Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Jak wspomagać odporność i zimotrwałość zbóż?

Marek Kalinowski
Kategoria: Uprawa
Jak wspomagać odporność i zimotrwałość zbóż?
Uprawa zboża
Data publikacji 17.10.2021r.

W intensywnych technologiach uprawy zbóż nawet na najlepszych stanowiskach dokarmianie zbóż mikroelementami jesienią jest wskazane. Zaleca się dolistną aplikację mikroelementów, a konkretnie tych najważniejszych, tj.: miedzi, manganu (zwłaszcza na stanowiskach o odczynie pH powyżej 6,0), a w przypadku jęczmienia ozimego, także cynku.

r e k l a m a

Miedź jest pierwiastkiem niezbędnym w procesach enzymatycznych, między innymi w przemianach azotu w roślinie. Miedź odpowiada za prawidłowy rozwój i budowę tkanek, bierze udział w syntezie ligniny, wpływa na produkcję i jakość pyłku, zwiększa odporność roślin. Na jedną tonę ziarna wraz z plonem ubocznym pszenica pobiera ok. 7–10 g tego pierwiastka. Mangan natomiast bierze udział w procesach fotosyntezy, tworzeniu chlorofilu oraz syntezie białek. Zapotrzebowanie pszenicy na mangan waha się w okolicach 70–100 g/tonę plonu.

Jesienią warto postawić na miedź i mangan

Miedź i mangan poprawiają gospodarkę azotem i czynią rośliny odporniejszymi na choroby grzybowe. Mangan z cynkiem mocno stymuluje też system korzeniowy zbóż. Dolistne dokarmianie tymi mikroelementami zbóż jesienią poprawia efektywność wykorzystania wczesną wiosną startowej dawki azotu. Zanim jednak nastąpi wiosna, rośliny dokarmione mikroelementami jesienią są zdecydowanie lepiej przygotowane do przetrwania zimy. Duże znaczenie ma tutaj zaopatrzenie w mangan.
 
Większość producentów nawozów dolistnych ma produkty dedykowane zbożom zawierające obok wymienionych mikroelementów także bor, żelazo i krzem. Dolistne dokarmianie tymi mikroelementami należy wykonać w zalecanych dawkach, kiedy zboża wchodzą w fazę krzewienia. Dawki mikroelementów zależą od ich formulacji i są od 0,5 raza do 3 razy wyższe niż wynika to z pobrania tych pierwiastków przez rośliny na wydanie konkretnego plonu. Najlepiej rozpuszczalne i najlepiej przyswajane przez rośliny są chelaty. To ile mikroelementów pobierają orientacyjnie zboża na wydanie plonu tony ziarna zawiera tabela.

Dostępność mikroelementów maleje wraz ze wzrostem pH

Dostępność mikroelementów z gleby (poza molibdenem) maleje wraz ze wzrostem pH, czyli odwrotnie niż w przypadku makroelementów takich jak azot, fosfor czy potas, które najlepiej pobierane są w okolicach 6,5–7,0 pH. Stąd bierze się konieczność dokarmiania dolistnego mikroelementami, ale czasami wskazane jest też dokarmianie makroelementami.
 
Dolistnie można dokarmiać jesienią zboża ozime azotem (roztwór mocznika 12–15%), siedmiowodnym siarczanem magnezu (roztwór 5%). To że można, nie znaczy, że koniecznie trzeba. W przypadku nawożenia drugoplanowymi makroelementami, czyli siarką i magnezem, lepiej jest je zastosować w małej dawce w nawozach stałych przedsiewnie, a resztę tuż przed fazą spoczynku zimowego.
 
Tylko wtedy, kiedy nie zastosujemy tych składników w formie stałej i wiemy, że gleba jest uboga w magnez i siarkę, warto interwencyjnie zastosować siedmiowodny siarczan magnezu przy okazji aplikacji nawozów mikroelementowych. To samo dotyczy stosowania ewentualnej dawki azotu w postaci roztworu mocznika. Jeżeli musimy dostarczyć go zbożom jesienią to tylko w minimalnej ilości – maksymalnie 12–15 kg N/ha. Pamiętajmy, że taka możliwość istnieje, ale też dodawanie kolejnych składników do mieszaniny zbiornikowej podnosi stężenie roztworu i może prowadzić do różnych reakcji. Dużo zależy też od jakości wody używanej do oprysków.

Najlepiej wykonywać zabieg dokarmiania dolistnego, gdy pogoda jest pochmurna

W programach dokarmiania dolistnego producenci nawozów pokazują różne zalecenia co do terminu zabiegu. Posługując się skalą BBCH jedne zalecają dokarmianie pszenicy i pszenżyta w fazie 13–16, a jęczmienia i żyta w fazie 13–22. Inne firmy wskazują, że właściwym terminem jest BBCH 21–25. I jeden i drugi termin może być racjonalny. BBCH 13 oznacza fazę trzeciego liścia, a BBCH 21 początek fazy krzewienia z widocznym jednym rozkrzewieniem. Często zdarza się, że te fazy zachodzą w tym samym czasie. Bywa, że roślina z trzema liśćmi (a czasami wcześniej) zaczyna się już krzewić.
 
Przekładając te zalecenia na praktykę rolniczą musimy być świadomi tego, że aplikacja dolistna powiedzie się, kiedy rośliny będą miały odpowiednio dużą powierzchnię pokrycia gleby liśćmi. Dlatego zaleca się wykonanie dokarmiania dolistnego mikroelementami od początku fazy krzewienia zbóż. Najlepiej, aby w dniu wykonywania zabiegu dokarmiania dolistnego pogoda była pochmurna, ale nie deszczowa (zabiegu nie można wykonywać bezpośrednio przed i po deszczu). W przypadku stosowania mieszanin nawozów dolistnych i środków ochrony roślin, zabieg należy przeprowadzać gdy terminy, np. dolistnego dokarmiania roślin i np. zwalczania chwastów są zbieżne. Gdy łączymy środki ochrony roślin z zabiegiem dolistnego dokarmiania trzeba bezwzględnie stosować się do zasad sporządzania mieszanin i sporządzać ciecz roboczą tuż przed zabiegiem. Ciecz roboczą złożonych mieszanin sporządzamy dodając i mieszając w kolejności: mocznik, siarczan magnezu, miokroelementowy nawóz dolistny, środek ochrony.

Zboża ozime jesienią najlepiej jest dokarmiać dolistnie od początku ich krzewienia, kiedy liście roślin mają wystarczająco dużą powierzchnię pokrycia gleby
  • Zboża ozime jesienią najlepiej jest dokarmiać dolistnie od początku ich krzewienia, kiedy liście roślin mają wystarczająco dużą powierzchnię pokrycia gleby

Źródło: „Nawożenie dolistne” - publikacja specjalna TPR pod redakcją prof. dr. hab. Witolda Grzebisza

  • Źródło: „Nawożenie dolistne” - publikacja specjalna TPR pod redakcją prof. dr. hab. Witolda Grzebisza

Objawy niedoborów

r e k l a m a

Widoczne objawy niedoboru składnika pokarmowego są konsekwencją głodowania rośliny przez dłuższy czas. Trzeba wtedy podać mikroelementy interwencyjnie wiedząc, że jakąś część potencjału rośliny już utraciły. Najlepiej jest zaplanować strategię dokarmiania i ją realizować. A w jaki sposób zboża manifestują niedobory trzech najważniejszych mikroelementów?
 
Niedobór miedzi dotyka przede wszystkim zboża. Miedź jest mało ruchliwa i dlatego jej brakiem dotknięte są przede wszystkim młode liście, na których występują zmiany w zabarwieniu (chloroza). Potem końcówki liści stają się białe lub szare, więdną i skręcają się, kłosy przeważnie płone o białym zabarwieniu. Spada zawartość białka i aktywność pyłków kwiatowych, spadają także plony.
 
Niedobór manganu objawia się żółtobiałymi pasowymi przebarwieniami między żyłkami w środkowych częściach liści. Potem tworzą się w tych miejscach brązowe nekrotyczne plamy. Deficyt manganu najczęściej występuje na glebach obojętnych, zasadowych, organicznych, jak również przewapnowanych. Sprzyjają mu także okresy suszy.
 
Niedobór cynku objawia się na początku w postaci białobrązowych przebarwień wierzchołków i krawędzi liści. W zaawansowanej fazie niedoborów dochodzi do nekroz tych przebarwień.

Oprac. Natalia Marciniak-Musiał

na podstawie artykułu Marka Kalinowskiego pt. Wspomogą odporność i zimotrwałość zbóż, który ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 41/2021 na str. 18.

Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR: Zamów prenumeratę.

Zdjęcie: Marek Kalinowski


r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody