Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Czy uprawa sorgo na energię odnawialną z biomasy jest opłacalna?

Kategoria: Uprawa
Czy uprawa sorgo na energię odnawialną z biomasy jest opłacalna?
Uprawa Sorgo
Data publikacji 01.08.2019r.

Zarząd Wielkopolskiej Izby Rolniczej namawia do podjęcia produkcji energii odnawialnej z biomasy sorgo. Na terenie Wielkopolski organizatorem pozyskiwania biomasy sorgo i jej przetwarzaniem na bioenergię będzie norweska firma TergoPower. Sprawdziliśmy, czy to się rolnikom opłaca.

Pozytywne wyniki uzyskane w 2018 roku w kilku gospodarstwach rolnych na terenie Wielkopolski, uzasadniają powiększanie powierzchni uprawy tej rośliny. Przydatność sorgo potwierdzają ścisłe doświadczenia polowe w latach 2007–2011 w Zakładzie Doświadczalnym Stary Sielec, powiat Rawicz IWNiRZ w Poznaniu, położonym w rejonie o małej ilości opadów (< 550 mm) i niskim poziomie wody gruntowej. Doświadczenia zakładano w czterech powtórzeniach na glebach bielicowych, zalegających na glinie o odczynie pH w granicach 5,5–6,5 i średniej zasobności w składniki pokarmowe, w stanowisku po zbożach ozimych. 

r e k l a m a

Sorgo i agrotechnika

Uprawę roli od jesieni do zasiewów nasion dokonywano zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. Z tym, że orkę zimową wykonywano jesienią na średnią głębokość (30 cm) a wiosną tylko włóka, brony, siew nawozów i nasion. Nawożenie mineralne stosowano bezpośrednio przed siewem nasion w kg/ha: N –120, P2O5– 60, K2O – 100 i MgO – 20. W doświadczeniach stosowano następujące odmiany oraz ilości wysiewu nasion: sorgo – Sucrosorgo 506 (10 kg/ha), kukurydzę – Bułat (80 kg/ha) i konopie włókniste – Białobrzeskie (30 kg/ha). Wysiewu nasion dokonywano w rozstawie rzędów 40 cm w pierwszej dekadzie maja. Bezpośrednio po siewie sorgo i kukurydzy stosowano odpowiednie środki chwastobójcze.

r e k l a m a

Rośliny zbierano w początkowej fazie zawiązywania nasion. Podczas zbioru biomasy pobierano próby z każdego poletka w celu oznaczenia suchej masy i ciepła spalania za pomocą kalorymetru w Laboratorium IWNiRZ w Poznaniu.

Przydatność porównywanych roślin oceniano na podstawie plonów zielonej i suchej masy oraz wydajności energetycznej z jednostki powierzchni pola. Poza tym określano koszty produkcji bioenergii (w zł/GJ). W tym celu ustalano koszty pozyskiwania biomasy sorgo, kukurydzy i konopi włóknistych na podstawie wysokości ponoszonych nakładów w warunkach produkcyjnych ZD Stary Sielec. Poza tym przyjęto wolnorynkowe ceny środków produkcji i usług, występujących w 2011 roku oraz umowną cenę zbytu biomasy w wysokości 15 zł/GJ.  

Sorgo lepsze od kukurydzy w masie zielonej. A w suchej?

Wyniki doświadczeń polowych wyrażone w plonach zielonej masy przedstawiono w tabeli nr 1. Najwyższe plony uzyskano w uprawie sorgo (84,8 t/ha). Kukurydza zbierana w tej samej fazie rozwoju dała o 25% niższe plony (64,0 t/ha) od plonów sorgo. Plony zielonej masy konopi włóknistych były ok. 40% niższe od plonów sorgo i wynosiły 51,9 t/ha. Natomiast plony suchej masy jako bardziej obiektywne od zielonej masy, są przedstawione w tabeli 2. Potwierdzają najwyższe plony sorgo (28,1 t/ha) i niższe kukurydzy (21,3 t/ha) oraz konopi (15,3 t/ha). 




Proporcjonalnie do wysokości plonów suchej masy kształtuje się produktywność porównywanych gatunków roślin przedstawiona w tabeli 2. Nieznaczne różnice w wartości energetycznej wynikają z odmiennej budowy i składu chemicznego oraz właściwości gatunkowej roślin. Poziom wydajności energetycznej z jednostki powierzchni pola zależy głównie od wysokości plonów suchej masy, gatunku roślin oraz ilości dostępnej wody i energii słonecznej w okresie wegetacji roślin.

Koszty produkcji biomasy określone na podstawie wysokości nakładów ponoszonych w warunkach produkcyjnych ZD Stary Sielec, są porównywalne w odniesieniu do uprawy sorgo i kukurydzy. Natomiast niższe koszty uprawy konopi wynikają z rezygnacji stosowania środków ochrony roślin oraz niższych plonów suchej masy. 


Wyniki powyższych badań wskazują, że uprawa sorgo odmiany Sucrosorgo 506 dla celów OZE jest opłacalna dla producentów biomasy, bowiem pozwala uzyskiwać wysokie plony w warunkach ocieplającego się klimatu, przy niedostatecznej ilości opadów atmosferycznych i niskim poziomie wody gruntowej. Jednocześnie umożliwia uzyskiwanie niższych kosztów produkcji bioenergii (< 10 zł/GJ) od kosztów bioenergii wieloletnich roślin energetycznych, co ma duże znaczenie ekonomiczne w pozyskiwaniu energii odnawialnej w zakładach energetycznych. 


  • Plantacja Sucrosorgo 506 w ZD Stary Sielec

Czym różni się uprawa na potrzeby OZE od uprawy na paszę?

Zysk z produkcji biomasy (loco pole) przy cenie umownej w wysokości 15 zł/GJ, bez uwzględnienia dopłat bezpośrednich z UE, jest interesujący dla rolnika w uprawie sorgo. Zdecydowanie mniejszy zysk dała produkcja z biomasy kukurydzy i konopi (tabela 2.).

Z uwagi na liczne uwarunkowania zewnętrzne niezależne od producentów biomasy sorgo, wyliczenia powyższe należy traktować jako orientacyjne. Warto jednak na powyższym przykładzie dokonywać rachunku kosztów produkcji i zysku przed podjęciem ostatecznej decyzji dotyczącej uprawy sorgo, aby nie spotkać się z zawodem po zbiorach i sprzedaży biomasy. 

W praktyce rolniczej uprawa sorgo i kukurydzy jest dobrze znana producentom z uwagi na wykorzystywanie tych roślin na paszę. Natomiast w uprawie dla potrzeb przemysłu OZE trzeba pamiętać o zwiększaniu wydajności energetycznej biomasy przez opóźnianie jej zbioru i przygotowaniu do transportu. W tym celu rośliny skoszone należy pozostawić na polu przez kilka dni w celu obniżenia ich wilgotności do 15–18%. Przesuszoną powietrznie biomasę należy zbelować prasą wysokiego zgniotu w formie prostokątnych brył. W ten sposób przygotowaną i zagęszczoną biomasę można składować w polowych szopach lub stogach, zabezpieczonych przed opadami atmosferycznymi. Następnie dostarczać biomasę do zakładów energetycznych według wcześniej ustalonego harmonogramu dostaw.

Powodzenie w produkcji i wykorzystaniu biomasy dla potrzeb OZE będzie zależało od wysokości kosztów jej pozyskiwania i cen zbytu. Takie gwarancje opłacalności obu stronom mogą dać jedynie umowy kontraktacyjne. 



Henryk Burczyk 
IWNiRZ – Poznań

 

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a