Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Sprawdź

r e k l a m a

Partner serwisu

Suszenie i magazynowanie kukurydzy. O czym warto pamiętać?

Krzysztof Janisławski
Kategoria: Uprawa
Suszenie i magazynowanie kukurydzy. O czym warto pamiętać?
Uprawa Kukurydza
Data publikacji 12.09.2022r.

Praktyczne informacje dotyczące zasad właściwego zbioru, suszenia, czyszczenia i przechowywania ziarna zbóż, w tym kukurydzy, były tematem wykładu dr. Lesława Janowicza z Rady Ekspertów Polskiego Związku Producentów Roślin Zbożowych i wykładowcy SGGW w Warszawie. Odpowiedzi na pytania zawarte w tytule wysłuchali uczestnicy szkolenia zorganizowanego przez PZPRZ w Podgórze.

Jakie czynniki wpływają na jakość ziarna i procesy zachodzące ewentualnie w trakcie przechowywania?

Zbiór trzeba starać się przeprowadzić tak, aby parametry ziarna były optymalne z punktu widzenia jego przechowywania – mówi dr Lesław Janowicz. – Te parametry to oczywiście wilgotność i poziom zanieczyszczeń.

I podkreśla, że w osiągnięciu plonu, który spełnia te warunki, bardzo istotny jest dobór odmiany. – Czyli właściwej dla danego regionu, gleby i charakterystyki klimatu w obszarze, gdzie prowadzona jest uprawa.

r e k l a m a

Rolniku, sprawdź stan techniczny magazynu

Kolejnym istotnym dla właściwego przebiegu procesu przechowywania ziarna warunkiem jest odpowiedni stan techniczny magazynu.

Przed przyjęciem ziarna magazyn powinien zostać oczyszczony z pozostałości ziarna, należy przeprowadzić jego dezynfekcję, także wszystkie progi transportowe powinny zostać wyczyszczone z ziarna – stwierdza dr Lesław Janowicz. – Dzięki temu w trakcie załadunku świeżej masy nie będzie dochodzić do zakażenia ziarna.

A to pozwoli ograniczyć straty powstające podczas przechowywania. Szacuje się, że roczne straty przechowywanych nasion czy też ziaren spowodowane żerowaniem szkodników magazynowych oraz patogenicznych mikroorganizmów wynoszą od 3 do 5% w skali kraju.

W trakcie przechowywania tracimy także suchą masę – zwraca uwagę ekspert PZPRZ. – Jednak utrata suchej substancji jest naturalnym procesem.

Podczas przyjęcia ziarna do magazynu po zbiorze, warto dokonać jego segregacji pod względem wilgotności. Efekt mieszania ziarna o różnych poziomach wilgotności jest bowiem niekorzystny dla procesu suszenia i osiągnięcia jednakowego poziomu wilgotności.

Istotne jest doczyszczenie ziarna przed jego załadunkiem do magazynu – podkreśla dr Lesław Janowicz. – Bardzo proste sposoby aspiracji powietrzem oczyszczają lotne zanieczyszczenia, które stwarzają później bardzo duży problem w trakcie przechowywania. Skutkują też niepotrzebnym zużyciem energii podczas suszenia, bo wilgotność tych zanieczyszczeń jest niejednokrotnie znacznie wyższa niż samego ziarna – tłumaczy prelegent.

Nieoczyszczenie ziarna naraża przechowywany plon na zmiany mikrobiologiczne, samoseparację, obniżenie jakości i samozagrzewanie i gdy do takich zmian dojdzie, nie ma już co liczyć na rozwiązanie problemu przewietrzaniem. Dochodzi też do zanieczyszczenia dróg transportowych.

Suszenie dwuetapowe to sposób na obniżenie kosztów przygotowania ziarna kukurydzy do przechowywania​

  • Suszenie dwuetapowe to sposób na obniżenie kosztów przygotowania ziarna kukurydzy do przechowywania​

r e k l a m a

Suszenie kukurydzy, o czym pamiętać ?

Zagrożenia, jakie stwarza wilgotność ziarna to zmiany mikrobiologiczne, zamozagrzewanie, obniżanie klasy ziarna i jego zawieszanie oraz trudności w transporcie. Dlaczego wilgotność, a także temperatura, są tak ważne? Podczas „oddychania” ziarna następuje wydzielenie dwutlenku węgla, wody i ciepła, następuje wzrost temperatury. Powstaje również para wodna, utrzymująca się między ziarnami składowanego surowca.

Im wilgotność wyższa, tym proces „oddychania” większy. – Podniesienie tylko o 1% wilgotności ziarna z 15 na 16% sprawia, że proces ten jest dziesięć razy większy – podkreśla dr Lesław Janowicz. Wzrost z 15 do 30% oznacza zwiększenie „oddychania” aż 400 razy. A im więcej wydzielonej wody i energii, tym większe problemy w przechowywaniu.

A ile czasu może być bezpiecznie składowane mokre ziarno przed wysuszeniem? To zależy od poziomu wilgotności, temperatury i rodzaju ziarna. W tej części artykułu skupiamy się na kukurydzy, ponieważ w najbliższych miesiącach tej roślinie będzie poświęcona uwaga wielu plantatorów.

I tak, wilgotna kukurydza w polskich warunkach klimatycznych może czekać na wysuszenie (z wyłączeniem przechowywania w rękawach) maksymalnie trzy dni. Im wilgotność ziarna i temperatura powietrza są wyższe, tym czas ten jest krótszy.

Co się dzieje, gdy granica 14% wilgotności dla kukurydzy jest przekroczona zbyt długo?W miarę wzrostu poziomu wilgotności pojawiają się różne zagrożenia mikrobiologiczne – wyjaśnia ekspert PZPRZ. – Jeśli wzrost sięgnie 16-19% wystąpią niektóre drożdże, większość pleśni, bakterie, także salmonella. Stąd potrzeba obniżania wilgotności kukurydzy.

W pierwszej fazie suszenia wysokotemperaturowego temperatura sięga ok. 80–90 st. C, pod koniec ok. 110 st. C. Ważne, aby temperatura samego ziarna podczas suszenia nie przekroczyła 70 st. C. To wartośc graniczna, której osiągnięcie oznacza, że pożądana wilgotność kukurydzy została osiągnięta.

Kontrolny pomiar wilgotności dokonywany po wysuszeniu ziarna może być zafałszowany przez temperaturę ziarna – zwraca uwagę dr Lesław Janowicz. – Dlatego należy zwracać uwagę na instrukcje obsługi mierników wilgotności, które dopuszczają odpowiednie przedziały temperatury ziarna. Niejednokrotnie trzeba odczekać, aż ziarno ostygnie, aby pomiar był prawidłowy.

Dlaczego dosuszanie kukurydzy poniżej 14% wilgotności nie jest korzystne? – Ziarno kukurydzy w procesie suszenia oddaje wodę najpierw z powierzchni – mówi prelegent. – Następnie wydobycie wilgoci sięga głębszych warstw i jest bardzo kosztowne. Blisko połowa nakładu energetycznego zużytego na obniżenie wilgotności ziarna kukurydzy z 35 na 14% przypada na obniżanie z 18 do 14%. To pokazuje, jak trudny i energochłonny jest ten drugi etap, końcówka suszenia.

Sposobem na obniżenie kosztów jest suszenie dwuetapowe. W pierwszym etapie należy wysuszyć ziarno w temperaturze 80–90 st. C do wilgotności ok. 18%. W kolejnym etapie po ok. 10 h leżakowania w specjalnym silosie ziarno jest schładzane, a następnie aktywnie przewietrzane. – Podczas leżakowania nagrzanego ziarna samoistnie kontynuowany jest proces suszenia – tłumaczy wykładowca SGGW.

Jakie czynności należy wykonać po zakończeniu suszenia? Trzeba bezwzględnie obniżyć temperaturę ziarna do temperatury otoczenia. Zbyt wysoka temperatura ziarna skutkuje zmianami mikrobiologicznymi, obniżeniem jakości oraz samozagrzewaniem.

Konieczne jest zapobieganie powstawania znacznych różnic temperatury między powietrzem w silosie i w jego otoczeniu. Kontrola powinna się odbywać na podstawie pomiaru temperatury i wilgotności powietrza w silosie oraz powietrza otaczającego. W razie ich wystąpienia należy intensywnie wietrzyć. Należy też utrzymywać równy rozkład temperatury w silosie, aby ograniczyć efekt cyrkulacji powietrza w jego wnętrzu.

Dr Lesław Janowicz z Rady Ekspertów PZPRZ podczas swojej prelekcji

  • Dr Lesław Janowicz z Rady Ekspertów PZPRZ podczas swojej prelekcji

Przechowywanie. Kiedy i jak długo przewietrzać?

Prawidłowe przechowywanie ziarna to proces utrzymania surowca w ściśle określonym reżimie wilgotności przechowalniczej i w miarę stałej temperatury. Czynniki wpływające na ten stan to wilgotność i temperatura powietrza na zewnątrz, nasłonecznienie magazynu lub nawilżenie w przypadku deszczu i nieszczelności silosu.

Właściwą kondycję ziarna zapewnia aktywne przewietrzanie. Kiedy i jak długo przewietrzać? Najpierw kwestia wilgotności.

Latem strefa wilgotnego ziarna znajduje się na spodzie silosu, zimą na górze. – Obserwując silos, zwracajmy uwagę na strefy wilgotnego ziarna – radzi dr Lesław Janowicz.

To zewnętrzne warunki osiągania wilgotności równowagowowej ziarna (czyli wilgotność, jaką osiąga ziarno w określonej temperaturze, ciśnieniu i wilgotności powietrza otaczającego) decydują o tym, jak i kiedy bezpiecznie je przewietrzać.

14-procentową wilgotność kukurydzy utrzymujemy wietrząc ją w określonym bezpiecznym przedziale temperatury powietrza i jego wilgotności względnej – mówi prelegent. – Np. jesienią przy temperaturze powietrza wynoszącej 10 st. C bezpiecznie można przewietrzać kukurydzę w wilgotności względnej, której poziom nie przekracza 60%.

Jest to też argument za tym, żeby przed załadowaniem do magazynu nie dosuszać kukurydzy poniżej 14% wilgotności. Otóż, w procesie przechowywania przewietrzając ją można doprowadzić do wzrostu wilgotności powyżej tej granicy, jeśli do wietrzenia dojdzie poza bezpiecznym oknem wilgotności równowagowej. Zainwestujemy dużo w dosuszenia większe niż to wskazane, aby efekt następnie z nawiązką utracić.

Bo ziarno w danym warunkach, np. przy 10 st. C i wilgotności względnej 70% osiągnie wilgotność równowagową na poziomie 15,4% – tłumaczy prelegent. – Planując przewietrzanie musimy więc znać stan ziarna, wiedzieć, jaka jest wilgotność powietrza i jego temperatura. Te parametry decydują czy jesteśmy w procesie suszenia, czy może już nawilżania – kontynuuje dr Lesław Janowicz.

Obniżanie temperatury

Przewietrzanie oprócz zapewnienia pożądanej wilgotności ma też na celu zniwelowanie efektu nagrzewania, którego skutkiem jest wzrost temperatury ziarna. Podstawową przyczyną jest nagrzewanie silosu przez słońce w ciągu dnia. Dodatkowe przyczyny uporczywego wzrostu temperatury, jakie mogą wystąpić, to zawilgocenie ziarna, porażenie szkodnikami czy brak dokładnego oczyszczenia ziarna.

Najlepsze, ale i najdroższe rozwiązanie sterujące procesem wietrzenia i pozwalające uniknąć niepożądanego wzrostu wilgotnoście przechowywanego ziarna to układ mikroprocesorowy. Rozpoznaje gatunek ziarna, jego wilgotność i temperaturę oraz warunki zewnętrze. Na podstawie tych danych decyduje kiedy i przez jaki czas przewietrzać, żeby uzyskać najlepszy efekt i zoptymalizować zużycie energii.

Szkolenie zorganizowane przez PZPRZ pt. „Nowoczesne technologie uprawy zbóż chlebowych z uwzględnieniem integrowanej ochrony roślin” odbyło się w Podgórze i było sfinansowane ze środków Funduszu Promocji Ziarna Zbóż i Przetworów Zbożowych.

Ten produkt może Ciebie zainteresować

To ja, PINGWIN

To ja, PINGWIN

Płacisz tylko

19,92 zł

Cena regularna 24,90 zł

SPRAWDŹ
Uczestnicy szkolenia w Podgórze

  • Uczestnicy szkolenia w Podgórze

fot. Krzysztof Janisławski

Artykuł ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 36/2022 na str. 30.  Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR: Zamów prenumeratę.

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a