r e k l a m a

Partner serwisu

Chwościk buraka – jakie objawy i czym zwalczać?

Uprawa Agroporady
Data publikacji 05.07.2019r.

Sygnałem do wzmożenia obserwacji buraków cukrowych są pierwsze objawy choroby na liściach buraków ćwikłowych. Zwykle chwościk pojawia się na nich znacznie wcześniej niż na buraku cukrowym. Zdecydowana większość plantatorów buraka, to profesjonaliści dobrze znający to zagrożenie, a ponadto, są wspierani w ograniczaniu choroby sygnalizacją prowadzoną przez służby surowcowe cukrowni.

Zarejestruj się, i zaloguj aby przeczytać kolejne 3 artykuły.
Wszystkie przeczytasz dzięki prenumeracie lub kupując dostęp.

Zarejestruj się lub Zaloguj się

Czytaj bez ograniczeń

Kup dostęp

r e k l a m a

Do tej elity plantatorów po reformie rynku dołączyli też rolnicy zaczynający uprawę buraka cukrowego. Przede wszystkim ci rolnicy muszą zdać sobie sprawę z zagrożenia chwościkiem, które niestety rośnie. Muszą wiedzieć, że chwościk to złodziej plonu korzeni, ale przede wszystkim złodziej cukru. Sprawcą choroby jest grzyb Cercospora beticolai, atakuje buraki zwykle w lipcu lub na początku sierpnia. Jest jeszcze odrobinę czasu na obserwacje symptomów porażenia, do których warto przygotować się znacznie wcześniej. 

Nie pomylić chwościka z plamistością bakteryjną 

Jak twierdzi np. Henryk Albin z Budynina (czytaj cały artykuł z nr 24 TPR, str. 18 i 19) – bez stosowania fungicydów zwalczających chwościka plantacja buraków cukrowych się nie utrzyma. W ub.r. pierwszy zabieg w tym gospodarstwie (gm. Ulchówek) był konieczny już 3 lipca i na tym nie koniec. Chwościka trzeba w Polsce zwalczać już dwukrotnie. Po tym wstępie wnoszącym zapewne trochę adrenaliny dodam jednak, że przy tak wczesnym zabiegu niedoświadczony plantator może podjąć złą decyzję, bo chwościka łatwo jest pomylić z plamistością bakteryjną, często atakującą buraki właśnie w tym okresie np. po uszkodzeniach gradowych. Do zwalczania tej bakteryjnej choroby nie ma preparatów, a wraz z rozwojem rozety liściowej jej symptomy zanikają.


Plamy chwościka są charakterystyczne, ale można je pomylić (zwłaszcza na początku lipca, gdyż chwościk rzadko atakuje tak wcześnie) z mniej regularnymi plamami bakteryjnej plamistości liści

 

Pomylenie bakteryjnej plamistość liści z chwościkiem zdarza się, a sięganie w takiej sytuacji po środki chemiczne byłoby bardzo nierozsądne. Jakie są zatem różnice między tymi chorobami? Bakteryjna plamistość liści różni się od chwościka wielkością i zabarwieniem plam, co można stwierdzić bez dodatkowych przyrządów diagnostycznych w odpowiedniej fazie zaawansowanego rozwoju tych chorób. Plamy bakteryjnej plamistości na blaszkach są jaśniejsze, większe niż w przypadku chwościka (o średnicy 4–15 mm). Nie są tak regularnie okrągłe (są wieloboczne), otacza je brązowy pierścień i są mniej wyraźne. Z upływem czasu brzeg plam staje się ciemnobrunatny, a środkowa ich część czerwono pomarańczowa lub brudnobiała.

Typowe objawy chwościka

r e k l a m a

Na liściach buraka chwościk objawia się małymi, brunatnymi, okrągłymi plamkami otoczonymi czerwoną lub brunatno-czerwoną obwódką. Plamki pojawiają się najpierw na najstarszych liściach, a następnie opanowują okółki coraz młodsze. Zaatakowane liście zasychają a roślina odtwarza utraconą rozetę liściową, wycofując z korzenia materiały zapasowe. Przy silnych infekcjach i braku ochrony, straty mogą sięgać 50% plonu korzeni. Spadek zawartości cukru w soku może sięgać 2–3%.


Chwościk buraka powoduje straty ilościowe korzeni i znaczny spadek polaryzacji cukru w korzeniach – nawet o 3% 


Czy i kiedy chwościk pojawi się w burakach zależy od warunków pogodowych. Patogen rozwija się na plantacji od połowy czerwca do września, w temperaturze minimum 17 st. C (temp. optymalna to 27 st. C), przy wysokiej wilgotności powietrza. Poniżej 15 st. C, nowe infekcje chwościkiem nie następują.

Agrotechnika i odporne odmiany 

Ograniczać chorobę można bez użycia chemii i w integrowanej ochronie roślin takie działania są priorytetowe. Z metod agrotechnicznych jest to staranne niszczenie i przyorywanie resztek liści i korzeni po zbiorze buraka. Jak w każdej uprawie, ważny jest prawidłowy płodozmian i unikanie wysiewania buraków w sąsiedztwie pól, na których burak uprawiany był w poprzednim sezonie oraz w miejscach, gdzie usypywano w poprzednich latach pryzmy korzeni. Należy też unikać buraka cukrowego w sąsiedztwie plantacji nasiennych buraka cukrowego, pastewnego i ćwikłowego.

Najbardziej skutecznym sposobem ograniczania choroby jest uprawa odmian o podwyższonej odporności na chwościka buraka (często dodatkowo z podwyższoną odpornością na rizomanię), ale trzeba przy tym wiedzieć, że takie odmiany są, niestety, zwykle bardziej podatne na mączniaka. Pamiętajmy, że w przypadku każdej odporności z czasem jest ona przełamywana. Z całą pewnością bardziej odporne są najnowsze odmiany niż te żyjące na rynku już kilka lat.

Ocena zagrożenia i porażenia

Ten produkt może Ciebie zainteresować

Okopowe – buraki cukrowe, ziemniaki, nawożenie, odmiany, ochrona

Okopowe – buraki cukrowe, ziemniaki, nawożenie, odmiany, ochrona

Płacisz tylko

19,00 zł

Cena regularna 25,00 zł

SPRAWDŹ

Zwalczanie chemiczne chwościka buraka jest ostatecznością i powinno wynikać z przekroczenia progów szkodliwości. W celu dokładnego określenia stopnia porażenia plantacji buraków można wykorzystać najłatwiejszą metodę zrywania liści. W tym celu przechodząc przez plantację po przekątnej pobieramy losowo 100 liści. Nie zbieramy najstarszych liści obumarłych ani najmłodszych liści sercowych. Wybieramy tylko duże liście ze środkowego okółka. Mając zebrany materiał, określamy ilość porażonych liści. Jeden liść z oznakami chwościka buraka, to 1% porażenia. 

Kiedy najlepiej jest wykonać zabieg i od jakiego momentu szkodliwość chwościka przekracza próg ekonomiczny?

Według informacji Instytutu Ochrony Roślin PIB w Poznaniu próg szkodliwości chwościka buraka jest uzależniony od daty obserwacji i wynosi: 

  • do 5.VIII – 5% roślin z objawami nowej infekcji,
  • od 5.VIII do 15.VIII – 25% roślin z objawami nowej infekcji,
  • od 16.VIII do 5.IX – 45% roślin z objawami nowej infekcji.

Jeśli do 15.IX obserwuje się nadal więcej niż 45% roślin z objawami nowej infekcji zalecany jest dodatkowy zabieg. 

Progi ekonomicznej szkodliwości patogenów są umowne i inne podaje np. organizacja doradcza LIZ (Rolnicze Doradztwo w Uprawie Buraka Cukrowego. Według informacji LIZ, próg szkodliwości chwościka buraka jest uzależniony od daty obserwacji i wynosi: 

  • od 31.VII – 5% porażonych roślin,
  • od 1.VIII do 7.VIII – 10% porażonych roślin,
  • od 8.VIII do 15.VIII – 15% porażonych roślin,
  • od 16.VIII – 45% porażonych roślin.

Jak wspomniałem wcześniej, w diagnostyce warto wykorzystać buraki ćwikłowe rosnące w ogródku każdego gospodarstwa, a jeżeli ich nie ma, to trzeba poprosić żonę, aby o to zadbała w przyszłym roku. Burak ćwikłowy ujawnia atak chwościka wcześniej niż buraki cukrowe. Podpowiedzią o konieczności wykonania zabiegu są w większości rejonów SMS-y wysyłane przez cukrownie. Należy jednak podkreślić, że w integrowanej ochronie roślin ważniejsze są niechemiczne metody, a burakom i ich plantatorom z dużą pomocą przychodzi hodowla i liczna grupa wcześniej wspomnianych odmian z odpornością na chwościka.

W ochronie przed chwościkiem bardzo ważna jest rotacja preparatów

Jak uczulają naukowcy, stwierdza się zjawisko odporności chwościka na fungicydy. To wynik braku rotacji preparatów, ale też ich stosowania, kiedy nie zachodziła taka potrzeba. Buraków nie powinniśmy chronić zapobiegawczo, ale interwencyjnie, po wystąpieniu zagrożenia chorobowego w stopniu alarmującym, tj. po przekroczeniu progu szkodliwości. Pomocne w zwalczaniu chwościka buraka oraz w ocenie progów szkodliwości są też obserwacje prowadzone przez służby surowcowe cukrowni i wysyłane przez specjalistów komunikaty, często z gotowymi zaleceniami w zakresie doboru środków chemicznych.

Do pierwszego zabiegu na chwościka można użyć fungicydu o działaniu kontaktowym (również wtedy, gdy zabieg ma charakter prewencyjny). Fungicydy kontaktowe są po prostu tańsze i są ważne w przeciwdziałaniu tworzenia się odporności. Fungicydy kontaktowe mogą, niestety, ulegać zmywaniu i jeżeli zabieg jest konieczny, a na najbliższe dni prognozowane będą opady deszczu – wówczas do pierwszego zabiegu należy zastosować fungicyd o działaniu systemicznym.

Do drugiego zabiegu – jeśli jest konieczny – należy użyć fungicydu systemicznego, pamiętając o konieczności rotacji substancji aktywnej.

Warto dodać, że w ostatnim czasie pojawiły się na rynku nowe fungicydy do zwalczania chwościka buraka. To wyraźna zmiana jakościowa. Nowe produkty są bardzo skuteczne i polecane zwłaszcza na te plantacje, gdzie były podejrzenia odporności chwościka buraka na substancje czynne stosowane do jego zwalczania we wcześniejszych sezonach.

Czytaj także: Jak rolnik z Lubelszczyzny zwalcza chwościk i szarka komośnika w burakach cukrowych?


Marek Kalinowski
fot. Marek Kalinowski (x3)

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody