Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Jak uzyskać certyfikat gospodarstwa ekologicznego? PRZEWODNIK

Natalia Marciniak-Musiał
Aneta Lewandowska
Kategoria: Pieniądze i Prawo
Jak uzyskać certyfikat gospodarstwa ekologicznego? PRZEWODNIK
Pieniądze i Prawo Przepisy prawa
Data publikacji 17.05.2022r.

Coraz więcej konsumentów sięga po produkty ekologiczne, a rynek żywności ekologicznej stale rośnie. Aby produkt mógł być określany jako bio albo eko, musi spełniać odpowiednie wymogi. W jaki sposób można uzyskać certyfikat ekologiczny?

Produkcja żywności bez udziału środków chemii rolnej i spożywczej, bez modyfikacji genetycznych i jednocześnie z troską o dobrostan zwierząt i ochronę bioróżnorodności, to zalety z powodu jakich konsumenci sięgają po produkty pochodzące z gospodarstw ekologicznych. Jednak ich producent musi uzyskać certyfikat poświadczający, że jego gospodarstwo jest ekologiczne. Niestety jego uzyskanie kosztuje sporo wysiłku. Ten przewodnik powinien w jakimś stopniu usprawnić i zrozumieć całą procedurę jego uzyskania.

Jakie są ogólne cele produkcji ekologicznej?

Możliwości jakie daje rolnikom, konsumentom i środowisku produkcja ekologiczna jest wiele. W sposób pośredni i bezpośredni wpływa ona na:

  • przyczynianie się do ochrony środowiska i klimatu;
  • utrzymywanie długotrwałej żyzności gleby;
  • przyczynianie się do wysokiego poziomu różnorodności biologicznej;
  • znaczne przyczynianie się do utrzymania nietoksycznego środowiska;
  • przyczynianie się do wysokich norm dobrostanu zwierząt oraz – w szczególności – do zaspokajania potrzeb behawioralnych charakterystycznych dla danego gatunku zwierząt;
  • zachęcanie do stosowania krótkich łańcuchów dostaw i produkcji lokalnej w różnych obszarach Unii;
  • zachęcanie do zachowania ras rzadkich lub lokalnych ras zagrożonych wyginięciem;
  • przyczynianie się do rozwoju podaży materiału genetycznego roślin dostosowanego do szczególnych potrzeb i celów rolnictwa ekologicznego;
  • przyczynianie się do wysokiego poziomu różnorodności biologicznej, w szczególności poprzez stosowanie zróżnicowanego materiału genetycznego roślin, takiego jak ekologiczny materiał heterogeniczny i odmiany ekologiczne nadające się do produkcji ekologicznej;
  • wspieranie rozwoju ekologicznej hodowli roślin, aby przyczyniać się do sprzyjających perspektyw gospodarczych dla sektora ekologicznego.

Czym jest rolnictwo i żywność ekologiczna?

r e k l a m a

Zarówno rolnictwo ekologiczna jak i żywność ekologiczna, to nie tylko skróty myślowe, ale terminy prawne, zastrzeżone dla systemu produkcji ekologicznej. Jest ona zdefiniowana legislacyjnie na poziomie Unii Europejskiej, podlega obowiązkowej kontroli i certyfikacji oraz uprawnia do znakowania produktów jako ekologiczne, biologiczne i organiczne oraz do znakowania ich tzw. zielonym listkiem, jako logo, takie samo w całej UE.

Rola jednostki certyfikującej gospodarstwa ekologiczne

Jednostki certyfikujące mają za zadanie kontrolę i nadzór nad producentami oraz sam proces przeprowadzenia certyfikacji. Aby móc wykonywać swoje funkcje, muszą one posiadać akredytację nadaną przez Polskie Centrum Akredytacji oraz stosowne upoważnienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Zakres upoważnienia jednostek uprawnia je do kontroli i certyfikacji z zakresu: ekologiczna uprawa roślin i utrzymanie zwierząt, zbiór ze stanu naturalnego, pszczelarstwo, produkty akwakultury i wodorosty morskie, przetwórstwo produktów ekologicznych oraz produkcja pasz i drożdży, wprowadzanie na rynek produktów ekologicznych, w tym importowanych z państw trzecich.

W naszym kraju zarejestrowanych jest 13 firm certyfikujących, których rejestr i zakres upoważnień znajduje się na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Są to:

  • Agro Bio Test
  • Bioekspert
  • PCNB
  • PNG
  • Ekogwarancja PTRE
  • Cobico
  • Biocert Małopolska
  • TUV Rheinland Polska
  • Centrum Jakości Agro Eko
  • SGS
  • DQS
  • Bureau Veritas
  • Krajowe Centrum Badań i Certyfikacji „Gwarantowana Jakość”

Jakie są ogólne zasady ekologicznej produkcji roślinnej i zwierzęcej?

Do podstawowych zasad produkcji ekologicznej roślinnej należą zagadnienia wymienione w artykułach 5-9 rozporządzenia:

  • Płodozmian – min. 4-letni, w tym uprawa roślin użyźniających glebę, co zwiększy urodzaj i różnorodność biologiczną;
  • Używanie własnych nawozów organicznych – obornika, kompostów, nawozów zielonych, unikając nawozów sztucznych;
  • Brak herbicydów – czyli chemicznych środków chwastobójczych, zamiast tego odchwaszczanie mechaniczne;
  • Ochrona roślin ograniczona ze względu na brak chemicznych środków ochrony roślin, zamiast zwalczania szkodników – zapobieganie im poprzez bioróżnorodność;
  • Materiał siewny eko – rozmnażany wegetatywnie, pochodzący z reprodukcji ekologicznej (wyjątkowo można ubiegać się w WIORiN o zgodę na wykorzystanie materiału siewnego konwencjonalnego).

Wśród ogólnych zasad ekologicznej produkcji zwierzęcej wyróżnia się:

  • Dobrostan zwierząt;
  • Całoroczny dostęp do wybiegów;
  • Odpowiednia powierzchnia stanowisk;
  • Wypas pastwiskowy latem;
  • Dostęp do światła dziennego w budynkach inwentarskich;
  • Obfita świeża ściółka;
  • Stały dostęp do wody i pasz;
  • Własne pasze – zakaz stosowania w nich antybiotyków, hormonów, aminokwasów, konserwantów oraz ograniczenia dotyczące zakupu;
  • Opieka weterynaryjna opierająca się na środkach naturalnych i homeopatii, a w przypadku korzystania z leków konwencjonalnych, karencja jest dwukrotnie wydłużona;
  • Podaż azotu – do 2DJP/ha, co oznacza do 170 kg azotu/ha/rok.

Co powinny zawierać wniosek i zgłoszenie?

Jak wynika z danych Krajowego Centrum Badań i Certyfikacji „Gwarantowana Jakość” są to:

  • podstawę prawną, normy i/lub inne dokumenty normatywne, na zgodność z którymi Producent zwraca się o certyfikację,
  • nazwę i/lub imię i nazwisko Producenta, dane osobowe i kontaktowe, adres fizycznej lokalizacji; znaczące aspekty jego procesu i działań oraz wszystkie właściwe prawne zobowiązania,
  • oświadczenie Producenta, że informacje zawarte we wniosku i zgłoszeniu zostały wypełnione po uprzednim zapoznaniu się z zasadami produkcji ekologicznej wraz z deklaracją stosowania się do wymienionych zasad,
  • wyrób, który ma zostać poddany procesowi certyfikacji,
  • ogólne informacje dotyczące Producenta, takie jak działalność Producenta, jego zasoby ludzkie i techniczne,
  • informacje dotyczące wszystkich podzlecanych procesów wykorzystywanych przez Producenta, które będą oddziaływać na zgodność z wymaganiami,
  • informacje dotyczące przeprowadzenia oceny i działań związanych z nadzorem, takie jak gdzie certyfikowany produkt jest produkowany oraz osoby do kontaktu w tych lokalizacjach.

Przewodnik w uzyskaniu certyfikatu gospodarstwa ekologicznego 

r e k l a m a

Pierwszy krok: zgłoszenie

Pierwszym krokiem do podjęcia działalności ekologicznej jest wypełnienie wniosku – zgłoszenie podjęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego. Druk został opracowany przez jednostkę nadzorującą rolnictwo ekologiczne – Główną Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

    Drugi krok: konwersja

    Podejmując działalność ekologiczną, należy rozpocząć konwersję, czyli przestawienie na system produkcji ekologicznej, co nadzoruje jednostka certyfikująca. W tym czasie rolnik podlega zasadom produkcji ekologicznej, ale nie może wprowadzać na rynek żywności i produktów oznakowanych jako ekologiczne. Konwersja dotyczy posiadanych (oraz nabywanych) działek rolnych, a nie roślin.

    Jak długo trwa konwersja? Należy ją rozpocząć 24 miesiące przed siewem roślin, których produkty mogą uzyskać certyfikację (należy pamiętać o różnicy w terminach wysiewu np. zbóż jarych i ozimych) lub 36 miesięcy przed zbiorem produktów z roślin wieloletnich, których produkty mają zostać certyfikowane.

    Początkiem konwersji jest data zgłoszenia do systemu kontroli, ale istnieje wyjątek. Jeśli producent może udokumentować, że przez ostatnie 2 lub 3 lata nie używał niedozwolonych środków i złoży odpowiedni wniosek do WIJHAR-S, może uzyskać zgodę na skrócenie konwersji.

    W przypadku produkcji zwierzęcej, niezależnie od gatunku, konwersja dotyczy samych zwierząt i trwa 24 miesiące od początku konwersji gospodarstwa rolnego. Zwierzęta, które urodzą się w gospodarstwie ekologicznym, są już zwierzętami ekologicznymi.

    Krok trzeci: umowa, opis i opłata

    Należy spisać umowę w sprawie kontroli z jednostką certyfikującą, która dostarcza również formularz, w którym opisuje się działalność ekologiczną najlepiej poprzez odpowiedź na pytania zadane w formularzu

    Aby firma mogła otrzymać certyfikat eko na swoje produkty, musi zapłacić za kontrolę i certyfikację. Ceny wynoszą zwykle od około 1000 zł do 1500 zł, jednak ustalane są indywidualnie. W przypadku gospodarstw rolnych są one zależne od powierzchni gospodarstwa. A dokładniej: do 5 ha – ok. 800 zł/rok (minimalnie); powyżej 100 ha – ok. 2000 zł/rok (maksymalnie). Można także wnioskować o dofinansowanie tej opłaty w wys. 80%.

    Cena za proces certyfikacji obejmuje:

    • przyjęcie i weryfikację dokumentacji,
    • przeprowadzenie kontroli,
    • pobranie próbek do badań i ich zbadanie,
    • wystawienie zaświadczenia o wpisaniu do rejestru producentów produktów ekologicznych,
    • wydanie decyzji certyfikacyjnej.

    Krok czwarty: inspekcja

    Następnie w gospodarstwie zjawia się inspektor, który kontroluje i przegląda dokumentację produkcyjną. Tworzony jest protokół z inspekcji z podpisem producenta i inspektora.

    Inspekcji podlegają pola, łąki i pastwiska, maszyny, magazyny, budynki inwentarskie, wybiegi, stodoły, warsztaty, garaże itd. Rolnik musi okazać wszystkie grunty i obiekty w swoim gospodarstwie.

    Wizji lokalnej podlega dokumentacja, a więc dowody zakupu środków produkcji, w tym nawozy, śor, pasze, a także zezwolenia na zakup konwencjonalnego mat. siewnego i sadzeniowego, zwierząt z chowu konwencjonalnego, nawozy uzupełniające, dowody sprzedaży itd.

    Krok piąty: ocena i decyzja

    Protokół trafia do biura jednostki certyfikującej, gdzie następuje ocena dokumentacji pokontrolnej i wydawana jest decyzja. Jeśli decyzja jest odmowna, wskazane są ewentualne niezgodności. Jeśli decyzja jest pozytywna, producent uzyskuje certyfikat uprawniający do sprzedaży produktów oznaczonych jako ekologiczne.

    Rola dokumentacji. Co trzeba dokumentować?

    W rolnictwie ekologicznym niezwykle ważną częścią jest prowadzenie dokładnej dokumentacji. Konieczne jest regularne prowadzenie zapisów, które może sprawiać problem. Niestety, brak dokumentacji jest równy z brakiem uzyskania certyfikacji

    Należy pamiętać o tym, że jednostki certyfikacyjne przeprowadzają nie tylko kontrolę wstępną przy nadawaniu certyfikatu, lecz także co najmniej raz do roku kontrolują producenta, aby sprawdzić, czy nadal spełnia on wymagania. Protokół z kontroli to nie fotografia, zrobiona w dniu inspekcji, ale sprawozdanie z działalności producenta. 

    W gospodarstwie ekologicznym kontroluje się w zasadzie wszystko (dowody zakupów, paszporty, karty weterynaryjne, zgody na odstępstwa itd.). Równie ważne są rejestry produkcyjne, których prawdziwość potwierdzają ww. dowody zakupu. Jakie rejestry należy prowadzić, jeżeli dotyczą?

    • Zakupy środków produkcji rolnej;
    • Zakupy materiału siewnego i sadzeniowego;
    • Zakupy pasz i dodatków paszowych;
    • Magazynowanie;
    • Karta pola;
    • Działania agrotechniczne;
    • Nawożenie;
    • Zabiegi ochrony roślin;
    • Zbiory płodów rolnych, również roślin paszowych;
    • Sprzedaż produktów;
    • Inwentaryzacje – stan zapasów produktów i środków produkcji;
    • Urodzenia zwierząt;
    • Zakupy zwierząt;
    • Sprzedaż zwierząt;
    • Zabiegi weterynaryjne i pielęgnacyjne;
    • Upadki zwierząt;
    • Terminy dostępu do pastwisk;
    • Plan zagospodarowania obornika;
    • Obsada zwierząt i stan średnioroczny.
    • Niektóre jednostki dostarczają wzory rejestrów.

    Kontrola „od wideł do widelca”

    Ten produkt może Ciebie zainteresować

    Tygodnik Poradnik Rolniczy – aktualny egzemplarz

    Tygodnik Poradnik Rolniczy – aktualny egzemplarz

    Płacisz tylko

    11,90 zł SPRAWDŹ

    Kontrola odgrywa kluczową rolę w produkcji ekologicznej. Każdy etap produkcji żywności, przetwórstwa, transportu, handlu podlega skrupulatnej kontroli jednostki certyfikującej. Dlatego dokumentacja musi umożliwiać identyfikację od pola, pierwszego ogniwa łańcucha produkcji. W łańcuchu eko producent, przetwórca i handlowiec muszą posiadać certyfikat, bez niego produkt nie jest autentyczny i dostawca jest karany za naruszenie prawa (bardzo wysokie kary).

    Jakiej wysokości dopłaty z tytułu produkcji ekologicznej można zyskać?

    Dla producentów żywności ekologicznej przysługuje wsparcie finansowe w programie rolnośrodowiskowym z ARiMR. Jesteśmy w trakcie tzw. okresu przejściowego, w trakcie którego m.in. wsparcie będzie kontynuowane wg zasad 2014-2020. Podjęte w tym czasie (czyli po 14 marca 2021 r.) przedsięwzięcia w ramach Rolnictwa ekologicznego PROW 2014-2020 będą realizowane przez 3 lata (wcześniej podjęte zobowiązanie trwało 5 lat).

    Stawki płatności wzrosły od 2021r. średnio o ok. 27% i wyglądają następująco:

    Pakiet 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji: 1 475 zł/ha

    Pakiet 2. Uprawy warzywne w okresie konwersji: 2 249 zł/ha

    Pakiet 3. Uprawy zielarskie w okresie konwersji: 1 673 zł/ha

    Pakiet 4. Uprawy sadownicze w okresie konwersji

    • 4.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji: 2 591 zł/ha
    • 4.1.2. Uprawy jagodowe w okresie konwersji: 2 239 zł/ha
    • 4.2. Ekstensywne uprawy sadownicze w okresie konwersji: 1 025 zł/ha

    Pakiet 5. Uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji: 1 100 zł/ha

    Pakiet 6. Trwałe użytki zielone w okresie konwersji: 631 zł/ha

    Pakiet 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji: 1 190 zł/ha

    Pakiet 8. Uprawy warzywne po okresie konwersji: 1 446 zł/ha

    Pakiet 9. Uprawy zielarskie po okresie konwersji: 1 673 zł/ha

    Pakiet 10. Uprawy sadownicze po okresie konwersji

    • 10.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji: 1 756 zł/ha
    • 10.1.2. Uprawy jagodowe po okresie konwersji: 1 960 zł/ha
    • 10.2. Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji: 1 025 zł/ha

    Pakiet 11. Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji: 764 zł/ha

    Pakiet 12. Trwałe użytki zielone po okresie konwersji: 631 zł/ha

    Stawki dopłat w okresie konwersji są wyższe ze względu na to, że w tym czasie nie ma możliwości sprzedaży produktów jako ekologiczne, co wiąże się ze spadkiem opłacalności; mimo dobrej jakości produkty nie mają certyfikatu, a co za tym idzie, sprzedawane są jako konwencjonalne.

    Dopłaty do produkcji ekologicznej obejmuje degresywność:

    • Do 50 ha – 100%;
    • 50-100 ha – 75%;
    • Pow. 100 ha – 60%.

    Oprac. Aneta Lewandowska, Natalia Marciniak-Musiał

    Fot. elements.envato.com

    Widziałeś już nasze video ""Nie będziemy umierać w ciszy". Rolnicy będą protestować w w całej Polsce"?

    r e k l a m a

    r e k l a m a

    r e k l a m a

    Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

    Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
    Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

    Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
    (szczegóły w Polityce Prywatności).

    Drogi Użytkowniku!

    Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody