy i w skali kraju przekracza on 1 mln ha. Hodowcy bydła przyjmują rozsądną strategię, że najpierw napełniają silosy kukurydzą na kiszonkę, a ewentualną nadwyżkę plantacji pozostawiają do zbioru na ziarno, ewentualnie na CCM lub ziarno do zakiszenia.

Zbiór na sucho


Od momentu pojawienia się czarnej plamki nie przybywa już asymilatów, a ziarno może tylko tracić wodę. W tym  momencie wilgotność ziarna oscyluje zwykle od 25% (w dobrych warunkach pogodowych i u wczesnych odmian)  do 40% (u odmian późniejszych i w gorszych warunkach pogodowych). Po pojawieniu się czarnej plamki ziarniaki dalej oddają wodę, ale nie odbiera jej już roślina, lecz woda odparowuje bezpośrednio przez ziarniaki, przez wierzchołek kolby i przez liście okrywowe kolby.

Właściwy termin zbioru kukurydzy na ziarno przypada zwykle na 2–4 tygodnie po pojawieniu się czarnej plamki. Nie można tego terminu przeciągać, bo stwierdzono w badaniach, że opóźnianie zbioru, zwłaszcza do 8–10 tygodni po stadium czarnej plamki, powoduje zmniejszenie plonu ziarna i zwiększenie strat z powodu pogorszenia jakości ziarna (np. przez fuzariozę). Wzrastać mogą też straty powodowane przez dziki. W późnych terminach oddawanie wody przez ziarniaki ustaje lub jest minimalne.


Ziarniaki typu dent (po lewej) zaczynają tracić wodę później, ale szybciej niż flint (po prawej). Sposób jej utraty przez miękką  przednią stronę ziarniaka został nazwany „efektem kominowym”


Z obserwacji wieloletnich wynika, że w polskich warunkach ziarno kukurydzy obniża swoją wilgotność:  we wrześniu w tempie o koło 0,75–1% dziennie podczas korzystnej słonecznej i wietrznej pogody), do połowy października o 0,5–0,75% dziennie, w drugiej połowie października i w początkach listopada o 0,25–0,5% dziennie od połowy listopada – oddawanie wody zmniejsza się do 0,25% dziennie lub całkowicie ustaje.

Typ ziarna robi różnicę

Odmiany kukurydzy z ziarnem typu dent zaczynają oddawać wodę z ziarniaków późno, ale bardzo szybko. Odmiany z ziarnem typu flint tracą wodę z ziarniaków wcześniej, ale powoli. W efekcie tych różnic w oddawaniu wody odmiany dent w stosunku do odmian flint z tej samej klasy wczesności FAO w okresie zbioru mają zwykle ziarno o 2–3% suchsze.  Teoretycznie suchsze denty wskazują, że powinny być zbierane wcześniej. Nie do końca jest to prawdą. Generalnie przyjmuje się że ziarno dent powinno zbierać się w momencie od 30% wilgotności ziarna, a flinty od 35% wilgotności ziarna.

To denty powinno zbierać się później, bo ten typ ziarna szybko traci wodę dopiero od fazy czarnej plamki. Co ważne, robi to w porównaniu z flintami gwałtownie. Wynika to z tego, że przednia strona ziarniaka typu dent po osiągnięciu dojrzałości fizjologicznej (czarna plamka) pozostaje miękka, przepuszczalna dla wody, a pozostała boczna część ziarniaka twardnieje. Stąd denty zwane są typem „koński ząb”, bo dojrzałe ziarno posiada charakterystyczne zagłębienie (podobnie jak u zębów koni), które powstaje na skutek wysychania wnętrza i zapadania się okrywy ziarniaka.  Proces oddawania wody przez ziarniaki dent przez miękką przednią warstwę ziarniaka został nazwany jako efekt kominowy.

Odmiany flint ze szklistą skrobią wraz z zaawansowaniem procesu dojrzewania tworzą szybko twardniejącą przednią stronę ziarniaka, która jest bardzo trudno przepuszczalna dla wody. Wskutek tego rośliny dojrzewając oddają mniej wody. Z tych prostych przyczyn i różnić w pozbywaniu się wody z ziarniaków nigdy ziarna flint nie dosuszymy na polu do takiego poziomu jak ziarna dent.  Pozostawiając odmiany dent na zbiór po odmianach flint pamiętajmy jednak o ich pewnej słabości. Jest nią, niestety, skłonność do osypywania ziarna. Ziarno flint nie osypuje się, bo dość mocno trzyma się osadki.

Marek Kalinowski

Artykuł podzielony na strony, czytasz 2 z 2 stron.

Poprzednia strona

Partner serwisu