r e k l a m a

Partner serwisu

Zbiory kukurydzy na ziarno. Kiedy najlepiej?

Uprawa Kukurydza
Data publikacji 28.09.2020r.

Uprawą kukurydzy na ziarno zajmują się w większości wytrawni i doświadczeni plantatorzy. Jeżeli do regionu uprawy dobrze została dopasowana wczesność odmian ziarnowych i pogoda sprzyja jej dosychaniu – zbiór jest bezproblemowy.

Pozostało 60% artykułu.
Więcej przeczytasz dzięki prenumeracie lub kupując dostęp.

Masz już prenumeratę lub dostęp?

Możesz już teraz kupić dostęp do wszystkich treści lub do wybranego artykułu

Kup dostęp Kup ten artykuł za 3,69 zł Kup ten artykuł za 0 złpo wyrażeniu zgód

r e k l a m a

Nigdy jednak nie ma idealnych warunków. Wtedy trzeba dobrze ocenić dojrzałość ziarna oraz wpływ pogody i typu kolby na dalszą utratę wilgotności i dziś przypominamy kilka takich zależności.

Czarna plamka pomaga w ocenie dojrzałości fizjologicznej

Najbardziej pomocna w ocenie zbliżającego się terminu zbioru ziarna jest pojawiająca się wraz z osiągnięciem dojrzałości fizjologicznej, tzw. czarna plamka. Plamka może być czarna lub brązowa, pojawia się w miejscu umocowania ziarniaka do osadki kolby, a jej pojawienie oznacza, że został odcięty dopływ wody i substancji pokarmowych z rośliny do ziarniaka.

Od tego momentu pojawienia się czarnej plamki nie przybywa już asymilatów. Kończy się nalewanie ziarniaków, które od tego momentu mogą tylko tracić wodę. W momencie pojawienia się czarnej plamki wilgotność ziarna oscyluje zwykle od 25% (w dobrych warunkach pogodowych i u wczesnych odmian) do 40% (u odmian późniejszych i w gorszych warunkach pogodowych).

Z obserwacji wieloletnich wynika, że w polskich warunkach ziarno kukurydzy obniża swoją wilgotność: we wrześniu w tempie około 0,75–1% dziennie podczas korzystnej słonecznej i wietrznej pogody) do połowy października o 0,5–0,75% dziennie, w drugiej połowie października i w początkach listopada o 0,25–0,5% dziennie od połowy listopada – oddawanie wody zmniejsza się do 0,25% dziennie lub całkowicie ustaje.

Po pojawieniu się czarnej plamki ziarniaki dalej oddają wodę, ale nie odbiera jej już roślina, lecz woda odparowuje bezpośrednio przez ziarniaki, przez wierzchołek kolby i liście okrywowe kolby. Właściwy termin zbioru kukurydzy przypada zwykle 2–4 tygodnie po pojawieniu się czarnej plamki. Nie można tego terminu przeciągać bo stwierdzono w badaniach, że opóźnianie zbioru, zwłaszcza do 8–10 tygodni po stadium czarnej plamki, powoduje zmniejszenie plonu ziarna i zwiększenie strat z powodu pogorszenia jakości ziarna (np. przez fuzariozę). Wzrastać mogą też straty powodowane przez dziki. W późnych terminach oddawanie wody przez ziarniaki ustaje lub jest minimalne.

Faza czarnej plamki ziarniaków umiejscowionych w połowie kolby oznacza, że do zbioru kukurydzy można przystąpić najwcześniej za dwa tygodnie. Pośpiech nie jest wskazany, bo wilgotną kukurydzę trzeba dosuszyć. Niebezpieczne jest też zwlekanie ze zbiorem kukurydzy ziarnowej, które  zwiększa ryzyko rozwoju chorób i zagrożenie mikotoksynami
  • Faza czarnej plamki ziarniaków umiejscowionych w połowie kolby oznacza, że do zbioru kukurydzy można przystąpić najwcześniej za dwa tygodnie. Pośpiech nie jest wskazany, bo wilgotną kukurydzę trzeba dosuszyć. Niebezpieczne jest też zwlekanie ze zbiorem kukurydzy ziarnowej, które  zwiększa ryzyko rozwoju chorób i zagrożenie mikotoksynami

Denty powinno zbierać się później, bo ten typ ziarna szybko traci wodę

r e k l a m a

Zdecydowana większość plantatorów kukurydzy ustala przeznaczenie zbiorów na etapie wyboru odmiany i siewu. W sezonach urodzajnych zdarza się, że po zapełnieniu silosów kiszonką, część areału pozostaje na zbiór ziarna. Często są to odmiany flint albo w typie pośrednim ziarna. Co trzeba wiedzieć o fizjologii dosychania kukurydzy zależnie od typu ziarna, aby przy planowaniu zbioru jak najwięcej wody zostawić na polu? Przypomnijmy te zależności. Odmiany z ziarnem typu dent zaczynają oddawać wodę z ziarniaków późno, ale bardzo szybko. Odmiany z ziarnem typu flint tracą wodę z ziarniaków wcześniej, ale powoli. W efekcie tych różnic w oddawaniu wody odmiany ziarnowe dent w stosunku do odmian flint z tej samej klasy wczesności FAO w okresie zbioru mają zwykle ziarno o 2–3% suchsze.

Denty powinno zbierać się później, bo ten typ ziarna szybko traci wodę dopiero od fazy czarnej plamki. Co ważne, robi to w porównaniu z flintami gwałtownie. Wynika to z tego, że przednia strona ziarniaka typu dent po osiągnięciu dojrzałości fizjologicznej (czarna plamka) pozostaje miękka, przepuszczalna dla wody, a pozostała boczna część ziarniaka twardnieje. Stąd denty zwane są typem „koński ząb”, bo dojrzałe ziarno posiada charakterystyczne zagłębienie (podobnie jak u zębów koni), które powstaje na skutek wysychania wnętrza i zapadania się okrywy ziarniaka. Proces oddawania wody przez ziarniaki dent przez miękką przednią warstwę ziarniaka został nazwany efektem kominowym.

Odmiany flint ze szklistą skrobią wraz z zaawansowaniem procesu dojrzewania tworzą szybko twardniejącą przednią stronę ziarniaka, która jest bardzo trudno przepuszczalna dla wody. Wskutek tego rośliny dojrzewając oddają mniej wody. Z tych prostych przyczyn i różnić w pozbywaniu się wody z ziarniaków nigdy ziarna flint nie dosuszymy na polu do takiego poziomu jak ziarna dent. M.in. dlatego flinty powinniśmy zbierać wcześniej. Pozostawiając odmiany dent na zbiór po odmianach flint pamiętajmy jednak o ich pewnej słabości. Jest nią, niestety, skłonność do osypywania ziarna. Przy znacznych opóźnieniach zbioru straty ziarna dent mogą dochodzić do 10%. Zupełnie inaczej jest z ziarnem flint, które nie osypuje się, bo dość mocno trzyma się osadki. Dlatego np. decydując się z konieczności na zbiór ziarna zimą, co w Polsce się zdarza, lepiej do tego przeznaczyć mieszańce z ziarnem flint, bo się nie osypią.

Ziarniaki typu dent (na zdjęciu) zaczynają tracić wodę później od flintów, ale proces ten zachodzi wtedy szybko, z tzw. efektem kominowym. Ziarniaki typu flint zaczynają tracić wodę wcześniej, ale odbywa się to długo i powoli
  • Ziarniaki typu dent (na zdjęciu) zaczynają tracić wodę później od flintów, ale proces ten zachodzi wtedy szybko, z tzw. efektem kominowym. Ziarniaki typu flint zaczynają tracić wodę wcześniej, ale odbywa się to długo i powoli

Fuzarioza kolb doskonale rozwija się jesienią 

Do tak późnego zbioru nikogo nie namawiam, bo spośród roślin uprawy polowej kukurydza jest najbardziej narażona na akumulację mikotoksyn. Zagrożenie mikotoksynami ziarna kukurydzy wynika ze stosunkowo późnego terminu jej zbioru. Optymalna dojrzałość kukurydzy na ziarno w krajowych warunkach zbiega się, niestety, z okresem największej presji grzybów Fusarium. Ta presja wzrasta radykalnie, jeżeli plantację uszkadzała np. omacnica prosowianka oraz gdy zbiór jest prowadzony po przymrozkach.

Fuzarioza kolb doskonale rozwija się jesienią wykorzystując wilgoć z rosy porażając liście okrywowe kolb, ziarniaki i osadki kolb. Porażeniu sprzyjają wcześniejsze uszkodzenia kolb przez gąsienice omacnicy prosowianki i rolnic. Grzybnia barwy białej, różowej lub czerwonawej, w zależności od gatunku widoczna jest początkowo na liściach okrywowych kolb, a następnie na ziarniakach w okresie mlecznej i woskowej dojrzałości.

Należy podkreślić, że w rozwoju kukurydzy krytycznym momentem bardzo szybkiej i gwałtownej infekcji roślin i kolb przez Fusarium i inne grzyby jest pierwszy jesienny przymrozek. Choć fuzarioza kolb powoduje teoretycznie niewielkie ubytki plonu, to znacznie pogarsza jakość ziarna, a nawet dyskwalifikuje plon do wykorzystania na paszę. To dlatego, że gatunki grzybów odpowiedzialne za porażenie posiadają zdolność produkowania metabolitów drugorzędnych, tzw. mikotoksyn kumulowanych w ziarniakach i innych częściach rośliny.

Marek Kalinowski
Zdjęcia: Marek Kalinowski

Ten produkt może Ciebie zainteresować

Kukurydza - przewodnik polowy

Kukurydza - przewodnik polowy

Płacisz tylko

32,00 zł

Cena regularna 64,00 zł

SPRAWDŹ

r e k l a m a

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody