Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Sprawdź

r e k l a m a

Partner serwisu

Jak ograniczać liczbę komórek somatycznych w mleku krowim?

Jak ograniczać liczbę komórek somatycznych w mleku krowim?
Polskie mleko
Data publikacji 10.11.2022r.

Komórki somatyczne w mleku to żywe lub obumarłe komórki krwi (głównie leukocyty) oraz komórki tkanki gruczołowej wymienia. Jakie są przyczyny podwyższonej liczby komórek somatycznych w mleku oraz w jaki sposób zapobiegać ich powstawaniu – radzą specjaliści De Heus, partnera programu Krowie na Zdrowie.

Nie zawsze podwyższona liczba komórek somatycznych świadczy o problemie w wymieniu

Leukocyty, czyli białe krwinki krwi, pełnią ważną rolę w działaniu układu immunologicznego organizmu biorąc udział w reakcjach odpornościowych, z których jedną z najbardziej znanych jest fagocytoza. Proces ten polega na pochłanianiu przez komórkę obcych cząstek oraz usuwaniu martwych i zniszczonych komórek. Do zwiększenia ilości leukocytów w mleku dochodzi nie tylko podczas zakażeń tkanki wymienia, ale również w ramach innych stanów zapalnych. Leukocyty „przemieszczają” się do zaatakowanego miejsca np. tkanki płucnej, co skutkuje ich zwiększoną liczbą w całym organizmie, także w mleku. Dlatego nie zawsze podwyższona liczba komórek somatycznych świadczy o problemie w wymieniu.

r e k l a m a

Produkując mleko trzeba pamiętac o obowiązujących normach zawartości komórek somatycznych

Biorąc pod uwagę jakość mleka skupowego, bezwzględnie należy pamiętać o obowiązujących normach. Zgodnie z rozporządzeniem, mleko surowe od krów nie powinno zawierać w 1 mililitrze więcej niż 400 tys. komórek somatycznych i tylko taki surowiec odpowiada klasie ekstra. Niemniej, w niektórych mleczarniach normą gwarantującą utrzymanie ceny mleka jest poziom 200 tys. lks. Skąd wynikają te surowsze wymagania? Otóż przyjmuje się, że mleko zdrowej krowy zawiera do 100 tys. komórek somatycznych (często podaje się także poziom 100–150 tys. w 1 ml). Przy zawartości powyżej 200 tys. należy spodziewać się podklinicznych stanów zapalnych, zaś poziom poniżej 50 tys. może świadczyć o niskim poziome odporności krowy. Takie sztuki, gdy dojdzie u nich do zapalenia wymienia, przechodzą je gorzej, z wyraźnymi objawami klinicznymi (znaczny spadek wydajności, gorączka, ogólne osłabienie, brak łaknienia), a sam proces chorobowy i okres rekonwalescencji trwa dłużej. Wyższy jest również koszt leczenia, a zwierzęta raczej nie wracają do poziomu produkcji sprzed choroby.

Zakaźne i niezakaźne przyczyny podwyższonej liczby komórek spomatycznych w mleku

Przyczyny podwyższonej liczby komórek somatycznych w mleku można podzielić na niezakaźne i zakaźne.Wśród niezakaźnych wymienia się:

  • kulawizny, nieodpowiednie warunki zoohigieniczne (stres cieplny, wysoka wilgotność, przeciągi itp.),
  • wadliwą pracę dojarki,
  • brak higieny doju i w miejscu doju,
  • nieumiejętny dój,
  • stres,
  • złą budowę anatomiczną wymienia oraz strzyków,
  • zasuszenie
  • choroby metaboliczne (kwasica, ketoza).

Czynnikami zakaźnymi są oczywiście chorobotwórcze patogeny, takie jak: bakterie np.

  • Streptococcus dysgalactiae,
  • Streptococcus uberis,
  • Enterococcus spp.,
  • Staphylococcus aureus 
  • pałeczki Escherichia Coli,
  • Klebsiella
  • Enterobacter.

Groźne są także grzyby drożdżopodobne, np. Candida albicans oraz glony np. z rodzaju Prototheca.

r e k l a m a

Co świadczy po podwyższonej LKS w mleku?

Podwyższoną liczbę komórek somatycznych wskazują m.in. wyniki z próbnych udojów oraz te przekazywane przez mleczarnię. Przydatny jest również TOK (terenowy odczyn komórkowy), czyli podstawowe badanie pod kątem lks. Należy również obserwować krowy podczas doju – obrzęk ćwiartek lub całego wymienia, zmienione mleko („serki”, „kłaczki”, „ropa”) oraz ból podczas zakładania kubków udojowych ewidentnie świadczą o problemie.

Jak poprawić parametry mleka i obniżyć w nim zawartość komórek somatycznych?

Istnieje kilka schematów postępowania w celu obniżenia poziomu komórek somatycznych w mleku zbiorczym. Przede wszystkim – poza poprawą warunków zoohigienicznych – należy wykonać posiewy mikrobiologiczne z mleka, aby sprawdzić, z jakimi patogenami mamy do czynienia – środowiskowymi czy zakaźnymi.

Antybiogram i mikogram są konieczne, aby terapia antybiotykowa była skuteczna i celowana. Na podstawie wyników należy również dobrać odpowiedni lek na zasuszenie. Kolejnym ważnym elementem jest bieżący serwis sprzętu udojowego. Nie można zapominać o regularnej dezynfekcji, wymianie gum strzykowych, częstym sprawdzaniu jakości pracy sprzętu udojowego oraz wartości podciśnienia, w myśl zasady: im mniejsze podciśnienie, tym lepiej. Ważne jest, aby regulację podciśnienia wykonywać stopniowo (w jednakowych interwałach np. co 0,2 kPa), aby krowy mogły się przyzwyczaić do nowych warunków doju.

Normy przedstawiają się następująco:

Oczywiście, nie można zapominać o współpracy z lekarzem weterynarii, który dobierze odpowiedni schemat leczenia i zdecyduje np. kiedy należy podać antybiotyk lub kiedy wystarczy jedynie podanie leku w tubostrzykawkach. Ustali także termin włączenia leków przeciwzapalnych i podejmie decyzję o podaniu szczepionek lub wykonaniu autoszczepionek. Przy mastitis warto pamiętać o częstym zdajaniu oraz stosowaniu na wymię maści rozgrzewających lub chłodzących, w zależności od rodzaju zmian w tkance wymienia. Krowy chore, z wysoką zawartością komórek somatycznych, powinny być dojone jako ostatnie. Kolejnym ważnym elementem jest zachowanie procedur doju oraz reżimu sanitarnego. Nie da się wykonać doju sterylnie, ale należy zadbać o jego czystość. Duży wpływ na jakość mleka ma również system utrzymania zwierząt. Obory, w których krowy utrzymywane są na głębokiej ściółce, są znacznie częściej narażone na problemy związane z wysoką liczbą komórek somatycznych. Przy nieumiejętnym zarządzaniu (rzadkie dościelanie, mokra lub zapleśniała słoma), ściółka staje się inkubatorem do rozwoju patogenów środowiskowych szkodliwych nie tylko dla wymienia, a także dla racic i skóry (grzybice, ektopasożyty). Przy utrzymaniu krów na matach legowiskowych również należy zwracać szczególną uwagę na czystość. Z pozoru czyste maty mogą okazać się źródłem rozprzestrzeniania się chorobotwórczych drobnoustrojów. Warto je często myć i dezynfekować. W systemie uwięziowym należy pamiętać o częstym dościelaniu i odrzucaniu łajniaków. Ściółka musi być zawsze dobrej jakości, bez śladów pleśni, sucha i chłonna. Wśród czynników mających ważne znaczenie dla zdrowotności wymienia warto wymienić także zbyt dużą wilgotność w budynkach inwentarskich, brak odpowiedniego oświetlenia, zbyt duża obsada zwierząt, brak wydajnej wentylacji, inwazje owadów (muchy), odchów młodzieży w złych warunkach zoohigienicznych oraz słaby dostęp do wody i małe przepływy w poidłach. Doskonałym rozwiązaniem, które skutecznie pomoże wykryć błędy popełniane podczas codziennych rutynowych zajęć, a więc łatwych do przeoczenia przez hodowcę lub pracowników gospodarstwa jest niezależny audyt wykonany przez doradcę De Heus.

W ramach Akademii Zdrowego Wymienia przewidziane zostały 4 główne obszary audytowe w tzw. systemie OptiCare: krowy w laktacji, odchów młodzieży, krowy zasuszone oraz procedury doju. Każdy z nich szczegółowo analizuje elementy, które mają istotny wpływ na zdrowotność krów. Każdy audyt zakończony jest listą zaleceń, szczegółowo omawianą z hodowcą oraz wspólne ustalenie planu ich realizacji.

Oprac. Beata Dąbrowska

Widziałeś już nasze video "O czym piszemy w najnowszym 6. numerze magazynu Elita Dobry Hodowca?"?

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a