r e k l a m a

Partner serwisu

Groźne choroby – rdza żółta zbóż i traw

Data publikacji 03.03.2020r.

Rdza żółta zbóż i traw zadomowiła się w Polsce i zależnie od srogości przebiegu zimy od kilku lat występuje w pszenicy i pszenżycie. Rok 2014 był pierwszym, kiedy rdza żółta wystąpiła epidemicznie porażając nawet odmiany pszenżyta i pszenicy uważane za odporne na sprawcę choroby.

Zarejestruj się, i zaloguj aby przeczytać kolejne 3 artykuły.
Wszystkie przeczytasz dzięki prenumeracie lub kupując dostęp.

Zarejestruj się lub Zaloguj się

Czytaj bez ograniczeń

Kup dostęp

r e k l a m a

W tych gatunkach straty są największe, ale rdza żółta poraża także jęczmień i żyto. Naukowcy i koncerny chemiczne dość szybko znalazły odpowiedź na to, co się stało. W Europie i w Polsce zaczęła dominować rasa himalajska patogenu, a rok 2014 z powodu wysokiej wilgotności oraz niskich temperatur w okresie kwietnia i maja stworzył wyjątkowo dobre warunki do jego rozwoju.

Szkodliwość rośnie
Wśród trzech gatunków rdzy porażających pszenice, rdza żółta charakteryzuje się największymi wymaganiami odnośnie wilgotności i największą wrażliwością na wahania temperatury, zwłaszcza w czasie długiego okresu inkubacji.

Corocznie na zasiewach pszenicy rdza żółta występuje w północno- zachodnich rejonach Europy we Francji, Holandii, Danii, Wielkiej Brytanii i północnych Niemczech. W sprzyjających latach notuje się także znaczne występowanie rdzy żółtej w południowych rejonach Europy. Choroba jest powszechna w zachodnich rejonach Ameryki Północnej, górskich Ameryki Południowej, na obszarach centralnej i zachodniej Azji, w Australii.

W Polsce jeszcze kilka lat temu rdza żółta nie stanowiła większego problemu. Pojawiała się sporadycznie, chociaż wg informacji naukowych już w 1967 roku wystąpiła w Polsce w epidemicznym nasileniu na pszenicach ozimych i jarych powodując znaczne straty w plonach. W epidemicznym nasileniu wystąpiła ostatnio w 2014 r. i od tego czasu stanowi już duży problem.

Himalajski „wojownik”
Na zachodzie Europy rdza żółta stanowi duży problem od wielu lat. W Polsce to choroba, która do niedawna nie stanowiła problemu. Niestety w roku 2014 wystąpiło u nas wyjątkowo duże porażenie zbóż rdzą żółtą, a niektóre odmiany pszenżyta były porażone w 100%. Porażane były odmiany zbóż uznawane do tej pory za odporne na rdzę żółtą. Co się stało? Czy rdza żółta przełamała genetyczną odporność odmian?

Obserwuje się dużą dynamikę zmiany i rozwoju ras rdzy żółtej w Europie. Dotychczas dominujące w Europie rasy rdzy żółtej pochodzenia europejskiego zastąpiły rasy pochodzenia himalajskiego. Tym tłumaczyć można silne porażanie odmian zbóż dotychczas odpornych. W latach 2011–2014 dominującą rasą rdzy żółtej w Europie pochodzenia himalajskiego stał się tzw. typ Warrium (wojownik). Ta zmiana dotyczy także obszaru Polski.

Po zmianie populacji rdzy żółtej dotychczasowe dane na temat odporności trzeba weryfikować. Tak było np. z odmianą pszenżyta Dinaro uznawaną w przeszłości za odporną na rdzę żółtą, a potem odmianą silnie porażaną przez rasę pochodzenia himalajskiego, typ Warrium. Z odmian pszenżyta silnie porażane w ostatnich latach były też: Wiarus, Mikado, a umiarkowane porażenie występowało na odmianach Andiamo, Tomko, Tulus. Z odmian pszenicy w kilku ostatnich sezonach rdzą żółtą z różną siłą porażane były w kolejności alfabetycznej m.in.: Arkadia, Astoria, Bockris, KWS Magic, KWS Ozon, Legenda, Pamier Princeps, Wydma i Zawisza.

Warunki sprzyjające porażeniu
Z obserwacji wynika, że wielkość porażenia rdzą żółtą zależy w dużym stopniu od temperatur zimą. Przy średniej temperaturze w styczniu i lutym na poziomie 0 st. C i powyżej, można spodziewać się dużego zagrożenia rdzą żółtą. Grzyb do rozwoju wymaga wysokiej wilgotności i niskiej temperatury w okresie kwietnia oraz maja.

Jak informował w specjalnym komunikacie Instytut Ochrony Roślin – PIB w Poznaniu, po silnym porażeniu w 2014 r. sprawca choroby grzyb Puccinia striiformis w przeciwieństwie do pozostałych znanych producentom rolnym gatunków rdzy (P. recondita oraz P. graminis) optimum termalne rozwoju osiąga w temperaturach ok. 10°C. W takiej temperaturze kiełkujące zarodniki dokonują penetracji liści. W warunkach sprzyjających rdza żółta poraża całą roślinę, co może powodować straty w plonie sięgające nawet 50–70%. W latach epidemicznego wystąpienia choroby straty mogą sięgać 100%.

Objawy i zwalczanie
Objawy choroby mogą pojawić się na wszystkich nadziemnych częściach rośliny tj. na liściach, pochwach liściowych, źdźbłach, kłosach, a czasem i na rozwijających się ziarniakach.

Na liściach obserwuje się wydłużone chlorotyczne pasy ograniczone nerwami, a na nich w rzędach ułożone uredinia sprawcy choroby. Na liściach odmian mało podatnych objawom często nie towarzyszą uredinia lub pojawiają się z opóźnieniem. W takiej sytuacji na liściach obserwujemy jedynie chlorotyczne i nekrotyczne smugi, które mylone mogą być z objawami septoriozy paskowanej liści. Na kłosach wystąpienie choroby można zdiagnozować odchylając plewkę. Po jej wewnętrznej stronie widoczny jest pył żółtych urediniów.

Według zaleceń zawartych w „Metodyce integrowanej ochrony pszenicy ozimej i jarej” progiem szkodliwości rdzy żółtej zbóż i traw w fazie krzewienia pszenicy jest 30% roślin z pierwszymi objawami; w fazie strzelania w źdźbło 10% porażonej powierzchni liścia podflagowego; w fazie kłoszenia – pierwsze objawy porażenia na liściu podflagowym lub flagowym.

W komunikacie IOR–PIB w Poznaniu, w przypadku stwierdzenia wystąpienia choroby zaleca się w oparciu o próg ekonomicznej szkodliwości wykonać zabieg opryskiwania przy użyciu substancji czynnej z grupy triazoli np. epoksykonazol, protiokonazol, tebukonazol lub w mieszaninach z substancjami czynnymi należącymi do grupy strobiluryn.

Marek Kalinowski

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody