Najczęstsze jesienne choroby zbóż - jak im zapobiec?

Uprawa
Data publikacji 06.11.2017r.

Trudno jest przewidzieć, jaka pogoda może nas zaskoczyć tej jesieni. Od wielu lat w naszym kraju jest stosunkowo ciepło z okresowymi opadami deszczu, a zima łagodna z temperaturami, które tylko od czasu do czasu spadają poniżej zera. Z każdym rokiem trzeba się liczyć, że jednak warunki pogodowe będą sprzyjać rozwojowi wielu grzybów, które będą zakłócać prawidłowy rozwój zbóż. To może oznaczać konieczność przeprowadzenia zabiegu T0.

Ze wszystkich zbóż jęczmień i pszenica to gatunki, które najbardziej wymagają pomocy jesienią, gdyż są najbardziej porażane przez grzyby powodujące choroby. Oczywiście nie oznacza to, że pszenżyto czy żyto nie wymagają ochrony. Najczęściej problem z nasileniem chorób występuje na plantacjach sianych wcześnie lub w optymalnym terminie. Niektóre odmiany, szczególnie te siane wcześnie, o niewystarczającej odporności na choroby, wyjątkowo potrzebują ochrony. Poniżej charakterystyka najbardziej popularnych chorób zbóż, z którymi rolnicy zmagają się podczas jesiennych upraw.


Zgorzel siewek

(inaczej więdnięcie siewek, fuzarioza) (sprawca: Gaeumannomyces graminis). To choroba grzybowa, w której porażeniu ulegają kiełki i korzonki zarodkowe siewek. W następstwie tego na korzonkach pojawiają się brunatne zatokowe plamy lub następuje całkowite brunatnienie od miejsca infekcji. Kiełki bardzo często są zniekształcone, poskręcane, spłaszczone lub w ogóle rzadko kiedy udaje się im wyjść na powierzchnie gleby. Po porażeniu przez zgorzel pierwszy liść, o ile uda mu się wyjść na powierzchnię, już może być zniekształcony. W dolnej i podziemnej części pędu występują zatokowe plamy, brunatnienie, które po pewnym czasie może objąć cały obwód, to z kolei może spowodować żółknięcie liścia, jego więdnięcie, zasychanie i zamieranie. Choroba występuje na różnych gatunkach zbóż. Najczęściej atakowane są: pszenica ozima, żyto, jęczmień. Zgorzel siewek, czyli fuzarioza siewek jest najwcześniejszą formą fuzariozy zbóż. Może powodować straty w plonie nawet do 20%.

Zapobieganie: wybór kwalifikowanego materiału siewnego, przerwa w uprawie roślin zbożowych na tym samym polu, zwalczanie chemiczne za pomocą zaprawiania materiału siewnego, przyspieszenie mineralizacji resztek pożniwnych, uregulowanie stosunków powietrzno-wodnych gleby.

Mączniak prawdziwy

zbóż i traw (potocznie: mącznik, pleśnienie zbóż, biała pleśń) to choroba występująca powszechnie na wielu gatunkach zbóż. Ma bardzo duże znaczenie gospodarcze na wszystkich obszarach intensywnych upraw. Jest to jedna z groźniejszych chorób pszenicy i jęczmienia. Mniej poraża żyto i owies. Występuje już jesienią. Mączniak prawdziwy zbóż i traw może powodować straty w plonie nawet do 30%. Próg szkodliwości dla pszenicy w fazie krzewienia wynosi od 50 do 70% roślin z pierwszymi objawami porażenia. Sprawcą mączniaka prawdziwego zbóż są grzyby z rodzaju Blumeria graminis będące pasożytami bezwzględnymi.

Pierwsze objawy choroby na zbożach ozimych występują już późną jesienią. Objawem jest watowata, początkowo biała grzybnia, która z czasem ciemnieje i przybiera ciemnobiałą lub szarą barwę. Pośród strzępek pojawiają się owocniki (czarne kropki). Liście pod grzybnią po pewnym czasie żółkną, zamierają i pozostają tylko czarne, kuliste owocniki na liściach. Porażeniu ulegają kolejne liście.

Zapobieganie: unikanie sąsiedztwa zbóż ozimych i jarych, przerwa w uprawie roślin zbożowych na tym samym polu, przyspieszenie mineralizacji resztek pożniwnych, zrównoważone nawożenie azotowe, wybór odmian tolerancyjnych, zwalczanie chemiczne za pomocą układowych zapraw nasiennych oraz opryskiwanie fungicydami.

Septorioza paskowana

liści pszenicy występuje najczęściej na pszenicy, rzadziej na pszenżycie i życie. Pojawia się także na jęczmieniu i niektórych trawach. Straty w plonie ziarna mogą wynosić od 5 do 30%, czasem może być więcej – w zależności od rozwoju choroby. Największe szkody występują w latach o dużej wilgotności. Pierwsze objawy pojawiają się na liściach wschodzącego zboża. Początkowo są to małe, jaśniejsze, podłużne plamy, które szybko żółkną. Z czasem plamy powiększają się, zajmują podłużne, oddzielone nerwami obszary o nieregularnych końcach. Później na plamach pojawiają się ciemne punkty – są to owocniki grzyba, tzw. piknidia. Przy silnym porażeniu plamy mogą występować na całym liściu, prowadząc do jego zasychania.


Septorioza liści


Zapobieganie: wybór mniej podatnych na chorobę odmian, stosowanie przerwy w uprawie roślin na tym samym polu, przyspieszenie mineralizacji resztek pożniwnych, uregulowanie stosunków powietrzno-wodnych gleby, zrównoważone nawożenie azotem, fosforem i potasem, niszczenie samosiewów zbóż, opryskiwanie roślin fungicydami, zaprawianie materiału siewnego chemicznie.

Artykuł podzielony na strony, czytasz 1 z 2 stron.

Czytaj dalej

Partner serwisu