Nasza strona zapisuje niewielkie pliki tekstowe, nazywane ciasteczkami (ang. cookies) na Twoim urządzeniu w celu lepszego dostosowania treści oraz dla celów statystycznych. Możesz wyłączyć możliwość ich zapisu, zmieniając ustawienia Twojej przeglądarki. Korzystanie z naszej strony bez zmiany ustawień oznacza zgodę na przechowywanie cookies w Twoim urządzeniu. Więcej informacji o plikach cookies.

Zgadzam się

r e k l a m a

Partner serwisu

Boży obiad - niezwykły kurpiowski obyczaj dla duszy

Wieś i Rodzina Tradycja
Data publikacji 21.04.2019r.

– Oooo, to bardzo stary obyczaj. Moja prababka, urodzona w 1860 roku, mówiła, że obchodzono ten boży obiad pokolenia przed nią. Ale teraz on zaczyna już upadać. Chodzi w nim o to, że kiedy człowiek umrze, przechodzi na drugą stronę. I on się za siebie już nie może modlić. Może tylko za nas. A za jego duszę to możemy się modlić tylko my, tu na ziemi. Żeby ją wyrwać z czyśćca. Tak mówi nasza wiara rzymskokatolicka – opowiada Czesław Bacławski, pieśniarz i strażnik niezwykłej kurpiowskiej tradycji.

Raczcie się, dusze, bożym obiadem!

r e k l a m a

Siedemdziesięciopięciolatek, mieszkaniec Gąsek pod Ostrołęką. O sobie mówi „prosty chłop”. Jest dziś najstarszym znającym i praktykującym pradawny wielkopostny i adwentowy obrzęd bożego obiadu. Na całym świecie czyśćcowe dusze chyba tylko w Gąskach znajdą takich orędowników. Czesław wierzy, że rytuał bożego obiadu ulży ich mękom. Do niego uciekają się zresztą nie tylko one, ale i liczni żywi. Badacze kultury, etnografowie i miłośnicy ginących tradycji co roku spieszą do Gąsek, żeby chłonąć żywą historię i uczyć się śpiewów za dusze.


Śpiewnik na tysiąc stron

Boży obiad to prawdziwa uczta – trwa dwa dni. Od soboty do niedzieli na tydzień przed Niedzielą Palmową. Zaczyna się koło godziny 9.00, 10.00 mszą świętą. Ale nie zwyczajną, lecz żałobną. I wszystko przebiega tak, jakby żywi żegnali kogoś, kto jeszcze przed chwilą był między nimi.

Z wystawieniem katafalku. Ksiądz zakłada ornat koloru czarnego, czyli jak do pogrzebu. Wystawiamy paschał i do tego dwie świece po obu stronach katafalku. Ksiądz mówi kazanie na temat dusz zmarłych. Ci, którzy potrzebują, spowiadają się. Komunię świętą ofiarowuje się za dusze czyśćcowe. Po mszy ksiądz jest wolny, wystawiamy krzyż i odmawiamy radosną część Różańca – opowiada Czesław.

Po różańcu jeden z uczestników bierze krzyż i prowadzi grupę śpiewającą „Kto się w opiekę” w kierunku kapliczki ustawionej w miejscu, w którym w XIX wieku na sośnie objawiła się Matka Boska. Spod kapliczki idą, śpiewając pieśni wielkopostne, do miejsca bożego obiadu. Kiedyś to był jakiś dom we wsi. Dziś grupa liczy tylu uczestników, że spotykają się w sali szkolnej. Przed „obiadowy” dom zawsze wychodzi gospodarz miejsca. Też trzyma krzyż.

Na boże obiady zjeżdżają się  zainteresowani zanikającym obrzędem, m.in. działacze stowarzyszenia „Trójwiejska” z Gdańska, ale też osoby z Białorusi, Ukrainy, a nawet odległej Afryki

  • Na boże obiady zjeżdżają się  zainteresowani zanikającym obrzędem, m.in. działacze stowarzyszenia „Trójwiejska” z Gdańska, ale też osoby z Białorusi, Ukrainy, a nawet odległej Afryki

Ostateczne rzeczy

Jest wtedy takie przywitanie krzyża kościelnego z domowym. Krzyże pochylają się ku sobie. I śpiewamy „Zbliżam się, k’Tobie, Jezu mój kochany. Całować ciężkie i nieznośne rany...” – przytacza słowa pieśni Czesław i w mgnieniu oka z recytacji przechodzi w lament. Zawodzącym głosem w smutnej tonacji wyśpiewuje hymn do każdej z części umęczonego ciała Zbawiciela. By przez każdą z nich osiągnąć zbawienie i wieczną szczęśliwość.

Śpiewam ze śpiewnika, który ma ponad tysiąc stron. Mój jest z 1868 roku. Zawiera czterdzieści mszy i nieszporów. W tym ponad tysiąc sto pieśni – wyjaśnia Czesław.

Żałobnicy wchodzą do sali i zasiadają za stołami, a raczej ławkami. Każdy ma przed sobą śpiewnik. Przewodnik grupy swoimi słowami wita zebranych, prosi o zachowanie powagi.

„...Rozważać będziemy mękę Pańską, kruchość naszego żywota na ziemi oraz ostateczne rzeczy człowieka, to znaczy śmierć, sąd Boży, niebo albo piekło...”, słyszą zebrani. A potem wzywają Ducha Świętego słowami hymnu „O Stworzycielu Duchu przyjdź”.

Czesław Bacławski podczas zeszłorocznego bożego obiadu w parafii Dąbrówka, do której należą Gąski. Jest głównym kantorem i najczęściej przewodzi całemu obrzędowi, niosąc krzyż

  • Czesław Bacławski podczas zeszłorocznego bożego obiadu w parafii Dąbrówka, do której należą Gąski. Jest głównym kantorem i najczęściej przewodzi całemu obrzędowi, niosąc krzyż


Jeszcze tylko „Krzyżu Chrystusa, bądźże pozdrowiony” i zaczynają śpiewać po kolei msze żałobne. Po pierwszej mszy – druga tajemnica Różańca. Po niej okazuje się, że to już dwunasta i najwyższy czas na Anioł Pański. I zaraz przerwa, ale musi ją poprzedzić „Wieczny odpoczynek...”.

Chwilę później podawany jest posiłek. Przewodniczący odczytuje błogosławieństwo i jemy. Od kilku lat obiad przygotowuje moja synowa, oczywiście wszyscy się na niego składają. A po obiedzie zaczynają się kolejne modlitwy. Bo przecież mamy dopiero dwie części Różańca i tylko dwie msze! Więc zaczynamy od „Trójca Bóg Ojciec”. Zna pani? Nie? Każdy powinien ją znać! – mówi Czesław i bez trudu intonuje.

Tak śpiewają, śpiewają msze żałobne, byle do godziny trzeciej, o której odprawiają drogę krzyżową. Czesław kolejny raz daje próbkę śpiewu. Przerywam mu po jakichś trzech minutach, ale czuję, że nie trafiłam na końcówkę. Nie mylę się – pieśń ma, bagatela, siedemdziesiąt pięć zwrotek. Jedną taką śpiewają przez godzinę.

Artykuł podzielony na strony, czytasz 1 z 2 stron.

r e k l a m a

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a