Nie ma wapnia, są choroby!

Uprawa
Data publikacji 07.10.2017r.

Mimo iż wapń jest stosowany w stosunkowo dużych dawkach w porównaniu do innych makroelementów, a rośliny pobierają stosunkowo mało tego składnika, to niedobór wapnia dla roślin działa silnie ograniczająco na ich wzrost i plonowanie. Postępująca w Polsce intensyfikacja rolnictwa, używanie nawozów mineralnych fizjologicznie kwaś- nych oraz przewaga gleb lekkich i zakwaszonych sprawia, że problem niedoboru wapnia dla roślin nasila się. Zatem jak go ocalić?

Naturalnym źródłem wapnia w glebie są węglany, krzemiany, glinokrzemiany i siarczany. Gleby wytworzone z wapieni oraz gleby pobagienne są zasobne w wapń. Najmniej wapnia występuje natomiast w glebach płowych oraz bielicowych. Zawartość wapnia w glebie zależy głównie od rodzaju skały macierzystej, a jego dostępność dla roślin od stopnia kwasowości gleby, która decyduje o intensywności rozpuszczalności danego minerału i uwalnianiu z nich wapnia.

Straty niepokrywane


Wapń w glebie występuje w formach mniej lub bardziej dostępnych dla roślin. Przy pH powyżej 7,2 wapń jest na przykład niedostępny dla roślin z uwagi na tworzenie przez ten kation połączeń nierozpuszczalnych w wodzie. Wraz ze ,,starzeniem się gleb” i wskutek przemywania ich przez opad atmosferyczny, ilość wapnia w glebie sukcesywnie zmniejsza się. To sprzyja procesowi zakwaszenia gleby i uwalnianiu do roztworu glebowego szkodliwych związków glinu. Jakby tego było mało, wobec wapnia antagonistycznym pierwiastkiem jest magnez. Przy jednoczesnym nadmiarze tego składnika i wysokim pH gleby dochodzi do znacznych niedoborów wapnia dla roślin.

Nawozy azotowe, nawozy azotowe z siarką, takie jak: siarczan amonu, mocznik, saletra amonowa, siarczan potasu lub siarczan magnezu działają zakwaszająco na glebę. Najszybciej do zakwaszenia gleby dochodzi po zastosowaniu siarczanu amonu. W celu zneutralizowania np. 1 kg zastosowanego azotu potrzeba 1,0–1,5 kg CaO, a na zneutralizowanie 1 kg stosowanej siarki potrzeba minimum 2 kg CaO. Przy stosowaniu średnio 73 kg azotu na hektar konieczne jest zastosowanie minimum 73–110 kg CaO/ha.

Najwięcej wapna stosują rolnicy w województwach: opolskim, dolnośląskim i pomorskim (70–130 kg CaO/ha). Jednak według danych GUS, średnio w latach (2009–2013) zużywano zaledwie 38,8 kg/ha nawozów wapniowych. Tak niska wartość wynika z tego, że większość rolników wciąż nie wapnuje gleb w ogóle lub stosuje się wciąż za mało CaO na hektar. Tak więc coroczne straty wapnia nie są w praktyce pokrywane. Dlatego niezwykle ważne jest uwzględnienie, obok nawożenia azotem, potasem i fosforem, nawożenia gleb wapniem w celu utrzymania optymalnego poziomu tego składnika w glebie, zneutralizowania zakwaszającego działania nawozów oraz dobrego zaopatrzenia roślin w ten pierwiastek.


W przeliczeniu na 1 tonę plonu głównego wraz z odpowiednią ilością produktu ubocznego rzepak zabiera 41,3 kg wapnia. Przy bardzo wysokich plonach daje to ubytek nawet 200 kg wapnia z hektara. Zawartość wapnia w krytycznej fazie początku kwitnienia rzepaku wynosi aż 1–2% suchej masy



Wapń jest tracony z gleby również w wyniku wymywania oraz pobrania tego pierwiastka przez rośliny. Szacuje się, że w ciągu roku wskutek opadów atmosferycznych wymyciu ulega ok. 200 kg CaO/ha. Im gleba ma wyższy odczyn oraz jednorazowo stosuje się większą dawkę, tym więcej wapnia ulega wymyciu (stratom). Z plonami roślin uprawnych wynosi się natomiast od 15 do nawet 150 kg Ca/ha/rok. Średnie pobranie Ca i Mg w kg przez wybrane rośliny uprawne w przeliczeniu na 1 tonę plonu głównego wraz z odpowiednią ilością produktu ubocznego zamieszczono w tabeli 1.

Z danych w tabeli 1 wynika, że najwięcej wapnia z przeciętym plonem w przeliczeniu na 1 tonę plonu głównego wraz z odpowiednią ilością produktu ubocznego pobiera rzepak, kukurydza uprawiana na ziarno oraz burak cukrowy. Dlatego w przypadku tych roślin nawożenie wapniem jest po prostu niezbędne. Warto pamiętać, że na pobieranie wapnia przez rośliny ma wpływ nie tylko odczyn gleby (optymalny 6,5–7,2), ale także zawartość materii organicznej w glebie, która zapobiega wymywaniu wapnia z gleby, wilgotność gleby (niska zmniejsza dostępność Ca) oraz zagęszczenie gleby. W glebach zbitych, zlewnych i słabo napowietrzonych, pobieranie wapnia przez rośliny jest także znacznie utrudnione.

Artykuł podzielony na strony, czytasz 1 z 3 stron.

Czytaj dalej

Partner serwisu