r e k l a m a

Partner serwisu

Subkliniczna kwasica żwacza - co powinien wiedzieć o niej każdy hodowca?

Polskie mleko Choroby krów
Data publikacji 01.04.2021r.

Kwasica żwacza dotyka najczęściej wysokoprodukcyjnych stad. Groźna jest szczególnie w formie podklinicznej, gdyż długo nierozpoznawalna szybko może objąć całe stado.

r e k l a m a

Które krowy są najbardziej narażone na subkliniczną kwasicę żwacza?

O wystąpieniu subklinicznej kwasicy żwacza (SARA) mówimy wówczas, gdy kwaśny odczyn żwacza – pH 5,2–5,6 – trwa dłużej niż 3 godziny na dobę. Zapadają na nią najczęściej krowy w okresie najwyższej wydajności, a więc wtedy, kiedy najwięcej jedzą, stąd też SARA jest chorobą metaboliczną głównie 4–5 miesiąca laktacji. Kwasicę wywołuje wiele czynników, jednak głównym są błędy żywieniowe. Obok niewłaściwego żywienia kwasicę mogą powodować także złe warunki utrzymania. Jeżeli zwierzęta mają niewygodne legowiska nie przeżuwają, jeśli mają chore racice nie pobierają paszy.

Problem kwasic narasta także np. przy zbyt dużej obsadzie zwierząt czy w wyniku stresu cieplnego. Subkliniczna kwasica – w przeciwieństwie do formy klinicznej – nie jest spowodowana nadmiarem kwasu mlekowego powstającego w płynie żwacza, a nadmiarem lotnych kwasów tłuszczowych.

Nie tylko błędy żywieniowe powodują kwasicę żwacza

r e k l a m a

Warto zatem, by każdy hodowca miał świadomość, że występowanie kwasic w stadzie to nie tylko efekt błędów żywieniowych, ale również nieodpowiednich warunków utrzymania zwierząt. Okazuje się, że subkliniczna kwasica dotyka także jałówek, które generalnie pobierają mniej paszy, często przy zbyt dużej podaży paszy treściwej.

SARA w stadzie krów mlecznych - jak ją rozpoznać?

O podkwaszeniu krowy lub stada mogą świadczyć nagłe spadki wydajności mlecznej, jak też ogólny spadek kondycji ciała, biegunki oraz osłabiony układ immunologiczny. Skutkiem powstania schorzenia jest stan zapalny błony śluzowej żwacza (i jest to jedno z najważniejszych zagrożeń) oraz owrzodzenie wątroby, zapalenie otrzewnej czy infekcje narządów wewnętrznych. Kwasica przyczynia się również do powstawania ochwatu bydła. ¾ stanów ochwatowych pochodzi z żywienia, tylko ¼ z czynników środowiskowych.

Kwasicę występującą w fazie podklinicznej zazwyczaj trudno jest zauważyć, gdyż nie ma typowych objawów, dlatego też tylko obserwacja pojedynczych krów może dostarczyć nam wielu informacji. I tak, o nadmiernym zakwaszeniu żwacza może wskazywać: spadek wydajności, spadek pobrania paszy i wody, mniejsze przeżuwanie, lekka biegunka z widocznymi niestrawionymi elementami paszy, spadek kondycji ciała nawet do stanu wychudzenia (BCS <2,5), nastroszona sierść, częste występowanie mastitis i chorób racic.


  • Jeżeli w stadzie zauważymy problemy z występowaniem subklinicznej kwasicy, to na początek warto sprawdzić stan noży w wozie paszowym

Co sprzyja rozwojowi subklinicznej kwasicy żwacza?

Ten produkt może Ciebie zainteresować

Elita – dwuletnia prenumerata

Elita – dwuletnia prenumerata

Płacisz tylko

126,00 zł SPRAWDŹ
Najważniejszym czynnikiem żywieniowym sprzyjającym kwasicy jest fakt, że krowa je za dużo pasz treściwych; jak jest do pobierania tak dużych ilości pasz przygotowana i jak pasze te są zadawane. Bardzo ważną kwestią jest również intensywność ślinienia się krów. Jeśli się ślinią, to oznacza, że buforują kwasy powstające w żwaczu.

Warto wiedzieć, że wysoko wydajne krowy produkują nawet 200 litrów śliny dziennie. Niestety, krowa nie ślini się zaraz po zjedzeniu. Ślini się tylko wtedy, gdy coś ją drapie w przełyku i wejściu do żwacza, a drapać muszą twarde, grube cząstki, które ślinieniu sprzyjają. Podawanie krowom złej – pod względem strukturalnym – dawki powoduje, że zwierzę produkuje trzy razy mniej śliny, która to dostarcza ponad połowę dziennej „dawki” dwuwęglanów dostających się do żwacza.

Krowa musi mieć również czas na leżenie w wygodnym legowisku. Jeśli krowa ma przeżuwać 10–12 godzin w ciągu dnia, to musi mieć do tego wygodne legowisko. Jeżeli krowa mniej przeżuwa, to produkuje mniej śliny neutralizującej kwasy. Okazuje się, że ryzyko wystąpienia kwasicy jest mniejsze w oborach, gdzie krowy żywione są TMR-em, w którym mniejsza jest „szkodliwość” pasz treściwych, większa zaś możliwość kontroli w dawce w stosunku pasz objętościowych do pasz treściwych.

Jeżeli w stadzie zaobserwujemy problemy z występowaniem subklinicznej kwasicy, to na początek warto sprawdzić stan noży w wozie paszowym. Im lepiej potniemy komponenty dawki, tym mniej sortowana będzie pasza. Jeżeli miks nie zostanie dobrze pocięty, to na początku stołu paszowego krowy będą miały za dużo słomy, siana i sianokiszonki, a na końcu paszy treściwej.

Na zaburzenia w stadzie wskazuje też fakt, że ok. 45% krów we wczesnej laktacji ma spadek tłuszczu w mleku o 0,4% w stosunku do miesiąca  poprzedzającego
  • Na zaburzenia w stadzie wskazuje też fakt, że ok. 45% krów we wczesnej laktacji ma spadek tłuszczu w mleku o 0,4% w stosunku do miesiąca poprzedzającego

Pora roku też ma znaczenie

W okresie letnim ryzyko kwasicy jest zacznie większe ze względu na pocenie się zwierząt. Gdy krowa się poci, wydala z organizmu potas i sód, dlatego tak ważnym elementem prewencji kwasicy jest podawanie w tym czasie potasu.

Beata Dąbrowska
Zdjęcie: Beata Dąbrowska

Widziałeś już nasze video "Jak zwiększyć zapas pasz objętościowych w gospodarstwie mlecznym?"?

r e k l a m a

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody