r e k l a m a

Partner serwisu

Wapnowanie i nawożenie w jednym

Uprawa nawożenie
Data publikacji 18.03.2021r.

Naturalnym źródłem wapna dla celów rolniczych są oczywiście złoża wapieni, margli, dolomitów i kredy. Potencjał nawozowy środków do wapnowania zależy zatem od rodzaju kopaliny, z której powstały oraz formy nawozu: wodorotlenkowej lub węglanowej.

Pozostało 60% artykułu.
Więcej przeczytasz dzięki prenumeracie lub kupując dostęp.

Masz już prenumeratę lub dostęp?

Możesz już teraz kupić dostęp do wszystkich treści lub do wybranego artykułu

Kup dostęp Kup ten artykuł za 3,69 zł Kup ten artykuł za 0 złpo wyrażeniu zgód

r e k l a m a

Na wiosenne wapnowanie użyj wapno węglanowe      

Z rolniczego punktu widzenia ważnym kryterium podziału nawozów wapniowych jest szybkość ich działania, czyli podział na szybko i wolno działające. Do nawozów szybko odkwaszających glebę zaliczane są formy wodorotlenkowe i tlenkowe, a wolno odkwaszające glebę to węglany i krzemiany.

Środki wapnujące dzieli się na dwie grupy: tlenkowe i węglanowe oraz niezawierające magnezu i zawierające magnez. Wapna węglanowe otrzymuje się w wyniku mielenia i odsiewu skał wapiennych, natomiast wapna tlenkowe powstają w procesie ich prażenia.

Wapno tlenkowe ma szybsze działanie, ponieważ forma tlenkowa dość gwałtownie wchodzi w reakcję z wodą, szybko zmieniając odczyn. Taka gwałtowna zmiana odczynu jest jednak niepożądana, szczególnie w przypadku gleb lekkich, dlatego też wapna tlenkowe należy stosować tylko na gleby cięższe. Stosowanie wapna tlenkowego z powyższego powodu nie jest zalecane w okresie wiosennym, gdyż może prowadzić do przesuszenia gleby i pogarszać jej fizyczne właściwości.

Do wiosennego wapnowania należy użyć wapno węglanowe, dobrze zmielone, gdyż działanie wapna dobrze zmielonego o drobnych cząstkach jest szybsze. Do wiosennego wapnowania gleby polecane są wapna granulowane, a na glebach lekko zakwaszonych nawozy wieloskładnikowe z dodatkiem wapnia, np. pochodzącego z dna morskiego i ekstraktu z alg. Wpływają one korzystnie na wzrost systemu korzeniowego, pobieranie fosforu i potasu oraz poprawiają odporność roślin na czynniki stresowe w początkowej fazie wzrostu.

Do wiosennego wapnowania najlepsze są nawozy granulowane z miękkich wapieni
  • Do wiosennego wapnowania najlepsze są nawozy granulowane z miękkich wapieni

Ważne rozdrobnienie węglanów

r e k l a m a

O właściwościach odkwaszających nawozów wapniowych węglanowych zwłaszcza nawozów dolomitowych decyduje stopień ich rozdrobnienia. W przypadku wapna tlenkowego oraz miękkich wapieni typu wapno kredowe, stopień rozdrobnienia ma mniejsze znaczenie. Zarówno w nawozach wapniowych tlenkowych, jak i węglanowych zawartość składnika działającego wyraża się w postaci tlenku wapnia (CaO) lub sumy tlenku wapnia i tlenku magnezu (CaO +MgO) w typach wapna zawierających magnez. W przypadku środków wapnujących tlenkowych suma składników użytecznych powinna wynosić co najmniej 60%, zaś środków wapnujących węglanowych – 40%.

Niektóre typy wapna są produktami ubocznymi powstającymi w przemyśle cukrowniczym, celulozowym i siarkowym, np. wapno defekacyjne zawierające od 20 do 35% CaO w formie węglanowej, wapno posiarkowe o zawartości 30% CaO w formie węglanowej, wapno pocelulozowe zawierające 40% CaO w formie węglanowej, wapno posodowe (20 do 35% CaO w formie węglanu wapnia). Wymagania jakościowe dla poszczególnych typów wapna zawierających magnezu (tabela 1) i niezawierających magnezu (tabela 2) zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 8 września 2010 r. w sprawie sposobu pakowania nawozów mineralnych, umieszczania informacji o składnikach nawozowych na tych opakowaniach, sposobu badania nawozów mineralnych oraz typów wapna nawozowego przedstawiono poniżej.

Lp.

Typ

Odmiana

Składniki podstawowe i sposób otrzymywania

Minimalna
zawartość
składników
nawozowych
CaO %

Inne wymagania

1

2

3

4

5

6

1

Z przerobu
skał wapiennych

01

Tlenek wapnia.
Przerób skał wapiennych

80

Odsiew na sicie o wymiarze boku oczek kwadratowych: 2 mm, %, najwyżej 25

2

02

Tlenek wapnia.
Przerób skał wapiennych

70

3

03

Tlenek wapnia.
Przerób skał wapiennych

60

4

04

Tlenek wapnia i węglan
wapnia lub węglan
wapniowy.
Przerób skał wapiennych

50

Odsiew na sicie o wymiarze boku oczek kwadratowych: 2 mm, %, najwyżej 10; przesiew przez sito o wymiarze boku oczek kwadratowych: 0,5 mm, %, co najmniej 50

5

05

Węglan wapnia. Przerób skał wapiennych

40

6

Z produkcji ubocznej

06

Tlenek wapnia, węglan wapnia, krzemiany wapnia. Wapno posodowe suche, wapno defekacyjne, wapno pokarbidowe

35

Zawartość wody, %, najwyżej 10; zawartość chlorków, %, najwyżej 2,51)

7

07

Węglan wapnia. Wapno pocelulozowe, wapno posiarkowe, wapno dekarbonizacyjne, wapno defekacyjne, wapno pokarbidowe wilgotne, wapno posodowe podsuszone, wapno pogaszalnicze podsuszone

30

Zawartość wody, %, najwyżej 30; zawartość chlorków, %, najwyżej 3,52) lub 33); zawartość siarczków, %, najwyżej 1,54)

8

08

Węglan wapnia. Wapno defekacyjne, wapno posodowe odsączone, wapno pocelulozowe wilgotne, wapno poneutralizacyjne

25

Zawartość wody, %, najwyżej 40; zawartość chlorków, %, najwyżej 33) lub 3,52)

9

09

Węglan wapnia.
Wapno defekacyjne mokre,
wapno posodowe mokre

20

Zawartość wody, %, najwyżej 50; zawartość chlorków, %, najwyżej 33)

10

Pochodzenia naturalnego - kopalina

06a

Węglan wapnia, wapno kredowe suche

35

Zawartość wody, %, najwyżej 10

11

07a

Węglan wapnia, wapno kredowe podsuszone

30

Zawartość wody, %, najwyżej 30

12

08a

Węglan wapnia, kreda odsączona

25

Zawartość wody, %, najwyżej 40

13

09a

Węglan wapnia, wapno kredowe mokre

20

Zawartość wody, %, najwyżej 50


  • Tabela 1 Typy wapna nawozowego niezawierającego magnezu. (Źródło: Dz.U. Nr 183, poz. 1229) 1) Tylko dla wapna posodowego suchego. 2) Tylko dla wapna pocelulozowego. 3) Tylko dla wapna posodowego podsuszonego, wapna posodowego odsączonego i wapna posodowego mokrego. 4) Tylko dla wapna pocelulozowego i posiarkowego.

Wysoką aktywność chemiczną mają nawozy tlenkowe

Drugim ważnym kryterium, od którego zależy działanie wapna jest stopień rozdrobnienia surowca, z którego produkowane jest wapno. Parametr ten decyduje o skuteczności odkwaszania nawozów wytworzonych ze skał twardych (nawozów dolomitowych). W nawozach typu tlenkowego oraz miękkich wapieniach typu wapno kredowe cecha ta ma drugorzędne znaczenie, ponieważ po wprowadzeniu do gleby rozpuszczają się one zazwyczaj stosunkowo szybko i dlatego ich działanie odkwaszające najczęściej jest obserwowane szybciej, bo już w pierwszym roku po zastosowaniu. Stopień rozdrobnienia surowca, z którego produkowane jest wapno jest ściśle związany z aktywnością chemiczną wapna.

Bardzo wysoką aktywność chemiczną mają nawozy tlenkowe (ponad 100%). Natomiast aktywność chemiczna zmielonych wapieni jest dużo niższa i wynosi od 30 do 100%. Zatem im nawóz jest bardziej rozdrobniony, tym proces odkwaszania gleby będzie zachodził szybciej. Jednym z najszybciej działających (odkwaszających) nawozów węglanowych jest kreda.      

Z rozdrobnieniem z kolei ściśle jest związana aktywność chemiczna wapna, czyli szybkość reakcji nawozu wapniowego z glebą. Wyraża się ją w % w stosunku do aktywności świeżo strąconego węglanu wapnia, którą przyjęto za 100%. Aktywność chemiczna waha się od kilkunastu % dla najstarszych wapieni i dolomitów do prawie 100% dla miękkich skał.

Wysoka aktywność chemiczna nawozu wapniowego jest jedną z jego najważniejszych właściwości pożądanych przez rolnika. Nawozy dolomitowe mimo iż cechują się doskonałą siłą zobojętniającą, to najczęściej mają niską aktywność chemiczną i to właśnie przesądza o ich powolnym działaniu odkwaszającym. Aktywność chemiczną nawozów może poprawić dobre zmielenie surowca, ale niestety jest to zabieg kosztowny. Zdarza się dość często w pierwszym a nawet drugim roku po zastosowaniu dolomitów, zwłaszcza gdy nawóz nie jest dostatecznie rozdrobniony, że działanie odkwaszające jest niewielkie. Odwrotnie jest natomiast przy stosowaniu kredy, pomimo że mniejsza jest siła zobojętniająca tego nawozu niż wapna dolomitowego, to efekt odkwaszający jest prawie natychmiastowy. Kreda taką właściwość posiada dzięki wysokiej aktywności chemicznej sięgającej wartości 80–100%. Dlatego po zastosowaniu kredy skutki odkwaszania widoczne są już w pierwszym roku i zdarza się, że utrzymują się nawet 3 lata. Skuteczność odkwaszania natomiast wapieni dolomitowych widoczna jest dopiero w drugim roku po wapnowaniu, ale w dłuższej perspektywie działanie odkwaszające trwa na ogół dłużej niż kredy.    
                                
Od kilku lat na rynku można spotkać nawozy mineralno-organiczne, które mogą zawierać nawet 30% wapnia w przeliczeniu na CaO, np. nawóz OrCal SR pHregulator. W związku z tak wysoką zawartością wapnia nawozy te mogą służyć także do regulacji odczynu gleby, należy jednak stosując je brać pod uwagę przy ustaleniu dawki, oprócz pH gleby, zawartość towarzyszących w nawozach tego typu składników pokarmowych.

Rynek nawozów wapniowych jest ogromny. To m.in. czarna kreda z kwasami humusowymi i węglem organicznym
  • Rynek nawozów wapniowych jest ogromny. To m.in. czarna kreda z kwasami humusowymi i węglem organicznym

Jakie są zasady wapnowania?

Ten produkt może Ciebie zainteresować

Czapka z daszkiem - Tygodnik Poradnik Rolniczy

Czapka z daszkiem - Tygodnik Poradnik Rolniczy

Płacisz tylko

27,00 zł

Cena regularna 35,00 zł

SPRAWDŹ
Pamiętajmy, że prawidłowo wykonane wapnowanie nie powinno spowodować nagłej zmiany odczynu gleby, dlatego też zabieg ten zawsze powinien być poprzedzony analizą gleby! Dzięki temu niedrogiemu badaniu zyskujemy pewność, jaką ilość wapna potrzebujemy do przywrócenia glebie optymalnego odczynu oraz wybierzemy wapno, najlepiej dostosowane do naszych warunków glebowych. Do wapnowania gleb należy używać wyłącznie nawozów dopuszczonych do obrotu i stosowania w rolnictwie. Używając tylko takich nawozów można być pewnym, że są one bezpieczne dla roślin i gleby. Bardzo ryzykowne jest stosowanie nawozów z niepewnego źródła, bez atestu. Rynek nawozów wapniowych jest ogromny i bardzo zróżnicowany cenowo. Należy bardzo rozsądnie jednak podchodzić do różnych ofert oraz innowacyjnych nawozów do odkwaszania.

Lp.

Typ

Odmiana

Składniki podstawowe i sposób otrzymywania

Minimalna
zawartość
składników
nawozowych

Inne wymagania

CaO +
MgO %

w tym MgO %

1

2

3

4

5

6

7

1

Tlenkowe

01

Tlenek wapnia i tlenek magnezu oraz węglan wapnia i węglan magnezu. Prażenie, mielenie, odsiewanie skał wapniowo-magnezowych

75

25

Odsiew na sicie o wymiarze boku oczek kwadratowych: 2 mm, %, najwyżej 25

2

02

Tlenek wapnia i tlenek magnezu oraz węglan wapnia i węglan magnezu. Prażenie, mielenie, odsiewanie skał wapniowo-magnezowych

60

20

Odsiew na sicie o wymiarze boku oczek kwadratowych: 2 mm, %, najwyżej 25

3

Węglanowe

03

Węglan wapnia i węglan magnezu lub węglan wapnia, węglan magnezu, tlenek wapnia i tlenek magnezu. Mielenie, odsiewanie skał wapniowo-magnezowych lub mieszanie skał wapniowo-magnezowych z prażonymi skałami wapniowo-magnezowymi

50

15

Zawartość wody, %, najwyżej 10; odsiew na sicie o wymiarze boku oczek kwadratowych: 2 mm, %, najwyżej 10; przesiew przez sito o wymiarze boku oczek kwadratowych: 0,5 mm, %, co najmniej 50

4

04

Węglan wapnia i węglan magnezu lub węglan wapnia, węglan magnezu i tlenek wapnia. Mielenie, odsiewanie, mieszanie skał wapniowo-magnezowych ze skałami wapniowymi lub tlenkiem wapnia

50

8

Zawartość wody, %, najwyżej 10; odsiew na sicie o wymiarze boku oczek kwadratowych: 2 mm, %, najwyżej 10; przesiew przez sito o wymiarze boku oczek kwadratowych: 0,5 mm, %, co najmniej 50

5

05

Węglan wapnia i węglan magnezu. Mielenie, odsiewanie skał wapniowo-magnezowych

45

15

Zawartość wody, %, najwyżej 10; odsiew na sicie o wymiarze boku oczek kwadratowych: 2 mm, %, najwyżej 10; przesiew przez sito o wymiarze boku oczek kwadratowych: 0,5 mm, %, co najmniej 50

6

06

Węglan wapnia i węglan magnezu lub węglan wapnia, węglan magnezu i tlenek wapnia. Mielenie, odsiewanie, mieszanie skał wapniowo-magnezowych ze skałami wapniowymi lub tlenkiem wapnia

45

8

Zawartość wody, %, najwyżej 10; odsiew na sicie o wymiarze boku oczek kwadratowych: 2 mm, %, najwyżej 10; przesiew przez sito o wymiarze boku oczek kwadratowych: 0,5 mm, %, co najmniej 50

7

07

Węglan wapnia i węglan magnezu lub węglan wapnia, węglan magnezu i tlenek wapnia. Mielenie, odsiewanie, mieszanie skał wapniowo-magnezowych ze skałami wapniowymi lub tlenkiem wapnia

40

8

Zawartość wody, %, najwyżej 10; odsiew na sicie o wymiarze boku oczek kwadratowych: 2 mm, %, najwyżej 10; przesiew przez sito o wymiarze boku oczek kwadratowych: 0,5 mm, %, co najmniej 50





  • Tabela 2.Typy wapna nawozowego zawierającego magnez.   (Źródło: Dz.U. Nr 183, poz. 1229)        

Dr hab. Dorota Pikuła IUNG – PIB Puławy
Zdjęcia: Marek Kalinowski







r e k l a m a

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody