Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Jakie są kluczowe zasady w doborze loch i knurów przy produkcji tuczników?

Dominika Stancelewska
Kategoria: Hodowla Zwierząt
Jakie są kluczowe zasady w doborze loch i knurów przy produkcji tuczników?
Hodowla Zwierząt Świnie
Data publikacji 29.04.2022r.

Trudno produkować wysokomięsne tuczniki, jeżeli świnie charakteryzują się niewielką zdolnością do odkładania białka w tuszy. Dlatego dobór ras do krzyżowania ma duże znaczenie, gdy zależy nam na szybkim tempie wzrostu, dobrym wykorzystaniu paszy oraz mięsnej tuszy. Cechy związane z mięsnością należą do wysoko odziedziczalnych, toteż potencjał genetyczny, jaki zwierzę otrzyma po rodzicach, przekaże na swoje potomstwo.

Na mięsność tuczników wpływają genetyczne predyspozycje do odkładania mięsa w tuszy, żywienie, masa w dniu uboju, stan zdrowotny oraz warunki utrzymania. Wyniki w produkcji zależą też od wykorzystanych ras świń odpowiednio do warunków środowiskowych umożliwiających uwidocznienie się cech genetycznych stada. Nie mniej istotne jest monitorowanie efektywności samic w kolejnych cyklach reprodukcyjnych umożliwiające wykrycie słabych ogniw. Lochy między 3. a 5. cyklem rozrodczym są najbardziej produkcyjne, pod warunkiem że w okresie karmienia dostaną maksymalną ilość wysokoenergetycznej paszy zawierającej odpowiednią ilość białka i lizyny.

Niezatuczanie loch w okresie prośności i dysponowanie odpowiednią liczbą knurów, tak by nie używać ich do krycia częściej niż raz na dobę, to kolejne elementy właściwego wykorzystania potencjału zwierząt. Nie należy dopuszczać do zbyt wczesnego krycia bądź inseminacji loszek, a w okresie 21 dni od momentu pokrycia samice powinny być utrzymywane indywidualnie lub w niewielkich grupach liczących maksymalnie 5–6 sztuk.

Produkcja mieszańców towarowych 

r e k l a m a

Uzyskana mięsność tuczników, podobnie jak większość cech tucznych i rzeźnych, jest średnią tych cech matki i ojca. Dlatego ważna jest jakość użytych do krzyżowania osobników. Do produkcji tuczników najlepiej przeznaczać loszki mieszańce ras matecznych (wielkiej białej polskiej, polskiej białej zwisłouchej). Odznaczają się najlepszymi cechami ras wyjściowych wzmocnionymi o efekt heterozji (wybujałości). Loszki krzyżówkowe są lepsze niż ich rodzice z osobna, gdyż przede wszystkim są odporniejsze na mniej sprzyjające warunki utrzymania i uzyskują wyższą wydajność.

Do produkcji mieszańców towarowych najlepiej używać knurów ras mięsnych. Od knurów użytych do krzyżowania wymaga się przede wszystkim wybitnej mięs­ności oraz zdolności przekazywania tych cech na potomstwo. Poprzez krzyżowanie międzyrasowe nie jesteśmy w stanie poprawić mięsności mieszańców, bowiem w cechach mięsnych heterozja nie występuje.

W strategii odchowu własnych mieszańcowych loszek remontowych należy pamiętać, że na matki loszek nie przeznaczamy loch hybrydowych. Zwierzęta hybrydowe to osobniki o nieustabilizowanym do końca genotypie (inaczej mieli­byśmy do czynienia z rasami), charakteryzujące się wybujałością cech, w kierunku których prowadzono selekcję, przeznaczone do bezpośredniej produkcji. Jeśli ktoś decyduje się na taki materiał, to remont stada powinien opierać się na zakupie nowych loszek.

Loszek remontowych nie odchowujemy też po knurach ras ojcowskich czy hybrydach. Wytypowaną lochę należy pokryć knurem rasy polskiej białej zwisłouchej lub wielkiej białej polskiej. Zaleca się zmniejszyć liczebność miotu, w którym są odchowywane przyszłe loszki remontowe. Jeśli chcemy, by pochodziły po matkach wysokoplennych, lepiej wybrać je z mniej licznego miotu, najlepiej takiego, w którym było więcej knurków. Wytypowane loszki powinny być odchowywane w mniej licznym miocie dla zapewnienia im optymalnych warunków rozwoju, czyli należy zmniejszyć liczbę prosiąt przy matce do 8 sztuk.

Lochy ras matecznych odchowują średnio jedno prosię więcej od ras ojcowskich

Zadaniem ras matecznych jest uzyskiwanie jak najwyższych wyników użytkowości rozpłodowej, co przekłada się na uzyskiwanie licznych i zdrowych miotów. Lochy muszą być przy tym troskliwymi i wysokomlecznymi matkami. Rasy ojcowskie mają przede wszystkim poprawiać walory użytkowości tucznej i rzeźnej – ich potomstwo powinno odznaczać się szybkim tempem wzrostu, bardzo dobrym wykorzystaniem paszy, cienką słoniną oraz dużą zawartością dobrej jakości mięsa w tuszy.

Lochy ras matecznych w porównaniu z rasami ojcowskimi rodzą i odchowują średnio o jedno prosię więcej, szybciej uzyskujemy od nich pierwsze mioty oraz średnio mają więcej niż 14 gruczołów sutkowych. Knurki ras matecznych właściwie nie ustępują rasom ojcowskim w zakresie cech tucznych, obserwujemy jedynie nieco niższe wartości dla ocenianych cech użytkowości rzeźnej.

W większości programów hodowlanych największą uwagę skupia się na doskonaleniu użytkowości rozpłodowej. Ma ona bowiem duże znaczenie ekonomiczne. Użytkowość rozpłodową doskonali się na podstawie liczby prosiąt urodzonych oraz odchowanych do 21. dnia. Z ekonomicznego punktu widzenia ważniejsza od płodności, czyli liczby prosiąt w miocie żywo urodzonych, jest plenność, czyli liczba prosiąt uzyskanych od lochy w ciągu roku.

Na plenność, oprócz liczby prosiąt urodzonych, duży wpływ ma średni okres międzymiotu, od którego zależy liczba miotów uzyskanych w ciągu roku od jednej lochy. Aby uzyskać jak najlepszą plenność, należy dokładnie analizować wartości hodowlane osobników przy doborze zwierząt do kojarzeń. Poprawa użytkowości rozpłodowej wpływa pośrednio na doskonalenie użytkowości tucznej i rzeźnej. Wynika to z możliwości prowadzenia selekcji w miotach z dużą liczbą prosiąt.

Zwierzęta mają swój potencjał genetyczny, który możemy wykorzystać nie tylko poprzez odpowiedni dobór ras do rozrodu, ale także stworzenie im odpowiednich warunków. Nawet najlepsze genetycznie zwierzęta nie osiągną oczekiwanej wysokiej produkcyjności, jeżeli będą miały złe warunki środowiskowe. Warunki mikroklimatu panującego w pomieszczeniach dla świń decydują o ich zdrowiu, a mięsność produkowanych tuczników można poprawić tylko wtedy, gdy produkcja będzie oparta na zwierzętach zdrowych.

Najczęściej wybierany wariant krzyżowania to trzyrasowe 

Celem krzyżowania towarowego jest uzyskanie mieszańców, u których wystąpi efekt heterozji, czyli wybujałości cech. Najczęściej wybierany wariant krzyżowania to trzyrasowe, w którym lochy mieszańcowe kryte są knurem rasy ojcowskiej (najbezpieczniejszy model pod kątem oczekiwanych wyników). Można też stosować krzyżowanie czterorasowe, w którym lochy mieszańcowe kryje się knurami mieszańcowymi. Takie mieszańce powinny przewyższać swoich rodziców pod względem uzyskiwanych wyników produkcyjnych.

Najwyższe efekty heterozji obserwowane są w cechach nisko odziedziczalnych, do których należą cechy użytkowości rozrodczej, niższe w cechach średnio odziedziczalnych, czyli tych związanych z użytkowością tuczną. Cechy charakteryzujące użytkowość rzeźną należą do wysoko odziedziczalnych i w tym przypadku efekt wybujałości z reguły nie występuje. Dlatego bardzo ważne jest wykorzystanie dobrego knura (bądź jego nasienia) jako komponentu przekazującego swój potencjał potomstwu.

Wyniki uzyskiwane w rozrodzie czy tuczu zależą nie tylko od żywienia oraz warunków utrzymania, ale także w dużej mierze od genotypu świń wykorzystanych do krzyżowania

  • Wyniki uzyskiwane w rozrodzie czy tuczu zależą nie tylko od żywienia oraz warunków utrzymania, ale także w dużej mierze od genotypu świń wykorzystanych do krzyżowania

Przyczyny słabego wykorzystania potencjału rozrodczego loch

Źródło: Nowoczesna i kompleksowa produkcja prosiąt

  • Brak dokładnej i systematycznie prowadzonej dokumentacji rozrodu, w tym brak czytelnego systemu znakowania świń.
  • Niewłaściwy wybór materiału rozrodczego, w tym niedocenianie konieczności remontu stada w oparciu o loszki hodowlane wyprodukowane w dobrych chlewniach zarodowych.
  • Zwiększanie produkcyjności zwierząt na bazie własnych, tańszych loszek, wybieranych spośród tuczników wprowadzanych w dużym odsetku do stada podstawowego.
  • Wykorzystywanie do krycia knurów niebadanych klinicznie i laboratoryjnie w kierunku przydatności do rozrodu. Czasami dopiero po kilku miesiącach okazuje się, że po eksploatowanym knurze nie uzyskano potomstwa.
  • Nieprawidłowa struktura stada podstawowego – bardzo wysoki wskaźnik udziału loszek.
  • Błędy w zakresie organizacji rozrodu, których rezultatem jest nis­ka skuteczność krycia.
  • Nieprawidłowe żywienie i utrzymywanie loch i loszek bezpośrednio po pokryciu.
  • Wysoka zamieralność zarodków i płodów w wyniku niedoceniania znaczenia chorób zakaźnych, których jest to jedyny objaw i konsekwencja (np. parwowiroza świń), co uwidacznia się w postaci mało licznych miotów lub w niskiej skuteczności krycia.
  • Długi okres międzyciążowy, czego przyczyną jest zbyt długi okres laktacji (utrzymywanie prosiąt z lochami nawet 7–8 tygodni).
  • Wydłużony czas między odsadzeniem a pokryciem lochy (w normalnych warunkach okres ten nie powinien być dłuższy niż 8–10 dni).
  • Ograniczone wykorzystanie inseminacji oraz diagnostyki ciąży.

 

Dominika Stancelewska

Fot. Dominika Stancelewska

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody