Dzwonek Letnia promocja - Czytaj za 1 zł Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

W jaki sposób zapobiec uodpornieniu chwastów na herbicydy?

Marek Kalinowski
Kategoria: Uprawa
W jaki sposób zapobiec uodpornieniu chwastów na herbicydy?
Uprawa Agrotechnika
Data publikacji 26.03.2021r.

Pierwsza potwierdzona w 1983 r. w Polsce odporność na herbicydy dotyczyła przymiotna kanadyjskiego. Od tamtego czasu w różnych uprawach w Polsce potwierdzono odporność na herbicydy aż 25 chwastów. Odporność oznacza brak wrażliwości niektórych osobników danego gatunku chwastu na taką dawkę preparatu, która stosowana w normalnych warunkach niszczy całą jego populację.

Pozostało 0% artykułu.
Więcej przeczytasz dzięki prenumeracie lub kupując dostęp.

Masz już prenumeratę lub dostęp?

Możesz już teraz kupić dostęp do wszystkich treści lub do wybranego artykułu

Kup dostęp Kup ten artykuł za 3,69 zł Kup ten artykuł za 0 złpo wyrażeniu zgód

r e k l a m a

Częste i długotrwałe stosowanie tych samych preparatów na określonym stanowisku może powodować ujemne skutki w postaci nadmiernych pozostałości substancji aktywnych w glebie, wodach i produktach roślinnych oraz kompensacji niektórych gatunków chwastów w zbiorowisku, a także nagromadzenia w siedlisku biotypów chwastów odpornych na herbicydy.

Najlepsze efekty przynosi przemyślana agrotechnika

I takie zmiany dzieją się na naszych oczach. Z powodu uproszczeń, dominacji płodozmianów zbożowych i błędów w zwalczaniu chwastów, problem odporności narasta. Zdecydowanie największym problemem są odporne biotypy chwastów jednoliściennych w zbożach. Dotyczy to miotły zbożowej, wyczyńca polnego i coraz częściej stokłosy. Do tych zagrożeń, nawet jeśli nie widzimy ich i jeszcze nie odczuwamy we własnych gospodarstwach, trzeba podchodzić poważnie. Zawsze lepiej i taniej jest zapobiegać odporności niż zmagać się z nią na polach. Rotacja substancji czynnych herbicydów to podstawa w uproszczonych zmianowaniach i płodozmianie zbożowym. Znacznie lepiej jest po prostu dobrze zmianować uprawę roślin w gospodarstwie.

Bardzo dobre efekty tak w ograniczaniu zachwaszczenia, kompensacji chwastów, jak i wspomagania zwalczania ich biotypów odpornych przynosi przemyślana agrotechnika. Zdecydowanie najlepszy efekt przynosi orka. A jeżeli upraszczamy uprawę warto wprowadzić orkę w cyklu np. raz na cztery lata. To pomaga, a ponadto niezłe efekty przynosi np. niewielkie opóźnienie siewu zbóż ozimych. Wynika to np. z biologii wyczyńca polnego. Ok. 80% jego nasion wschodzi jesienią w okresie od końca sierpnia do końca listopada, a 20% wschodzi wiosną od ok. 10 lutego do połowy kwietnia. Chwast ten wschodzi zatem znacznie wcześniej niż pszenica ozima i wcześniej niż zachwaszczająca ten gatunek miotła zbożowa. Pszenica ozima z wolnym początkowym wzrostem, zwłaszcza siana wcześnie i rzadko, jest w stosunku do wyczyńca polnego bezbronna.

Alternatywne rozwiązania płodozmianu

r e k l a m a

Uprawa zbóż i to często w monokulturze, niesie wiele zagrożeń i sprzyja uciążliwym chwastom. Każdy plantator zdaje sobie z tego sprawę, a argumentem, aby tego nie zmieniać jest chociażby park maszynowy. Siew, zabiegi i zbiór zbóż zrealizujemy prostym podstawowym zestawem maszyn i urządzeń. To sprzyja namnażaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, a w konsekwencji tworzeniu się odporności chwastów. Wiele gospodarstw, zwłaszcza tych dużych, przez wiele lat tak postępowało i nie miało problemów, do czasu. A gdy przyszły, wiedza o zmianowaniu nabrała znaczenia właśnie w takich dużych gospodarstwach, gdzie znaczne areały zajmują bobowate.

Alternatywnym rozwiązaniem pozwalającym utrzymać płodozmian zbożowy i lepiej rozprawić się np. z wyczyńcem polnym w pszenicy (zwłaszcza tym odpornym) jest wprowadzenie w jej miejsce uprawy jęczmienia ozimego. To gatunek, który z powodu wcześniejszych od pszenicy siewów pozwala na wykonanie skuteczniejszego na wyczyńca zabiegu w fazie największej wrażliwości chwastu (w fazie 2–3 liści). Dalszy szybki rozwój i silne krzewienie jęczmienia jesienią dopełniają efekt ograniczania zachwaszczenia. Wiosną jęczmień znów ma bardzo szybkie tempo rozwoju. Kłosi się w Polsce już na początku maja (pszenica pod koniec maja, na początku czerwca) a dojrzałość pełną i gotowość do zbioru zależnie od sezonu i odmiany uzyskuje czasami przed końcem czerwca (pszenica pod koniec lipca).

Odporność chwastów na herbicydy w polskich badaniach

Ciągle trwają badania odporności na substancje czynne herbicydów miotły zbożowej, wyczyńca polnego, maków polnych i chabra bławatka w ramach projektu BioHerOd (BIOSTRATEG III) finansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Kilka ciekawych doniesień badawczych przedstawiono w posterach na ostatniej Sesji Naukowej IOR –​ PIB w Poznaniu. Zespół naukowców w składzie: dr hab. Katarzyna Marcinkowska, mgr Magdalena Gawlak, mgr inż. Paulina Wolak-Kwaśniewska z Instytutu Ochrony Roślin –​ PIB w Poznaniu przedstawiła referat pt. „Różnice w budowie morfologicznej oraz zdolności kiełkowania nasion chwastów wrażliwych i odpornych na herbicydy”. Jak czytamy w streszczeniu, obecność biotypów odpornych na herbicydy silnie wpływa na skład gatunkowy populacji chwastów i może znacznie utrudniać ochronę plantacji roślin uprawnych przed chwastami. Biotypy odporne posiadają cechy, które pozwalają im na wzrost i rozwój pomimo niesprzyjających warunków środowiskowych oraz zastosowania niektórych zabiegów herbicydowych, dlatego ich liczebność może zwiększać się w każdym kolejnym sezonie wegetacyjnym. To doniesienie naukowe dotyczy porównania budowy zewnętrznej powierzchni nasion biotypów wrażliwych i odpornych na działanie herbicydów oraz zdolności ich kiełkowania. Z badań zespołu wynika m.in. że nasiona chwastów odpornych są na ogół większych rozmiarów w porównaniu do biotypów wrażliwych. Ponadto niektóre okrywy nasienne biotypów odpornych pokryte były włoskami w przeciwieństwie do biotypów wrażliwych.

Biotypy odporne na herbicydy wykazywały większą zdolność kiełkowania i szybszy wzrost w porównaniu do biotypów wrażliwych. Poczynione obserwacje świadczą o lepszym przystosowaniu odpornych populacji chwastów do niesprzyjających warunków, co czyni je bardziej konkurencyjnymi już w pierwszych etapach wzrostu w porównaniu do biotypów podatnych na działanie herbicydów.

Inny zespół w składzie: mgr inż. Barbara Wrzesińska, mgr Karolina Kościelniak, prof. dr hab. Tadeusz Praczyk oraz dr hab. Aleksandra Obrępalska-Stęplowska z Instytutu Ochrony Roślin – PIB w Poznaniu zaprezentował poster pt. „Diagnostyka mutacji w genach ALS i ACC warunkujących wystąpienie odporności wyczyńca polnego (Alopecurus myosuroides Huds.) na herbicydy”. Wystąpienie odporności chwastów na herbicydy tłumaczy się dwoma mechanizmami, powiązanym z miejscem działania substancji czynnej herbicydu lub poza miejscem działania. Celem badań była analiza przyczyn odporności powiązanej z miejscem działania substancji czynnej herbicydów z grupy inhibitorów syntazy acetylomleczanowej (ALS) oraz karboksylazy acetylo-CoA (ACC), a także opracowanie metody diagnostycznej identyfikującej występowanie wybranych mutacji w roślinach wyczyńca polnego. Analiza wykazała występowanie szeregu mutacji, znanych i dotychczas nieopisanych w literaturze, warunkujących wykształcenie się odporności. Na podstawie uzyskanych danych opracowano metodę diagnostyki wybranych mutacji, dzięki czemu możliwa jest identyfikacja roślin homo- i heterozygotycznych pod względem występowania badanej mutacji, umożliwiając weryfikację odporności powiązanej z miejscem działania substancji czynnej.

Z polskich badań w Zakładzie Herbologii i Technik Uprawy Roli we Wrocławiu IUNG – PIB w Puławach wynika, że występowanie 100 kłosów wyczyńca polnego na m2 może powodować stratę plonu pszenicy rzędu 4–5 dt/ha. Gorsze jest jednak to, że przy pojawieniu się biotypów odpornych tego chwastu zdarza się zachwaszczenie sięgające nawet 1000 roślin wyczyńca na m2 . Często też z wagi i skali problemu zdajemy sobie sprawę tuż przed kłoszeniem zbóż, kiedy kłosy wyczyńca zaczynają górować nad łanem
  • Z polskich badań w Zakładzie Herbologii i Technik Uprawy Roli we Wrocławiu IUNG – PIB w Puławach wynika, że występowanie 100 kłosów wyczyńca polnego na m2 może powodować stratę plonu pszenicy rzędu 4–5 dt/ha. Gorsze jest jednak to, że przy pojawieniu się biotypów odpornych tego chwastu zdarza się zachwaszczenie sięgające nawet 1000 roślin wyczyńca na m2 . Często też z wagi i skali problemu zdajemy sobie sprawę tuż przed kłoszeniem zbóż, kiedy kłosy wyczyńca zaczynają górować nad łanem



Marek Kalinowski

Zdjęcie: Marek Kalinowski

Ten produkt może Ciebie zainteresować

Kamizelka damska - Tygodnik Poradnik Rolniczy

Kamizelka damska - Tygodnik Poradnik Rolniczy

Płacisz tylko

139,00 zł

Cena regularna 199,00 zł

SPRAWDŹ

r e k l a m a

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody