Czy rolnik ryczałtowy musi posiadać specjalne konto rolnicze?

Ogólnie obowiązujące przepisy polskiego prawa nie nakładają na rolnika ryczałtowego obowiązku posiadania konta rolniczego, czyli specjalnego rachunku bankowego przeznaczonego do rozliczeń związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Taki rolnik musi posiadać rachunek bankowy, który jest niezbędny m.in. do otrzymywania płatności z ARiMR lub zwrotu podatku VAT RR przez nabywców płodów rolnych. Nie jest określone, czy ma to być konto osobiste, czy rolnicze.

Dlaczego KRUS zawiesił część renty i nie podwyższył jej do kwoty minimalnej?

Zgodnie z art. 32 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, wypłata renty rodzinnej, przysługującej osobie pełnoletniej, ulega zawieszeniu, jeżeli uprawniony prowadzi działalność rolniczą. Zawieszana jest wypłata części uzupełniającej świadczenia – do wypłaty pozostaje jedynie część składkowa.

Pełna renta rodzinna po mężu powinna wynosić 85% jego świadczenia i ta kwota zostałaby podniesiona do wysokości minimalnej, czyli 1978,49 zł brutto. Gwarancja ta działa jednak wyłącznie wtedy, gdy świadczenie przysługuje w pełnej wysokości. KRUS nie podwyższył renty do minimum, ponieważ z powodu posiadania gospodarstwa część świadczenia (tzw. część uzupełniająca) została formalnie zawieszona.

Zgodnie z art. 14 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który wskutek choroby jest niezdolny do pracy nieprzerwanie przez co najmniej 30 dni.

Zasiłek może być przyznany za okres czasowej niezdolności do pracy, jednak niedłużej niż przez 180 dni.

Zgodnie z art. 17 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, rolnik, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 50 ha przeliczeniowych, opłaca dodatkową składkę miesięczną. Jej wysokość wynosi:

• 12% emerytury podstawowej – gdy gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych do 100 ha przeliczeniowych;

• 24% emerytury podstawowej – powyżej 100 ha do 150 ha przeliczeniowych;

• 36% emerytury podstawowej – powyżej 150 ha do 300 ha przeliczeniowych;

• 48% emerytury podstawowej – gdy gospodarstwo obejmuje obszar powyżej 300 ha przeliczeniowych.

Co zrobić w przypadku uszkodzenia lub zniszczenia znaku geodezyjnego?

Przede wszystkim należy pamiętać, że zgodnie z Prawem geodezyjnym i kartograficznym, właściciel lub inna osoba władająca nieruchomością, na której znajdują się znaki geodezyjne, są obowiązani niezwłocznie zawiadomić właściwego starostę o ich zniszczeniu, uszkodzeniu, przemieszczeniu lub zagrożeniu przez nie bezpieczeństwa życia lub mienia.

Jak przebiega procedura rozgraniczenia nieruchomości?

Jeżeli chodzi o granice nieruchomości, możliwe jest wznowienie znaków granicznych albo wystąpienie do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. Zgodnie z art. 30 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu albo na wniosek strony. Czynności związane z ustaleniem przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy, inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Jeżeli brakuje danych albo są one niewystarczające lub sprzeczne, przebieg granicy ustala się na podstawie zgodnego oświadczenia stron. Możliwe jest również oświadczenie jednej strony, jeżeli druga strona w toku postępowania nie złoży oświadczenia i nie zakwestionuje przebiegu granicy.

W razie sporu dotyczącego przebiegu linii granicznych geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawrą ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpi na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości.

Jeżeli jednak w razie sporu nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron. Następnie oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i przekazuje całość dokumentacji właściwemu wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta. W takiej sytuacji organ umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Sąd rozpatruje sprawy o rozgraniczenie nieruchomości w trybie postępowania nieprocesowego.

Kiedy można wznowić znaki graniczne bez postępowania rozgraniczeniowego?

Natomiast wznowienie znaków granicznych uregulowane jest w art. 39 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, które zostały wcześniej ustalone, mogą zostać wznowione bez przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia.

Jeżeli jednak powstanie spór dotyczący położenia znaków granicznych, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy.

W wyroku z 30 kwietnia 2020 r. (sygn. akt:I OSK 1108/19) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wznowienie granic, o którym mowa w przepisie art. 39 p.g.k., ma charakter czynności technicznej dokonywanej na zlecenie. Przeprowadzania tej czynności nie dokonuje się w trybie administracyjnym, a w konsekwencji nie wydaje się żadnego władczego rozstrzygnięcia, które mogłoby podlegać kontroli sądowoadministracyjnej. Wznowienie w powyższym trybie znaków granicznych, a nie granic działek, może nastąpić tylko przy braku sporu właścicieli sąsiednich nieruchomości co do pierwotnego położenia tych znaków i przy istnieniu dokumentów potwierdzających to położenie. Przesłanką wznowienia znaków granicznych jest zabezpieczenie przebiegu granicy działek, aby zapobiec przyszłym wątpliwościom i sporom.

Co zrobić, gdy sąsiad kwestionuje przebieg granicy i blokuje prace?

W opisanej sytuacji jeżeli sąsiad kwestionuje przebieg granicy i nie zgadza się na czynności geodety, właściwym rozwiązaniem może być złożenie do wójta wniosku o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. Wznowienie znaków granicznych jest możliwe przede wszystkim wtedy, gdy nie ma sporu co do ich pierwotnego położenia i istnieją dokumenty pozwalające je jednoznacznie ustalić.

dr hab. Aneta Suchoń, prof. UAM

fot. Bujoczek

Kto i na jakich zasadach posiada pierwszeństwo zakupu gruntu?

Działkę rolną o powierzchni mniejszej niż 1 ha można wprawdzie sprzedać osobie, które nie jest rolnikiem indywidualnym w rozumieniu Ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, ale w takim przypadku w grę wchodzi prawo pierwokupu.

Zgodnie z art. 3 wymienionej ustawy, przysługuje ono dzierżawcy, jeżeli:

• umowa dzierżawy została zawarta w formie pisemnej i ma datę pewną oraz była wykonywana co najmniej przez 3 lata, licząc od tej daty, oraz

• nabywana nieruchomość rolna wchodzi w skład gospodarstwa rodzinnego dzierżawcy.

W przypadku braku uprawnionego do pierwokupu albo niewykonania przez niego tego prawa przysługuje ono KOWR działającemu na rzecz Skarbu Państwa.

Kiedy i do kogo złożyć odwołanie od protokołu szacowania szkody?

Niestety, nie jest to obecnie możliwe. Jeżeli nie zgadzał się Pan z ustaleniami z protokołu, powinien Pan odwołać się do nadleśniczego.

Artykuł 46d Prawa łowieckiego przewiduje, że właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na których terenie wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu oględzin lub szacowania ostatecznego. W celu rozpatrzenia odwołania nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leś­nego Lasy Państwowe dokonuje odpowiednio oględzin lub szacowania ostatecznego.

Kiedy sprawa o odszkodowanie za szkody łowieckie może trafić do sądu?

W myśl art. 46e wyżej wymienionej ustawy nadleśniczy ustala wysokość odszkodowania, w drodze decyzji, biorąc w szczególności pod uwagę ustalenia zawarte w protokołach. Od tej decyzji można w ciągu 3 miesięcy odwołać się do sądu powszechnego.

6 października br. marszałek skierował do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu obywatelski projekt komitetu „UWAGA! Polowanie. Zmieńmy prawo łowieckie. Na dobre”. Konsultacje społeczne w tej sprawie zakończą się 18 października br. Do tego czasu każdy, kto chce zabrać głos w sprawie może to zrobić za pośrednictwem ankiety dostępnej TUTAJ.

Treść projektu jest szeroko komentowana przez Polski Związek Łowiecki, którego członkowie krytycznie oceniają propozycje zmian w Prawie łowieckim, o czym poinformowali również za sprawą stanowiska.

Regulacja populacji dzików będzie ograniczona

Głos w sprawie zabrał rzecznik prasowy PZŁ Wacław Matysek, który wprost mówi o tym, że jego zdaniem część proponowanych rozwiązań może istotnie utrudnić prowadzenie gospodarki łowieckiej, ograniczyć możliwości regulowania populacji dzikich zwierząt i w konsekwencji zwiększyć problemy, z którymi mierzą się rolnicy oraz mieszkańcy miast. 

– Nie mówimy, że prawa łowieckiego nie trzeba zmieniać. Usiądźmy jednak do debaty na podstawie faktów, danych i badań naukowych, a nie haseł – podkreśla.

Zakaz polowań w nocy i w odległości 700 metrów od zabudowań

Z relacji Matyska wynika, że PZŁ za trzy najbardziej absurdalne propozycje uznaje ograniczenie polowań w porze nocnej, zakaz polowań w odległości 700 metrów od zabudowań oraz ograniczenia używania urządzeń termowizyjnych i noktowizyjnych. W jego ocenie połączenie tych zakazów może wyłączyć z gospodarki łowieckiej znaczną część kraju. 

Analiza PZŁ wskazuje, że uwzględnienie różnych rodzajów zabudowań mogłoby ograniczyć możliwość prowadzenia gospodarki łowieckiej na ponad 75 proc. powierzchni Polski. 

– Jeżeli myśliwi nie będą mogli polować w nocy, korzystać z termowizji ani prowadzić odstrzałów tak jak dotychczas, to jak mają regulować populacje zwierząt? – pyta.

Liczba szkód w uprawach rolnych i leśnych wzrośnie

Jak twierdzi Matysek, nie ma się co oszukiwać i w sytuacji, w której zostaną wprowadzone proponowane ograniczenia, liczba szkód w uprawach rolnych i leśnych na pewno wzrośnie. Co istotne, coraz więcej dzikich zwierząt będzie się pojawiać na drogach i w miastach. 

– Przez te zapisy populacje zwierząt będą się rozrastać, bo myśliwi nie będą mogli działać. Niektóre obwody łowieckie po prostu znikną. Kto wówczas poniesie odpowiedzialność za powstałe szkody? Osobniki danego gatunku będą migrować, szukając nowych miejsc do życia. Będą wchodzić na drogi publiczne, a już teraz liczba kolizji z udziałem dzikich zwierząt wzrasta. Już teraz słyszymy o tym, że były sytuacje, w których dzikie zwierzęta stanęły na drodze człowiekowi. Jeżeli te przepisy wejdą w życie, konflikt między człowiekiem a zwierzęciem będzie jeszcze większy. Niestety, projekt nie zakłada, kto ma się tym zająć – tłumaczy.

Więcej dzików, większe szkody i koszty dla rolników

Matysek podkreśla, że rola myśliwych nie kończy się na wykonaniu odstrzałów, ponieważ poza tym, poświęcają swój czas i pieniądze na ochronę pól uprawnych przed dziką zwierzyną. 

– Miałem do upilnowania 5 pól z kukurydzą. Robiąc to, przejechałem 60 km. Czy ktoś zwrócił mi za to pieniądze? Nie. Ale pola rolnikowi upilnowałem – wspomina. 

