r e k l a m a

Partner serwisu

Rdza brunatna pszenicy - rozwój choroby, objawy i zwalczanie

Uprawa choroby
Data publikacji 06.03.2020r.

Już jesienią i wczesną wiosną na liściach występują pojedyncze tzw. uredinia rdzy brunatnej pszenicy. W tych okresach nie jest groźna i po wiosennym ociepleniu, jakby znika z pola widzenia. Miejmy jednak świadomość, że skoro objawy rdzy były widoczne jesienią i wiosną, to sprawca nie zginął i z całą pewnością w dużym nasileniu będziemy go obserwować w końcu czerwca i w lipcu.

Zarejestruj się, i zaloguj aby przeczytać kolejne 3 artykuły.
Wszystkie przeczytasz dzięki prenumeracie lub kupując dostęp.

Zarejestruj się lub Zaloguj się

Czytaj bez ograniczeń

Kup dostęp

r e k l a m a

Rdza brunatna pszenicy jest chorobą rozpowszechnioną we wszystkich rejonach uprawy pszenicy ozimej i jarej. Występuje corocznie, ale w zmiennym nasileniu. Największe szkody wyrządza w uprawie pszenicy, ale poraża także żyto i pszenżyto i można ją obserwować we wszystkich fazach rozwojowych roślin.

Kluczowe w rozwoju rdzy jest wysoka wilgotność powietrza

Optymalnymi warunkami do rozwoju rdzy brunatnej pszenicy jest temperatura w dzień od 12 do 24 st. C i nocą od 0 do 12 st. C. Rdza do rozwoju nie potrzebuje opadów deszczu – wystarczy jej rosa, ale wilgotność powietrza musi być bliska 100%. Patogen potrzebuje też 5 godzin nasłonecznienia.

Według opisu choroby wg naukowców z IOR-PIB w Poznaniu, rdza brunatna pszenicy jest chorobą dwudomną, ale w warunkach Europy Środkowej rozwija się z pominięciem żywiciela pośredniego. Zimuje w naszych warunkach w postaci grzybni i urediniospor na oziminach, samosiewach i różnych trawach łąkowych. Urediniospory rdzy brunatnej pszenicy łatwo przenoszą się z prądami powietrza na bardzo duże odległości rozprzestrzeniając się z rejonów o większym nasileniu występowania, które stanowi południowa Polska.

Zarodniki rdzawnikowe rdzy brunatnej pszenicy są odporne na działanie czynników zewnętrznych np. wytrzymują przez 10 minut oziębienie do -23°C, jak również podgrzanie do +52°C. Zakażenie roślin następuje zarówno w świetle, jak i w ciemności, przy czym najłatwiej proces ten zachodzi w 15–18°C i przy 100% wilgotności względnej powietrza. Na długość inkubacji wpływa przede wszystkim temperatura powietrza.

Zarodniki rozwijają się na liściach pod skórką

r e k l a m a

Uredinia, czyli skupienia zarodników – urediniospor rozwijają się na liściach pod skórką, początkowo są one lekko wzniesione, poduszeczkowate, owalne lub prawie okrągłe, koloru jasnobrązowego. Niekiedy objawy chorobowe widoczne są początkowo w postaci chlorotycznych przebarwień poprzedzających pojawienie się poduszeczek urediniów. W miarę dojrzewania urediniospor pokrywająca je skórka pęka i zwija się, tworząc wałeczek wokół skupień urediniów.

Uredinia rdzy brunatnej różnią się od urediniów rdzy źdźbłowej wielkością (są mniejsze), kształtem oraz tym, że okalająca je skórka nie jest postrzępiona. Na początku lipca, w miejscu urediniów powstają, głównie na dolnej stronie blaszek liściowych, niekiedy również na pochwach liściowych i na źdźbłach, owalne lub nieco wydłużone czarne skupienia teliospor (telia). Są one pokryte skórką, co nadaje im lekki połysk.

Objawy rdzy brunatnej można obserwować jesienią i wczesną wiosną, po czym może wydawać się, że zniknęła. Nie dajmy się jednak oszukać. Sprawca rozsiał zarodniki, a silne porażenie zauważymy w czerwcu
  • Objawy rdzy brunatnej można obserwować jesienią i wczesną wiosną, po czym może wydawać się, że zniknęła. Nie dajmy się jednak oszukać. Sprawca rozsiał zarodniki, a silne porażenie zauważymy w czerwcu

Ćma miodunka żywicielem rdzy brunatnej

W literaturze naukowej sprzed lat można wyczytać, że rdza brunatna potrzebuje do swojego rozwoju dwóch żywicieli. Potrzebuje miodunkę ćmę i potem przenosi się na zboża. Prawdopodobnie prawie 100% rolników nawet nie wie jak wygląda miodunka ćma, być może nigdy jej nie widzieli nawet przypadkiem, a jednak rdza brunatna występuje w zbożach powszechnie. Występuje między innymi dlatego, bo jak tłumaczył na jednej z konferencji dr inż. Wojciech Pusz z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu – sprawca rdzy brunatnej jest bardzo ciekawym grzybem zmieniającym swoje przyzwyczajenia i biologię rozwoju dosłownie na naszych oczach.

Obecnie sprawca rdzy brunatnej występuje praktycznie tylko na trawach, na zbożach ozimych i jarych. Rdza przystosowała się do nowych warunków i intensywnego rolnictwa. Rdzawe poduszeczki (skupienia zarodników) pojawiają się na liściach i potem wysypują zarodniki, które mogą rozprzestrzeniać się w promieniu kilkudziesięciu kilometrów i infekować. Po poduszeczce pozostaje niestety rana, która w okresie suszy jest drogą ucieczki wody. To dobija i tak zestresowane upałami rośliny.

Metody zwalczania rdzy brunatnej w pszenicy

Ten produkt może Ciebie zainteresować

Warzywa dyniowate – najgroźniejsze choroby i szkodniki

Warzywa dyniowate – najgroźniejsze choroby i szkodniki

Płacisz tylko

8,00 zł

Cena regularna 10,00 zł

SPRAWDŹ
Aby określić zagrożenie rdzą brunatną pszenicy i porównać je z progami szkodliwości należy regularnie, co kilka dni, analizować liście pszenicy na obecność skupień zarodników rdzawnikowych – uredinii. Zgodnie z metodyką integrowanej ochrony, należy w fazie krzewienia lub w późniejszych fazach zebrać po 25 źdźbeł w różnych, wybranych losowo punktach (łącznie w zależności od wielkości pola zbiera się od 100 do 150. Pierwszy i ostatni punkt powinien być oddalony około 2 m od brzegu pola.

Na plantacjach powyżej 2 ha należy zwiększyć liczbę punktów o 1 na każdy następny hektar. Określa się liczbę i procent porażonych źdźbeł w stosunku do analizowanych ogółem. Wystąpienie objawów rdzy brunatnej na pszenicy ozimej nie następuje w tym samym momencie co na pszenicy jarej i jest dla niej wskaźnikiem obecności źródeł infekcji.

Po wizycie na plantacji, zebraniu roślin do analizy i określeniu ilości porażonych źdźbeł w procentach, należy tę wartość porównać z progami szkodliwości choroby. Rdzę brunatną pszenicy w pszenicy, pszenżycie i życie należy zwalczać:
  • w fazie krzewienia, gdy obserwuje się epifitozę na roślinach; najczęściej, gdy na 10–15% roślin obserwuje się pierwsze objawy rdzy (faza rozwojowa w skali BBCH 21–29). W razie potrzeby następny zabieg wykonać należy po upływie około 15 dni,
  • w fazie strzelania roślin w źdźbło (faza rozwojowa w skali BBCH 30–39), jeżeli co najmniej 10% źdźbeł wykazuje objawy nowej infekcji,
  • w fazie kłoszenia roślin (faza rozwojowa w skali BBCH 51–59),
    jeżeli objawy nowej infekcji występują już na liściu podflagowym lub flagowym.
Rdzę brunatną pszenicy pod koniec czerwca i w lipcu widać w pełnej krasie i nie da się jej pomylić z żadną inną chorobą, przy czym jej szkodliwość jest podwójna. Zmniejsza ona powierzchnię asymilacyjną liści, a po rozsypaniu się zarodników pozostaje otwarta rana i jest miejscem intensywnej utraty wody. Te rany pogłębiają stres roślin w czasie suszy
  • Rdzę brunatną pszenicy pod koniec czerwca i w lipcu widać w pełnej krasie i nie da się jej pomylić z żadną inną chorobą, przy czym jej szkodliwość jest podwójna. Zmniejsza ona powierzchnię asymilacyjną liści, a po rozsypaniu się zarodników pozostaje otwarta rana i jest miejscem intensywnej utraty wody. Te rany pogłębiają stres roślin w czasie suszy
Marek Kalinowski
Zdjęcia: Marek Kalinowski

r e k l a m a

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody