Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Sprawdź

r e k l a m a

Partner serwisu

Jak odpowiednim żywieniem ograniczyć stosowanie leków w hodowli świń?

Dominika Stancelewska
Kategoria: Hodowla Zwierząt
Jak odpowiednim żywieniem ograniczyć stosowanie leków w hodowli świń?
Hodowla Zwierząt Żywienie świń
Data publikacji 02.09.2022r.

Zarówno stosowanie specjalnych dodatków, jak i zmniejszanie poziomu białka w diecie zwierząt wpływa na ograniczenie problemów zdrowotnych i poprawę warunków chlewni. Poprzez zmianę sposobu żywienia można zredukować stosowanie antybiotyków.

Europejscy rolnicy dążą do ograniczenia zużycia leków w hodowli świń

Zjawisko lekooporności bakterii na antybiotyki nadal narasta. Z tego względu Unia Europejska dąży do znaczącego ograniczenia użycia antybiotyków w leczeniu zwierząt, a zwłaszcza w mieszankach leczniczych. Największe zużycie leków przeciwdrobnoustrojowych w produkcji trzody chlewnej dotyczy prosiąt odsadzonych. Wynika to z tego, że w momencie odsadzenia prosięta zmuszone są do drastycznej zmiany sposobu żywienia i zostają przeniesione do nowych warunków środowiskowych. W efekcie często dochodzi do nadmiernego namnażania się flory patogennej w układzie pokarmowym i konieczności zastosowania leczenia z użyciem antybiotyków.

Przyczyn występowania biegunek u prosiąt jest wiele, ale najczęściej jest to zachwianie równowagi flory bakteryjnej przewodu pokarmowego i mnożenie się bakterii chorobotwórczych lub warunkowo chorobotwórczych w końcowej części jelita. Zdarza się, że jest to problem o podłożu wirusowym, a często też mieszanym. Jednak najczęściej biegunki u prosiąt wywołują patogenne szczepy pałeczki okrężnicy i wydzielane przez nie enterotoksyny. U prosiąt ssących powodem bywają też beztlenowce.

W przypadku prosiąt niezbędna jest optymalizacja żywienia, a odsadzanie bez antybiotyków powinno obejmować dobór materiałów paszowych o wysokiej strawności, stymulujących pobranie mieszanki i korzystnie wpływających na rozwój układu pokarmowego. Ponadto konieczna jest optymalizacja zawartości składników pokarmowych (białka, aminokwasów, tłuszczu i włókna), wybór dodatków paszowych wspierających procesy trawienia i wchłaniania składników pokarmowych, stymulujących pobieranie pasz, rozwój korzystnej mikroflory, zapobiegających rozwojowi patogennej mikroflory przewodu pokarmowego oraz modulujących system odpornościowy.

r e k l a m a

Białkowe dylematy w żywieniu świń

Składnikiem pokarmowym najczęściej prowadzącym do zaburzeń trawienia, nadmiernego namnażania się bakterii patogennych i biegunek u prosiąt wymagających leczenia antybiotykami jest białko. W przeciwieństwie do produktów fermentacji pochodzących z metabolizmu węglowodanów, produkty fermentacji białek mają toksyczny i prozapalny wpływ na nabłonek jelita. Z tego względu dąży się do obniżenia zawartości białka surowego w mieszankach dla odsadzonych prosiąt, ale trzeba uwzględnić, że konieczne jest dostarczenie odpowiedniej ilości aminokwasów egzogennych do budowy mięśni oraz na procesy odpornościowe i do utrzymania zdrowia jelit. Doświadczenia duńskie wykazały, że częstość występowania biegunek uległa zmniejszeniu o 25% po obniżeniu białka surowego z 21 do 18%.

Ze zmniejszeniem ilości białka nie można jednak przesadzać, ponieważ istnieją wartości graniczne. Prosięta wymagają odpowiedniej ilości aminokwasów do budowy mięśni oraz na potrzeby fizjologiczne, w tym także związane z odpornością. Problematyczne są przede wszystkim białka wysokofermentujące w jelicie grubym, gdzie w wyniku fermentacji prowadzonej przez bakterie powstają substancje toksyczne, takie jak aminy biogenne. Wpływają one prozapalnie na nabłonek jelitowy świń. W zależności od składu paszy, ilość niestrawionego białka docierającego do jelita grubego może wynosić od 2 do 5%. Wzrost o 1% powoduje zwiększenie ilości amoniaku w kale i azotu w osoczu krwi, a także częstości występowania biegunek.

Pasza z wysoko fermentującym białkiem prowadzi do wyższego stężenia produktów toksycznych, jak amoniak czy siarkowodór, dlatego celowe jest ograniczanie fermentacji tego składnika w jelicie grubym. Można to uzyskać nie tyle poprzez zmniejszenie zawartości białka surowego w mieszankach, ale przede wszystkim dzięki poprawie jego strawności i wspieraniu pożądanej mikroflory hamując rozwój patogennych szczepów i zmniejszając poziom białka ulegającego fermentacji. Udowodniono, że zmniejszenie ilości niestrawionego przez zwierzęta białka trafiającego do jelita grubego powoduje spadek częstości występowania biegunek.

Stawiaj na jęczmień

Ograniczanie poziomu białka ma na celu obniżenie wartości buforowej, usprawnienie trawienia w żołądku oraz zmniejszenie ilości niestrawionego białka trafiającego do jelita grubego, gdzie następuje jego fermentacja i produkcja toksyn. Profesor Daniel Korniewicz, ekspert w zakresie żywienia trzody chlewnej wskazuje, że zwiększenie poziomu aminokwasu treoniny zwiększa poziom immunoglobulin. Wymagany dla odpowiedniej produkcji przeciwciał poziom tego aminokwasu w mieszankach powinien być nieco wyższy niż zapewniający optymalne warunki produkcyjne. Jak tłumaczy specjalista, również arginina zwiększa odpowiedź układu odpornościowego (zarówno humoralną, jak i komórkową) w czasie infekcji. Jej dodatek w paszach dla rosnących świń redukował szkodliwy wpływ deoksyniwalenolu. Odnotowano także korzystny wpływ argininy na integralność jelitową i wzrost odporności odsadzonych prosiąt w przebiegu chorób bakteryjnych. Wykazano ponadto, że stan zapalny zwiększa zapotrzebowanie na tryptofan o około 7%.

  • Ważną kwestią jest unikanie stresu i utrzymanie w dobrostanie, gdyż prosięta mają wówczas większą naturalną zdolność do obrony przed patogenami

Podstawowym komponentem mieszanek dla świń są zboża, które powinny charakteryzować się wysoką czystością mikrobiologiczną. Grzyby i mykotoksyny działają imnnunosupresyjnie doprowadzając do pogorszenia stanu zdrowia zwierząt, występowania stanów zapalnych w środowisku jelitowym i potrzeby użycia antybiotyków. Prosięta odsadzone są szczególnie wrażliwe na mykotoksyny z powodu niewykształconego jeszcze w pełni układu pokarmowego oraz dysfunkcji bariery jelitowej wywołanej odłączeniem od maciory. Jak przekonuje prof. Korniewicz, wybierając zboże warto wprowadzić do dawki 25–30% jęczmienia bowiem zawarte w nim nierozpuszczalne frakcje włókna pokarmowego stymulują produkcję kwasu mlekowego w żołądku i jelicie cienkim oraz kwasu masłowego w jelicie grubym, co wspomaga trawienie, stabilizuje mikroflorę i zapobiega biegunkom. Zdaniem specjalisty, jęczmień wpływa także na spowolnienie transmisji masy pokarmowej w organizmie, co dodatkowo przeciwdziała biegunkom. Zboża niepoddane procesom obróbki są jednak słabo trawione przez prosięta. Dlatego pasze na okres odsadzenia powinny zawierać od 20 do 40% zbóż poddanych ekstruzji, ekspandowaniu lub mikronizacji.

r e k l a m a

Stosowanie bakterii w żywieniu trzody chlewnej

Eksperci zwracają też uwagę na zmniejszoną zdolność prosiąt do trawienia tłuszczu, gdyż w wyniku odsadzenia dochodzi do spadku aktywności enzymu lipazy i produkcji kwasów żółciowych. Strawność tłuszczu jest związana ze zdolnością do tworzenia specjalnych kuleczek, czyli miceli, dlatego pożądane są w składzie krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, bo w przeciwieństwie do długołańcuchowych łatwo tworzą micele. Podobnie do krótkołańcuchowych także średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe są wysoko przyswajalne, gdyż mogą być w stanie nienaruszonym wchłaniane do nabłonka jelitowego. Kwasy te mają działanie bakteriobójcze wobec bakterii Gram dodatnich. Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe wytwarzane są poprzez fermentacją niestrawionych węglowodanów. Najważniejszą ich funkcją jest wpływ na funkcjonowanie jelit, przyspieszają proces gojenia się błony śluzowej i dbają o prawidłowe pH. Wspierają także rozwój pożytecznej flory bakteryjnej oraz chronią przed patogenami. Substratami wykorzystywanymi przez bakterie jelitowe do syntezy krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych są polisacharydy nieskrobiowe, błonnik pokarmowy, zwłaszcza frakcja nierozpuszczalna, skrobia, inulina czy laktoza.

Stosowanie pasz wpływających pozytywnie na mikrobiom jelitowy i układ odpornościowy daje możliwość ograniczenia użycia antybiotyków

  • Stosowanie pasz wpływających pozytywnie na mikrobiom jelitowy i układ odpornościowy daje możliwość ograniczenia użycia antybiotyków

Grupą dodatków umożliwiających pozytywny wpływ na mikrobiom jelitowy są zakwaszacze, probiotyki, prebiotyki i metabolity drożdży. Badania pokazują, że bakterie Lactobacillus acidophilus i Streptococcus termophilus zwiększają aktywność enzymatyczną. Szereg kultur probiotycznych obecnych w układzie pokarmowym zwiększa odporność na infekcje. W 80% wykonanych doświadczeń stosowanie w żywieniu odsadzonych prosiąt preparatów zawierających kultury bakterii lub drożdże probiotyczne wpłynęło na poprawę odchowu i zmniejszenie częstotliwości występowania biegunek. Działanie bakterii jest wspierane przez różne grupy prebiotyków często produkujących dodatkowo substancje antybakteryjne, czyli bakteriocyny. W konsekwencji po zastosowaniu preparatów prebiotycznych wzrost bakterii niepożądanych, jak Escherichia coli, Salmonella, Clostridium perfringens może być hamowany.

Dominika Stancelewska
Zdjęcia: Dominika Stancelewska

Artykuł ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 35/2022 na str. 38. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR:  Zamów prenumeratę.

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a