Zwraca też uwagę na finansowy wymiar szkód łowieckich. Według danych myśliwi wypłacają rocznie od 90 do 120 mln zł odszkodowań, zależnie od roku. Jak dodaje, jest to tylko kwota samych wypłat odszkodowań, ponieważ nikt nie dolicza do tego pieniędzy, jakie wydają myśliwi na zabezpieczanie upraw, czy ich pilnowanie, a są to setki milionów złotych. Podkreśla przy tym, że koszty działalności łowieckiej obejmują również zakup urządzeń zabezpieczających uprawy, paliwo i czas poświęcony na ich ochronę.

W jego ocenie ograniczenie możliwości wykonywania polowań może zwiększyć skalę szkód i jednocześnie utrudnić ich ograniczanie. Rozmówca pyta więc, kto miałby przejąć odpowiedzialność i koszty, gdyby myśliwi nie mogli realizować dotychczasowych zadań.

Termowizja zwiększa bezpieczeństwo polowania

Matysek sprzeciwia się również ograniczeniu używania termowizji i noktowizji. W jego ocenie urządzenia te pozwalają dokładniej rozpoznać zwierzę oraz obserwować otoczenie przed oddaniem strzału.

– W termowizji widzę dokładnie przedpole, rozpoznaję nie tylko gatunek zwierzęcia, ale mogę też ocenić jego płeć. Widzę również, co dzieje się w tle – przekonuje.

Jak wspomina, był w sytuacji, w której podczas obserwacji dzika zauważył człowieka spacerującego w znacznej odległości za zwierzęciem. Jego zdaniem bez urządzenia termowizyjnego dostrzeżenie tej osoby mogłoby być znacznie trudniejsze.

Rzecznik PZŁ krytycznie odnosi się także do propozycji ograniczenia polowań z ambon. Strzał oddawany z podwyższenia, jest zawsze skierowany w dół, a przez to bardziej bezpieczny. Ostateczne bezpieczeństwo zależy jednak również od warunków terenowych, identyfikacji celu i przestrzegania zasad posługiwania się bronią.

Zakaz polowań zbiorowych i dodatkowe ograniczenia

Jak mówi Matysek PZŁ niepokoi również propozycja ograniczenia polowań zbiorowych. Według rozmówcy są one istotnym narzędziem wykonywania rocznych planów łowieckich, zatwierdzanych w ramach obowiązujących procedur.

– Jeżeli w dużych kompleksach leśnych jesienią zwierzyna wraca z pól do lasu, to jak mamy skutecznie wykonywać plany, jeśli polowania zbiorowe zostaną zakazane? – pyta.

Matysek nie zgadza się również z propozycją ograniczania polowań w święta i wakacje oraz zakazu polowań komercyjnych. Podkreśla, że pieniądze uzyskiwane przez koła łowieckie z legalnych polowań komercyjnych zasilają ich budżety i według przepisów są przeznaczane na między innymi odszkodowania oraz zabezpieczanie upraw.

W jego opinii ograniczanie tych źródeł finansowania bez wskazania alternatywy może pogorszyć sytuację kół łowieckich.

Badania lekarskie myśliwych i koszty nowych obowiązków

Przedstawiciel PZŁ ma również zastrzeżenia do propozycji wprowadzenia okresowych badań dla myśliwych. Zwraca uwagę na koszty, które – według jego szacunków – mogą wynieść ok. 700 zł na osobę.

– Kto ma za to zapłacić? Myśliwym nikt tego nie refunduje – wskazuje.

Kwestionuje także zasadność wprowadzania dodatkowych obowiązków bez szerszego porównania wymagań dotyczących różnych grup osób posiadających broń. W jego ocenie przed podjęciem decyzji należy przeanalizować zarówno ryzyko, jak i skuteczność proponowanych rozwiązań.

Rozmówca zwraca również uwagę na obciążenie placówek medycznych i możliwość przeprowadzenia badań dużej liczby osób w krótkim czasie. 

Ograniczenia w edukacji młodzieży i szkoleniu przyszłych myśliwych

Kolejne zastrzeżenia Matyska dotyczą propozycji ograniczenia udziału osób niebędących myśliwymi w polowaniach oraz możliwości prowadzenia edukacji przyrodniczej przez myśliwych.

W jego ocenie, obserwowanie polowania może być elementem praktycznego przygotowania kandydatów do uzyskania uprawnień. Z kolei zajęcia dla dzieci i młodzieży mają, jak podkreśla, służyć poznawaniu gatunków zwierząt, ich zwyczajów i roli w środowisku.

– Myśliwi nie uczą dzieci polowania. Pokazujemy przyrodę, uczymy rozpoznawania gatunków i zachowania się w lesie – przekonuje.

Jako przykład przytacza zajęcia, podczas których uczniowie mieli trudności z rozpoznawaniem podstawowych gatunków ptaków. W jego ocenie ograniczenie takich działań może zmniejszyć możliwości prowadzenia edukacji przyrodniczej.

– Kiedyś prowadziłem lekcję w szkole i pokazałem dzieciom zdjęcie kuropatwy, a one stwierdziły, że to wróbel lub sikorka – wspomina z rozgoryczeniem.

Kto będzie szacował szkody łowieckie?

Według Matyska proponowane zmiany mogą oznaczać konieczność przeniesienia części zadań wykonywanych obecnie przez myśliwych na administrację publiczną. Dotyczy to między innymi szacowania szkód łowieckich.

Jego zdaniem stworzenie systemu opartego na pracownikach zatrudnianych przez gminy lub inne instytucje wiązałoby się z kosztami wynagrodzeń, samochodów, paliwa, sprzętu i zaplecza biurowego.

– My za szacowanie szkód nie bierzemy pieniędzy. Jeśli te zadania przejmą pracownicy, trzeba będzie ich zatrudnić i zapewnić im odpowiednie wyposażenie – zaznacza.

Jak twierdzi, projekt powinien jasno określać, kto będzie wykonywał poszczególne zadania i z jakich środków będą one finansowane.

Jednocześnie przypomina, że rolnicy niezadowoleni z wysokości odszkodowania mogą korzystać z przewidzianych procedur odwoławczych, a podczas szacowania szkód mogą korzystać z pomocy przedstawicieli izb rolniczych lub własnych rzeczoznawców.

Matysek: „Prawo łowieckie trzeba zmieniać na podstawie faktów”

Przedstawiciel PZŁ podkreśla, że krytyka projektu nie oznacza sprzeciwu wobec każdej zmiany przepisów. Jego zdaniem najważniejsze jest jednak uwzględnienie praktycznych skutków proponowanych rozwiązań.

– Nie mówimy, że nie trzeba zmieniać prawa łowieckiego, ale usiądźmy do tej debaty na podstawie faktów, danych i badań naukowych, a nie haseł – podsumowuje.

W jego ocenie ograniczenia dotyczące polowań mogą mieć konsekwencje wykraczające poza samo środowisko myśliwych. Wskazuje na potencjalne skutki dla rolników, którzy ponoszą straty w uprawach oraz dla mieszkańców miejscowości, w których pojawiają się dzikie zwierzęta. Kto jeszcze tego nie zrobił, powinien wziąć udział w ankiecie i zabrać głos w sprawie zmiany prawa łowieckiego.

Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz 

Problem powracających szkód łowieckich stał się przedmiotem interpelacji nr 20181 posła Piotra Górnikiewicza. Podstawą wystąpienia była petycja mieszkańców gminy Dębno oraz uchwała nr IX/299/2026 Rady Gminy Dębno.

Wskazano w nich, że szkody wyrządzane przez zwierzynę to nie tylko bezpośrednie straty w plonach. Rolnicy muszą również ponosić koszty zabezpieczania gruntów, a powtarzające się zniszczenia mogą zmuszać ich do rezygnacji z niektórych upraw.

Szczególnie trudna jest sytuacja małych gospodarstw rodzinnych oraz właścicieli rozdrobnionych gruntów. Koszt ogrodzenia niewielkiej działki czy zakupu pastucha elektrycznego może być wysoki w stosunku do wartości uzyskiwanej z niej produkcji.

Dlatego poseł zapytał resort rolnictwa m.in. o możliwość utworzenia funduszu finansującego działania prewencyjne, wprowadzenia preferencji dla małych gospodarstw oraz wykorzystania środków krajowych i funduszy Wspólnej Polityki Rolnej.

10,5 mln zł na ochronę upraw. Tyle wydały koła łowieckie

W odpowiedzi na interpelację MRiRW poinformowało, że dzierżawcy i zarządcy obwodów łowieckich współpracują z posiadaczami gruntów w zakresie zabezpieczania upraw przed szkodami wyrządzanymi przez zwierzynę.

Jak wynika z informacji przekazanych resortowi przez Polski Związek Łowiecki, działania te są w praktyce finansowane ze środków własnych dzierżawców i zarządców obwodów łowieckich.

Obejmują m.in.:

• grodzenie upraw,
• stosowanie barier zapachowych,
• wykorzystywanie akustycznych środków odstraszających,
• pełnienie dyżurów przy uprawach szczególnie narażonych na szkody.

W łowieckim roku gospodarczym 2025/2026 koła łowieckie przeznaczyły na ochronę upraw przed szkodami ok. 10,5 mln zł. To jednak nie oznacza, że rolnicy otrzymują bezpośrednie dofinansowanie do zakupu zabezpieczeń. Resort opisuje działania podejmowane przez dzierżawców i zarządców obwodów łowieckich.

Czy będą dopłaty do ogrodzeń i pastuchów elektrycznych?

To jedno z najważniejszych pytań postawionych w interpelacji. Poseł chciał wiedzieć, czy rząd rozważa utworzenie funduszu lub programu, z którego rolnicy mogliby otrzymywać dofinansowanie do ogrodzeń, pastuchów elektrycznych, odstraszaczy i innych urządzeń chroniących uprawy.

Pytał również o możliwość udzielenia pomocy gospodarstwom, w których szkody występują przez kilka kolejnych lat na tych samych gruntach, a także o uwzględnianie dodatkowych kosztów, takich jak ponowny obsiew czy zmiana struktury produkcji.

W odpowiedzi ministerstwo nie przedstawiło konkretnego programu dopłat do zabezpieczeń ani harmonogramu jego uruchomienia. Resort skupił się przede wszystkim na opisaniu obowiązujących zasad odpowiedzialności za szkody, szacowania strat i wypłaty odszkodowań.

Nie przedstawił też danych dotyczących liczby gospodarstw dotkniętych powtarzającymi się szkodami ani zestawienia kosztów ponoszonych przez rolników na zabezpieczanie upraw w poszczególnych województwach.

Kto odpowiada za szkody wyrządzone przez dziki, jelenie i sarny?

Ministerstwo przypomina, że zasady odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta zależą m.in. od gatunku zwierzęcia oraz miejsca wystąpienia szkody.

Za szkody w uprawach i płodach rolnych wyrządzone przez dziki, jelenie, daniele i sarny odpowiadają co do zasady dzierżawcy albo zarządcy obwodów łowieckich. Na obszarach niewchodzących w skład obwodów łowieckich odpowiedzialność za takie szkody ponosi Skarb Państwa, a szacowaniem strat i wypłatą odszkodowań zajmuje się właściwy terytorialnie zarząd województwa.

Odrębne zasady dotyczą łosi, które są objęte całoroczną ochroną. W przypadku szkód wyrządzonych przez ten gatunek właściwy podmiot zależy od rodzaju i położenia obwodu łowieckiego.

Procedura przewiduje również możliwość odwołania się od ustaleń dotyczących szacowania szkód. W przypadku obwodów łowieckich dzierżawionych odwołanie przysługuje do właściwego nadleśniczego. W obwodach wyłączonych z wydzierżawiania i przekazanych w zarząd na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw środowiska właściwy jest dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych.

Jeżeli właściciel lub posiadacz gruntu albo dzierżawca czy zarządca obwodu łowieckiego nie zgadza się z decyzją nadleśniczego, może w ciągu trzech miesięcy od jej doręczenia wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody.

Ministerstwo rolnictwa wskazuje na resort klimatu

Dlaczego MRiRW nie zapowiada zmian w systemie szkód łowieckich? Resort wskazuje na podział kompetencji między ministerstwami.

Zgodnie z ustawą o działach administracji rządowej ochrona przyrody, leśnictwo i łowiectwo należą do działu „środowisko”. W ocenie MRiRW to Minister Klimatu i Środowiska jest właściwy do inicjowania ewentualnych zmian legislacyjnych dotyczących obowiązujących zasad odpowiedzialności za szkody wyrządzane przez zwierzęta łowne.

Ministerstwo Rolnictwa deklaruje jednak gotowość do współpracy, jeśli resort klimatu rozpocznie prace nad zmianą przepisów. Jak zapewniono w odpowiedzi, celem takiego dialogu powinno być wypracowanie rozwiązań optymalnych dla obywateli, ze szczególnym uwzględnieniem rolników.

Co z petycją mieszkańców gminy Dębno?

W interpelacji poseł zapytał również o działania podjęte po apelu Rady Gminy Dębno z 29 maja 2025 r. oraz o los petycji dotyczącej skutków szkód łowieckich dla działalności rolniczej.

MRiRW poinformowało, że 24 września br. rozpatrzyło petycję mieszkańców gminy Dębno i odpowiedziało przewodniczącemu rady. W piśmie przedstawiono obowiązujące zasady szacowania szkód i wypłaty odszkodowań oraz wskazano, że ewentualne zmiany legislacyjne należą do kompetencji ministra klimatu i środowiska.

Na tym etapie resort rolnictwa nie przedstawił jednak konkretnych rozwiązań, które zapewniłyby rolnikom dodatkowe wsparcie finansowe na zabezpieczanie upraw przed dziką zwierzyną.

Dla gospodarstw, które z roku na rok ponoszą straty na tych samych działkach, najważniejsze pozostaje więc pytanie, czy państwo stworzy system łączący wypłatę odszkodowań z finansowaniem skutecznej prewencji. Na razie odpowiedź ministerstwa nie przynosi zapowiedzi takiego rozwiązania.

oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. sejm.gov.pl

Czy umowa dzierżawy pod farmę fotowoltaiczną zwalnia z obowiązku uprawiania ziemi?

W tym przypadku mamy do czynienia z poważną rozbieżnością między przepisami Kodeksu cywilnego a ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego. Z jednej strony, w myśl art.  678 w zw. z art. 694 k.c., jako nowy właściciel wstąpi Pan w miejsce dotychczasowego wydzierżawiającego i będzie Pan miał obowiązek udostępnić grunt firmie fotowoltaicznej pod budowę farmy.

Z drugiej zaś strony, zgodnie z art. 2b ust. 1 ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, nabywca nieruchomości rolnej jest obowiązany prowadzić gospodarstwo rolne, w którego skład weszła nabyta nieruchomość rolna, przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia przez niego tej nieruchomości, a w przypadku osoby fizycznej prowadzić to gospodarstwo osobiście. Samo istnienie umowy dzierżawy pod farmę fotowoltaiczną ani wejście w prawa i obowiązki wydzierżawiającego nie zdejmuje automatycznie tego publicznoprawnego obowiązku.

Z kolei art. 2b ust. 2 wymienionej wyżej ustawy stanowi, że w tym okresie nabyta nieruchomość nie może być zbyta ani oddana w posiadanie innym podmiotom.

Osoba, która osiągnęła wiek emerytalny i spełnia wymagane warunki, może otrzymać emeryturę z KRUS bez konieczności wcześniejszego przekazania gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 19 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, emerytura rolnicza przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie osiągnął wiek emerytalny – 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna oraz podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez co najmniej 25 lat.

Artykuł 144 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, który nie jest jego ojcem, jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego.

Takie samo uprawnienie przysługuje dziecku wobec żony swojego ojca, która nie jest jego matką.

Kiedy ojczym lub macocha mogą uchylić się od płacenia alimentów?

Artykuł 144¹ k.r.o. określa, że osoba zobowiązana może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego wobec uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie dotyczy to obowiązku rodziców względem ich małoletniego dziecka.

]]> Porady prawne Wed, 14 Oct 2026 09:00:00 +0200 https://www.tygodnik-rolniczy.pl/prawo/porady-prawne/rolnik-nie-jest-ojcem-dziecka-a-moze-placic-alimenty-po-latach-role-moga-sie-odwrocic-2692678 false https://www.tygodnik-rolniczy.pl/prawo/duze-zmiany-w-irzplus-arimr-chce-zdjac-z-rolnikow-czesc-obowiazkow-2692581 ARiMR szykuje kolejne zmiany w aplikacji IRZplus, które mają ułatwić hodowcom załatwianie spraw i ograniczyć biurokrację. Część nowych funkcji już działa, a kolejne są przygotowywane. Wiceprezes Agencji Marek Budzich zapowiedział m.in. uproszczenie formalności, które dziś wymagają kontaktu z urzędami. Co dokładnie zmieni się dla rolników? Będą zmiany w IRZplus. ARiMR zapowiada nowe ułatwienia dla hodowców

ARiMR rozwija aplikację IRZplus, która służy hodowcom do elektronicznej obsługi obowiązków związanych z identyfikacją i rejestracją zwierząt. O nowych funkcjach i planowanych usprawnieniach mówił 7 października wiceprezes Agencji Marek Budzich podczas wyjazdu studyjnego na Lubelszczyznę.

– Aplikację IRZplus nieustannie modyfikujemy, usprawniamy jej ergonomię, ale też dodajemy nowe funkcjonalności – mówił Marek Budzich.

Jak podkreślił, przy wprowadzaniu zmian Agencja uwzględnia uwagi zgłaszane przez rolników oraz organizacje rolnicze i branżowe.

– Wsłuchujemy się przede wszystkim w głosy rolników, organizacji rolniczych i branżowych. Minister Stefan Krajewski również zwraca nam uwagę, żeby zdejmować z rolników jak najwięcej obciążeń administracyjnych – wyjaśnił.

Wśród zapowiedzianych usprawnień są dwie funkcje:

• automatyczne generowanie dokumentów przy przemieszczaniu zwierząt pomiędzy własnymi działalnościami;
• możliwość zarządzania listą przydzielonych numerów identyfikacyjnych.

ARiMR chce uprościć uzyskiwanie numeru WNI

Kolejna planowana zmiana dotyczy Weterynaryjnego Numeru Identyfikacyjnego (WNI).

Obecnie jego uzyskanie wiąże się z procedurą prowadzoną przez Inspekcję Weterynaryjną. ARiMR chce, aby przy rejestrowaniu siedziby stada w IRZplus numer mógł być nadawany automatycznie.

– Planujemy taką modyfikację, że przy zakładaniu siedziby stada w IRZplus rolnik nie będzie musiał udawać się do powiatowego lekarza weterynarii. Numer będzie nadawany automatycznie – zapowiedział Marek Budzich.

Wprowadzenie tego rozwiązania wymaga jednak zmiany przepisów.

– Czekamy na zmiany legislacyjne, żeby można było to wprowadzić, ale jesteśmy gotowi – zaznaczył wiceprezes ARiMR.

Jakie nowe funkcje już działają w IRZplus?

W ostatnich miesiącach w aplikacji wprowadzono rozwiązania, które pozwalają załatwiać kolejne sprawy bez wizyty w biurze powiatowym ARiMR. Jednym z nich jest możliwość samodzielnego generowania informacji o dużych jednostkach przeliczeniowych (DJP).

– Rolnik nie musi już udawać się do biura powiatowego, żeby takie zaświadczenie otrzymać. Może je samodzielnie wygenerować ze swojego domu – powiedział Marek Budzich.

System umożliwia także elektroniczne zgłaszanie zamiaru przemieszczenia świń oraz generowanie informacji o obrocie stada. Wprowadzono również możliwość przeglądania zdjęć geotagowanych, wykorzystywanych przy identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Według wiceprezesa ARiMR dostęp do tych informacji ma ułatwić pracę nie tylko hodowcom, lecz także doradcom i pracownikom Agencji weryfikującym wnioski.

ARiMR przygotowuje też ułatwienia związane z EUDR

Agencja wspólnie z ministerstwem rolnictwa pracuje również nad rozwiązaniami dotyczącymi obowiązków wynikających z unijnego rozporządzenia EUDR, które ma przeciwdziałać wylesianiu. Przepisy obejmują między innymi bydło i produkty pochodzące od tych zwierząt.

Według zapowiedzi ARiMR rolnicy mogliby upoważnić Agencję do wykonywania w ich imieniu określonych czynności związanych z realizacją wymagań EUDR.

– Wypracowaliśmy z Ministerstwem Rolnictwa taki mechanizm, że jeżeli rolnik upoważni Agencję, będziemy mogli w jego imieniu realizować te obowiązki – poinformował Marek Budzich.

Szczegółowe zasady korzystania z tego rozwiązania mają zostać doprecyzowane.

Co rolnicy mówią o aplikacji IRZplus?

Podczas spotkania z przedstawicielami ARiMR, Sylwester Olędzki, rolnik z Lubelszczyzny, pozytywnie ocenił dotychczasowe działanie systemu.

– Dużo nam ułatwia internetowa rejestracja zwierząt. Nie musimy jeździć do Agencji. Zdarzają się jakieś przerwy, na przykład w weekendy, ale ogólnie działa to tak, jak trzeba – powiedział rolnik.

ARiMR zapowiada dalsze rozwijanie aplikacji IRZplus, przede wszystkim w zakresie ograniczania formalności i automatyzacji czynności wykonywanych przez hodowców. Na razie nie podano, kiedy wszystkie planowane funkcje zostaną udostępnione użytkownikom systemu.

Kamila Szałaj

Ustna umowa dzierżawy ziemi jest ważna i ma do niej zastosowanie wypowiedzenie umowy dzierżawy zgodnie z Kodeksem cywilnym. Według art. 704 k.c., w braku odmiennej umowy, dzierżawę gruntu rolnego można wypowiedzieć na rok naprzód na koniec roku dzierżawnego, inną zaś dzierżawę na sześć miesięcy naprzód przed upływem roku dzierżawnego. Wydzierżawiający może więc Panu wypowiedzieć dzierżawę z zachowaniem terminów wypowiedzenia.

Trwają konsultacje społeczne w sprawie obywatelskiego projektu zmian Prawa łowieckiego. Jest to inicjatywa komitetu „UWAGA! Polowanie. Zmieńmy prawo łowieckie. Na dobre”., który 6 października br. został skierowany przez marszałka do pierwszego czytania.

Rolnicy obawiają się konsekwencji przyjęcia proponowanych zmian. W ich ocenie najbardziej niepokojący jest pomysł dotyczący zwiększenia odległości oddawania strzałów w pobliżu zabudowań ze 150 do 700 metrów.

Rolnik z woj. łódzkiego: „To będzie katastrofa”

Sprawę komentuje rolnik z woj. łódzkiego Grzegorz Antoniewski, którego zdaniem, jeśli inicjatywa spotka się z aprobatą posłów, może dojść do katastrofy.

– To będzie katastrofa nie tylko dla myśliwych, ale i dla rolników. Przy obszarze 700 metrów z jednej strony zabudowania i 700 metrów z drugiej strony zabudowania robi się prawie 1,5 km i okazuje się, że w niektórych przypadkach z polowań będzie wyłączone ok. 70% powierzchni obwodów łowieckich – mówi.

Koła będą rezygnowały z dzierżawy obwodów, a skąd rolnik weźmie odszkodowanie?

W ocenie Antoniewskiego może dojść do sytuacji, w której koła będą rezygnowały z dzierżaw obwodów łowieckich, a rolnicy zostaną sami ze szkodami powodowanymi przez dziką zwierzynę i nie będą się mieli do kogo zwrócić o odszkodowanie.

– Odszkodowań nie będzie, chyba że będzie je wypłacać państwo, w co wątpię – dodaje.

Gospodarstwa będą do likwidacji?

Antoniewski ostrzega, że po przyjęciu nowych przepisów, w sytuacji, w której na danym obszarze wystąpi ASF, nic nie będzie można zrobić, a gospodarstwa będą musiały zostać zlikwidowane.

– Jeżeli się okaże, że jest ASF, nic z tym nie zrobimy. Gospodarstwa będą do likwidacji. (…) Walczymy o naszą wieś, o nasze wspólne dobro. Gospodarstw i rolników jest coraz mniej i zaraz nie będzie ani gospodarstw, ani gospodarki łowieckiej. Będzie po prostu dramat. Musimy się razem zebrać i zawalczyć o naszą wolność i o nasze ziemie – kończy.

Czytaj dalej pod WIDEO:

Fritz: „Kto ochroni rolników i ich uprawy?”

Obywatelski projekt zmian w prawie łowieckim skrytykował w Sejmie również poseł Konfederacji Roman Fritz, który wskazał nie tylko na możliwe ograniczenie obwodów łowieckich, ale również wzrost kosztów szkód.

– Pytam, kto ochroni miasta przed rosnącą liczebnością dzikiej zwierzyny na terenach, gdzie odstrzał zostanie zablokowany? Kto ochroni rolników i ich uprawy? Ograniczacie myśliwym możliwość przeciwdziałania szkodom, a w istniejących obwodach nadal każecie kołom łowieckim za te szkody płacić. Tam, gdzie odpowiedzialność przejdzie na państwo, rachunek dostaną podatnicy – mówił.

Komentował również kwestię bezpieczeństwa i udziału w polowaniach osób dorosłych bez uprawnień.

– Mówicie o bezpieczeństwie, a jednocześnie chcecie zakazać polowań nocnych, także tych z użyciem noktowizji i termowizji, które pomagają rozpoznać cel. Ograniczacie wznoszenie ambon i zwyżek na obszarach chronionych, choć strzał z góry skierowany ku ziemi może być znacznie bezpieczniejszy. Do tego zakaz udziału osób dorosłych bez uprawnień w polowaniu. Gdzie tu rozsądek? Jak ci ludzie mają się uczyć przed otrzymaniem uprawnień? – pytał poseł.

Czytaj dalej pod WIDEO:

PZŁ zrobił analizę – 75 % terytorium Polski zostanie wyłączone z obszaru obwodów łowieckich?

Polski Związek Łowiecki nie pozostał bierny w sprawie pomysłu na nowelizację ustawy Prawo łowieckie i przeprowadził analizę, z której jednoznacznie wynika, że z godnie z obecnymi przepisami obwód łowiecki musi mieć co najmniej 3 tys. ha i być terenem, na którym można prowadzić polowania. Tymczasem okazuje się, że po wprowadzeniu zmian co najmniej 75 proc. terytorium Polski mogłoby zostać wyłączone z obszarów, na których można polować.

Obecnie obwody łowieckie zajmują ok. 28,5 mln ha, czyli 91,5 proc. powierzchni kraju. Związek oszacował skalę zmian, zaznaczając na mapie tereny położone w promieniu 700 m od zabudowań, podkreślając jednak, że rzeczywisty zasięg wyłączeń może być jeszcze większy, ponieważ projekt obejmuje wszystkie budynki, nie tylko mieszkalne. Chodzi również o obory, chlewnie, magazyny, garaże oraz obiekty opuszczone i nieużytkowane, natomiast w przypadku budynków użyteczności publicznej odległość miałaby być liczona od granicy działki.

Zgoda właściciela budynku nie rozwiązuje problemu?

Co prawda projekt przewiduje możliwość strzelania bliżej budynków, ale tylko za pisemną zgodą ich właścicieli. Odległość mogłaby wtedy zostać zmniejszona do 150 m, ale wyjątek nie obejmowałby budynków użyteczności publicznej.

Według PZŁ w praktyce takie rozwiązanie może być trudne do zastosowania, ponieważ myśliwy musiałby uzyskać osobną zgodę właściciela każdego budynku znajdującego się w promieniu 700 m od miejsca, w którym chce oddać strzał, a jeśli budynek ma kilku współwłaścicieli, zgodę musieliby wyrazić wszyscy, a co więcej, można byłoby ją cofnąć.

Projekt nie określa dokładnie, jak myśliwy miałby udowodnić podczas polowania, że posiada wymagane zgody, ani jak organy kontrolne miałyby je sprawdzać. Nie wyjaśnia również, co stanie się z nimi po zmianie właściciela budynku.

W ocenie PZŁ na terenach z rozproszoną zabudową, typową dla wielu polskich wsi, myśliwy mógłby potrzebować zgód nawet kilkunastu lub kilkudziesięciu osób. Brak choćby jednej uniemożliwiałby oddanie strzału w danym miejscu, a myśliwy ryzykowałby też odpowiedzialność za wykroczenie, jeśli pojawiłyby się wątpliwości dotyczące zgody.

Jeden budynek oznacza ponad 150 ha w strefie ograniczeń

Jak wyliczył PZŁ, obszar o promieniu 700 m wokół jednego budynku to ok. 153,9 ha, a dla porównania średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w Polsce wynosi, według przywołanych danych ARiMR, ok. 11,5–12 ha.

Problem może być szczególnie poważny w mniejszych obwodach łowieckich, ponieważ minimalna powierzchnia takiego obwodu to 3 tys. ha, a jak wylicza PZŁ, już 20 odpowiednio rozmieszczonych budynków może sprawić, że na całym tym obszarze nie zostanie ani jedno miejsce, w którym można legalnie polować.

Związek zastrzega także, że nie przeprowadził szczegółowej analizy pozostałych 25 proc. powierzchni Polski, aby ustalić, czy można tam wyznaczyć obwody spełniające wszystkie ustawowe wymagania, ponieważ podział województw na obwody należy do sejmików województw i odbywa się w ramach wieloetapowej procedury.

Izby rolnicze apelują o udział w konsultacjach społecznych

Na oddanie głosu w konsultacjach społecznych w sprawie zmian w ustawie Prawo łowieckie pozostało 6 dni. Wielkopolska Izba Rolnicza oraz Izba Rolnicza Województwa Łódzkiego apelują do rolników i mieszkańców wsi o wypełnianie ankiety dostępnej pod linkiem znajdującym się TUTAJ.

– Ochrona upraw przed szkodami wyrządzanymi przez dziką zwierzynę może stać się znacznie trudniejsza, a konsekwencje odczują gospodarstwa rolne – napisała IRWŁ.

Koła Łowieckie apelują o udział w konsultacjach społecznych

O udział w konsultacjach społecznych apelują również koła łowieckie. Koło Łowieckie Leśników "Dzik" w Przemyślu za pośrednictwem Facebooka, pokazało, czym może się skończyć wprowadzenie zwiększenia odległości polowania do 700 metrów od zabudowań. 

– Jeśli planowane zmiany w prawie łowieckim wejdą w życie, w takich miejscach myśliwi nie będą mogli już prowadzić polowań. Grunt zostanie wyłączony zgodnie z nowymi przepisami, a rolnik zostanie ze szkodami całkowicie sam sobie. Kto wtedy ochroni nasze gospodarstwa i plony? – napisali myśliwi.

"Spójrzcie na to zdjęcie. To kukurydza zniszczona przez dziki, a pole znajduje się zaledwie kilkaset metrów od ludzkich domów (w strefie poniżej 700 metrów od zabudowań)" - napisali w poście na Facebooku myśliwi z Koło Łowieckie Leśników "Dzik" w Przemyślu.

FOTO: Koło Łowieckie Leśników "dzik" W Przemyślu/Facebook

Rolnicy pilnują kukurydzy po nocach – już 150 metrów to problem

O tym, jak problematyczne może okazać się zwiększenie możliwości oddawania strzałów do 700 metrów świadczy przypadek rolnika z woj. mazowieckiego, o którym pisaliśmy w artykule: Liczył na 13 t/ha. Teraz po nocach pilnuje kukurydzy. „Wszystkiego mi się odechciewa”. Z uwagi na urbanizację terenu i bliską odległość pól uprawnych od budynków mieszkalnych, a także obwodnicy, myśliwi mają kolokwialnie mówiąc, związane ręce, ponieważ nie mogą oddać strzału w odległości mniejszej niż 150 m. 

Oznacza to, że obecne przepisy i tak ograniczają możliwości polowania myśliwych, o czym pisaliśmy a w artykule: Rolnik pilnuje kukurydzy po nocach. Myśliwi mają związane ręce? Prezes koła odpowiada. Mimo że dziki wyrządzają szkody w uprawach rolnika, tak naprawdę niewiele można z tym zrobić, ponieważ żerują zbyt blisko budynków mieszkalnych. Jeśli więc nowe przepisy zostaną przyjęte, sytuacja rolnika wspomnianego wyżej, a także wielu innych, może okazać się bez wyjścia i doprowadzić do upadku gospodarstw rolnych. 

oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. FB/IRWŁ, Roman Fritz, PZŁ

Czy rozwód w toku automatycznie pozbawia żonę spadku?

Śmierć męża w trakcie postępowania rozwodowego nie oznacza automatycznie, że żona zostaje wyłączona od dziedziczenia. Jeżeli mąż nie pozostawił testamentu, zasadniczo zastosowanie mają przepisy o dziedziczeniu ustawowym.

Kiedy i w jakim trybie można wyłączyć małżonka od dziedziczenia?

Zgodnie z art. 940 § 1 Kodeksu cywilnego, małżonek może zostać wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione. Wyłączenie nie następuje jednak automatycznie. Konieczne jest orzeczenie sądu.

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje szczególne ograniczenia egzekucji wobec rolników prowadzących gospodarstwa rolne. Zgodnie z art. 829¹ pkt 6 KPC spod egzekucji wyłączone są podstawowe maszyny, narzędzia i urządzenia rolnicze w liczbie niezbędnej do pracy w gospodarstwie. Przepis wprost wskazuje m.in. ciągniki rolnicze z maszynami i sprzętem współpracującym, a także samobieżne maszyny rolnicze potrzebne do uprawy, pielęgnacji, zbioru i transportu ziemiopłodów. Nie oznacza to jednak, że każdy ciągnik należący do rolnika jest automatycznie wyłączony spod egzekucji. Kluczowe znaczenie ma to, czy dana maszyna należy do sprzętu niezbędnego do pracy w konkretnym gospodarstwie.

porady prawne

Żona nie pracowała w gospodarstwie, a chce połowę. Czy sąd jej da?

Nie ma zasady „jeden ciągnik na gospodarstwo”

Przepisy nie wskazują sztywnej liczby ciągników, które rolnik może posiadać bez ryzyka zajęcia. Nie ma więc reguły, że chroniony jest zawsze jeden ciągnik, a drugi lub trzeci może zostać zabrany. Ustawodawca posłużył się innym kryterium – liczbą maszyn niezbędną do pracy w gospodarstwie rolnym dłużnika. O tym, czy dany sprzęt jest niezbędny, może decydować więc charakter i skala produkcji prowadzonej w gospodarstwie.

Ciągnik a egzekucja alimentów

Co oznacza granica 6 miesięcy?

W KPC znajduje się zapis dotyczący zaległości alimentacyjnych za okres dłuższy niż sześć miesięcy. Nie należy jednak interpretować go jako przepisu, który po sześciu miesiącach automatycznie pozbawia rolnika ochrony ciągnika. Przepis wymienia konkretnie te wyłączenia, które nie mają zastosowania przy egzekucji alimentów, a następnie przewiduje wyjątek dotyczący świadczeń zaległych za okres dłuższy niż sześć miesięcy. Art. 829¹ pkt 6, chroniący podstawowe maszyny rolnicze, nie został w tym katalogu wymieniony. Dlatego nie można z samego faktu powstania zaległości alimentacyjnych za okres dłuższy niż sześć miesięcy wyciągać wniosku, że komornik automatycznie może zająć niezbędny ciągnik.

A jeśli rolnik ma kilka ciągników?

W gospodarstwach często znajduje się więcej niż jeden ciągnik. Czy drugi albo trzeci jest już zagrożony zajęciem? Nie ma tutaj automatycznej zasady. Przepis mówi o liczbie maszyn niezbędnej do pracy w gospodarstwie. Jeżeli więc rolnik wykorzystuje kilka ciągników w prowadzonej produkcji, istotne będzie wykazanie, że są one potrzebne do prawidłowego prowadzenia gospodarstwa. Znaczenie może mieć m.in. skala gospodarstwa, rodzaj prowadzonej produkcji czy zakres prac, do których wykorzystywany jest sprzęt.

Komornik może sprawdzić, czy dodatkowa maszyna jest potrzebna

Przepisy przewidują także procedurę dotyczącą sprzętu ponad podstawową liczbę. Ich nadwyżka również może zostać uznana za niepodlegającą egzekucji, jeżeli komornik, po zasięgnięciu opinii właściwej izby rolniczej, uzna ją za niezbędną do prowadzenia gospodarstwa. Komornik ma 3 dni od dokonania zajęcia na wystąpienie do właściwej izby rolniczej o opinię. Izba ma następnie 21 dni na jej wydanie. Do tego czasu komornik wstrzymuje czynności egzekucyjne dotyczące takiej nadwyżki sprzętu. Jeżeli pojawią się uzasadnione wątpliwości co do opinii izby rolniczej, komornik może również powołać biegłego, aby ustalić dopuszczalny zakres zajęcia.

prawo

Rolnik zalega z alimentami. Czy może stracić ziemię z gospodarstwa?

Nie tylko ciągnik jest chroniony

Ochrona przewidziana dla gospodarstwa rolnego obejmuje znacznie więcej niż ciągniki. Art. 829¹ KPC wymienia m.in. podstawowe maszyny, narzędzia i urządzenia rolnicze, silosy na zboża i pasze, niezbędne zapasy paliwa i części zamiennych, materiał siewny, nawozy, środki ochrony roślin, zapasy paszy i ściółki oraz podstawowy sprzęt techniczny potrzebny w gospodarstwach specjalistycznych. Trzeba jednak pamiętać, że przy egzekucji alimentów nie wszystkie te składniki korzystają z takiej samej ochrony.

Kiedy ciągnik może być problemem?

Najważniejsze jest więc nie samo stwierdzenie, że rolnik posiada ciągnik, ale odpowiedź na pytanie, czy jest to podstawowa i niezbędna maszyna do pracy w jego gospodarstwie. Jeżeli ciągnik mieści się w ochronie, sama egzekucja alimentów nie powoduje automatycznego uchylenia tej ochrony. Nawet jeśli rolnik ma więcej maszyn, niż wynikałoby z podstawowej liczby niezbędnej do pracy, dodatkowy sprzęt też może zostać objęty ochroną. Komornik nie może po prostu założyć, że skoro rolnik zalega z alimentami, każdy jego ciągnik podlega zajęciu. Podstawowy ciągnik niezbędny do pracy w gospodarstwie jest objęty ochroną, a przepis dotyczący egzekucji alimentów tej konkretnej ochrony nie wyłącza.

Źródło: tekst Kodeksu postępowania cywilnego

fot. Katarzyna Sierszeńska

Czy darowizna od najbliższej rodziny jest zwolniona z podatku?

Zgodnie z art. 4a ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez m.in. zstępnych, wstępnych, małżonka, rodzeństwo, jeżeli:

• zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, oraz

• w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a ich wartość doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1, czyli 36 120 zł, udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo przekazem pocztowym.

Według art. 698 Kodeksu cywilnego, dzierżawca nie może oddawać przedmiotu dzierżawy osobie trzeciej do bezpłatnego używania ani go poddzierżawiać bez zgody wydzierżawiającego.

Jakie przepisy regulują procedurę i koszty rozgraniczenia nieruchomości?

Rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym odbywa się na podstawie Ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości. Nie regulują one kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego.

Z tego względu koszty postępowania rozgraniczeniowego są określane na podstawie art. 262 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony; oraz które zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.

Czy można sprzedać działkę ubezwłasnowolnionego brata bez zgody sądu?

Sprzedaż działki należącej do ubezwłasnowolnionego brata może nastąpić dopiero po udzieleniu zezwolenia przez sąd. Bez tego notariusz nie sporządzi umowy sprzedaży, a przeniesienie własności nieruchomości musi mieć formę aktu notarialnego.

W myśl art. 13 Kodeksu cywilnego, osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem.

Skutki orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu całkowitym są daleko idące. Osoba ubezwłasnowolniona nie ma zdolności do czynności prawnych, co oznacza, że nie może samodzielnie zawierać umów, podejmować decyzji finansowych ani rozporządzać swoim majątkiem.

Sprawa dotyczy rozliczenia VAT za 2016 rok. Rolniczka prowadziła duże gospodarstwo w woj. lubelskim. Była właścicielem lub współwłaścicielem gospodarstwa o powierzchni ponad 1775 ha, położonego na terenie 10 gmin. 

Urząd skarbowy uznał, że nie wykazała całej sprzedaży płodów rolnych. Chodziło o ziemię, która według rolniczki była użytkowana przez inne osoby na podstawie umów dzierżawy lub użyczenia. Większość tych umów zawarto ustnie. 

Skarbówka zakwestionowała jednak część tych umów. Zdaniem urzędników ziemię w rzeczywistości nadal uprawiała rolniczka, a wskazani dzierżawcy nie prowadzili na niej samodzielnej produkcji.

Dzierżawcy dostawali dopłaty i przekazywali je jako czynsz

Urząd zaczął więc sprawdzać, kto rzeczywiście gospodarował na gruntach. Z ustaleń opisanych w wyroku wynika, że w przypadku wielu umów czynsz był równy dopłatom otrzymywanym przez dzierżawcę. Po wypłacie pieniędzy z ARiMR kwota trafiała do rolniczki lub jej męża.

Skarbówka zwróciła też uwagę, że większość dzierżawców nie miała własnego sprzętu rolniczego. Nie kupowali paliwa, nawozów, środków ochrony roślin czy nasion. Niektórzy mieli też niewielką wiedzę o gruntach i znajdujących się na nich uprawach.

Jedna z dzierżaw wyglądała zupełnie inaczej. Umowę zawarto na piśmie, określono w niej konkretny czynsz i termin zapłaty. Dzierżawca sam uprawiał ziemię własnym sprzętem, kupował paliwo, ponosił koszty i sprzedawał plony. Tej umowy organy skarbowe nie zakwestionowały. 

Jak skarbówka wyliczyła prawie 4 mln zł dodatkowego obrotu?

Urząd Skarbowy znał powierzchnię poszczególnych upraw. Do wyliczenia, ile mogły dać plonu, wykorzystał dane GUS. Następnie zastosował ceny produktów rolnych i w ten sposób oszacował wartość zbiorów, których sprzedaż – zdaniem skarbówki – nie została wykazana.

W pierwszej instancji urząd zwiększył wykazany obrót o 3 933 620 zł netto. Wyliczony w ten sposób podatek należny wyniósł prawie 240 tys. zł.

Później część tych wyliczeń została skorygowana. W przypadku jabłek i żyta istniały faktury pokazujące, po ile rolniczka rzeczywiście sprzedawała swoje produkty. Dlatego zamiast cen wynikających z danych GUS przyjęto ceny z jej faktur.   

Rolniczka nie zgadza się z wyliczeniami skarbówki

Rolniczka nie zgodziła się z takim sposobem wyliczenia sprzedaży. Argumentowała, że organy skarbowe nie przedstawiły konkretnych dowodów pokazujących, komu miała sprzedać niewykazane płody rolne. Wskazywała m.in. na brak faktur czy konkretnych nabywców potwierdzających sprzedaż w wysokości przyjętej przez urząd.

Kwestionowała także wykorzystanie danych statystycznych do ustalenia rzeczywistych plonów jej gospodarstwa. Jej zdaniem dane GUS mogą służyć do porównań, ale nie powinny same przesądzać o tym, ile konkretne gospodarstwo zebrało i sprzedało.

Rolniczka wskazywała również, że rzeczywiste ceny, po których sprzedawała jabłka i żyto, były niższe od cen przyjętych na podstawie danych GUS. Domagała się uwzględnienia warunków panujących w jej gospodarstwie i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych.  

WSA przyznał rację skarbówce

Sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W grudniu 2023 roku WSA oddalił skargę rolniczki. Oznaczało to, że na tym etapie sąd nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organów skarbowych. Rolniczka nie zakończyła jednak walki. Złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

NSA uchylił wyrok. Sprawa wraca do sądu

I właśnie teraz nastąpił zwrot. Otóż 1 października 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości wcześniejszy wyrok WSA w Lublinie i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.

NSA zasądził również od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz rolniczki 12 043 zł kosztów postępowania kasacyjnego.

Nie oznacza to jeszcze, że rolniczka ostatecznie wygrała ze skarbówką ani że NSA anulował jej 240 tys. zł VAT. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, a sprawa będzie rozpatrywana ponownie.

Kamila Szałaj, na podst. NSA, WSA

Kiedy i w jakiej formie można zawrzeć intercyzę?

Tak. Przed zawarciem małżeństwa można zawrzeć umowę majątkową małżeńską, czyli intercyzę. Artykuł 47 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że małżonkowie mogą w umowie zawartej w formie aktu notarialnego ograniczyć wspólność ustawową, ustanowić rozdzielność majątkową albo ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków.

Umowa majątkowa może zostać zawarta jeszcze przed zawarciem małżeństwa.

Jak przekazać ziemię rolną: darowizna czy umowa dożywocia?

Może Pan przekazać własność części gruntów rolnych synowi na podstawie umowy darowizny albo umowy dożywocia, a pozostałą część sprzedać.

Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Umowa darowizny została uregulowana w art.  888 Kodeksu cywilnego. Z kolei umowa dożywocia została uregulowana w art. 908 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie, mamy do czynienia z umową dożywocia.

Jeżeli strony nie ustalą inaczej, nabywca powinien przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie, a także sprawić na własny koszt pogrzeb odpowiadający miejscowym zwyczajom. Dożywocie można zastrzec także na rzecz osoby bliskiej zbywcy nieruchomości.

Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych w art. 6 ust. 2 i 3 określa, że wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych ustala się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku.

Uwzględnia się przy tym ich miejsce położenia, stan i stopień zużycia, a także ceny stosowane w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju z dnia dokonania czynności. Wartość ustala się bez odliczania długów i ciężarów.

Jakie kary grożą za zniesławienie i jak definiuje je sąd?

Tak, zniesławienie i zniewaga są karalne. Artykuł 212 §  1 Kodeksu karnego stanowi, że kto pomawia m.in. inną osobę, grupę osób o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej albo narazić na utratę zaufania potrzebnego do danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

Według § 2 art. 212 k.k., jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 za pomocą środków masowego komunikowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Boże Ciało

W Boże Ciało nie wolno było kosić ani prać. Czego bali się rolnicy?

W razie skazania za przestępstwo określone w § 1 lub 2 sąd może również orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego. Ściganie przestępstwa określonego w §  1 lub 2 odbywa się z oskarżenia prywatnego.

Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego przewidują szczególne ograniczenia egzekucji wobec rolników prowadzących gospodarstwo rolne. Chodzi m.in. o określone zwierzęta, zapasy, sprzęt czy budynki i grunty potrzebne do prowadzenia produkcji rolnej. Nie oznacza to jednak, że gospodarstwo rolne jest w całości „nietykalne”. Co więcej, w przypadku egzekucji alimentów ochrona ta jest dodatkowo ograniczona.

Alimenty mają szczególne zasady

Zgodnie z art. 829⁴ Kodeksu postępowania cywilnego, w sprawach o egzekucję alimentów nie stosuje się części ograniczeń dotyczących majątku rolnika. Wyjątek pojawia się wtedy, gdy egzekucja dotyczy świadczeń zaległych za okres dłuższy niż 6 miesięcy. Oznacza to, że przy egzekucji alimentów nie można automatycznie powołać się na wszystkie wyłączenia, które chronią składniki gospodarstwa rolnego przy innych rodzajach zadłużenia.

Nie chodzi tylko o zaległe alimenty

Przepis mówi o egzekucji alimentów lub renty mającej charakter alimentów. Wprowadza przy tym szczególne zasady dotyczące tego, które ograniczenia egzekucji z gospodarstwa rolnego mają zastosowanie. Dlatego rolnik, który ma problem z alimentami, powinien liczyć się z tym, że zakres ochrony jego majątku będzie mniejszy niż przy egzekucji zwykłego długu.

porady prawne

Rozwód i śmierć rolnika. Czy była żona dostanie rentę?

Czy komornik może zająć ziemię?

Nieruchomość rolna może zostać objęta egzekucją. Nie ma przepisu, który generalnie wyłączałby całą ziemię rolnika spod egzekucji alimentów. Co więcej, KOWR wskazuje, że nieruchomość rolna może zostać nabyta w toku postępowania egzekucyjnego, a nabycie w takim trybie jest wyjątkiem od ogólnych zasad dotyczących tego, kto może kupić nieruchomość rolną. Trzeba jednak odróżnić zajęcie nieruchomości przez komornika od jej późniejszej sprzedaży. Sama możliwość zajęcia nie oznacza jeszcze, że ziemia zostanie sprzedana.

Jest jednak ważne zabezpieczenie dla całego gospodarstwa

Kodeks postępowania cywilnego zawiera bardzo istotny przepis dotyczący gospodarstw rolnych. Zgodnie z art. 829⁵, przepisów o ograniczeniach egzekucji dotyczących gospodarstwa rolnego nie stosuje się w przypadku równoczesnego skierowania egzekucji do wszystkich nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego dłużnika. To oznacza, że sposób prowadzenia egzekucji ma znaczenie. Nie można więc sprowadzić sprawy do prostego stwierdzenia: „rolnik ma gospodarstwo, więc komornik nie może zająć ziemi”.

Alimenty a gospodarstwo rolne. Co chronią przepisy?

Kodeks przewiduje katalog składników gospodarstwa, które co do zasady nie podlegają egzekucji. Obejmuje on m.in. określone stada podstawowe zwierząt gospodarskich oraz przedmioty i zapasy potrzebne do prowadzenia produkcji rolnej.

W określonych sytuacjach komornik może również uwzględnić, że dodatkowe ilości zwierząt lub określone składniki majątku są niezbędne do prowadzenia gospodarstwa. W tym celu może zasięgnąć opinii właściwej izby rolniczej.

Ale przy egzekucji alimentów część tych ograniczeń nie działa w taki sam sposób. To właśnie dlatego zadłużenie alimentacyjne może stanowić dla gospodarstwa szczególnie poważne zagrożenie.

A co z maszynami, zwierzętami i zapasami?

Tutaj również nie można zastosować jednej zasady do każdego gospodarstwa. Przepisy wymieniają konkretne składniki majątku rolnego, które są chronione przed egzekucją. Jednocześnie art. 829⁴ ogranicza tę ochronę w przypadku egzekucji alimentów.

Znaczenie ma więc nie tylko to, czy dany przedmiot znajduje się w gospodarstwie, ale również jaki rodzaj należności jest egzekwowany i jakiego okresu dotyczą zaległości.

porady prawne

Czy rolnik musi płacić alimenty na byłą żonę? To zależy od jednego warunku

Ziemia może trafić na licytację

Jeżeli egzekucja zostanie skierowana do nieruchomości rolnej, może dojść do jej sprzedaży w postępowaniu egzekucyjnym. KOWR potwierdza, że nieruchomość rolna sprzedawana przez komornika w toku egzekucji może zostać nabyta przez zainteresowanego nabywcę, nawet jeśli nie jest on rolnikiem indywidualnym. W określonych sytuacjach KOWR może jednak skorzystać z przysługującego mu prawa nabycia nieruchomości. To ważne, bo sprzedaż ziemi w egzekucji komorniczej odbywa się według innych zasad niż zwykła dobrowolna sprzedaż nieruchomości rolnej.

Alimenty to nie zwykły dług

Nie można zakładać, że ziemia, maszyny czy inne składniki gospodarstwa są automatycznie chronione przed egzekucją tylko dlatego, że służą produkcji rolnej. Przy alimentach przepisy ograniczają część ochrony przewidzianej dla gospodarstw rolnych. W konsekwencji w określonych przypadkach egzekucja może objąć również majątek związany z prowadzeniem gospodarstwa, a nawet nieruchomości rolne.

Dlatego przy narastających zaległościach alimentacyjnych szczególnie ważne jest szybkie uregulowanie sytuacji – zanim egzekucja obejmie kolejne składniki majątku gospodarstwa.

Źródło: Kodeks postępowania cywilnego

fot. Katarzyna Sierszeńska

Czy sąsiadowi wolno niszczyć cudze mienie?

Nie może robić wszystkiego, gdyż gdyby dopuścił się np. zniszczenia Pana mienia, odpowiadałby za wykroczenie lub przestępstwo – w zależności od wartości szkody.

W myśl art. 124 § 1 Kodeksu wykroczeń, kto cudzą rzecz umyślnie niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku, jeżeli szkoda nie przekracza 800 zł, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.

Czy praca na roli przed 1983 rokiem zawsze wpływa na wysokość emerytury?

Informacja udzielona Panu w KRUS jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Okres prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16. roku życia, a przed dniem 1 stycznia 1983 r. jest zaliczany do okresów wymaganych do nabycia prawa do emerytury rolniczej, ale nie jest uwzględniany przy ustalaniu jej wysokości. Potwierdzają to orzeczenia sądowe, m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 25 stycznia 2012 r. (sygn. akt: III AUa 1255/11).

Dlaczego gmina wystawiła jeden nakaz dla wszystkich współwłaścicieli?

Nakaz podatkowy wystawiony na Pana i pozostałych współwłaścicieli jest zgodny z obowiązującym prawem.

Według art. 3 ust. 1 pkt ­ 1 ustawy o podatku rolnym, podatnikami tego podatku są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami gruntów. W myśl art.  3 ust. 5 ustawy, jeżeli grunty są przedmiotem współwłasności lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach). Organ podatkowy wymierza podatek osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednym nakazie płatniczym, gdyż nie jest upoważniony do dzielenia zobowiązania między współwłaścicieli.

Jak stwierdził m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 27 marca 2019 r. (sygn. akt: I SA/Kr 317/18), każdy ze współwłaścicieli gruntu, bez względu na to, z jakiej części gruntu faktycznie korzysta, pozostaje osobiście odpowiedzialny za całość powstałego zobowiązania podatkowego.

Artykuł 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn przewiduje zwolnienie od podatku nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli nabycie zostanie zgłoszone właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.

W jakim terminie należy zgłosić nabycie spadku do urzędu skarbowego?

W przypadku nabycia spadku zgłoszenia należy dokonać w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Według art. 96 Prawa spółdzielczego, spółdzielnia może w każdym czasie połączyć się z inną na podstawie uchwał walnych zgromadzeń łączących się spółdzielni, podjętych większością dwóch trzecich głosów. Uchwały o połączeniu powinny zawierać:

• oznaczenie spółdzielni przejmującej,

• przyjęcie statutu stanowiącego podstawę dalszej działalności spółdzielni,

• postanowienie, że statut nie może uszczuplać nabytych praw majątkowych członków,

• określenie daty połączenia.

Czy rolnik może wejść na działkę sąsiada bez jego zgody podczas budowy?

Artykuł 47 Prawa budowlanego stanowi, że jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych niezbędne jest wejście do sąsiedniego budynku, lokalu albo na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor powinien przed rozpoczęciem robót uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu, a także uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów oraz ewentualną rekompensatę z tego tytułu.

Co zrobić, gdy sąsiad zza miedzy nie pozwala wejść na swoje pole lub podwórze?

Jeżeli strony nie uzgodnią warunków, organ administracji architektoniczno-budowlanej – na wniosek inwestora – w terminie 14 dni od dnia złożenia wnios­ku rozstrzyga, w drodze decyzji, czy wejście do sąsiedniego budynku, lokalu albo na teren sąsiedniej nieruchomości jest niezbędne.

Kiedy testament jest nieważny z mocy prawa?

Zgodnie z art. 945 § 1 Kodeksu cywilnego, testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony:

• w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;
• pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;
• pod wpływem groźby.

Jak orzecznictwo Sądu Najwyższego traktuje wpływ i sugestie osób trzecich na testatora?

Zasadniczo okoliczność pozostawania testatora pod wpływem sugestii i presji spadkobierców, na których opiece polega, może być traktowana jako wyłączająca swobodę testowania. Tak orzekł Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z 5 marca 2018 r. (sygn. akt: IV CSK 469/17). Jednak ustalenie, czy w danej sytuacji okoliczność ta będzie mogła być uznana za przesłankę zastosowania art. 945 § 1 pkt 1 k.c., zależy od konkretnych okoliczności sprawy i ustaleń faktycznych.

porady prawne

Czy wydziedziczona żona rolnika może domagać się zachowku?

Z kolei w nowszym postanowieniu z 15 kwietnia 2026 r. (sygn. akt: I CSK 3640/25) Sąd Najwyższy stwierdził, że stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli może być rozumiany wyłącznie jako stan, w którym możliwość wolnego wyboru jest całkowicie wyłączona. Brak swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli musi wynikać z przyczyny wewnętrznej, znajdującej się „wewnątrz” osoby składającej oświadczenia woli, a nie z okoliczności zewnętrznych.

W jakiej formie musi być zawarta umowa pożyczki?

Dla ważności umowy pożyczki nie jest wymagana forma szczególna. Jednak w myśl art. 720 § 2 Kodeksu cywilnego, umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej. Do jej zachowania wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie. Umowa zawarta bez zachowania tej formy nie jest nieważna, jednak przy dochodzeniu wynikających z niej roszczeń powstają istotne ograniczenia dowodowe.

Kto i na jakich zasadach może otrzymać środki z dyspozycji na wypadek śmierci?

Może Pan zapisać zgromadzone oszczędności jednemu z dzieci w testamencie. Może Pan również zadysponować wkładem na wypadek śmierci.

Zgodnie z art. 56 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, posiadacz rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej może polecić pisemnie bankowi dokonanie, po swojej śmierci, wypłaty określonej kwoty pieniężnej z rachunku wskazanym przez siebie osobom: małżonkowi, wstępnym, zstępnym lub rodzeństwu.

Czy warto odwołać się do sądu i jakie są warunki uzyskania renty?

Może się Pani, oczywiście, odwołać do sądu, ale wynik sprawy trudno przewidzieć. Decydująca będzie z pewnością opinia biegłych lekarzy sądowych, którzy ocenią stan Pani zdrowia. Trzeba natomiast pamiętać, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje tylko temu ubezpieczonemu, który jest trwale lub okresowo całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym (przy spełnieniu innych warunków dotyczących okresu podlegania ubezpieczeniu oraz daty powstania niezdolności do pracy).

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowało projekt rozporządzenia w sprawie minimalnych warunków utrzymywania psa w kojcu. To ważna zmiana zwłaszcza dla mieszkańców wsi i właścicieli gospodarstw, gdzie psy często przebywają na podwórzu.

Nowe przepisy mają być związane ze zmianami w ustawie o ochronie zwierząt. Od 28 lipca 2027 roku ma obowiązywać zakaz utrzymywania psów i kotów na uwięzi. W przypadku psa utrzymywanego poza domem podstawowym rozwiązaniem ma być zapewnienie mu stałego dostępu do ogrodzonego terenu.

– Dopiero brak ogrodzenia działki, na której pies ma być utrzymywany lub stwarzanie przez psa niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia człowieka lub innego zwierzęcia może stanowić uzasadnienie do utrzymywania psa w kojcu - czytamy w uzasadnieniu. 

Ministerstwo dodaje, że „utrzymywanie psa na uwięzi zostało zastąpione przez utrzymywanie psa na ogrodzonym terenie”.

Ile metrów musi mieć kojec dla psa?

Najważniejszą informacją dla rolników, którzy mają już kojce albo planują ich budowę, są minimalne powierzchnie. W projekcie zapisano:

• 4 m² – dla psa o wysokości w kłębie poniżej 40 cm,
• 5 m² – dla psa o wysokości od 40 do 59 cm,
• 8 m² – dla psa o wysokości od 60 do 70 cm,
• 10 m² – dla psa o wysokości powyżej 70 cm.

W praktyce oznacza to, że duży pies gospodarski o wysokości w kłębie przekraczającej 70 cm będzie potrzebował kojca o powierzchni przynajmniej 10 m².

Masz dwa psy? Kojec musi być większy

Projekt określa również, co zrobić, gdy w jednym kojcu przebywa kilka psów. Na każdego kolejnego psa powierzchnia ma zostać zwiększona o 50 proc. minimalnej powierzchni wymaganej dla psa utrzymywanego pojedynczo.

Jeżeli więc w kojcu mają przebywać dwa psy o wysokości 60–70 cm, pierwszy potrzebuje 8 m², a na drugiego trzeba doliczyć kolejne 4 m². Łącznie daje to minimum 12 m².

Jeżeli razem przebywają psy różnej wielkości, powierzchnię kojca trzeba będzie obliczać według wysokości największego z nich.

Buda się nie liczy. 10 m² musi być poza nią

To jeden z zapisów, na który rolnicy posiadający już kojce powinni zwrócić szczególną uwagę.

– Do powierzchni kojca nie wlicza się powierzchni zajętej przez budę znajdującą się w tym kojcu - czytamy w uzasadnieniu.

Jeżeli więc dla psa wymagany będzie kojec o powierzchni 10 m², nie będzie można wliczyć do tych 10 m² miejsca zajmowanego przez budę. 

Kojec minimum 2 metry wysokości. Połowa musi być zadaszona

Sam metraż to nie wszystko. Resort chce dokładnie określić również konstrukcję kojca. Zgodnie z projektem ma on być wykonany z trwałych materiałów umożliwiających czyszczenie i dezynfekcję. Konstrukcja nie może powodować urazów ani uszkodzeń ciała psa i musi uniemożliwiać mu ucieczkę.

Projekt określa też dwa parametry:

• boki kojca mają mieć co najmniej 2 m wysokości,
• zadaszenie ma obejmować co najmniej 50 proc. powierzchni kojca.

Co najmniej dwa boki kojca mają ponadto posiadać prześwity przepuszczające światło i zapewniające swobodny przepływ powietrza. Jeżeli buda wykonana jest z drewna, zgodnie z projektem ma być zabezpieczona środkami impregnującymi nieszkodliwymi dla psa.

Pies nie może cały czas siedzieć w kojcu

Nawet odpowiednio duży kojec nie będzie oznaczał, że pies może pozostawać w nim bez przerwy. Przepisy przewidują obowiązek zapewnienia mu codziennego ruchu poza kojcem. Jak zapisano w uzasadnieniu, ma on być adekwatny do wieku psa, jego stanu zdrowia oraz potrzeb gatunkowych i behawioralnych.

Projekt nakłada też konkretne obowiązki dotyczące codziennej opieki. Psa trzeba będzie karmić przynajmniej raz dziennie karmą odpowiednią do jego wieku, wielkości, stanu zdrowia i stanu fizjologicznego. Jeszcze częściej właściciel będzie musiał sprawdzać, co dzieje się ze zwierzęciem. Projekt stanowi, że psa utrzymywanego w kojcu „dogląda się co najmniej dwa razy dziennie”. Niezależnie od tego pies musi mieć zapewniony stały dostęp do wody.

Rolnicy mogą dostać 2000 zł na kojec i budę

Nowe wymagania pojawiają się w momencie, gdy ministerstwo rolnictwa przygotowało również specjalną pomoc dla rolników posiadających psy.

Jak już informowaliśmy, projekt przewiduje do 2000 zł na zakup lub wykonanie kojca wraz z budą dla psa utrzymywanego w gospodarstwie.

Budżet programu ma wynieść 25 mln zł. O pomoc ma móc ubiegać się producent rolny posiadający numer identyfikacyjny oraz co najmniej jednego psa z aktualnym szczepieniem przeciwko wściekliźnie.

Do wniosku trzeba będzie dołączyć kopię zaświadczenia lekarsko-weterynaryjnego potwierdzającego szczepienie psa w okresie 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Wnioski mają być składane elektronicznie za pośrednictwem systemu ARiMR, a zgodnie z projektem termin ma upływać 30 listopada 2026 roku. Co ważne, pomoc ma być przyznawana według kolejności składania kompletnych i prawidłowo wypełnionych wniosków.

Kamila Szałaj

Kiedy gospodarz może odciąć następcę od schedy?

Zgodnie z art. 1008 Kodeksu cywilnego, spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku, jeżeli uprawniony do zachowku:

• wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
• dopuścił się względem spadko­dawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
• uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Obowiązki rodzinne, o których mowa w art. 1008 pkt 3, obejmują nie tylko obowiązek alimentacyjny, lecz również m.in. obowiązek pomocy lub pieczy w związku ze stanem zdrowia, starością lub innymi trudnościami życiowymi. W pojęciu tym mieści się również takie zachowanie, które prowadzi do faktycznego zerwania kontaktów rodzinnych i ustania więzi uczuciowej, normalnej w stosunkach rodzinnych.

Ile podatku zapłaci rolnik za zasiedzenie działki i jak pomniejszyć podstawę opodatkowania?

Zgodnie z art. 15 ustawy o podatku od spadków i darowizn, nabycie własności w drodze zasiedzenia podlega opodatkowaniu stawką 7% podstawy opodatkowania.

Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 4 i 5 tej ustawy, przy nabyciu własności w drodze zasiedzenia z podstawy opodatkowania wyłącza się wartość nakładów dokonanych przez nabywcę podczas biegu zasiedzenia.

Ustawa wskazuje również, że jeżeli budynek stanowiący część składową gruntu będącego przedmiotem nabycia został wzniesiony przez osobę nabywającą nieruchomość przez zasiedzenie, z podstawy opodatkowania wyłącza się wartość tego budynku.

Artykuł 2b ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego stanowi, że nabywca nieruchomości rolnej jest obowiązany prowadzić gospodarstwo rolne, w którego skład weszła nabyta nieruchomość, przez co najmniej pięć lat od dnia jej nabycia. W przypadku osoby fizycznej gospodarstwo powinno być prowadzone osobiście.

Kiedy można przekazać ziemię osobie bliskiej?

W tym okresie nabyta nieruchomość nie może zostać zbyta ani oddana w posiadanie innemu podmiotowi. Obowiązek ten nie dotyczy nieruchomości zbywanej lub oddawanej w posiadanie osobie bliskiej.

Oznacza to, że osoba, która nabyła nieruchomość rolną, może przed upływem pięciu lat wydzierżawić ją osobie bliskiej albo przenieść na tę osobę własność. Za osobę bliską uznaje się: zstępnych, wstępnych, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, małżonka, rodziców małżonka, osoby przysposabiające i przysposobione, ojczyma, macochę oraz pasierbów.

Kiedy obowiązek prowadzenia gospodarstwa nie obowiązuje?

Obowiązek prowadzenia gospodarstwa przez pięć lat nie dotyczy również między innymi nieruchomości:

• naby...

Kiedy można żądać zamiany dożywocia na rentę i jak ustala się jej wysokość?

Zgodnie z art. 913 § 1 k.c., każda ze stron umowy dożywocia jest uprawniona do żądania zamiany wszystkich lub niektórych uprawnień objętych prawem dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień, jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności. Wysokość renty, której przyznania żąda dożywotnik, powinna być adekwatna do wartości uprawnień przysługujących mu zgodnie z treścią umowy. Rentę, w związku z tym, iż ma ona charakter ekwiwalentu, a nie alimentów, oblicza się, biorąc pod uwagę uprawnienia wynikające z umowy dożywocia, a nie potrzeby dożywotnika. Przy ustaleniu wartości prawa dożywocia należy też uwzględnić przypuszczalny czas trwania tego prawa.

Czym jest prawidłowa gospodarka na dzierżawionych gruntach rolnych?

Zgodnie z art. 696 Kodeksu cywilnego, dzierżawca powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki i nie może zmieniać przeznaczenia przedmiotu dzierżawy bez zgody wydzierżawiającego.

Wymagania prawidłowej gospodarki zależą od przedmiotu dzierżawy. Jeżeli przedmiotem tym jest gospodarstwo rolne, to wskazane wyżej wymagania polegać będą przede wszystkim na poprawnym obsianiu gruntów, a następnie zbieraniu plonów.

Jak odzyskać nienależnie zapłacony podatek PCC od zakupu maszyny?

Może Pan złożyć do właściwego urzędu skarbowego wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych wraz z korektą deklaracji PCC-3. Trzeba to zrobić w ciągu 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie z art.  2 pkt  4 lit. a i b ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, nie podlegają temu podatkowi czynności cywilnoprawne inne niż umowa spółki i jej zmiany:

• w zakresie, w jakim są opodatkowane podatkiem od towarów i usług;

• jeżeli przynajmniej jedna ze stron jest zwolniona od podatku od towarów i usług z tytułu dokonania tej czynności, z wyjątkiem:

  • umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jedno­rodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach,

  • umów sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.

Czy ustna umowa dzierżawy daje prawo pierwokupu ziemi rolnej?

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, w przypadku sprzedaży nieruchomości rolnej prawo pierwokupu przysługuje jej dzierżawcy, jeżeli:

• umowę dzierżawy zawarto na piśmie z datą pewną oraz była wykonywana co najmniej przez 3 lata, licząc od tej daty, oraz

• nabywana nieruchomość rolna wchodzi w skład gospodarstwa rodzinnego dzierżawcy.

Warunki te muszą być spełnione łącznie, a zatem fakt, że umowa dzierżawy została zawarta ustnie, pozbawia Pana możliwości skorzystania z prawa pierwo­kupu.

Zgodnie z art. 2 ustawy o świadczeniu honorowym z tytułu ukończenia 100 lat życia z 18 października 2024 r., świadczenie honorowe przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie, które ukończyły 100 lat życia i które w ostatnim dniu miesiąca poprzedzającego miesiąc ukończenia 100 lat miały prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w ustawie.

Kiedy rolnikowi przysługuje stała renta z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie?

Zgodnie z art. 22 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy przyznaje się jako rentę stałą, jeżeli całkowita niezdolność ubezpieczonego do pracy w gospodarstwie rolnym jest trwała i nie orzeczono celowości przekwalifikowania zawodowego.

Kiedy KOWR może odroczyć spłatę lub rozłożyć należność na raty?

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 października 2017 r. w sprawie szczegółowych przesłanek odroczenia, rozłożenia na raty lub umorzenia należności Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa oraz trybu postępowania w tych sprawach (Dz. U. poz. 2116) określa zasady ubiegania się o takie ulgi.

Zgodnie z § 1 rozporządzenia, KOWR może odroczyć termin zapłaty należności lub rozłożyć ją na raty w przypadku:

• gwałtownego załamania się rynku zbytu;

• gwałtownego spadku cen produktów wytwarzanych w gospodarstwie lub przedsiębiorstwie dłużnika;

• wystąpienia innych nadzwyczajnych zjawisk gospodarczych;

• wystąpienia zdarzeń losowych.

Przepisy ustawy o ochronie przyrody przewidują szereg sytuacji, w których nie trzeba uzyskiwać zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu. Bez zezwolenia można m.in. usunąć drzewo, którego obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm nie przekracza:

• 80 cm – w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego i klonu srebrzystego,
• 65 cm – w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej i platanu klonolistnego,
• 50 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Zwolnienie obejmuje także m.in. drzewa i krzewy owocowe, z określonymi wyjątkami, oraz drzewa i krzewy usuwane w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego.

Rolnik musi uważać na jeden ważny wyjątek

Dla gospodarstw rolnych szczególne znaczenie ma przepis dotyczący przywracania gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Jeżeli drzewa lub krzewy zarosły całkowicie nieużytkowany grunt rolny, można je usunąć bez zezwolenia i bez zgłoszenia. Nie oznacza to jednak, że każdy rolnik może w ten sposób wycinać drzewa rosnące na użytkowanym polu.

Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska wyjaśnia, że wyjątek nie obejmuje np. zadrzewień rosnących na miedzy na użytkowanym pastwisku czy wzdłuż rzeki lub drogi, jeżeli nieruchomość jest już częściowo użytkowana rolniczo. To ważne, bo argument „wycinam na potrzeby rolnictwa” nie zawsze wystarczy, aby legalnie usunąć drzewo.

Wycinka drzew: kiedy wystarczy zgłoszenie?

Jeżeli właścicielem nieruchomości jest osoba fizyczna, która usuwa drzewo na cel niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej, może mieć zastosowanie procedura zgłoszenia zamiaru wycinki. Zgłoszenie jest wymagane, gdy obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm przekracza:

• 80 cm – dla topoli, wierzb, klonu jesionolistnego i klonu srebrzystego,
• 65 cm – dla kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej i platanu klonolistnego,
• 50 cm – dla pozostałych gatunków.

Samo zgłoszenie nie oznacza jednak, że drzewo można od razu wyciąć. Urząd dokonuje oględzin, a jeżeli wniesie sprzeciw, konieczne może być uzyskanie zezwolenia.

Rolnik prowadzący gospodarstwo powinien uważać na cel wycinki

W przypadku rolnika istotne jest to, w jakim celu usuwane jest drzewo. GDOŚ wskazuje, że rolnictwo jest działalnością gospodarczą na potrzeby stosowania przepisów dotyczących wycinki. Jeżeli więc rolnik chce usunąć drzewo np. po to, aby wybudować stodołę, oborę, kurnik albo drogę dojazdową do pola, wycinka jest związana z prowadzeniem działalności rolniczej. W takiej sytuacji nie można skorzystać ze zwolnienia przeznaczonego dla osoby fizycznej usuwającej drzewo na cel niezwiązany z działalnością gospodarczą. Dlatego przed wycinką warto dokładnie ustalić, czy w konkretnym przypadku wystarczy zgłoszenie, czy potrzebne będzie zezwolenie.

Co grozi za wycięcie drzewa bez formalności?

Tu sprawa może być kosztowna. Ustawa o ochronie przyrody przewiduje administracyjną karę pieniężną m.in. za:

• usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia,
• usunięcie drzewa bez dokonania wymaganego zgłoszenia,
• usunięcie drzewa przed upływem terminu, w którym można je legalnie usunąć,
• usunięcie drzewa mimo sprzeciwu organu,
• zniszczenie albo uszkodzenie drzewa w przypadkach określonych w ustawie.

To nie jest zwykły mandat. Kara jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej.

Kara może wynieść dwukrotność opłaty za legalną wycinkę

Wysokość kary nie jest ustalana jako jedna stała kwota. Zgodnie z ustawą administracyjną karę za usunięcie drzewa lub krzewu w przypadkach określonych ustala się co do zasady w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Jeżeli usunięcie byłoby zwolnione z opłaty, karę oblicza się według opłaty, która byłaby należna, gdyby zwolnienia nie było. Opłata za legalne usunięcie drzewa zależy natomiast m.in. od obwodu jego pnia mierzonego na wysokości 130 cm oraz stawki przypisanej do danego gatunku. Dlatego kara za nielegalną wycinkę może sięgać wielu tysięcy złotych, a przy dużych drzewach być jeszcze wyższa.

porady prawne

Masz własny las i chcesz wyciąć drzewa? Nie zawsze możesz zrobić to bez zgody

Nie tylko wycięcie drzewa może oznaczać karę

Przepisy dotyczą również sytuacji, w których drzewo nie zostanie całkowicie wycięte. GDOŚ wskazuje, że usunięcie ponad 30% korony drzewa w sposób niedozwolony jest traktowane jako jego uszkodzenie, natomiast usunięcie ponad 50% korony może zostać uznane za zniszczenie drzewa. Za uszkodzenie przewidziana jest kara w wysokości 0,6 opłaty za usunięcie drzewa, a za zniszczenie – co do zasady dwukrotność opłaty. Oznacza to, że także bardzo mocne „prześwietlenie” drzewa może mieć konsekwencje finansowe.

Uwaga na drzewa objęte dodatkową ochroną

Przed wycinką trzeba sprawdzić nie tylko obwód pnia i cel usunięcia drzewa. Dodatkowe ograniczenia mogą obowiązywać m.in. w przypadku drzew będących pomnikami przyrody oraz drzew rosnących na terenach objętych określonymi formami ochrony przyrody. Problem może pojawić się także wtedy, gdy drzewo jest siedliskiem gatunków chronionych. W takiej sytuacji samo spełnienie kryterium obwodu pnia nie musi oznaczać, że drzewo można bezpiecznie usunąć.

Przed wycinką, warto sprawdzić te cztery rzeczy:

• Obwód pnia na wysokości 5 cm.
  • ​Od gatunku i obwodu zależy, czy drzewo mieści się w ustawowym zwolnieniu.
• Cel usuwania drzewa.
  • W przypadku rolnika znaczenie ma m.in. to, czy wycinka jest związana z prowadzeniem działalności rolniczej.
• Zgłoszenie czy zezwolenie?
  • GDOŚ zaleca kontakt z właściwym urzędem gminy.
• Czas przebiegu procedury.
  • Jeżeli wymagane jest zgłoszenie, trzeba poczekać na przeprowadzenie procedury i upływ właściwego terminu. Jeżeli konieczne jest zezwolenie – należy je uzyskać przed usunięciem drzewa.

Lepiej nie wycinać „na oko”

Przy wycince drzew najdroższy może okazać się brak sprawdzenia przepisów przed uruchomieniem piły. To, że drzewo rośnie na prywatnym gruncie lub jest przeszkodą w prowadzeniu gospodarstwa, nie oznacza automatycznie, że można je usunąć bez formalności. Z drugiej strony przepisy przewidują liczne wyjątki, w tym ważne dla rolników zwolnienie dotyczące przywracania gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Najbezpieczniej przed wycinką sprawdzić gatunek drzewa, obwód pnia, status działki, cel usunięcia oraz ewentualne formy ochrony przyrody. Jeżeli wymagane jest zgłoszenie lub zezwolenie, należy załatwić formalności przed rozpoczęciem wycinki.

Źródło: Ustawa o ochronie przyrody, GDOŚ, gov.pl 

fot. Justyna Dobrosz

Komu i w jakiej wysokości przysługuje zachowek?

Zasady dotyczące zachowku określa art. 991 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, przysługują określone udziały pieniężne tytułem zachowku. Jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo zstępny jest małoletni, zachowek wynosi dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który przypadłby przy dziedziczeniu ustawowym. W pozostałych przypadkach wynosi połowę tego udziału.