Dzwonek Letnia promocja - Czytaj za 1 zł Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Mikotoksyny - jak diagnozować ich działanie?

Mikotoksyny - jak diagnozować ich działanie?
Hodowla Zwierząt Żywienie
Data publikacji 05.05.2019r.

Grzyby pleśniowe występują powszechnie w zbożach oraz paszach. Produkują toksyny, które wywierają niekorzystny wpływ na zdrowie zwierząt i wyniki produkcyjne. Warunki pogodowe podczas uprawy, zbioru i przechowywania mają znaczny wpływ na obecność mikotoksyn.

Pozostało 0% artykułu.
Więcej przeczytasz dzięki prenumeracie lub kupując dostęp.

Masz już prenumeratę lub dostęp?

Możesz już teraz kupić dostęp do wszystkich treści lub do wybranego artykułu

Kup dostęp Kup ten artykuł za 3,69 zł Kup ten artykuł za 0 złpo wyrażeniu zgód

r e k l a m a

Czym są mikotoksyny?

Mikotoksyny to wtórne metabolity syntetyzowane przez grzyby zwane właśnie pleśniami. Mają zarodniki nawet 1000–2000 razy mniejsze od ziarna, które bardzo łatwo się unoszą i wraz z kurzem i pyłami roznoszone są przez wiatr oraz ciągi powietrza. Zasadniczo można uznać, że na każdym ziarnie są jakieś zarodniki grzybów. Im zboże jest bardziej zanieczyszczone, tym więcej może zawierać zarodników grzybów. Dużym źródłem grzybów pleśniowych mogą być różnego rodzaju otręby oraz pyły odkładające się w okolicach śrutowników i mieszalników. Nagromadzone w dużych ilościach mogą być źródłem zarażenia przechowywanego zboża i samych pasz.

Niewidzialne zagrożenie

W trakcie swojego rozwoju grzyby wytwarzają różne substancje toksyczne i biobójcze. Toksyny wytwarzane są w okresie wegetacji roślin, ich magazynowania oraz składowania pasz. Czynniki środowiska wpływające na produkcję tych substancji to temperatura, której optimum waha się w granicach 10–25°C, oraz wilgotność na poziomie 15–16%. Na wytwarzanie toksyn ma też wpływ pH. Do rozwoju jednych toksyn korzystniejsze jest pH zasadowe, a dla innych – kwaśne. Zidentyfikowano około 300 mikotoksyn.

Ładne, pachnące, zdrowe zboże może także zawierać w sobie toksyny. Zapleśniałe natomiast nie musi, np. zboże, gdy porośnie grzybem w okresie wegetacji, a następnie zostanie poddane opryskom. Grzyb zostanie usunięty, ale w nasionach może pozostać wytworzona przez niego toksyna. Z odwrotną sytuacją możemy mieć do czynienia, gdy zboże w trakcie składowania porośnie grzybem, ten jednak nie wyprodukuje toksyny. Problemy wywoływane są przez toksyny, a nie przez produkujące je grzyby.

Toksyny działają już w bardzo niskich dawkach i stosunkowo szybko wchłaniane są do organizmu. Ogólnie wykazują działanie uszkadzające nerki, wątrobę oraz właściwości rakotwórcze. W praktyce spotyka się toksyny wytwarzane przez trzy rodzaje grzybów: Aspergillus, Penicillium i Fusarium.


Obecność mikotoksyn w paszach stanowi zagrożenie dla zdrowia zwierząt i znacznie pogarsza wyniki produkcyjne
  • Obecność mikotoksyn w paszach stanowi zagrożenie dla zdrowia zwierząt i znacznie pogarsza wyniki produkcyjne

Jak działają mikotoksyny?

r e k l a m a

Aspergillus może wytwarzać aflatoksyny. Produkuje je w temperaturze od 24 do 35°C i wilgotności większej niż 17%, głównie w soi, pszenicy, owsie, jęczmieniu i kukurydzy. Szkodliwe działanie aflatoksyn polega na uszkadzaniu wątroby, która staje się krucha, blada, nacieczona, zwyrodniała tłuszczowo. Uszkadzane są również nerki.

Ochratoksyna A (OTA) silnie uszkadza nerki. Stają się blade i powiększone. Pojawiają się w nich cysty i zwłóknienia, zwyrodnienia miąższowe, ogniska martwicze kanalików nerkowych. Obserwowane są też zmiany na wątrobie, która jest blada, ze zwyrodnieniami miąższowymi. Widać to szczególnie podczas badania poubojowego w zakładach mięsnych.

Wiele rodzajów toksyn produkują grzyby z rodzaju Fusarium. Są to trichoteceny, zearalenon i fumonizyny. Fumonizyny wytwarzane są głównie w kukurydzy w temperaturze 18–25°C w czasie suszy następującej po okresie ciepłej i wilgotnej pogody. Uszkadzają wątrobę, płuca i nerki. U świń objawy toksykozy przyjmują postać obrzęku płuc.

Bardzo często spotykaną toksyną fuzaryjną jest zearalenon (ZEA). Wytwarzany jest w temperaturze poniżej 25°C i wilgotności około 16%. Wysokie temperatury nie doprowadzają do jego degradacji. Jest to toksyna silnie upośledzająca układ rozrodczy. Jej budowa zbliżona jest do hormonów odpowiadających za powstawanie objawów rujowych, a jednocześnie nie ma właściwości pozwalających na stymulowanie owulacji. U zwierząt obserwuje się więc zewnętrzne objawy rui oraz znacznie obniżoną lub całkowicie zablokowaną możliwość zapłodnienia.

Silnie zaczerwienione sromy można zaobserwować u nowo narodzonych loszek. Później mogą one wykazywać zewnętrzne objawy rui, które trwają dłużej, niż powinny, ale nie zachodzą w ciążę, nie wykazują odruchu tolerancji. Pojawiają się wypadnięcia pochwy, macicy, odbytu, wczesne poronienia, wrodzona rozkroczność, bezmleczność. Efektem zatrucia świń zearalenonem jest znaczny spadek wskaźnika zaproszeń oraz wydłużenie okresu między odsadzeniem a rują.

Inną grupą toksyn fuzaryjnych są trichoteceny. Należą do nich między innymi toksyna T2 oraz deoksyniwalenol (DON). Wytwarzane są w zbożach na polu w temperaturze 8–25°C i przy wilgotności 20%. Bardzo szybko wchłaniają się do organizmu. T2 upośledza krążenie skórne, niekiedy przypisuje się jej też objawy w postaci obsychania ogonków u nowo narodzonych prosiąt. DON powoduje wymioty oraz zmiany zapalne w jamie ustnej, zaburzenia w rozrodzie i wybroczyny w przewodzie pokarmowym.

Trudności w diagnozowaniu

Toksyny grzybicze są substancjami obniżającymi naturalną odporność organizmu. Niezależnie od stanów chorobowych, jakie mogą być wywołane przez mikotoksyny, dochodzą jeszcze komplikacje spowodowane ujawniającymi się innymi schorzeniami. Przy niewielkim stopniu skażenia toksynami grzybiczymi można nie zaobserwować zmian charakterystycznych dla mikotoksyn, a jedynie zwiększone zachorowania na inne choroby. W związku z obniżeniem naturalnej odporności efekty leczenia są znacznie gorsze.

Badając pasze, stosunkowo trudno jest wykryć toksyny, ponieważ są nierównomiernie rozłożone w partii mieszanki lub surowca paszowego. Należy pobrać wiele prób z wielu miejsc i zmieszać je ze sobą, tworząc tzw. próbę zbiorczą. Jeśli chcemy dokładnie przebadać 15-tonową partię jednego zboża, powinniśmy pobrać od 10 do 100 prób pierwotnych. Do badania wysyła się próbkę paszy pobraną właśnie z próby zbiorczej.


Kukurydza jest szczególnie narażona na skażenie mikotoksynami, dlatego należy ją stosować ostrożnie w paszach
  • Kukurydza jest szczególnie narażona na skażenie mikotoksynami, dlatego należy ją stosować ostrożnie w paszach
Zagrożenie toksynami można minimalizować, obniżając ich aktywność poprzez stosowanie adsorbentów. Należą do nich: węgiel aktywowany, minerały krzemionkowe (bentonit, zeolit, uwodniony sodowo-wapniowy krzemian glinu), składnik ściany komórkowej drożdży – glukomannan. Organiczne substancje wiążące są skuteczniejsze wobec mikotoksyn niż nieorganiczne. Są one biodegradowalne i nie gromadzą się w środowisku.

Dominika Stancelewska 
(Fot. główne: Unpslash)

Ten produkt może Ciebie zainteresować

Zdrowie świń, prewencja i terapia

Zdrowie świń, prewencja i terapia

Płacisz tylko

189,00 zł

Cena regularna 289,00 zł

SPRAWDŹ

r e k l a m a

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody