r e k l a m a

Partner serwisu

Zły przedplon obniża plon pszenicy o 20%. Jak temu zapobiegać?

Uprawa Pszenica
Data publikacji 26.02.2019r.

Niedawno przybliżaliśmy biologię dwóch ważnych chorób podsuszkowych – łamliwości źdźbła zbóż i traw oraz fuzaryjną zgorzel podstawy źdźbła i korzeni. Do tego grona trzeba dopisać zgorzel podstawy źdźbła, zgorzel podstawy źdźbła i korzeni, ostrą plamistość oczkową (rizoktonioza), także fuzaryjną zgorzel siewek i zgorzel siewek zbóż.

Choroby podsuszkowe to cały kompleks i wielu sprawców. Oczywiście sprzyja im duży udział zbóż w zasiewach i monokultura. Sprzyjają też błędy w zmianowaniu, bo przemyślana rotacja gatunków i wiedza o przedplonach, których podsuszki nie lubią, jest istotna.

r e k l a m a

Najważniejsze jest zmianowanie

Trudno jednoznacznie stwierdzić, która z wymienionych chorób jest najgroźniejsza, ale większość badaczy za taką uważa łamliwość źdźbła zbóż i traw, a za stanowiącą coraz większe zagrożenie i najbardziej kosztowną w zwalczaniu – zgorzel podstawy źdźbła. Czasami to jednak zgorzel fuzaryjna jest przyczyną złego przezimowania plantacji i największych strat

r e k l a m a

Najbardziej wrażliwa na złe stanowisko po zbożach i choroby podsuszkowe jest pszenica i uprawiana po przedplonach zbożowych - daje przeciętnie plon o 20% niższy niż po innych przedplonach. 

Przy prawidłowym, zdrowym płodozmianie zagrożenie tymi chorobami można mocno ograniczyć, ale jak wskazują badania, np. łamliwość podstawy źdźbła zbóż i traw może się rozwijać w zbożach niezależnie od przedplonu. O jej szkodliwości decydują przede wszystkim warunki klimatyczne i glebowe. Są co prawda dostępne środki chemiczne ograniczające występowanie chorób podsuszkowych, ale przed ich stosowaniem powinniśmy wykorzystać możliwości agrotechnicznego ograniczania tych chorób. Najważniejsze to przemyślane zmianowanie.

Objawy i szkodliwość chorób poduszkowych

Zazwyczaj charakterystyczne objawy występowania chorób podsuszkowych w łanie obserwujemy po kwitnieniu zbóż. Wówczas widać placowo występujące przedwczesne „dojrzewanie” i zamieranie roślin, tzw. białokłosowość. Po pewnym czasie, ale jeszcze na długo przed zbiorem, szczególnie w lata mokre, rośliny porażone przez patogeny powodujące choroby podsuszkowe stają się jeszcze bardziej widoczne w łanie. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest występowanie na kłosach osłabionych roślin czerni zbóż (Alternaria spp., Cladosporium spp.). Kiedy objawy chorób podsuszkowych stają się widoczne w łanie, na walkę z nimi jest już jednak zdecydowanie za późno.

Mimo że podsuszki występują na podstawie źdźbła i korzeniach zbóż, w znaczącym stopniu wpływają na obniżenie uzyskiwanego plonu ziarna, pogarszając przy tym jego parametry jakościowe, takie jak: masa 1000 ziaren, liczba ziaren w kłosie, rozkrzewienie produkcyjne oraz plon ziarna z kłosa.

Monokultura to proszenie się o problemy

Monokultura zbóż to problemy z podsuszkami na życzenie, co bardzo dokładnie bada się na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie, bowiem na zlokalizowanym w Bałcynach doświadczeniu Katedry Systemów Rolniczych pięć gatunków zbóż uprawia się w ponad 40-letnich monokulturach. Badania wykazały, że mimo wysiewu takiej samej liczby zaprawionych ziaren na 1 m2 w monokulturze i w prawidłowym – 6-polowym płodozmianie, już po wschodach w monokulturach obsada roślin była mniejsza. Ta dysproporcja pogłębiała się w ciągu sezonu wegetacyjnego. Różnica w obsadzie roślin między monokulturą, a płodozmianem była większa w uprawach zbóż ozimych niż zbóż jarych, a największa była dla pszenicy ozimej i pszenżyta ozimego.

  • Nazwa zgorzeli podstawy źdźbła jest nieco myląca, bo mocno poraża i uszkadza ona korzenie. To ponadto choroba będąca głównym sprawcą zmniejszania obsady roślin uprawianych w monokulturze i po złych przedplonach


Badania fitopatologiczne prowadzone w Katedrze Fitopatologii i Entomologii UW-M w Olsztynie wykazały np. że głównym sprawcą zmniejszenia obsady roślin w monokulturze jest
G. graminis var. Tritici, sprawca zgorzeli podstawy źdźbła. Objawy tej choroby pozostają często niezauważone przez rolników, ponieważ rośliny zdrowe, rozwijając się normalnie, już od momentu krzewienia maskują rośliny porażone i nie pozwalają ich dostrzec. Występowanie choroby w tej fazie możemy stwierdzić dopiero po wykopaniu roślin i opłukaniu korzeni w wodzie. Objawy choroby najlepiej widać, gdy wypłukane korzenie roślin są zanurzone w czystej wodzie znajdującej się w białym, płaskim naczyniu. Porażone rośliny mają ciemno zabarwione korzenie bądź ich fragmenty. Silne porażenie korzeni pszenicy ozimej przez G. graminis powoduje zamieranie roślin i ich wypadanie już we wczesnych fazach rozwojowych.


W badaniach najlepszym przedplonem ograniczającym zgorzele korzeni i podstawy źdźbła pszenicy ozimej jest rzepak jary i gorczyca biała


Marek Kalinowski
fot. Marek Kalinowski (x4)

r e k l a m a

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody