W Polsce uprawiane dla celów spożywczych są najczęściej szarłat wyniosły i szarłat trójbarwny, które są dostosowane do warunków klimatyczno-glebowych naszego kraju. Szarłat jest jednym z łatwiejszych w uprawie roślin jednorocznych. Preferuje dobre, zasobne w składniki pokarmowe i suche stanowisko z glebą lekką lub średniozwięzłą o pH 6–7,5, miejsce słoneczne, osłonięte, szybko się nagrzewające. Źle roś­nie na glebach ciężkich, łatwo się zaskorupiających.

ogród

Rodzimy, niewrażliwy na mróz i mało wymagający - dereń świdwa

Amarantus dobrze wysiać w maju – ma długi okres wegetacji

Jest rośliną o wysokich wymaganiach termicznych, toteż zalecany jest wysiew w drugiej połowie maja, gdy minie obawa przymrozków. Ale nie należy zbytnio przeciągać w czasie siewu z uwagi na długi okres wegetacji, co będzie miało wpływ na znaczne opóźnienie zbiorów podczas częstych jesiennych opadów. Nasiona wysiewamy na głębokość 0,5–1 cm (płytko, ponieważ nasiona potrzebują światła do kiełkowania) w rozstawie rzędów około 40 cm, a w rzędzie około 10–15 cm.

Czy można amarantus wysiać wcześniej?

Można wysiać nasiona amarantusa nieco wcześniej, by wyprodukować rozsadę, którą w drugiej połowie maja wysadzi się na miejsce stałe. Nasiona wysiewa się do doniczek, skrzyneczek lub wielodoniczek wypełnionych lekkim podłożem, przykrywając cienką warstwą gleby, utrzymując temperaturę na poziomie 15–18°C. Gdy siewki wytworzą pierwszy liść właściwy, należy je przepikować do większych pojemników. Rozsada potrzebuje dużo światła i umiarkowanej wilgotności.

Do czego w kuchni można wykorzystać szarłat?

Szarłaty dorastają do 1,5 m wysokości, choć bywają i wyższe, rzadko są atakowane przez szkodniki i choroby. Jest to doskonała roślina użytkowa do upraw ekologicznych, z której uzyskuje się zdrowe nasiona. Można je dodawać do wielu różnych potraw, a po zmieleniu stosować jako mąkę do wypieków. Są szczególnie polecane dla wegetarian, gdyż zawierają wiele cennych składników: żelazo, wapń, magnez i pełnowartościowe białko.

Ogród

Kapusta morska, czyli modrak: jak uprawiać w ogródku?

Czy amarantus można przygtować jak szpinak albo szparagi?

Nasiona są szeroko stosowane w diecie bezglutenowej, można je gotować jak kaszę lub prażyć. Szarłat to nie tylko cenne nasiona, lecz także liście czy wierzchołki młodych pędów, które przygotowujemy jak szpinak, oraz pędy do przygotowania niczym szparagi. Młode liście w stanie surowym mogą stanowić dodatek do sałatek. Ale nie tylko te cechy i przydatność w kuchni są atutami w uprawie amarantusa, lecz także walory ozdobne, bo amarantus jest zarówno gatunkiem uprawnym, jak i rośliną ozdobną.

Małgorzata Wyrzykowska

Po pełni w dni owocu robimy przegląd roślin owocowych w poszukiwaniu mszyc. Jeśli zauważymy np. zasiedlone, zdeformowane liście, to wykonujemy oprysk miksturą z litra wody z dodatkiem mydła Himal, którą zakleimy owady, uniemożliwiając im oddychanie. To samo dotyczy bobu, który także jest atakowany przez mszyce. Jeśli to nie pomoże, do mikstury dodajmy łyżkę denaturatu. Ściółkujemy glebę wokół drzew i krzewów, by uniemożliwić rozwój chwastów i zatrzymać parowanie.

Ogród

Chcesz mieć warzywa wcześniej? Siew pod osłonami daje szybsze zbiory

Wysiewamy korzeniowe i sadzimy kwiaty

W dni korzenia wysiewamy pietruszkę, marchew i buraki z myś­lą o przechowywaniu. Sadzimy selery i pory oraz korzenie chrzanu. Wolne rabaty spulchniamy, przekopujemy, zasilamy kompostem i podlewamy Rosahumusem. W dni kwiatu sadzimy rozsadę kwiatów. Ogławiamy przekwitłe tulipany, narcyzy i inne wiosenne cebulowe. Sadzimy dalie, mieczyki, kanny, lilie. W dni liścia nastawiamy gnojówkę z pokrzyw, którą po tygodniowej fermentacji i 20-krotnym rozcieńczeniu użyjemy do zasilania roślin.

Na pędraki zastosuj surowego ziemniaka

Wysiewamy kapusty: chińską, pekińską, sałatę rzymską, których nasiona warto wcześniej namoczyć w roztworze z suszonego wrotyczu. Jeśli zauważymy, że pędraki podgryzają korzenie warzyw, zastawiamy pułapki, czyli kawałki przekrojonego ziemniaka płytko wetknięte w glebę. Po kilku dniach wyjmujemy je razem ze szkodnikami. Po nowiu sadzimy w skrzyneczkach i na rabatach rozsady kwiatów. To także czas sadzenia pnączy ozdobnych z kwiatów – wszystkie powojniki, wisterie, wiciokrzewy i miliny lubią glebę przepuszczalną i żyzne podłoże oraz sąsiedztwo niskich bylin, które osłonią przy nich glebę.

Ogród

Opadzina – największy wróg róży

Warto posiać kilka odmian bay dla różnych aromatów

Dni liścia to czas na zioła. Sadzimy rozsadę i wysiewamy zioła jednoroczne. Warto wysiać kilka odmian bazylii różniących się aromatem, kolorem liści, a także smakiem. Koniec miesiąca z symbolem owocu to pora na warzywa ciepłolubne: pomidory, paprykę, ogórki, cukinie. Drzewa owocowe chronimy przed mszycami i parchem, a wiśnie przed gorzką zgnilizną i opadziną liści.

Małgorzata Wyrzykowska

Byliny możemy czyścić na przestrzeni tygodnia czy dwóch. Gatunki, które rozpoczynają wegetację w marcu/kwietniu, są zwykle wrażliwsze na wiosenne przymrozki i nie spieszą się z wychodzeniem i wypuszczaniem liści. Dlatego często zostawiamy stare liście, by chroniły kępę przed działaniem słońca i wcześniejszym rozpoczynaniem wegetacji. Wiosna, szczególnie kwiecień, sprzyja czyszczeniu bylin z zeszłorocznych liści i łodyg.

Ogród

Jak dobrze zaplanować rabaty kwiatowe w ogrodzie?

Stare części usuwaj, kiedy roślina się budzi

Te części, które mocno się trzymają karpy, wycinamy sekatorem, a pozostałe zbieramy. Czynność najlepiej wykonywać, gdy roślina dopiero się budzi i nowe przyrosty są małe. Wówczas łatwiej usunąć niemal wszystkie stare części bez uszkodzenia nowych przyrostów. W przypadku np. lawendy, która jest krzewinką, przycinamy ją, skracając pędy o dwie trzecie wysokości.

Które z bylin żyją krótko i należy je odmładzać?

Byliny to rośliny wieloletnie, jednak są pewne różnice w ich długości życia. Są takie, które w jednym miejscu rosną kilkanaście lat bez uszczerbku na dekoracyjności, a inne po 3–6 latach się starzeją, zamierając w centralnej części. Floksy szydlaste, skalnice, rogownice i jeżówki, zawciągi, kostrzewy i firletki są krótkożywotne i te należy odmłodzić. Zabieg polega na dzieleniu – wykopujemy całą karpę, odrzucamy obumarłe fragmenty, resztę dzielimy na części z korzeniami i pędami i sadzimy do gruntu.

Zasilanie nawozami przeprowadzamy w drugiej połowie kwietnia

Z wiosenną wegetacją, po uprzątnięciu starych pędów i liści, zyskujemy czystą glebę wokół roślin, a to pozwoli na zasilenie nawozami, które wykonujemy w drugiej połowie kwietnia. Stosujemy nawozy organiczne, m.in. kompost, obornik granulowany, a także nawozy mineralne bogate w azot. Ilość nawozów mineralnych uzależniona jest od gatunku i wielkości roślin, a także zaleceń na etykiecie. Nawozy granulowane sypiemy bezpośrednio na glebę, rozgarniając ściółkę, jeśli takowa jest, a po zaaplikowaniu podlewamy, aby się rozpuściły i dotarły w strefę korzeniową.

Ogród

Jak uprawiać liliowce? Najpiękniejsze odmiany i zasady pielęgnacji

W jaki sposób najczęściej korzenią się byliny?

Tak samo stosujemy nawozy, które działają w sposób spowolniony. Po nawożeniu ściółkę nagarniamy i uzupełniamy jej ubytki. W sezonie zwykle ściółki ubywa z powodu jej naturalnego rozkładu. Należy ją uzupełnić, pamiętając, że byliny najczęściej korzenią się tuż pod powierzchnią gleby, w wyniku czego są narażone na wysychanie. Ściółka ochroni przed wysychaniem, zachwaszczeniem oraz pozwala na lepszy rozwój zawiązków kwiatów.

Małgorzata Wyrzykowska

Wiadomo, im wcześniejszy siew, tym wcześniejsze plony, ale wysiew do zimnej gleby powoduje, że nasiona długo kiełkują, a gdy pojawią się liście, niszczy je przymrozek. Jeśli zatem zależy nam na szybkich zbiorach, musimy warzywom zapewnić skuteczną ochronę przed zimnem. Możemy w tym celu wykorzystać agrowłókninę, którą przykryjemy zagony, albo perforowaną folię do kupienia w sklepach ogrodniczych. Jeszcze lepsze warunki panują w tunelach foliowych i inspektach.

Ogród

Jakie warzywa i owoce do tuneli foliowych?

Jakie warzywa siejemy w kwietniu w pierwszej kolejności?

Zanim rozpoczniemy siewy w tunelach, należy najpierw zaplanować uprawę roślin ciepłolubnych, które będziemy sadzić pod koniec kwietnia lub na początku maja. Wcześniej jednak, na początku kwietnia, możemy np. wysiać rzodkiewkę, koperek, rukolę, roszponkę, szpinak i sałatę. Nasiona wysiewamy w rzędy odległe o 15–20 cm, utrzymując odpowiednią wilgotność, by szybko skiełkowały. Okres ich zbiorów przypadnie na początek maja i trwa około 2 tygodni. W wolnych miejscach po zbiorach możemy umieszczać np. skrzyneczki z rozsadami warzyw ciepłolubnych hodowanymi na parapetach okiennych.

Po jednej stronie dymka o czosnek, po drugiej – sałata

Tunel warto podzielić na dwie lub więcej części ścieżką, wzdłuż której posadzimy dymkę i czosnek, w drugiej części można posadzić, w rozstawie 30 x 25 cm, rozsadę sałaty kruchej i masłowej, które będziemy zbierać w połowie maja, robiąc miejsce dla roślin ciepłolubnych uprawianych jako plon główny, czyli np. papryki, pomidorów lub ogórków. W trakcie przygotowywania zagonu do uprawy warzyw z rozsady dobrze jest wyściółkować czarną folią lub włókniną, by zapobiec chwastom.

Sprawdź jak posadzić sałatę, a jak pomidory i paprykę

Poza tym dzięki temu mamy zapewnioną jednakową temperaturę podłoża oraz wilgotność. Pozostawiamy folię lub włókninę do czasu sadzenia rozsady, którą będziemy umieszczać w otworach wyciętych na krzyż. Podczas perforacji musimy uwzględnić odległości, w jakich posadzimy docelowe rośliny ciepłolubne. Wcześniej otwory wykorzystujemy do sadzenia rozsady sałaty, kalarepy czy innych przeznaczonych na zbiór wczesny. Sałaty sadzimy przykładowo co 20 cm, a np. pomidor i papryka wymagają 60 cm odstępu – dla nich wykorzystujemy co trzeci otwór.

W słoneczne dni zdejmij tunel, żeby nie dopuść do przegrzania

O wczesności i powodzeniu uprawy w tunelu decydują warunki środowiska. Do najważniejszych należy utrzymywanie odpowiedniej wilgotności podłoża, powietrza oraz temperatury. Jeśli spodziewany jest spadek temperatury, która mogłaby uszkodzić nowalijki, możemy je zabezpieczyć, zakładając dodatkowe osłony, np. z włókniny, lub niski tunel foliowy. Włókninę utrzymujemy przez cały okres chłodów, a niski tunel foliowy musimy zdejmować w słoneczne dni, bo może dojść do przegrzania.

Ogród

Jak wysiewać pomidory na rozsady?

Nowalijki oddadzą miejsce już w pierwszych dniach maja

W czasie ciepłej wiosny wegetacja przebiega szybko i już w pierwszych dniach maja zwalnia się stopniowo miejsce pod uprawę plonu głównego: pomidorów, ogórków czy papryki. Uprawiając pod osłonami różne gatunki, warto zaplanować ich usytuowanie, aby nie konkurowały ze sobą, a sadząc czy siejąc nowalijki, dobrze jest tak wysiać lub wysadzić, a także zbierać, by ustępowały miejsca roślinom ciepłolubnym.

Małgorzata Wyrzykowska

Pierwiosnki, zwane prymulami, są wieloletnimi bylinami, których jest ponad 500 gatunków, a więc jest w czym wybierać. Preferują stanowisko ocienione, gleby żyzne, próchniczne, zwięzłe, utrzymujące latem wilgoć. Mniejsze gatunki dobrze sobie radzą na skalniakach, ale wówczas należy im przygotować żyzne podłoże. Można je sadzić na obrzeżach rabat, wzdłuż ścieżek, a także pod krzewami i drzewami.

Ogród

Nie cztery, a dziesięć pór roku. Przyroda sama podpowiada, kiedy siać i ciąć

Pierwiosnek gruziński, różowy, ząbkowany czy lekarski?

Najczęściej uprawianymi gatunkami są: pierwios­nek gruziński – osiąga 10 cm wysokości, ma mocno karbowane liście, a jego ciemnofioletowe kwiaty pojawiają się już w marcu; pierwiosnek różowy należy do jednych z piękniejszych, a nawet rarytasów wśród pierwiosnków, ma kwiaty różowe z żółtym oczkiem, które pojawiają się jeszcze przed rozwojem liści; pierwiosnek ząbkowany ma pomarszczone liście, grube i sztywne pędy kwiatowe dorastające do 20 cm, kwitnie kulistymi kwiatostanami o barwie purpurowej lub fioletowej; pierwiosnek lekarski kwitnie pod koniec kwietnia jasnożółtymi kwiatami osadzonymi na pędach dorastających do 20 cm.

W ilu kolorach kwitnie pierwiosnek omszony?

Pierwiosnek bezłodygowy kwitnie w kwietniu na czerwono, niebiesko, fioletowo, biało, może mieć kwiaty pojedyncze lub pełne, ale te należą do unikatów; pierwiosnek omszony kwitnie na wiśniowo, brązowo lub fioletowo, czasem dwubarwnie, czyli inna barwa obrzeża płatków kwiatowych, a inna wnętrza; pierwiosnek japoński tworzy pędy mogące osiągać 50 cm długości, na których osadzone są ciemnoczerwone kwiaty z żółtym oczkiem, zebrane w trzech okółkach; pierwiosnek omączony jest najrzadziej uprawianym gatunkiem w naszym kraju, jego fioletoworóżowe kwiaty z żółtą gardzielą zebrane w baldachy pojawiają się w maju na 10–15-centymetrowych pędach kwiatostanowych; również w maju zakwita pierwiosnek Siebolda, którego kwiaty są różowe lub białoróżowe, zebrane w baldachy.

Na glebie piaszczystej krokusy ci nie urosną

Krokusy, zwane też szafranami, których jest ponad 250 gatunków, należą do rodziny kosać­cowatych. Zarówno liście, jak i kwiaty wyrastają bezpośrednio z kulistych lub lekko spłaszczonych bulwek. Podczas kwitnienia osiągają 10 do 12 cm wysokości. Dobrze rosną w miejscach słonecznych lub lekko ocienionych, na glebach próchnicznych, przepuszczalnych i dostatecznie wilgotnych. Na glebach jałowych i piaszczystych przyrost bulw jest mizerny, a rośliny prawie nie kwitną.

Krokusy najlepiej jest sadzić w licznych grupach

Bulwy gatunków kwitnących wiosną sadzimy we wrześniu, natomiast kwitnących jesienią – wiosną. Najładniej się prezentują sadzone w grupach po kilkanaście – kilkadziesiąt sztuk, gdzie mogą rosnąć przez wiele lat, tworząc gęste łany. Doskonale nadają się do sadzenia pod drzewami i w sąsiedztwie krzewów. Najpopularniejsze w uprawie są krokusy wielkokwiatowe: niebieskofioletowe, złociste, białe oraz wielobarwne.

Sasankę uprawiaj, a dzikiej nie zrywaj!

Sasanki są zaliczane do rodziny jaskrowatych. Ich kwitnienie w większości przypada wiosną, choć są gatunki kwitnące latem, a bywa, że powtarzają kwitnienie także jesienią. Są bylinami, choć w warunkach ogrodowych nie należą do długowiecznych i w jednym miejscu rosną 3 do 4 lat. Do dobrego rozwoju potrzebna im jest głęboko uprawiona próchniczna gleba. Rozmnaża się je z nasion. Nasiona wysiewamy bezpośrednio po zbiorze. W stanie dzikim sasanki są pod ścisłą ochroną gatunkową i zrywanie kwiatów, zbiór nasion lub wykopywanie są surowo zabronione. Sasanki spełniają swoją dekoracyjną funkcję na rabatach bylinowych i ogrodach skalnych. Kwitną bardzo obficie w kolorach od żółtego, przez czerwony i bordowy do różnych odcieni niebieskiego i fioletu.

Ogród

Sadzenie wiosną. Jeden błąd i rośliny się nie przyjmą

Te kwiaty też zwiastują wiosnę. Zapewnij im ściółkę z liści

Inne zwiastuny wiosny to: zawilec gajowy preferuje gleby żyzne, próchniczne, umiarkowanie wilgotne; puszkinia dobrze rośnie na glebie próchnicznej, żyznej, preferuje stanowisko słoneczne i półcień; miłek wiosenny kwitnie w kwietniu i maju w kolorze jaskrawożółtym o kwiatach średnicy do 10 cm, preferuje stanowisko słoneczne, ale również półcieniste; śnieżnik lubi stanowisko słoneczne, ale rośnie również w półcieniu, podłoże przeciętne, próchniczne, lubi ściółkowanie, jego kwiaty przypominają gwiazdki; śnieżyczka przebiśnieg osiąga 15–20 cm wysokości, kwiaty mają białą barwę z zielonymi plamkami, lubi próchnicę, stanowisko słoneczne lub półcień; cebulica ma kwiaty niebieskie lub białe i kwitnie w marcu i kwietniu, preferuje stanowisko słoneczne, ale radzi sobie w półcieniu, dobrze rośnie na glebie próchnicznej, przepuszczalnej; śnieżyca wiosenna lubi glebę próchniczną, przepuszczalną, stanowisko półcieniste. Wszystkie wymienione rośliny będą wdzięczne za ściółkę z pozostawionych opadłych ubiegłorocznych liści.

Małgorzata Wyrzykowska

Wiosna to odpowiednia pora sadzenia tej ciekawej rośliny, której owoce przypominają z wyglądu maliny. Dojrzewają w sierpniu. Nie da się o malinie ponętnej powiedzieć, że to krzew – raczej krzewinka dorastająca do 60 cm wysokości, która rodzi owoce na pędach jednorocznych. Jest to roś­lina wieloletnia, której pędy obumierają na zimę, a wiosną pojawiają się nowe jednoroczne pędy owoconośne. Najpierw w czerwcu i lipcu pojawiają się białe kwiaty, a po przekwitnieniu zawiązują się owoce.

Owoce

Bez oprysku i bez pozostałości? Bayer wprowadza nowe pułapki i feromony

Jaki związek ma malinotruskawka z lasem?

Aby uzyskać okazałe owoce, należy posadzić ją w miejscu lekko zacienionym, ponieważ w pełnym słońcu narażona jest na wysychanie podłoża, czego bardzo nie lubi. Trzeba zatem ją podlewać i ściółkować glebę wokół. Jest to roślina leśna, a jak wiemy, w lasach przeważają stanowiska zacienione, czyli niejako jej warunki naturalne. Jeżeli chodzi o glebę, malinotruskawka nie jest wybredna, najlepiej rośnie na podłożu o pH 6,0–6,5, przepuszczalnym, żyznym. Aby posadzić malinę ponętną, wykopujemy dołek o głębokości około 40 cm, na dno wsypujemy mieszankę żyznej ziemi z domieszką odkwaszonego torfu i piasku. Można również zaprawić dołek rozłożonym kompostem, który zabezpieczy potrzeby pokarmowe na pierwsze 3 lata.

Ten krzew ma kolce na pędach

Malinotruskawka rozmnaża się przez odrosty korzeniowe, z których wyrastają kolejne roś­liny. Jeśli mamy wolny kawałek, możemy pozwolić jej się rozszaleć, ale gdy z terenem skąpo, lepiej ograniczyć jej rozwój, tworząc barierę z folii wkopanej na głębokość około 30–40 cm. Mimo że pędy mają kolce, nie należy się zrażać, lecz uprawiać dla smacznych nietuzinkowych owoców. Do prac pielęgnacyjnych warto wkładać rękawiczki, a przechodząc obok krzewinek, uważać, bo kolce „czepiają się” ubrania.

Ogród

Jak zmusić jeżynę do obfitego owocowania?

Owoce malinotruskawki smakują jak malina z domieszką morwy

Owoce maliny ponętnej mają najlepszy smak, gdy osiągną ciemnoczerwoną barwę i łatwo odchodzą od szypułki. Ich smak przypomina nieco malinę z domieszką czegoś trudnego do określenia, choć niektórzy porównują go z morwą. Owoce mniej dojrzałe są również smaczne, lecz lekko kwaskowe. Można je spożywać na surowo, a także w formie przetworzonej.

Czy malinotruskawka potrafi przetrwać mrozy?

Wadą rośliny może okazać się słaba mrozoodporność. W rejonach zachodniej Polski spokojnie zimuje, w innych natomiast lepiej zabezpieczyć ją okrywą z liści, gałązek iglaków lub grubszej warstwy ściółki z kory albo agrowłókniną. Wiosną ściółkę wystarczy rozgarnąć i pozostawić.

Małgorzata Wyrzykowska

Jakie warunki lubi chrzan?

Najlepsze efekty uzyskuje się na glebach głęboko uprawionych, próchnicznych, najlepiej piaszczystych lub piaszczysto-gliniastych. Kluczowe jest również odpowiednie pH, które powinno mieścić się w granicach 5,6–6,5. Chrzan potrzebuje gleby wilgotnej, ale nie znosi nadmiaru wody – stanowiska podmokłe zdecydowanie mu nie służą.

Warunki glebowe mają duży wpływ na jakość plonu. Na glebach ciężkich korzenie stają się bardzo ostre i gryzące, natomiast na zbyt kwaśnych ich miąższ ciemnieje. Najlepiej sadzić chrzan w drugim roku po oborniku. Dobrym przedplonem są rośliny strączkowe, takie jak groch czy fasola, natomiast należy unikać stanowisk po kapustowatych.

Sadzenie chrzanu – o czym trzeba pamiętać?

Chrzan sadzi się w dwóch terminach: wiosną, gdy tylko rozmarznie gleba, oraz jesienią – od połowy września do października. Do rozmnażania wykorzystuje się korzenie, tzw. sadzonki, o długości około 25–30 cm. Przed sadzeniem usuwa się z nich wszystkie korzenie boczne, a następnie przeciera, aby pozbyć się drobnych korzonków. Ten zabieg sprzyja silnemu wzrostowi rośliny.

Sadzonki umieszcza się w glebie ukośnie, pod kątem około 30°. Główka korzenia powinna znaleźć się tuż pod powierzchnią gleby. Rozstawa zależy od przyjętej metody, ale zwykle rośliny sadzi się co kilkadziesiąt centymetrów w rzędzie, a odstępy między rzędami są wyraźnie większe. W praktyce pomocny okazuje się prosty drewniany kołek, którym wykonuje się otwory pod sadzonki.

Pielęgnacja wpływa na wielkość korzeni chrzanu

Choć chrzan bywa uznawany za roślinę mało wymagającą, odpowiednia pielęgnacja przekłada się bezpośrednio na plon. Po przyjęciu się roślin usuwa się słabsze liście, pozostawiając tylko najsilniejsze. Dzięki temu roślina lepiej się rozwija, a korzeń osiąga większe rozmiary.

Istotne jest także nawożenie. Chrzan wykazuje duże zapotrzebowanie na azot i potas, a stosowanie nawozów siarczanowych korzystnie wpływa na smak korzeni. W praktyce nawozy potasowe i fosforowe stosuje się przed sadzeniem, natomiast azot podaje się pogłównie latem.

W uprawie nastawionej na uzyskanie dorodnych korzeni wykonuje się także zabieg odkrywania korzeni na przełomie czerwca i lipca. Polega on na usunięciu drobnych korzeni bocznych i ponownym przysypaniu rośliny ziemią. Zabieg ten poprawia jakość plonu.

Zbiór i przechowywanie chrzany

Zbiór chrzanu przeprowadza się najczęściej późną jesienią, na przełomie października. Korzenie można również wykopywać wiosną, w zależności od potrzeb. Najlepsze jakościowo plony uzyskuje się już w pierwszym roku uprawy.

Po zbiorze korzenie przechowuje się w chłodnych pomieszczeniach, najlepiej w wilgotnym piasku. Bardzo ważne jest dokładne usunięcie z gleby wszystkich resztek korzeni. Nawet najmniejsze fragmenty pozostawione w ziemi mogą w kolejnych latach powodować silne zachwaszczenie.

Ile można zarobić na chrzanie?

Choć chrzan rzadko pojawia się w analizach opłacalności produkcji, jego ceny rynkowe mogą być zachęcające. Na rynku hurtowym, np. na giełdzie w Broniszach, krajowy chrzan osiąga ceny w granicach 18–22 zł za kilogram.

Przy stosunkowo niewielkich wymaganiach uprawowych i dobrej adaptacji do polskich warunków klimatycznych może to być interesująca propozycja dla gospodarstw szukających dodatkowego źródła dochodu.

Tradycja i zastosowanie chrzanu

Chrzan ma w Polsce długą tradycję kulinarną. Przykładem jest chrzan świętokrzyski wpisany na listę produktów tradycyjnych. Przygotowuje się go ze świeżo startych korzeni o kremowo-białej barwie i ostrym, charakterystycznym zapachu. Jego smak jest wyraźny, lekko kwaśno-słodki.

Od pokoleń obecny jest na polskich stołach, zwłaszcza podczas świąt wielkanocnych. Jak podkreślają mieszkańcy regionu świętokrzyskiego, brak domowego chrzanu był kiedyś źle widziany, co najlepiej świadczy o jego znaczeniu w tradycji.

Chrzan to więc nie tylko roślina o dużym potencjale produkcyjnym, ale również ważny element kulinarnego dziedzictwa. Warto spojrzeć na niego nie jak na chwast, lecz jak na uprawę, która może się po prostu opłacać.

oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. TPR, MRIRW, bronisze.com.pl

Kupując materiał szkółkarski, zwracamy uwagę na jego jakość. Drzewka powinny mieć: około 120 cm wysokości, prosty pień o średnicy minimum 12 mm, mierzonej na wysokości 10 cm od miejsca szczepienia, zdrowe minimum 4 korzenie szkieletowe o długości 20–25 cm. Drzewka wiśni, moreli, brzoskwini i nektaryny powinny mieć pędy boczne na wysokości 40 cm od ziemi.

Wieś i rodzina

Sołtys z Wielkopolski najlepszy w Polsce. Tak zmienił swoją wieś

Jak przygotować miejsce pod nasadzenia drzewek i krzewów?

Miejsce pod nasadzenia powinno być dobrze przygotowane, by nowe drzewka i krzewy dobrze się przyjęły i w drugim roku uprawy utworzyły dużą koronę, zdolną do wejścia w owocowanie. Przygotowanie polega na odchwaszczeniu, głębokiej uprawie i nawożeniu, by młode rośliny nie musiały walczyć o wodę i składniki pokarmowe z chwastami, takimi jak perz, powój, oset, które osłabiają wzrost posadzonych drzewek i krzewów, oraz miały dobre warunki do ukorzenienia się dzięki głęboko uprawionej glebie.

Nawozy fosforowe i potasowe stosujemy przed głębokim przekopaniem

Jeśli chodzi o nawożenie, to nawozy fosforowe i potasowe, z uwagi na ich powolne przemieszczanie się w glebie, stosujemy przed głębokim przekopaniem lub przeoraniem, tak aby znalazły się na poziomie systemu korzeniowego posadzonych roś­lin. Przeważnie stosuje się 1,5–2,0 kg na 100 m² powierzchni w przeliczeniu na czysty składnik fosforu i potasu. Bardzo duży wpływ na rozwój i wejście w okres owocowania ma nawożenie organiczne, szczególnie na glebach lekkich. Dawka obornika to około 10 kg/m². Nawożenie organiczne nie wyklucza dawkowania nawozów mineralnych. Wszystko razem należy tak przekopać, by obornik został przykryty ziemią.

Ziemię z warstwy ornej odłóż osobno

Dołki pod drzewka powinny być dopasowane do takiej wielkości, by korzenie swobodnie się w nich mieściły, np. dla jednorocznych okulantów dołki o średnicy 50–60 cm i głębokości około 50 cm powinny wystarczyć. Kopiąc dołek, pamiętajmy o zasadzie, że ziemię z warstwy ornej odkładamy w jednym miejscu, a z głębszych warstw w innym. Dołki zaprawiamy przefermentowanym kompostem lub obornikiem, przysypujemy cienką warstwą ziemi i na utworzonym kopczyku rozkładamy korzenie. Przykrywamy je glebą z warstwy ornej, najbardziej żyz­nej, a uzupełniamy z głębszej, jałowej warstwy. Udeptujemy, uważając, by nie uszkodzić kory pieńka ani korzeni. Drzewka sadzimy 10 cm głębiej niż ros­ły w szkółce. Drzewka na podkładce wegetatywnej sadzimy tak, by miejsce uszlachetnienia było nad ziemią. Wiele drzewek palikujemy. Palik wbija się w dno dołka przed sadzeniem, by nie uszkodzić korzeni posadzonego drzewka.

Ogród

Jak nawozić krzewy owocowe na wiosnę?

Dlaczego nie należy sadzić krzewów płytko?

Porzeczki i agrest sadzimy około 10 cm głębiej, niż rosły w szkółce, co nie jest dla nich szkodliwe, bo wydają korzenie przybyszowe z nasady. Krzewy posadzone płytko wydają dużo odrostów i często się rozłamują. Maliny sadzimy tylko kilka centymetrów głębiej, niż ros­ły w szkółce. Glebę wokół sadzonki należy udeptać bardzo ostrożnie, by nie uszkodzić pąków, z których mają rozwinąć się nowe pędy. Truskawek nie sadzimy zbyt głęboko. Wierzchołki wzrostu muszą pozostać nad ziemią. Zbyt płytkie sadzenie też nie jest wskazane, ponieważ roś­liny źle reagują na suszę.

Małgorzata Wyrzykowska

Ogród

Chcesz upiększyć ogród? Zainwestuj w pnącza

Jak długo zdobią ogród kwiaty asariny pnącej?

Asarina pnąca to subtelna roś­lina, dzięki której można tworzyć piękne kompozycje przypominające kwietną kurtynę. Jej pędy osiągają 3 m długości, a liście zbliżone są wyglądem do ulistnienia bluszczu. Dzwonkowate kwiaty, które w zależności od odmiany, w kolorach od bieli przez róż i fiolet po intensywną czerwień, rozwijają się w czerwcu i tworzą ozdobę aż do przymrozków. Kwiaty nie pachną, ale nadrabiają wyglądem i długością kwitnienia. Asarina pnąca najlepiej radzi sobie w rozproszonym świetle słonecznym na żyznym, próchnicznym podłożu. Jej nasiona wysiewamy w marcu do doniczek, które przykrywamy czarną folią, bo nasiona kiełkują w ciemności, a na miejsce stałe wysadzamy pod koniec maja.

Ile kolorów mają kwiaty wilca trójbarwnego?

Wilec trójbarwny jest pnączem dorastającym do 3 m wysokości. Jego ozdobą są kwiaty rozwijające się na początku lipca i zdobiące roślinę do końca września. Duże kielichowate kwiaty są najczęściej jednokolorowe z barwnymi paskami, ale zdarzają się również egzemplarze z kontrastowym kolorem wnętrza. To jednoroczne pnącze najlepiej sobie radzi w słonecznym, zacisznym, żyznym i wilgotnym stanowisku. Nasiona wysiewamy w marcu do doniczek i wysadzamy do gruntu pod koniec maja lub w maju wysiewamy wprost do gruntu. Bardzo efektownie wyglądają kwiaty odmiany Darling – wewnątrz białe, a na brzegach karminowoczerwone.

Jak uprawiać pnący i dekoracyjny kokornak?

Kobea pnąca preferuje wilgotne i zaciszne stanowisko

Kobea pnąca to wymarzone pnącze do półcienia. Osiąga 4 m wysokości, w czerwcu tworzy duże, ciemnofioletowe, dzwonkowate kwiaty, które stanowią ozdobę do października. Występują również odmiany o kwiatach białych lub niebieskich. Preferuje wilgotne, zaciszne, przepuszczalne i próchniczne stanowisko. Nasiona kobei wysiewamy w marcu do doniczek lub ciepłego inspektu, a rozsadę do gruntu wysadzamy pod koniec maja.

Thunbergia potrzebuje słońca

Thunbergia oskrzydlona – roślina osiągająca 1,5 m wysokości. Jej niezaprzeczalną ozdobą są jaskrawopomarańczowe lub żółte kwiaty z czarnym, aksamitnym środkiem, które kwitną od czerwca do pierwszych przymrozków. Thunbergia preferuje słoneczne, osłonięte od wiatrów stanowisko i lekkie, żyzne podłoże. Nasiona wysiewamy w marcu do skrzyneczek lub doniczek, a na miejsce stałe wysadzamy pod koniec maja.

Rodochiton najlepiej rośnie na gliniasto-piaszczystym podłożu

Rodochiton purpurowy, określany również jako czarnoszyj, jest mało znanym pnączem o oryginalnych kwiatach, które rozwijają się w sierpniu w kątach liści na długich szypułkach. Działki kielicha kwiatu tworzą dzwonek, z którego środka wyłania się rurka (powstała ze zrośniętych płatków korony) o kontrastowym, czarno-purpurowym kolorze. To pnącze kocha słońce, a najobficiej kwitnie w zacisznym i ciepłym miejscu na gliniasto-piaszczystym podłożu. Nasiona wysiewamy w marcu, a pod koniec lutego wysadzamy rozsadę do gruntu.

Małgorzata Wyrzykowska

Zgorzel siewek, której źródłem są zarówno nasiona, jak i podłoże, atakuje najczęściej rośliny kapustowate. Chorobie sprzyja zbyt gęsty i głęboki siew, długo trwające niskie temperatury przedłużające okres kiełkowania i wzrostu roślin. Choroba może również wystąpić w późniejszym okresie, gdy zbyt głęboko były pikowane siewki. Zaprawianie nasion ogranicza występowanie choroby, a jeżeli już wystąpi, to pozostaje usunięcie porażonych roślin oraz podlanie pozostałych roztworem jednej z zapraw.

Ogród

Jak uprawiać ogórki, żeby mieć wysoki plon? Porady krok po kroku

Po czym rozpoznać kiłę kapusty i jak radzić sobie ze smietką?

Kiła kapusty to kolejna choroba atakująca rośliny kapustowate. Zwracajmy uwagę na korzenie rozsady – czy nie ma na nich drobnych narośli będących oznaką choroby. Szkodnikiem kapustowatych w najwcześ­niejszym etapie rozwoju jest śmietka kapuściana. Jej larwy żerują w początkowym okresie w górnej części korzenia i szyjce korzeniowej. Najgroźniejsze jest pierwsze pokolenie atakujące świeżo posadzoną rozsadę. Można ograniczyć szkodnika, zaprawiając nasiona zaprawą Marshal 250 DS, a także przed wysadzeniem zanurzyć korzenie rozsady w papce z gliny z dodatkiem preparatu owadobójczego albo spryskać ziemię i rośliny Bioczosem. Pchełki są kolejną zmorą ogrodników. Wiosną masowo atakują siewki, wygryzając drobne otworki w liściach i liścieniach. Możemy je odstarszyć, pryskając glebę i siewki Bioczosem lub wyłapać na tablice lepowe.

Zaprawianie nasion sposobem na zgorzel siewek      

Dyniowate padają ofiarą zgorzeli siewek, kanciastej plamistości liści oraz śmietek. W przypadku zgorzeli siewek należy zadbać, by gleba była przepuszczalna dla wody i ciepła, w przeciwnym wypadku może nastąpić zagniwanie kiełkujących nasion, a później zgorzel siewek. Można ją ograniczyć zaprawianiem nasion, a gdy już choroba wystąpi, warto podlać siewki roztworem zaprawy nasiennej. Kanciasta plamistość nie doprowadza do zamierania siewek, ale rozwija się w późniejszym okresie na liściach, powodując zmiany gnilne. Skuteczną metodą ograniczenia jest zaprawianie nasion bądź pryskanie Bioczosem i Miedzianem.

Ogród

Jakie warzywa uprawiać na poplony w swoim ogrodzie?

Śmietka szkodzi dyniowatym, zgorzel – pomidorom

Śmietka glebowa i kiełkowa mogą pojawić się na siewkach dyniowatych. Larwy tych śmietek żerują na kiełkujących roślinach, wgryzając się do ich wnętrza. Uszkodzone rośliny zamierają. W celu ograniczenia ich występowania zaleca się zaprawianie roślin preparatem Marshal 250 DS.

Pomidory atakuje zgorzel siewek, której sprzyja niska temperatura w trakcie wzrostu siewek. Choroba pojawia się na rozsadzie w postaci przewężonego pierścienia na łodydze u podstawy. Tkanka brunatnieje, siewki ulegają zgorzeli i zamierają. Na plamach można zauważyć piknidia. Zaprawianie nasion powinno skutecznie ograniczyć występowanie choroby.

Żółta tablica sposobem na ziemiórkę w inspekcie

W inspektach zmorą są ziemiórki. Larwy ziemiórek żerują w strefie korzeniowej, uszkadzając szyjkę korzeniową i korzenie. Opanowane rośliny zagniwają u podstawy, źle rosną i marnieją. Dorosłe szkodniki można odławiać na żółte tablice lepowe umieszczone blisko podłoża, a także pryskając Decisem, pokrywając dokładnie rośliny, łącznie z szyjką korzeniową.

Małgorzata Wyrzykowska

Dla uzyskania właściwych wschodów duże znaczenie ma jakość nasion. Niektóre bardzo szybko tracą zdolność kiełkowania i z własnego zbioru trudno uzyskać zadowalające wschody. Wśród nich są np. arcydzięgiel, kozłek lekarski, lubczyk. Nasiona tych ziół należy wysiać zaraz po zbiorze, bo wiosenne raczej będą mizerne. Produkcję rozsady stosujemy w przypadku roś­lin o długim okresie wegetacji, ciepłolubnych lub takich, które chcemy uzyskać wcześniej.

Jakie zioła wysiać do skrzynek w marcu/kwietniu?

W marcu/kwietniu wysiewamy do skrzyneczek: bazylię (głębokość 1 cm), czarnuszkę siewną (1,5 cm), cząber (0,5 cm), hyzop (1 cm), kolendrę siewną, kminek zwyczajny i kozieradkę (1,5 cm), lawendę wąskolistną (1,5 cm), lebiodkę, pospolitą, majeranek i melisę (0,5 cm), ogórecznik (1–2 cm), ostropest plamisty (2–3 cm), rumianek pospolity (bez przykrycia), rutę zwyczajną (1–2 cm), szałwię lekarską (1–1,5 cm), tymianek (0,5 cm).

Nasiona najlepiej wysiewać do doniczek, paletek wielo­doniczek, a także pojemników po jogurtach z dziurkami w dnie i drenażem z drobnych kamyków lub keramzytu. Naczynia wypełniamy lekką, przepuszczalną ziemią, najlepiej gotową z przeznaczeniem do produkcji rozsad, która jest pozbawiona patogenów oraz wzbogacona o składniki pokarmowe zabezpieczające potrzeby pokarmowe na początkowy etap rozwoju roślin.

Wyprodukowana zdrowa rozsada to połowa sukcesu do założenia ogródka ziołowego

FOTO: Małgorzata Wyrzykowska

Nasiona należy wysiać rzadko, niektóre tylko dociskając do podłoża, a inne przykrywając cienką warstwą ziemi bądź piasku, który chroni przed utratą wilgoci. Powierzchnię lekko spryskujemy, uważając, by nie przelać podłoża. Można przykryć szybą lub przezroczystą folią, plastikiem w celu utrzymania wilgoci. Trzeba pamiętać o codziennym wietrzeniu.

Ogórecznik – ziółko, które pachnie ogórkiem i efektownie wygląda

FOTO: Małgorzata Wyrzykowska

Naczynia ustawiamy w jas­nym miejscu (parapet okienny) i utrzymywać temperaturę 20–22°C. Po wykształceniu pierwszych liści, jeśli siew był zbyt gęsty, rozsadę pikujemy do większych pojemników. Po 15 maja, gdy minie obawa przymrozków, rozsadę wysadzamy do gruntu po wcześniejszym tygodniowym zahartowaniu, które polega na wystawianiu codziennie na kilka godzin na zewnątrz, pod warunkiem że pogoda na to pozwala.

Małgorzata Wyrzykowska

Nie wszystko może już trafić do gruntu. Są rośliny, które wymagają wyższych temperatur, więc i czasu na produkcję rozsady. Wysiewamy na rozsadę: arbuzy, bakłażany, brokuły, brukselkę, kalafior, kalarepę, karczochy, miechunkę pomidorową, rodzynki brazylijskie, paprykę, pomidory. Natomiast do gruntu, kiedy będzie można wejść w pole i temperatury pozwolą, możemy siać: marchew, pietruszkę naciową i korzeniową, pasternak, wysadzać topinambur, czosnek i czosnek słoniowy, od połowy marca siać: bób, cebulę, groch, rzodkiewkę, skorzonerę, słonecznik jadalny, szczaw, szpinak, a od końca marca można wysadzać ziemniaki, choć to wczesny termin.

Reportaż o rolniku z pasją

Rolnik ze Skarżyska: od lokomotywy do uprawy topinamburu

Ile nasion potrzeba do wysiewu arbuzów?

Produkcję rozsady arbuzów rozpoczynamy w marcu. Do doniczek (najlepiej torfowych, gdyż rośliny są wrażliwe na przesadzanie) wypełnionych ziemią do produkcji rozsad wysiewamy po jednym nasionku, umieszczając je na głębokość około 2 cm. Można także po 2–3, ale wówczas musimy pozbyć się słabszych roślinek, obcinając je przy samej ziemi. Najlepsza temperatura kiełkowania to 25–30°C.

Bakłażany i brokuły po jednym nasionku

Bakłażany wysiewamy punktowo po jednym nasionku do doniczek. Po około tygodniu pojawiają się siewki, ale zdarza się, że trzeba poczekać do 3 tygodni. Najlepsza temperatura do wschodów to 28°C. Gdy roślinki będą miały dwa liście właściwe, przesadzamy do większych pojemników. Brokuły wysiewamy do wielodoniczek o średnicy około 4 cm po jednym nasionku do dołka. Produkcja rozsady trwa około 40 dni, po czym wysadzamy na miejsce stałe, gdy rośliny mają dwa liście właściwe.

Ogród

Już w lutym wysiej te kwiaty. W maju ogród będzie pełen kolorów

Ile trwa wyprodukowanie rozsady kalafiora i kalarepy?

Brukselkę, kalafior, kalarepę wysiewamy do doniczek o średnicy 5–6 cm na głębokość około 1 cm pojedynczo lub po kilka nasionek, ale po wschodach usuwamy słabsze roślinki. Można posiać do jednego dużego pojemnika, a następnie rozpikować, np. do 6-centymetrowych naczyń. Wymagana temperatura kiełkowania to minimum 20°C. Produkcja rozsady tych warzyw trwa około 8 tygodni.

Z karczochów pozostaw najmocniejszą roślinkę

Na rozsadę (od kwietnia można wprost do gruntu) karczochy wysiewamy do doniczek o średnicy około 8 cm na głębokość 1,5 cm po trzy nasionka, bo z kiełkowaniem bywa różnie. Gdy roślinki podrosną, najmocniejszą pozostawiamy. Wschody trwają do 20 dni w temperaturze 20–25°C. Nasiona miechunki pomidorowej, a także rodzynka brazylijskiego umieszczamy na głębokość 0,5–1 cm do małego pojemnika lub wielodoniczek, a później pikujemy do większych pojemników, sadząc po liścienie. Czas wschodów od 7 do 20 dni w temperaturze powyżej 20°C.

papryka i pomidory potrzebują dwóch tygodni na kiełkowanie

Papryka i pomidory do wykiełkowania często potrzebują 2 tygodni. Nasiona umieszczamy w podłożu na 0,5 cm. Możemy wysiać do dużego pojemnika. Wówczas po ukazaniu się pierwszych dwóch liś­ci właściwych przepikowujemy pojedynczo po liścienie do pojemników. Można także wysiać pojedynczo do małych doniczek (wielodoniczek).

Nasiona należy zraz nie podlewać

Po wysiewie nasion na rozsady należy pilnować, by podłoże zbytnio nie przeschło ani nie było podmokłe. Zraszamy, a nie podlewamy, żeby nasiona nie zmieniały miejsca. Na tydzień przed wysadzeniem na miejsce docelowe powinniśmy rośliny zahartować, obniżając temperaturę, np. wystawiając rośliny na zewnątrz na coraz dłuższy czas.

Małgorzata Wyrzykowska

Jest zasada, którą powinniśmy się kierować, podejmując decyzję o cięciu. Brzmi ona: drzewa i krzewy kwitnące do końca czerwca przycinamy po kwitnieniu, gatunki kwitnące latem i jesienią tniemy w lutym, marcu, najpóźniej do końca kwietnia. Są okazy, które w ogóle nie lubią przycinania i będą pięknie kwitły bez naszej ingerencji.

Ogród

Nie cztery, a dziesięć pór roku. Przyroda sama podpowiada, kiedy siać i ciąć

Jak przeprowadzić cięcie u młodych, a jak u starych roślin?

Młode rośliny najlepiej przycinać po posadzeniu, skracając pędy o około jednej trzeciej długości. Tym sposobem pobudzimy roślinę do tworzenia i wydawania nowych pędów, które z czasem będziemy formować. Starsze egzemplarze to już nieco większy problem. Tu skracamy długie gałęzie, sięgające np. poza ogrodzenie lub pokładające się po ziemi. W przypadku dużych gałęzi musimy pamiętać, że łatwo odłamują się od pnia, uszkadzając korę i okaleczając roślinę. Zaleca się obcinanie gałęzi po kawałku, a ostatni fragment podtrzymywać, by nie odłamał się pod własnym ciężarem.

Przydadzą się sekator, a nawet piła

Należy zatem zaopatrzyć się w ostry, zdezynfekowany sekator do przycinania lub wycinania cienkich, drobnych gałązek (do 1 cm). Sekatorem z długimi ramionami przytniemy pędy o grubości około 3 cm. W przypadku wysokich drzew i krzewów lub kolczastych dobrym sprzętem będzie sekator tyczkowy. Do przycinania grubszych najlepsza jest ogrodnicza piła ręczna, zwana lisim ogonem. Ma lekko łukowaty brzeszczot, a zęby tak wyprofilowane, by cięcie nie wymagało zbytniego wysiłku.

Ogród

Jak dbać o rododendrony i lilaki po kwitnieniu? Ten trik sprawi, że zakwitną jak nigdy

Większość procesu przycinania to przyglądanie się roślinie

Zabierając się za cięcie, musimy zarezerwować sobie nieco czasu. W trzech czwartych to czas przyglądania się roślinie, by ocenić jej stan, a tylko jedna czwarta to sam zabieg. Warto czasami odgiąć jedną lub drugą gałąź, by zobaczyć, jak będzie wyglądała bez niej. Przystępując do cięcia, musimy wiedzieć, jaki efekt chcemy osiągnąć. Coroczne cięcie rozpoczynamy od usunięcia wszystkich chorych, uszkodzonych i uschniętych pędów. Kolejnym krokiem jest prześwietlenie rośliny, tzn. usunięcie nadmiaru pędów, czyli zagęszczających, szczególnie wnętrze krzewu, co utrudnia dostęp światła słonecznego i powietrza.

Które rośliny tniemy na jeżyka?

Cienkie pędy, które chcemy skrócić, przycinamy około 1 cm nad zewnętrznym pąkiem. Dzięki temu roślina lepiej się rozwija, a w krzewie przebiega właściwa cyrkulacja powietrza, po deszczach korona szybciej obsycha, co wpływa na zmniejszenie podatności na choroby grzybowe. Są takie rośliny, jak np. tawuła czy budleja, przy których cięciu nie ma takich problemów, bo te możemy ciąć na tzw. jeżyka, czyli wszystkie pędy skracamy do około 20 cm licząc od ziemi.

Cięcie wykonujemy zawsze w dzień pogodny – słoneczny i suchy, a jeśli zimą lub na przedwiośniu, to najlepiej przy niewielkim mrozie.

Małgorzata Wyrzykowska

W dni korzenia rozgarniamy kopczyki, rabaty posypujemy kompostem i przekopujemy. W dni z symbolem kwiatu szykujemy skrzyneczki na nasadzenia bratków, stokrotek, prymul. W ogrodzie rozpoczynamy sadzenie krzewów, pnączy i bylin o dekoracyjnych kwiatach, uprzątamy zaschłe części nadziemne bylin, przycinamy pędy róż, zdejmujemy osłony i zasilamy nawozami krzewy, m.in. różaneczniki, azalie i pozostałe zimozielone.

Ogród

Jak uprawiać liliowce? Najpiękniejsze odmiany i zasady pielęgnacji

Jakie rozsady muszą pozostać w pomieszczeniach?

Dni liścia to dni produkcji rozsady sałaty, młodej kapusty, kalarepy. Na rabatach wysadzamy dymkę, szczypiorek, wysiewamy szpinak. Kolejne dni owocowe sprzyjają produkcji rozsad pomidorów, papryki, dyniowatych, które jeszcze muszą pozostać w pomieszczeniach. W ogrodzie natomiast rozpoczyna się najlepszy czas sadzenia drzew i krzewów owocowych oraz wysiewu grochu i bobu, które nie boją się zimna. Dni korzenia przypominają o wysiewie marchwi i pietruszki. Wczesny wysiew to metoda na połyśnicę marchwiankę. Po wysiewie warto nakryć zagon agrowłókniną. Wysiewamy skorzonerę, salsefię.

Jesienne maliny wytnij do zera

W drugiej połowie miesiąca, w dni kwiatu, sadzimy lilie, skalnice, prymule i mieczyki, a pod osłonami wysiewamy nasiona kwiatów jednorocznych, m.in. o jadalnych kwiatach. W dni owocu wycinamy do zera jesienne maliny, czyścimy zrakowaciałe rany na śliwach i innych pestkowych, a oczyszczone pokrywamy maścią ogrodniczą z dodatkiem Funabenu. W dni korzenia zasilamy zagony kompostem i mieszamy go z ziemią. Grabimy, wycinamy łęty, układamy pryzmy kompostowe, rozkładamy ściółki pod drzewami i krzewami.

Ogród

Kompostownik w ogrodzie – co do niego wrzucać i gdzie ustawić?

Jakiej pogody wymaga przycinanie winorośli i borówki amerykańskiej?

W ostatnie dni kwiatu przycinamy hortensje bukietowe i drzewiaste, wielkokwiatowe powojniki kwitnące latem oraz lawendę. Zasilamy rabaty kompostem i ściółkujemy korą. W dni liścia przy sprzyjającej pogodzie grabimy trawniki, przeprowadzamy areację i wertykulację, dosiewamy ubytki. Dni owocu to cięcie aronii, winorośli i borówek amerykańskich. Wszystkie cięcia należy wykonywać wyłącznie podczas suchej, słonecznej pogody i przy dodatniej temperaturze.

Małgorzata Wyrzykowska

Warzywo to nie ma specjalnych wymagań klimatycznych i urośnie na każdej żyznej glebie z dużą zawartością próchnicy. Wymaga nawożenia obornikiem i dlatego należy uprawiać go w pierwszym roku po zastosowaniu.

Ogród

Kupujesz nasiona? Te błędy przy materiale siewnym mogą kosztować plon

Ile stopni mrozu wytrzyma por?

Wyróżniamy odmiany letnie, jesienne i zimowe. Odmiany letnie tworzą długie, wąskie łodygi o jasnozielonym zabarwieniu. Wytrzymują niewielkie, krótkotrwałe mrozy (–5 do –8°C). Odmiany jesienne tworzą średnio długie łodygi (w tej grupie są również odmiany o krótkich łodygach).

Charakteryzują się bardzo silnym i ciemnozielonym ulistnieniem. Te odmiany wytrzymują silne mrozy, ale do pozostawienia w gruncie na zimę najlepiej wybierać te o krótkiej łodydze. Odmiany zimowe wykształcają łodygi średnio długie o charakterystycznym niebiesko­zielonym, silnym ulistnieniu. Są szczególnie odporne na mrozy i powinny być stosowane do uprawy na zbiór wiosenny, ponieważ odmiany zimowe zbierane jesienią dają gorszy plon od odmian jesiennych.

Pory lepiej uprawiać z rozsady

Por można uprawiać z siewu wprost do gruntu, jak również z rozsady. Polecana jest jednak uprawa z rozsady, a siew na rozsadę przypada od lutego do końca marca. Natomiast siew wprost do gruntu to koniec marca do maja. Nasiona na rozsadę wysiewamy na głębokość 0,5–1 cm do skrzyneczek (na tzw. rozsadę rwaną) bądź do małych wielodoniczek wypełnionych ziemią do produkcji rozsad. Ze wschodami jest różnie – siewki mogą pokazać się po tygodniu, a niekiedy trwa to i 3 tygodnie.

Dlaczego warto przycinać pory?

Należy utrzymywać temperaturę otoczenia na poziomie 20°C, a po wykiełkowaniu można obniżyć tę wartość o 2°. Gdy siewkom wyprostują się liście, temperaturę obniżamy do 15°C. Gdy pory osiągną wysokość 12 cm, warto przyciąć czubki o około 1,5 cm. Wówczas rośliny będą grubsze. Po pewnym czasie, gdy znów będą za długie, ponownie je skracamy – tym razem o 2 cm. Przed wysadzeniem do gruntu zabieg skracania znów można powtórzyć o 1/3 długości. Przed sadzeniem należy także skrócić korzenie, aby miały około 3 cm.

Co zrobić, by por miał długie łodygi?

Rozsadę porów sadzimy bardzo głęboko, najczęściej w bruzdach na głębokości 15 cm (należy uważać, by nie zakopać stożka wzrostu), co zapewni wykształcenie długich i wybielonych łodyg. Odległość w rzędzie powinna wynosić około 12 cm, natomiast między rzędami 30 cm. Żeby pory ładnie rosły, konieczne jest spulchnianie gleby, a w miarę ich wzrostu stopniowo zasypujemy bruzdy, w których umieściliśmy rozsadę. Od połowy lipca jeszcze podsypujemy rośliny, tworząc wał na powierzchni ziemi, a powstające w międzyrzędziach bruzdy służą do podlewania. To także czas wzmożonego zapotrzebowania roślin na wodę i należy jej dostarczać przy normalnym przebiegu pogody w ilości około 20 l/m² powierzchni. Od wrześ­nia odmiany zimowe podlewamy bardzo oszczędnie, by na zimę nie były zbyt wodniste.

Ogród

Jak i kiedy wysiewać warzywa do gruntu? [Krótki PORADNIK]

Jakie sąsiedzwtwo służy porowi?

Rzadko w małych ogrodach przydomowych stosuje się siew wprost do gruntu. Jeśli już się zdecydujemy, to wysiejmy razem z wczesną odmianą marchwi. Nasiona obu warzyw wysiewa się w marcu/kwietniu. Po lipcowym zbiorze marchwi pory dokarmiamy nawozem wieloskładnikowym i je okopujemy. Marchew, cebula, pomidor rzodkiewka, sałata i seler stanowią dobre sąsiedztwo – w odróżnieniu od złego sąsiedztwa fasoli.

Małgorzata Wyrzykowska

Są gatunki, które wymagają produkcji rozsady. Wśród nich znajdziemy goździki Chabaud, lewkonie, lwie paszcze, petunie, lobelie i żeniszki, które powinny być wysiane już w lutym. Natomiast w marcu/kwietniu do skrzyneczek bądź zimnego inspektu wysiewamy aksamitki, portulaki, suchołuski, astry, tytoń, cynie, zatrwiany, dimorfotekę, klarkie, kosmosy.

Ogród

Dynie, ogórki, cukinie, arbuzy. Jak wyprodukować rozsadę? [PORADY]

Jak przygotować skrzyneczkę do wysiewu nasion?

Produkcja własnej rozsady umożliwi uzyskanie dokładnie takich odmian, jakie sobie wymarzyliśmy. Nie każda rozsada zakupiona w przypadkowym miejscu, od przypadkowego sprzedawcy spełni nasze oczekiwania. Żeby jednak uzyskać dobrej jakości rośliny, muszą być spełnione odpowiednie warunki. Należy przygotować naczynia: drewniane skrzyneczki, kuwety, duże doniczki lub misy gliniane, na których dno dajemy warstwę drenażu, czyli potłuczone drobno doniczki lub gruboziarnisty piasek, a na to podłoże, np. mieszankę piasku z torfem 1: 1. Możemy zastosować również ziemię kompostową, torf i piasek w stosunku 1: 1: 1. Podłoże przesiewamy przez sito, by pozbyć się grubszych frakcji. Po napełnieniu naczynia glebę uciskamy rękami, szczególnie przy brzegach, a powierzchnię wyrównujemy, np. kawałkiem deseczki, 1 cm poniżej górnej krawędzi naczynia.

Których nasion nie należy przykrywać?

Nasiona wysiewamy na powierzchni rzutowo, najlepiej za pomocą kartki złożonej na pół. Nasion bardzo drobnych, m.in. petunii, stroiczki, begonii, nie przykrywamy. Pozostałe przykrywamy trzykrotnie większą od nasion warstwą ziemi. Można również wysiać w rządkach, ale niezbyt gęsto (większe odstępy zapewnią siewkom lepsze warunki rozwoju), a większe rozmieszczamy pojedynczo lub wysiewamy do wielodoniczek osobno do poszczególnych komór. Powierzchnię zraszamy i do wschodów zapewniamy nasionom wilgoć i temperaturę około 18°C.

Ogród

Pomidory w ogródku. Jak je uprawiać? [Zasada 3×15]

Do wyjmowania siewki z podłoża użyj łyżeczki

Gdy pojawią się siewki, naczynia przenosimy w miejsce, gdzie nadal utrzymujemy temperaturę w okolicach 18°C, i najbardziej oświetlone. Brak światła powoduje wyrastanie długich, słabych pędów pozbawionych chlorofilu. Gdy pojawią się pierwsze liście, siewki rosnące w skrzyneczkach przesadzamy pojedynczo do pojemników. Z podłoża siewki możemy wyjmować delikatnie za pomocą łyżeczki i przesadzić do doniczki, w której wcześniej zrobiliśmy patyczkiem dołek. Uważajmy na delikatne korzonki, by ich nie uszkodzić. Bardzo drobne siewki, np. lobelii, pikuje się kępkami. Podłoże zwilżamy, a naczynia z rozsadą umieszczamy w miejscu słonecznym, skąd powędrują na rabatę w drugiej połowie maja. Do tego czasu należy im zapewnić dużo światła i wilgotne podłoże.

Małgorzata Wyrzykowska

Zidentyfikujemy chorobę po żółtobrunatnych 20–30-centy­metrowych plamach na powierzchni trawnika. Zmiany barwy mogą pojawiać się pojedynczo lub obejmować zasięgiem duże skupiska stwarzające wrażenie wypalenia. Można również zauważyć niewielkie białe narośle na źdźbłach trawy. Trawa w tych miejsca jest jakby przyklapnięta, wyschnięta i miękka, niekiedy widoczna jest także grzybnia. Czasami objawy są szarawe, czasami prawie czarne – wszystko zależy od grzyba, jaki zainfekuje trawę.

Ogród

Nie cztery, a dziesięć pór roku. Przyroda sama podpowiada, kiedy siać i ciąć

Dla jakich traw pleśń śniegowa jest najbardziej niebezpieczna?

Pleśń śniegowa dla starszych traw jest mniej groźna niż w przypadku murawy młodej. Starsze trawy zamierają, ale później szybko pojawiają się źdźbła młode, zdrowe i zielone. Młode źdźbła silniej odczuwają chorobę, która w ich przypadku może doprowadzić do całkowitego zniszczenia, kiedy powymierają całymi placami. Jak trawę zregenerować?

Wygrab obumarłą darń tak, by nie rozprowadzić go po trawniku

Po roztopach, gdy murawa trochę obeschnie, należy dokładnie wygrabić obumarłą darń ze strzępkami grzyba, ale tak, by nie rozprowadzać grzyba po całej murawie, a trawę zasilić nawozami. Jeśli źdźbła trawy na wyschniętych placach nie pojawią się przez dwa do trzech tygodni po grabieniu, trzeba ponownie wysiać nasiona. Do tego celu używamy albo takiej samej mieszanki traw, której używaliśmy do zakładania trawnika, albo gotowego zestawu do regeneracji.

KALENDARZ BIODYNAMICZNY

Kalendarz biodynamiczny na marzec 2024 - kiedy i jakie prace wykonać?

Starszą trawę potraktuj wertykulatorem

W przypadku starszych traw można przeprowadzić wertykulację, czyli nacinanie darni ułatwiające napowietrzanie, dostęp wody i składników odżywczych oraz usuwanie filcu. Jeśli trawa jest młoda, ograniczamy się do grabienia, bo wertykulatorem łatwo uszkodzić delikatną trawę. Można przeprowadzić aerację, czyli nakłuwanie darni, na głębokość około 15 cm, aby powietrze dostało się do strefy korzeniowej. Po aeracji – piaskowanie, by nie zasklepiły się otworki i była wentylacja. Po usunięciu pleśni wertykulacji i aeracji nie należy zaniedbywać nawożenia, by zasilić trawę. Do tego celu najlepiej nadaje się uniwersalny nawóz
wieloskładnikowy.

Małgorzata Wyrzykowska

Warzywa uprawiamy na dwa sposoby: z siewu bezpośredniego wprost do gruntu lub z wcześniej przygotowanej rozsady. Do siewu – czy to na rozsadę, czy na siew bezpośredni – nasiona muszą mieć aktualną datę ważności. Można również sięgnąć po nasiona, które nam pozostały z lat ubiegłych (nasiona cebuli, pora, skorzonery lub szpinaku zachowują zdolność kiełkowania tylko przez rok), ale wtedy koniecznie należy przeprowadzić tzw. próbę kiełkowania. Aby ją wykonać, bierzemy 100 nasion (w przypadku dużych nasion, jak groch, fasola czy bób, wystarczy 50). Na talerz pokryty mokrą bibułą lub ligniną kładziemy równomiernie nasiona i przykrywamy drugą bibułą, utrzymując wilgoć. Dobrze jest przykryć całość szybą.

Ogród

Bakłażan: jak go uprawiać we własnym ogródku? [PORADY]

Jaki odsetek nasion powinien wykiełkować?

Temperatura otoczenia powinna oscylować na poziomie 20°C. Liczymy wykiełkowane nasiona i określamy ich liczbę w procentach. Dla większości warzyw poziom 80–90% jest właściwy. Jeśli odsetek nasion wykiełkowanych jest mniejszy, trzeba wysiać większą ich ilość, a gdy spadł do 50%, najlepiej zaopatrzyć się w nowe.

Jak dobrze zaprawić nasiona?

Kolejną ważną sprawą jest ochrona przed szkodnikami i chorobami, co można załatwić zaprawianiem nasion. Oczywiście zaprawianie nie uchroni nas w stu procentach przed patogenami w późniejszym okresie wegetacji, ale pozwoli je ograniczyć na starcie. Do zaprawiania stosujemy suchą zaprawę, którą wsypujemy do torebki z nasionami i tak długo nią potrząsamy, aż wszystkie nasiona będą pokryte środkiem. Nadmiar środka wysypujemy, a pokryte zaprawą nasiona należy jak najprędzej wysiać. Na siew do gruntu jest jeszcze trochę czasu, ale niektóre nasiona z przeznaczeniem na produkcję rozsady już powinny trafić do skrzyneczek lub wielo­doniczek.

Jak długo i w jakich temperaturach kiełkują nasiona?

Przygotowanie włas­nej rozsady nie należy do najłatwiejszych, więc aby uniknąć podstawowych błędów, należy brać pewne wymogi pod uwagę. Pomidor, na przykład, wymaga 20–22°C do kiełkowania, a jego czas to 5–15 dni, papryka wymaga 22–24°C, a kiełkuje tyle samo czasu co pomidor. Dyniowate kiełkują przy temperaturze 22–24°C, a proces kiełkowania trwa do 10 dni. Kapusta i kalafior potrzebują 12–14°C, a kiełkowanie trwa do 10 dni. Por potrzebuje 12–15°C i 10 do 20 dni, sałata 16–18°C, a kiełkuje po 4–7 dniach.

Ogród

Jakie nasiona warzyw wysiać w styczniu? Jakie odmiany wybrać?

Co należy zrobić z podłożem przed sianiem nasion?

Drugą istotną sprawą jest zapewnienie właściwego podłoża. Powinno być lekkie, przepuszczalne i pozbawione patogenów chorobotwórczych, szkodników glebowych i nasion chwastów. Powinno być natomiast bogate w składniki pokarmowe. Nim wysiejemy nasiona należy podłoże ogrzać do temperatury pokojowej oraz napowietrzyć, czyli wysypać z worka, przemieszać i zwilżyć, jeśli jest przesuszone. Wypełnić pojemniki, a mogą to być skrzyneczki, pojemniki drewniane lub plastikowe, ceramiczne, po produktach spożywczych, – ważne, by miały minimum 8 cm głębokości, a w dnie jeden lub dwa otwory odpływowe.

Które nasiona nie znoszą pikowania?

Warzywa takie, jak pomidor, papryka, bakłażan, najlepiej wysiewać do większych pojemników, a później pikować do palet z odpowiednią wielkością komór. Nasiona warzyw, których nie będziemy pikować, bo tego nie znoszą (tj. ogórek, dynia, arbuz, cukinia), najlepiej wysiewać pojedynczo do pojemników. Dużym ułatwieniem jest produkcja rozsady w pojemnikach celulozowo-torfowych lub torfowych, które sadzi się z roślinami do gruntu.

Małgorzata Wyrzykowska

Seler naciowy, który jest sporadycznie uprawiany w ogródkach warzywnych, nie tworzy zgrubienia korzeniowego. Częścią jadalną są wybielone delikatne ogonki liściowe, jak u buraka liściowego. W uprawie selerów konieczny jest wysiew nasion na rozsadę. Żeby uzyskać właściwą, należy przez pierwsze kilka tygodni utrzymywać temperaturę w granicach 18°C, bo nasiona kiełkują dopiero, gdy temperatura podłoża i otoczenia utrzymuje się powyżej 16°C.

Słodkie korzonki marka kucmerki

Mało znane warzywo sprzed lat. Marek kucmerka: łatwy w uprawie i pyszny

Co należy zrobić z podłożem dla selera?

Najlepiej wysiewać go do wielo­doniczek, ale można również w skrzyneczkach, jednak wówczas konieczne jest pikowanie siewek, by rośliny utworzyły dużą bryłę korzeniową, która sprzyja dobremu przyjmowaniu się na miejscu stałym. Naczynia do wysiewu najlepiej wypełnić ziemią do produkcji rozsad warzyw lub wykonanym własnoręcznie podłożem z ziemi kompostowej z dodatkiem piasku w proporcji 2: 1. Podłoże powinno poleżeć kilka dni w ciepłym miejscu, by się ogrzało i ubiło, ale zbytnio nie przeschło. Należy je zraszać. Po wysiewie nasion również trzeba o tym pamiętać.

Zapobiegnij gniciu liści sercowych

Seler naciowy wysadzamy do gruntu na tę samą głębokość, na jaką rósł w inspekcie lub doniczce. Nasada liści powinna znajdować się tuż nad poziomem powierzchni ziemi, co pozwoli na normalny wzrost. Zbyt głębokie sadzenie hamuje wzrost i rozwój. Niektórzy praktykują sadzenie w bruzdach i późniejsze obsypywanie roślin, ponieważ prowadzi to często do gnicia liści sercowych i ogólnie źle wpływa na jakość warzywa. Selery naciowe sadzimy w rozstawie 50 × 40 cm w miejscach dobrze wynawożonych, bo wymagają dużej zawartości próchnicy i nawożenia świeżym obornikiem. W razie braku obornika zagon nawozimy kompostem.

Jaka gleba jest najlepsza dla selera korzeniowego?

Seler korzeniowy jest bardziej rozpowszechnionym gatunkiem od liściowego. Kształt zgrubienia oraz liczba korzeni bocznych to cechy charakterystyczne odmiany. Do uprawy selerów wymagana jest gleba lekka, przepuszczalna i zasobna w próchnicę. Tak jak selery liściowe, uprawiamy odmiany korzeniowe w pierwszym roku po oborniku. Obornik musi być dobrze rozłożony, czyli wniesiony jesienią. Natomiast kompost z braku obornika rozrzucamy wiosną i mieszamy z glebą podczas prac pielęgnacyjnych.

STYCZNIOWY WYSIEW NASION

Jakie rośliny warto wysiać na przełomie stycznia i lutego?

Dlaczego seler korzeniowy trzeba sadzić płytko?

W celu uzyskania dużych korzeni spichrzowych musimy zadbać o wyprodukowanie silnej rozsady. Podobnie jak w przypadku liściowego, nasiona wysiewamy do kuwet lub wielodoniczek, które muszą stać albo w ciepłym inspekcie, albo na parapecie okiennym, gdzie panuje temperatura 18–20°C. Po wytworzeniu pierwszego liścia właściwego pikujemy siewki do doniczek, sadząc pojedynczo lub do inspektu w rozstawie około 5 × 5 cm. Na miejsce stałe sadzimy po 15 maja, najlepiej pod koniec miesiąca. Selery korzeniowe sadzi się płytko, czyli podstawa ogonków liściowych powinna znajdować się nad powierzchnią gleby. W przeciwnym razie seler nie wytworzy normalnego zgrubienia. Posadzony głębiej tworzy dużą liczbę korzeni bocznych, co wpływa na obniżenie jakości zgrubienia. Selery korzeniowe sadzi się w takiej samej rozstawie jak naciowe, czyli 50 × 40 cm.

Małgorzata Wyrzykowska

Najbardziej znaną kaliną ozdobną z kwiatów jest kalina zwana buldeneż (z fr. ‚śnieżna kula’). Charakteryzują ją białe pompony o średnicy 6–8 cm, kwitnące w maju i czerwcu. Dużo wcześniej kwitnie kalina wonna, w marcu zakwita kalina bodnantska, a tuż po niej koreańska. W maju i czerwcu przychodzi czas na kalinę Burkwooda i angielską, które pięknie pachną.

Ogród

Wiosenne cięcie krzewów - kiedy i jak wykonać?

Jak wybarwiają się liście i owoce kalin?

Warto je sadzić w miejscach wypoczynku, przy ścieżkach lub pod oknami. Pięknie prezentują się kaliny hordowiny o półkolistych kwiatostanach czy spłaszczonych baldachach jak u kaliny japońskiej.

Najciekawiej prezentują się kaliny hordowiny, sztywnolistnej i Burkwooda, których owoce wybarwiają się na czerwono, później czernieją i pozostają na gałęziach dłuższy czas. Jagody kaliny japońskiej przybierają kolor niebieski. Większość krzewów ma liście po prostu zielone, ale są i kolorowe. Kolorem liści wabią odmiany kaliny hordowiny, bo są najbarwniejsze. Liście Aureum są żółte, Aureovareigata – marmurkowo-żółto-zielone, dodatkowo mechate. Variegata natomiast ma liście zielone w jasne wzorki. Są też kaliny zimozielone, np. Pragense. Jesienią wiele odmian zmienia barwę liści na czerwono lub fioletowo.

Co warto wiedzieć o kalinie sztywnolistnej?

Dla kalin gleby i kwaśne, i zasadowe 

Kaliny preferują gleby żyzne, próchniczne, większość gatunków lubi gleby lekko kwaśne, inne obojętne, a np. hordowinę czy koralową można sadzić na glebach o odczynie zasadowym. Lubią stanowiska słoneczne i półcieniste o wilgotnym podłożu. Hordowiny są najodporniejsze na susze.

Czy kalina może być wyższa od nas?

Mało znane, lecz niskie odmiany to: kalina japońska dorastająca do 2 m wysokości; kalina wonna może osiągnąć do 3 m (jej kwiaty pojawiają się na przedwiośniu na bezlistnych pędach); kalina bodntnanska dorasta do 2,5 m; Kalina Pragense osiąga 2,5 m wysokości, a kalina olcholistna dorasta do 2,5 m. Znana kalina koreańska osiąga 1,5 m wysokości, angielska 3 m; sztywnolistna dorasta 4 m, a koralowa do 5 m.

Małgorzata Wyrzykowska

Ponieważ w każdym zakątku kraju te procesy przebiegają w nieco innym terminie, siewy, kiełkowanie, kwitnienie, owocowanie czy gubienie liści w cieplejszym rejonie wypadnie wcześniej, w zimniejszym – później, czyli mieszkańcy Suwalszczyzny będą wykonywali np. zabiegi pielęgnacyjne w innym terminie niż mieszkańcy Wielkopolski czy Dolnego Śląska.

Wiadomości rolnicze

Jak co roku o tej porze – kiełkujemy

Kiedy zaczyna się przedwiośnie?

Pierwszą porą roku w kalendarzu fenologicznym jest przedwiośnie, inaczej zaranie wios­ny, które czasem rozpoczyna się pod koniec lutego i trwa do końca marca. To czas, gdy drzewa wychodzą ze spoczynku zimowego i rozpoczyna się krążenie soków. W tym okresie widać kwitnące leszczyny pospolite, przebiśniegi, krokusy, zawilce i pękające pąki na modrzewiu, a także całkowity rozkwit podbiału pospolitego.

Kiedy nadchodzi pa wiosny?

Wczesna wiosna, czyli pierwiośnie, to kolejna pora, trwająca do maja. Kwitną pierwiosnki, wiśnie, grusze, jabłonie oraz modrzewie – na czerwono kwiaty żeńskie, a czerwono-złote męskie. Brzozy i graby wypuszczają pierwsze liście, a mniszki lekars­kie są w pełnym rozkwicie. Z początkiem maja nadchodzi pełnia wiosny. To czas kwitnienia kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej, jabłoni, lilaków.

Późne lato to szósta pora roku

Wczesne lato jest porą kwitnienia białożółtych baldachów czarnego bzu. To czas sianokosów i małe żniwa – zbiór jęczmienia i rzepaku ozimego. Piątą porą roku jest pełnia lata, która przypada w lipcu. Kwitną wtedy lipy drobnolistne, a zaraz po nich lipy szerokolistne. Dojrzewają pierwsze jabłka i gruszki. Zbieramy porzeczki, agrest, maliny. Trwają żniwa, czas podorywek i siew poplonów. Późne lato to szósta pora, wyznaczona koszeniem owsa, co przypada na pierwszą dekadę sierpnia.

Ogród

Jakie rośliny wysiać na poplony we własnym ogródku?

Co się dzieje w przyrodzie późną jesienią?

Wczesna jesień jest czasem kwitnienia wrzosów oraz rozkwitnięcia zimowitu jesiennego. Pełnia jesieni to czas dojrzewania owoców kasztanowca zwyczajnego, żółknienia liści brzozy brodawkowatej, przebarwienia liści buków i kasztanowców, co zbiega się z wysiewem ozimych odmian żyta. Późna jesień to czas winobrania i opadania liści brzozy i kasztanowca. Ostatnią porą jest okres spoczynku – zima, która objawia się nastaniem wyraźnych mrozów, a wegetacja roślin jest albo przyhamowana, albo całkowicie wstrzymana.

Czy wiesz, kiedy siać soję i sadziś ziemniaki?

Jak można wykorzystać te syg­nały przyrody? Dla przykładu: gdy kwitnie forsycja, co przypada na pierwiośnie, przystępujemy do cięcia krzewów różanych, koszenia trawników, a gdy kwitną jabłonie, możemy rozpocząć siew traw. W czasie kwitnienia robinii akacjowej należy wykonać oprysk na nasionnicę trześ­niówkę. Gdy kwitną tarniny i czereśnie, siejemy kukurydzę, a gdy mniszek lekarski – sadzimy ziemniaki i siejemy soję. Krzewy liściaste sadzimy, gdy żółkną liście lip i klonów. Według prof. Trąbki i dr. Wolańskiego, na podstawie obserwacji przez nich prowadzonych wskaźniki są również przydatne w ochronie roślin. Po przekwitnieniu mniszka pojawia się stonka, dlatego warto się przygotować do jej zwalczania. Gdy zakwitają klony, to czas pojawiania się słodyszka rzepakowego.

Małgorzata Wyrzykowska

Czas na produkcję rozsady na parapetach okiennych lub w szklarniach czy inspektach. W dni z symbolem korzenia wysiewamy nasiona selerów, porów, kalarepy, a w dni liści – sałatę. W dni kwiatowe wysiewamy nasiona kwiatów o długim okresie kiełkowania, do których należą: żeniszki, lwia paszcza, lobelia, szałwia, pelargonia oraz lewkonia, a także byliny, które wymagają kilkudniowego schłodzenia. Do takich roślin należą dyptamy, tojady i pełniki.

Nasiona wysiewamy do skrzyneczek, nakrywamy agrowłókniną i wystawiamy na dwór. Możemy również wysiać je bezpośrednio do gleby, jeśli nie jest zamarznięta. Do donic sadzimy bulwy begonii. By wcześniej zakwitły, muszą mieć zapewniony dostęp światła i temperaturę nieprzekraczającą 20°C.

Czym zasilać glebę w lutym?

Ogród

Kwitnie zimą. Tajemniczy krzew z dawnych ogrodów

W dni owocu poprawiamy warstwę wapna na pniach, niszczymy mumie pozostające od jesieni na drzewach – są źródłem chorób i często zimują w nich szkodniki. Gdy pogoda sprzyja, temperatury utrzymują się powyżej zera, wykonajmy oprysk miedzianem brzoskwini przeciwko kędzierzowatości liś­ci, a iglaki potraktujmy preparatami olejowymi na ochojniki. Zasilmy glebę popiołem drzewnym, który jest bogaty w fosfor, potas i wapń oraz w wiele mikroelementów. Za popiół wdzięczne będą również krzewy jagodowe. Rozpoczyna się czas cięcia drzew i krzewów.

STYCZNIOWY WYSIEW NASION

Jakie rośliny warto wysiać na przełomie stycznia i lutego?

Jak podnieść temperaturę ziemi w tunelu?

Przeglądamy bulwy, cebule i kłącza przechowywane w piwnicy – te z oznakami chorób usuwamy. Jeżeli mamy szklarnie, tunele foliowe lub inspekty, warto pokryć ziemię grubą warstwą obornika, by nabrała wyższej temperatury. Po tygodniu połowę obornika usuwamy, resztę przekopujemy, mieszając z ziemią. W przygotowanym inspekcie możemy wysiać nasiona rzodkiewki, dymki, karczochów, kardów i rozsadę kapustnych. Pod koniec miesiąca porządkujemy rabaty, przecinamy porzeczki, agrest i wino­rośl. Odcięte pędy możemy ukorzenić. Zanurzamy końce pędów w ukorzeniaczu, a następnie umieszczamy w piasku. Do wiosny pozostaną w piwnicy. W dni owocu, gdy pogoda jest słoneczna i sucha, możemy przeprowadzić cięcie pielęg­nacyjne, odmładzające i prześwietlające. Na pniach drzew owocowych zakładamy opaski lepowe na szkodniki wędrujące w stronę korony.

Małgorzata Wyrzykowska

Gleba piaszczysta – zaletą są szybkie nagrzewanie, łatwe wchłanianie wody do pełnego nasycenia oraz możliwość przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych w każdych warunkach pogodowych. Jednak ten rodzaj gleby ma także wady: szybko się schładza, ma niską pojemność wodną, dostarczony obornik szybko się rozkłada, a nawozy mineralne ulegają wymywaniu, uprawiane rośliny wymagają podlewania.

Jak poprawić właściwości gleby piaszczystej?

Czy da się poprawić jej właściwości? Tak, stosując obornik bydlęcy lub od trzody chlewnej, rozłożonego obornika nie mieszać zbyt głęboko z glebą lub wręcz pozostawiać na powierzchni. Nawozy mineralne stosować często, ale zalecaną ilość dzielić na mniejsze dawki.

Gleba próchniczo-piaszczysta ciepła szybko i na długo

Gleba próchniczo-piaszczysta – jej zalety to łatwość w uprawie, szybkie i trwałe nagrzewanie, dobra chłonność nawozów mineralnych. Zaliczana jest do najlepszych gleb pod uprawę roś­lin. Ma też wady. Podczas suszy gleba jest wywiewana, szczególnie części ilaste, a jej powierzchnia szybko ulega wysuszeniu. Jest jednak rada, by zmniejszyć skutki uboczne – podobnie jak w przypadku gleby piaszczystej, stosować torf lub obornik, pozostawiając go na powierzchni jako okrywę. Nawozy mineralne wnosić w mniejszych dawkach, lecz często.

Ogród

Cebulkowe szaleństwo czas zacząć

Jaki obornik poprawi glebę gliniasto-piaszczystą?

Gleba gliniasto-piaszczysta, czyli średnio zwięzła – to gleba, która nadaje się do uprawy prawie wszystkich roślin. Ma dobrą pojemność wodną, jak i możliwość podsiąkania kapilarnego, a wnoszone nawozy mineralne i obornik lepiej są wykorzystywane przez rośliny uprawne niż z gleb piaszczystych. Nagrzewa się trochę wolniej od gleby próchniczo-piaszczystej i nie utrzymuje wody opadowej zbyt długo. Jej właściwości można poprawić, stosując obornik bydlęcy lub koński oraz ściółkując powierzchnię, co ograniczy parowanie.

Gleba piaszczysto-gliniasta nie ma wad!

Gleba piaszczysto-gliniasta (średnio zwięzła) nadaje się do uprawy większości gatunków roślin. Cechują ją dobra pojemność wodna i możliwość podsiąkania kapilarnego, ma wystarczające przewietrzenie, a zastosowany obornik jest dobrze wykorzystany. Wad w zasadzie nie ma, jeśli jest zapewnione regularne zaopatrzenie w próchnicę. Podobnie jak w poprzednim przypadku, ważne jest ściółkowanie powierzchni chroniące przed utratą wilgoci oraz stosowanie obornika bydlęcego, jak i końskiego.

Ogród

Jak dobrze zaplanować rabaty kwiatowe w ogrodzie?

Kiedy gleba gliniasta jest najlepszą ze wszystkich?

Gleba gliniasta – bardzo dobre podsiąkanie i pojemność wodna, a stosowane nawozy mineralne wolniej ulegają wymywaniu do głębszych stref. Obornik jest bardzo dobrze wykorzystywany, przy dobrym zaopatrzeniu w próchnicę jest najlepszą glebą pod uprawę wszystkich roślin. Wady to słabe przewietrzanie i stosunkowo wolne nagrzewanie wiosną. Jej uprawa jest trudna i wymaga częstego spulchniania. Stosując ściółkowanie, możemy ograniczyć zaskorupianie powierzchni gleby po deszczu lub podlewaniu, dzięki czemu poprawie uleg­nie napowietrzenie. Stosowanie nawozu wapniowego tlenkowego ma za zadanie ułatwić zdolność przewietrzania.

Gleba torfowa – bardzo dobra dla uprawy roślin lubiących torfowiska i wrzosowiska, z uwagi na wysoką chłonność wody. Stosowanie obornika jest tu zbyteczne, a nawozy mineralne nie są wymywane i pozostają w strefie korzeniowej roślin. Wadami są zazwyczaj kwaśny odczyn i słabe napowietrzenie. Warto stosować regulówkę (przerzucenie warstwy wierzchniej gleby na spód i odwrotnie) w celu lepszego napowietrzenia warstw głębszych, a w celu podniesienia odczynu pH stosować nawożenie wapniowe.

Małgorzata Wyrzykowska

Jak oczary rozsiewają swoje nasiona?

Oczary są niezwykłymi roślinami, które kwitną od stycznia, czasem grudnia, do marca, a ich delikatne pająkowate kwiaty o ciepłych barwach ciekawie się prezentują na tle śniegu. Roślina tworzy rozłożysty pokrój i dorasta do 4 m wysokości. Pędy pokrywają jajowate lub lancetowate liście z ząbkowatymi brzegami, które jesienią przebarwiają się na różne odcienie żółci, pomarańczy lub brązy z odcieniem czerwieni. Ciekawostką są owoce – dwuklapowe torebki, które otwierają się z charakterystycznym trzaskiem, wyrzucając na duże odległości nasiona twarde, czarne i błyszczące.

Ogród

Czy zimą ogród śpi?

Co robią kwiaty oczatu podczas mrozów?

Wróćmy jednak do kwiatów: pojawiają się na bezlistnych pędach, są obupłciowe, wąskie, pająkowate, łukowato wygięte lub pofałdowane. Podczas mrozów się zwijają, a gdy temperatura się podnosi – prostują. W zależności od odmiany są żółte, pomarańczowe albo czerwone. Kolejnym atutem jest wyjątkowo intensywny zapach kwiatów. Warto zatem posadzić oczary w pobliżu domu, by móc cieszyć się nie tylko ich widokiem, lecz także zapachem.

Wieś i rodzina

Uprawa bambusa w ogrodzie. Te triki sprawią, że będzie zachwycał też zimą

Jakiej gleby potrzebują oczary?

Oczary mają stosunkowo niewielkie wymagania. Mogą rosnąć zarówno w miejscach słonecznych, jak i w półcieniu. Najlepiej rosną na glebach bogatych w próchnicę. Odczyn gleby powinien być lekko kwaś­ny lub obojętny. Podczas okresów suszy wymagają regularnego podlewania. Najlepiej stosować 5-centymetrową warstwę ściółki, by gleba zbyt szybko nie ulegała wysuszeniu. Ściółka jest również pewnego rodzaju nawozem naturalnym, gdyż ulega rozkładowi, wzbogacając glebę w składniki pokarmowe. Przed sadzeniem (wiosną lub jesienią) należy wykopać dołek 2–3 razy głębszy niż bryła korzeniowa, na dno dać kompost lub obornik wymieszany z glebą i umieścić sadzonkę tak, by korona znalazła się na poziomie ziemi. Przysypać ziemią, udeptać i podlać.

Czy oczar przetrwa zimę?

Oczary są odporne na niskie temperatury, dzięki czemu przetrwają surowe zimy. Mimo ich odporności młode rośliny warto zabezpieczać przed mrozem i zimnym wiatrem, stosując osłony lub okrycia, które ochronią delikatne pędy.

Oczar dla zapachu i pięknych kwiatów

Do najczęściej uprawianych gatunków oczarów należą: oczar pośredni – mieszanka oczaru omszonego i japońskiego. Dorasta do 2–3 m. Jego kwiaty w zależności od odmiany mogą być żółte, czerwone lub pomarańczowe. Wydzielają relaksujący zapach. Oczar omszony cieszy się największym uznaniem wśród ogrodników, głównie z uwagi na piękno finezyjnych w kształcie kwiatów. Oczar wirginijski jest najodporniejszy na mróz. Polecany na tereny o ostrzejszym klimacie, niestety najmniej dekoracyjny.

Małgorzata Wyrzykowska

Po co przeszczepia się drzewa owocowe?

Celem przeszczepiania drzew owocowych jest zmiana odmiany na tę, na której nam zależy bądź na bardziej wartościową, charakteryzującą się obfitym i dorodnym owocowaniem. Nie należy zrazów pobierać z drzew porażonych np. mączniakiem, z objawami zrakowaceń i zgorzeli kory oraz zamierających. Pędy pozyskujemy z zewnętrznej lub wierzchołkowej, nasłonecznionej części korony. Nie tniemy pędów wyrastających bezpośrednio z pnia drzewa tzw. wilków.

Pamiętajmy, by zraz posiadał ok. 4 dobrze wykształconych pąków. Takie pąki znajdują się w środkowej części pobranych pędów. Nieprzydatne są zrazy z wierzchołka i nasady. Pobierzmy tyle, ile potrzebujemy zakładając, że na gałęzi umieścimy 1 lub 2 zrazy. Niektórzy pobieranie zrazów przesuwają na koniec zimy, czyli luty bądź marzec. Jest to dość ryzykowne, gdyż nie ma pewności czy zima będzie na łagodna a pędy nie zmarzły. Wiek szczepionego drzewa nie ma tu większego znaczenia. Jeśli jego konary są zdrowe, kora gładka w miejscu, gdzie założymy zraz, można zabieg przeprowadzić. Nie poleca się szczepić jednak drzew, które mają po 40–50 lat.

Zrazy do szczepienia pobieramy ze szczytowej, dobrze nasłonecznionej części korony

FOTO: Małgorzata Wyrzykowska

Jak przechowywać zrazy?

Zrazy wiążemy w pęczki i opatrujemy etykietami z nazwą odmiany. Najlepszym miejscem przechowywania jest piwnica, w której panuje temperatura w okolicach 0 stop. C. Wiązki umieszczamy w naczyniu i do 1/3 przysypujemy warstwą wilgotnego piasku. Ważne, by podczas przechowywania pędy nie zapleśniały od zbyt wysokiej wilgotności ani nie uschła i pomarszczyła się na nich skórka od zbyt suchego powietrza. Pąki na zrazach powinny być w stanie uśpienia, co gwarantuje tylko niska temperatura. Jeśli nie możemy spełnić ww. warunków, to zadołujmy je w gruncie.

Wykopany płytki rowek od północnej strony, na spód wsypujemy warstwę wilgotnego piasku. W dołku umieszczamy zrazy, przysypujemy je w wilgotnym piaskiem i uzupełniamy ziemią. Całość przykrywamy stroiszem z gałązek świerku, sosny czy żywotnika. Niektórzy pobrane pędy przechowują w lodówce, spakowane w oznaczonych torebkach foliowych z otworami. Chcąc je przechować bez szwanku w lodówce, należy zaopatrzyć się w torebki foliowe, w których dziurkaczem biurowym zrobić dziurki, następnie wlać do nich wodę, która wypłynie otworami, lecz pozostaną wystarczająco wilgotne. W tych warunkach przetrwają do czasu szczepienia.

Przeczytaj również:

Uprawa

U rolnika spod Elbląga tylko jedna uprawa przyniosła zysk. Na czym zarobił?

Małgorzata Wyrzykowska

Dawne nazwy wawrzynka używane w Polsce to: dafna, wawrzyn, wilczypierz, wężowe drzewo, krzak nędzy, diabelski krzak, dafnina, wawrzynek i wilczełyko – całkiem pokaźna lista określeń. Nazwa wilcze ma za zadanie odstraszyć. Kiedyś określenie wilcze lub wilczy było używane do nazywania roślin o właściwościach trujących. Natomiast drugi człon – łyko to określenie czegoś twardego, żylastego i trudnego do pogryzienia. Niemniej to jeden z ciekawszych ozdobnych krzewów liściastych.

Wiadomości rolnicze

Top 10 roślin, które ozdobią ogród zimą

Kiedy kwitnie wawrzynek?

Wawrzynek jest krzewem o luźnym pokroju, dorastającym do 1,5–2 m wysokości. Kwiaty pojawiają się na długo przed rozwojem liści, czyli w lutym – marcu, kwitnąc na różowo bądź biało, a jego pojedyncze lub pełne kwiaty mocno i pięknie pachną. W rejonach cieplejszych kwitnie już od stycznia. Po przekwitnieniu w miejscu kwiatów tworzą się czerwone lub różowe, a czasem żółte owoce. Ma wyprostowane, sztywne i grube pędy, które gdy są młode, są pokryte kutnerem – starsze już są nagie.

Wawrzynek nie ma płatków?

Wawrzynek tworzy dwa rodzaje pąków – generatywne, z których rozwijają się kwiaty, i wegetatywne – pąki liściowe. Kwiaty są drobne, o średnicy do 3 cm, najczęściej zebrane po trzy w pachwinach opadłych zeszłorocznych liści. Jako ciekawostkę warto dodać, że kwiaty są pozbawione płatków korony, a te kolorowe elementy to barwne działki kielicha i dno kwiatowe. Kwiaty są miododajne, zapylane m.in. przez pszczoły.

Wiadomości rolnicze

Popularne rośliny ogrodowe, które są trujące

Dlaczego do pracy przy wawrzynku potrzebujesz rękawiczek?

Owocem jest czerwona, różowa, jednonasienna jagoda dojrzewająca w czerwcu i lipcu, która stanowi pokarm dla ptaków: bażantów, dzwońców, kosów, rudzików, kwiczołów i kopciuszków. Liście wawrzynka osiągają długość 8 cm, są całobrzegie, lancetowate, po roztarciu wydzielają nieprzyjemny zapach. Cała roślina jest silnie trująca. Działa również drażniąco na skórę i błony śluzowe, powodując zaczerwienienie, obrzęki i pęcherze na skórze, a wszystkie prace przy nim wykonujemy w rękawiczkach. Alergicy natomiast powinni go omijać i podziwiać z daleka.

Diabelski krzak nie lubi przycinania

Wawrzynek najlepiej rośnie na glebie o umiarkowanej wilgotności, przepuszczalnej, żyznej, próchnicznej, o odczynie zbliżonym do obojętnego, choć radzi sobie także na glebie kwaśnej. Idealne stanowisko do jego uprawy to lekko zacienione lub półcieniste. Należy unikać bezpośredniego nasłonecznienia. Termin sadzenia to wczesna wiosna w dobrze przygotowany dołek zasilony kompostem. Po kwitnieniu zalecane jest delikatne przycinanie i formowanie krzewu dla utrzymania ładnego pokroju, ale z umiarem, bo ogólnie nie lubi cięcia. Do uprawy ogrodowej polecane są dwie odmiany – Alba, której pędy pokryte są gęsto białymi kwiatami o intensywnym zapachu, wyczuwalnym z daleka. Drugą odmianą jest Rubra. Kwiaty tej odmiany mają barwę różowofioletową.

Małgorzata Wyrzykowska

Tu i ówdzie spod białego puchu wyglądają czerwone owoce berberysu zwyczajnego (tylko ten gatunek jest jadalny), w innym miejscu widzimy również jadalne żółte czy czerwone owoce oliwnika, których jeszcze nie oskubały ptaki (zbierane w listopadzie i grudniu zawierają więcej cukrów, dzięki czemu są słodkie). Może którąś z tych roślin postanowimy posadzić w swoim ogrodzie, by cieszyć się zarówno jej widokiem, jak i korzystać z owoców. Bo nie zapominajmy, że są nie tylko roślinami użytkowymi, lecz także dekoracyjnymi, stosowanymi również jako żywopłoty.

Ogród

Te rośliny ozdobią ogród i dadzą owoce. Sprawdź, co warto posadzić jesienią

Jaką glebę preferuje berberys?

Berberys, inaczej kwaśnica (nazwa chyba z uwagi na kwaśny smak), nie jest kłopotliwy w uprawie. Preferuje stanowisko słoneczne z tolerancją do półcienistego, ziemię przepuszczalną, dobrze zdrenowaną, lekko kwaśną. Sadzimy go albo bardzo wczesną wiosną, gdy tylko ziemia rozmarznie, albo jesienią, na tę samą głębokość co rósł w szkółce lub pojemniku. Unikać należy sąsiedztwa zbóż, które są głównym żywicielem rdzy źdźbłowej, a berberysy, mahonie i kruszyna są jej drugimi żywicielami.

Do czego przydadzą się owoce berberysu?

Berberys jest krzewem dość gęsto rosnącym o wysokości do 3 m, liście ma małe, skórzaste, często pokryte drobnymi kolcami oraz kolczaste pędy. Kwiaty są żółte, zebrane w zwisające grona, rozwijają się wiosną i stanowią pożytek dla owadów zapylających. Jesienią pojawiają się owoce, zwane jagodami, które są małe i wydłużone o czerwonej barwie, mają kwaśny smak, ale nadają się na dżemy, kompoty czy aromatyczny dodatek do herbaty, nalewek, sosów i marynat. Zbiór owoców przypada w październiku, choć po przymrozkach są nieco mniej kwaśne.

Oliwnik nie boi się przymrozków 

Oliwnik baldaszkowaty jest mało znanym u nas krzewem pochodzącym z Azji. Tworzy żółte bądź czerwone owoce przypominające nieco porzeczki, ale są słodsze. Zaletą oliwnika jest późne dojrzewanie, gdy większość jagodowych skończyła już owocowanie. Nie szkodzą im przymrozki. Oblepione gałązki, podobnie jak u jego kuzyna rokitnika, są bardzo dekoracyjne i stanowią przysmak wielu gatunków ptaków.

Oliwniki - choć wdzięczne, to w Polsce mało znane

Dlaczego warto posadzić dwa oliwniki?

Wiosną i latem ładnie się prezentuje krzew oliwnika dorastający do 3 m wysokości, o srebrzystych lancetowatych, długich liściach. W maju obsypany jest masą białych, pachnących, rurkowatych, miododajnych kwiatów. Jest rośliną obcopylną, co oznacza, że aby dobrze i obficie owocowała, warto posadzić co najmniej dwie rośliny.

Co przyrządzisz z owoców oliwnika?

Oliwnik należy do krzewów szybko rosnących, zwłaszcza na dobrych żyznych, przepuszczalnych glebach. Jest krzewem wybitnie światłolubnym, toteż wymaga słonecznego stanowiska. Jest bardzo wytrzymały na mrozy, suszę. Lubi przycinanie. Z owoców oliwnika, oprócz spożywania w stanie surowym, można robić dżemy, konfitury, soki, dodawać do sałatek wieloowocowych, likiery, nalewki.

Małgorzata Wyrzykowska

Jakie objawy daje rak drzew owocowych?

Rak ten daje różne objawy w zależności od lokalizacji infekcji, czy to gałęzi, pnia oraz od przebiegu regeneracji ran. I na tej podstawie można określić czy jest to forma zakażenia otwartego, czy zamkniętego. Najczęściej występuje forma otwarta raka. W tym przypadku po zniszczeniu miękiszu korowego grzyb przenika do drewna, a przede wszystkim przenika do tkani zabliźniającej, którą niszczy odsłaniając drewno. W tkance zabliźniającej grzyb rozwija się niesłychanie szybko, w rezultacie czego wokół rany tworzą się koncentrycznie ułożone fałdy z tkanki zabliźniającej, w skutek czego rana się powiększa i odsłania coraz większe fragmenty drewna. Duże rany pojawiają się głównie w rozwidleniach konarów i gałęzi, mogą powstawać także na pniach powodując zasychanie korony drzewa lub jej wyłamywanie. Na młodych drzewkach rany mogą obejmować gałązki na całym obwodzie, podobnie dzieje się na młodych, rocznych przyrostach.

Jak wyglądają rakowate rany jabłoni?

Na rakowatych ranach latem ukazują się kremowobiałe, płaskie i okrągłe skupienia zarodników konidialnych w kształcie poduszeczek, szczególnie w czasie wilgotnej pogody. Jesienią natomiast, szczególnie w spękaniach kory, daje się zauważyć skupienia drobnych, czerwonobrunatnych owocników stadium workowego grzyba.

Co jest źródłem raka jabłoni?

Źródłem choroby są stare rany rakowe, na których powstają zarodniki grzyba. Masowe zarodnikowanie grzyba w stadium konidialnym podczas całego okresu wegetacji jest znacznie groźniejsze od stadium workowego, którego zarodniki infekują zdrowe tkanki tylko w okresie wiosennym. Jednym z warunków wystąpienia raka są uszkodzenia kory umożliwiające wniknięcie grzyba i infekcję miękiszu korowego a następnie drewna przez kiełkujące zarodniki. Zakażenie przeważnie występuje przez pęknięcie kory w rozwidleniach, po cięciu korony, rany spowodowane żerowaniem szkodników oraz inne skaleczenia np. podczas zabiegów pielęgnacyjnych.

Jak walczyć z rakiem jabłoni?

Walkę z rakiem należy rozpatrywać pod kątem profilaktyki, mając na celu wyeliminowanie choroby z sadu bądź niedopuszczenie do jej rozprzestrzeniania. Należy wykluczyć z uprawy odmiany wrażliwe na zakażenie oraz upowszechnić zabiegi chemiczne po cięciu koron, gradobiciu, po zbiorach owoców i po opadnięciu liści np. Funabenem czy Miedzianem. Oprócz zapobiegawczego oprysku, chorą tkankę należy wyciąć aż do zdrowego drewna a następnie zasmarować ranę maścią ogrodniczą lub farbą emulsyjną z dodatkiem Funabenu.

Przeczytaj również:

Ogród

Jak i gdzie przechowywać warzywa zimą?

Małgorzata Wyrzykowska

Wiele osób pewnie nie spotkało się nigdy z tą rośliną, chociaż dawniej była bardzo często uprawiana, a pozyskane od niej owoce przeznaczane były na kompoty, dżemy, musy i inne przetwory lub jedzone w stanie surowym. Nieszpułka jest krewną jarzębiny. Nie ma czerwonych korali, jak jej kuzynka, ale może się pochwalić równie ciekawie wyglądającymi owocami, które zbiera się w listopadzie, grudniu – po przymrozkach. Wówczas nabierają słodkiego smaku, a miąższ staje się kremowy, przypominający trochę gruszkę, trochę daktyle. Przed przymrozkami owoce są cierpkie i twarde. Można je, co prawda, zebrać, ale muszą poleżeć, by nabrać dojrzałości konsumpcyjnej. Najlepszą porą sadzenia jest wiosna.

Ogród

Nieszpułka zwyczajna dobra dla zdrowia i do kuchni

Do jakiego owocu podobna jest nieszpułka?

Jest to drzewo dorastające do 3–5 m wysokości i 2 do 3 m średnicy korony. Jest rośliną długowieczną, toteż w rejonie atlantyckim rosną egzemplarze liczące po ...

Późną jesienią, a także wczes­ną zimą, jeśli ziemi nie skuje mróz, możemy wysiać lub wysadzić warzywa, takie jak marchew, pietruszka, pasternak, koper ogrodowy, a także czosnek, cebulę zwyczajną, szalotkę, cebulę wielopiętrową, by uzyskać wiosną plon o około 2 tygodnie wcześniej. Do niedawna proponowanym terminem wysiewu i sadzenia były październik i listopad, ale od kilku lat ten termin uległ przesunięciu z uwagi na łagodne zimy i obawę, że wcześniej wysiane warzywa wzejdą wcześniej i nie przetrwają mroźnych miesięcy, bo siewki nie są w stanie przeżyć zimy – w przeciwieństwie do nasion.

Połyśnica marchwianka

Połyśnica marchwianka atakuje. Jak chronić marchew i pietruszkę przed szkodnikiem?

Jakie nasione do zimowego siewu koperku?

W grudniu jest na tyle zimno, że warzywa za wcześnie nie wzejdą, ale jest również obawa mrozów, które zmrożą ziemię na kamień, uniemożliwiając siew. Ten wysiew nazywamy ozimym lub pod grudę. Do zimowego siewu prze...

Jeśli pogoda sprzyja, temperatura ma wartości dodatnie, a nie przygotowaliśmy jeszcze zrazów do szczepienia drzew owocowych, możemy to zrobić – najlepiej w dni z symbolem owocu. Przy okazji zwracajmy uwagę na jaja, larwy lub osobniki dorosłe szkodników, które okres zimowy spędzają w spękaniach kory. Zbierzmy i zniszczmy także mumie, które są siedliskiem różnych patogenów. Sprawdźmy, czy na konarach, pniach i gałęziach nie potworzyły się rany zgorzelinowe. Warto je oczyś­cić i pokryć farbą emulsyjną z dodatkiem Funabenu. Jeśli nie wykonaliśmy bielenia pni drzew wapnem, warto to zrobić przed nadejściem mrozów.

Owoce i drzewa

Po co i kiedy bielić drzewa owocowe?

Możesz zacząć pędzić korzenie 

W dni kwiatu można rozpocząć produkcję rozsad roślin ozdobnych: petunii, lobelii, szałwii, żeniszka, begonii. Jeśli nasiona pochodzą z własnych zbiorów, przeprowadźmy test określający zdolność i energię kiełkowania. To również odpowiednia pora na pobieranie sadzonek z roślin żywopłotowych, np. jaśminowca, ligustru czy forsycji, które zadołowane w piwnicy zaczekają do wiosny, kiedy będziemy je ukorzeniać. Na parapetach rozpoczynamy pędzenie korzeni pietruszki na natkę, czerwonego buraczka na listki do sałatek, cebuli, selera, ząbków czosnku i kępki szczypiorku. Dni korzeniowe sprzyjają pietruszce, selerom i buraczkom. W dni liścia sadzimy ząbki czosnku, kępki szczypiorku i cebulę.

Ogród

Jak uprawiać cytrynę w doniczce? Jaką odmianę wybrać?

Sprawdź jak się mają rośliny doniczkowe

W wolnej chwili zajmijmy się doniczkami i skrzyneczkami, w których wiosną będą prowadzone uprawy. Dokładnie, z zastosowaniem mydła potasowego, szczotki i gorącej wody doprowadzamy je do porządku. W magazynku lub garażu możemy doczyszczać drewniane elementy ogrodowe (płotki, palisady) i pokrywać je drewnochronem. Sprawdzamy również stan przechowywanych cebul i kłączy, jeśli zauważymy zmiany chorobowe, natychmiast wyrzucamy, by nie zainfekowały pozostałych. W dni kwiatu zajmujemy się również roślinami doniczkowymi. To dla nich okres wielkiej próby – wysokie temperatury w pomieszczeniach, suche powietrze, czasem przeciągi podczas wietrzenia. Zadbajmy, by zawsze w ich pobliżu stały tacki wypełnione wodą, która parując, nawilży powietrze, spryskujmy liście – dostarczymy wody dolistnie i spłuczemy osiadający kurz. Podczas wietrzenia przestawmy doniczki w inne miejsce albo chociaż osłońmy rośliny przed zimnym powiewem.

Małgorzata Wyrzykowska

W Polsce największy, bo około 80-procentowy, udział w rynku poinsecji mają odmiany o tradycyjnych, czerwonych podsadkach. Te wybarwione biało, kremowo, cytrynowo, różowo, brzoskwiniowo, łososiowo, pomarańczowo lub cynamonowo stanowią dodatek do asortymentu. A szkoda, bo stanowią równie atrakcyjny akcent świątecznych dekoracji.

Piękna poinsecja

Poznaj zasady dbania o gwiazdę betlejemską! Co zrobić, aby pięknie wyglądała?

Jakie cechy powinna mieć poinsecja?

Hodowcy poinsecji, poza walorami dekoracyjnymi, stawiają na kilka wybranych cech czyniących te rośliny przyjaznymi do produkcji w gospodarstwach kwiaciarskich. Są to m.in. mocny system korzeniowy, korzystny pokrój (w zarysie ma przypominać literę V), dobre rozkrzewienie roślin oraz tolerancja wobec niższej niż optymalna temperatury uprawy. Często na rynek trafiają „serie”, złożone np. z trzech odmian różniących się wybarwieniem podsadek, które powinny odznaczać się podobnymi: pokrojem, terminem kwitnienia, wymaganiami, dzięki czemu ogrodnicy mogą sadzić je w jednym pojemniku i oferować jako „miksy”. Hodowcy śledzą jednak uważnie rynek i starają się swoimi działaniami pobudzić sprzedaż tych roślin. Z tego względu w sprzedaży dostępne już są poinsecje o oryginalnej kolorystyce, nietypowym kształcie podsadek. Takimi odmianami próbuje się zwiększyć zainteresowanie gwiazdą betlejemską przedstawicieli młodego pokolenia.

Kwiaty jak przyprószone śniegiem i jak mysie uszy

Najbardziej oryginalne odmiany poinsecji ma w swojej ofercie niemiecka firma Selecta one. Jedną z nich jest Fantasy Star o jasnoczerwonych podsadkach pokrytych nieregularnymi białymi plamami, co z daleka daje efekt przyprószenia rośliny przez śnieg. W ubieg­łym roku dołączyły do niej odmiany Fantasy Star Pink (podsadki różowe z kremowymi plamkami) i Fantasy Star Orange (podsadki pomarańczowoczerwone z kremowymi przebarwieniami). Przełomowym osiągnięciem firmy Selecta one było wyhodowanie odmiany Christmas Mouse. Roślina wyróżnia się niespotykanym dotychczas u poinsecji kształtem podsadek, których nasada jest zaokrąglona (przypominają mysie uszy, do czego nawiązuje nazwa odmiany). Grupą docelową odbiorców tej kreacji są głównie dzieci, a poinsecja ta miałaby zachęcić je do uprawy własnych roślin. W asortymencie tej firmy, w której hodowla poinsecji stanowi ważną działalność, warto też zwrócić uwagę na odmiany Christmas Beauty Prince o łososiowych podsadkach z ciemniejszymi przebarwieniami oraz Christmas Frosting, która tworzy bardzo duże, kremowe podsadki. Ciekawą nową kreacją jest Christmas Prince o łososiowych podsadkach z ciemniejszymi przebarwieniami. Najważniejszą odmianą w ofercie tego przedsiębiorstwa, wielokrotnie nagradzaną w testach producenckich, jest Noel o intensywnie czerwonych podsadkach.

Ogród

Jakie kwiaty doniczkowe zimą ozdobią nasze domy?

Alaska – gwiazda betlejemska najbielsza na rynku

Wśród poinsecji o białych podsadkach wyróżnia się odmiana Lazzeri Alaska, wyhodowana we włoskiej firmie Lazzeri. Opisywana jako „najbielsza na rynku”, charakteryzuje się dużymi, wyraźnie klapowanymi, trwałymi podsadkami, intensywnie kontrastującymi z ciemnozielonymi liśćmi. Rośliny rosną silnie, dobrze się krzewią i mają ładny pokrój z układającymi się w kształt gwiazd białymi „kwiato­stanami”. W ofercie tego hodowcy warto też zwrócić uwagę na odmianę Lazzeri Superba New Glitter o czerwonych podsadkach z nieregularnymi, kremowymi przebarwieniami. Charakteryzuje się mocnymi pędami rozkrzewionymi od podstawy, pożądanym u poinsecji pokrojem w kształcie litery V i znakomitą trwałością. Najnowszymi odmianami z firmy Lazzeri są m.in. Giulia (podsadki mają cynamonową barwę) oraz Papagena (podsadki są kremowe z różowymi przebarwieniami wzdłuż nerwu głównego).

Najbardziej czerwone gwiazdy betlejemskie

Wielu hodowców skupia się na uzyskaniu „idealnej” czerwonej odmiany. Wśród nowszych kreacji w tym segmencie można wymienić np. Joy Red (Florensis) – jedna z najbardziej kompaktowych odmian; Mirage Red (Syngenta Flowers); Leona Red, Kayla Red, Robyn Red (Beeken­kamp Plants). Ciekawą propozycją są odmiany z grupy Princettia o mniejszych niż u tradycyjnych odmian poinsecji podsadkach (hodowcą jest firma Suntory).

Ilona Stelmasiewicz

Skąd pochodzi gwiazda betlejemska?

Poinsecja pochodzi z Meksyku. Rośnie tam jako krzew o wysokości do 5 m. Aztekowie uprawiali ją w swoich ogrodach, dekorowali nią świątynie i stosowali do produkcji barwnika do farbowania ubrań oraz jako leku obniżającego gorączkę. Poinsecja stała się rośliną bożonarodzeniową po hiszpańskim podboju Meksyku. W trakcie pracy misyjnej nadano jej nazwę Estrel­la de Navidad (‛Gwiazda Bożonarodzeniowa’). W XVII wieku poinsecja po raz pierwszy pojawiła się w procesji mnichów franciszkańskich. Nadano jej nazwę Flor de Nochebuena (‛Kwiat Świętej Nocy’) i w coraz większym stopniu stawała się symbolem chrześcijańskim. W Europie natomiast poinsecja stała się rośliną bożonarodzeniową w latach 50. XX wieku.

Ogród

Jakie kwiaty doniczkowe zimą ozdobią nasze domy?

Jak ścinać poinsecję do dekoracji?

Obecnie na rynku dostępnych jest wiele odmian poinsecji – o różnych kolorach i kształtach podsadek oraz w kilku wielkościach. Jako rośliny doniczkowe i kwiaty cięte zapewniają świąteczny nastrój i dodają blasku świątecznym zwyczajom i tradycyjnym dekoracjom.

Przystrojona choinka jest kwintesencją świąt i cieszy się ogromną popularnością, nie tylko wśród dzieci. Poinsecje to idealne żywe ozdoby choinkowe. Jako kwiaty cięte rozjaśniają każde drzewko swoimi kolorowymi przykwiatkami.

Najatrakcyjniej wyglądają „kwiaty” pozyskane ze świeżych, zdrowych i nieprzechłodzonych roślin. Pędy poinsecji są gotowe do cięcia, gdy pylniki w niepozornych kwiatach zaczynają pylić. Końce pędów powinny być przycięte ostrym nożem pod kątem 45° i umieszczone w ciepłej wodzie o temperaturze 60°C na kilka sekund, aby zatamować wypływ soku mlecznego (lateksu). Zakrzepły sok powinno się usunąć z miejsca cięcia, gdyż utrudnia pobieranie wody. Po tym zabiegu pędy umieszcza się w naczyniach z dużą ilością wody. Barwę podsadki zachowują w wodzie przez 7–14 dni. Jakość roślin zależy od temperatury. Zbyt wysoka (powyżej 22°C) wywołuje epinastię, czyli zwieszanie się liści i opadanie barwnych podsadek. Umieszczenie poinsecji w niższej temperaturze (poniżej 15°C) skutkuje z kolei żółknięciem i zrzuceniem liści. Ponadto bardzo niekorzystny wpływ na wartość dekoracyjną poinsecji ma etylen, dlatego należy unikać jego źródeł: nieświeżych kwiatów, dojrzewających owoców i warzyw, uszkodzonych lub porażonych przez grzyby roślin, a także dymu ze świec.

Ponsecja nadaje się do dekorowania prezentów

Poinsencje nie tylko błyszczą jako ozdoby choinkowe, ale także zaskakują jako elementy dekoracyjne na prezentach. Dzięki swoim jaskrawym kolorom tworzą niezapomnianą atmosferę i sprawiają, że inne dekoracje są zbędne.

Umieść cięte poinsecje na prezentach w probówkach kwiatowych z wodą lub owiń je zieloną taśmą florystyczną. Aby uszczelnić końcówki łodyg, natychmiast po przycięciu zanurz je na kilka sekund w gorącej wodzie (około 60°C), a następnie od razu w zimnej.

Odkąd w latach 50. ubiegłego wieku poinsecja pojawiła się na salonach jako roślina bożonarodzeniowa, rozwinęła się w wytrzymałą, wszechstronną roślinę doniczkową. W ten sposób wypełnia lukę między tradycją a nowoczesnością i wpisuje się w różne trendy i style. Pierwsze wrażenie rodzi się nie w salonie, lecz już między drzwiami wejściowymi a garderobą, dlatego w okresie świątecznym warto wykorzystać poinsecje do udekorowania tych pomieszczeń. Te rośliny potrafią zmienić przedpokoje i halle w przyjazne, gościnne przestrzenie – subtelnie, kolorowo lub zaskakująco.

Ile kolorów ma gwiazda betlejemska?

Zrównoważone, zabawne lub eleganckie – poinsecje zamieniają aranżacje stołu, przy którym zasiadają domownicy i goście, w prawdziwe dzieła sztuki. Dostępne w szerokiej gamie kolorów – od klasycznej czerwieni, kremu i moreli, po delikatny i intensywny róż – wprowadzają niepowtarzalny klimat na każdym świątecznym przyjęciu. Duże poinsecje tworzą efektowne centralne dekoracje, miniaturowe wersje dodają urokliwych kolorowych akcentów, a cięte wprowadzają nutę elegancji do każdej kompozycji.

Sypialnie i łazienki to domowe oazy – miejsca, gdzie można znaleźć spokój i wytchnienie. To właśnie detale, które dodają ciepła i komfortu, mają tu szczególne znaczenie. Poinsecje, ze swoimi delikatnymi kolorami i subtelnym pięknem, tworzą właśnie taką kojącą atmosferę i wprowadzają wyjątkowo przytulny klimat do najintymniejszych zakątków domu. Nie tylko w salonach – poinsecje świetnie prezentują się również w innych pomieszczeniach, pod warunkiem że są chronione przed przeciągami, mają dużo światła dziennego i temperatura utrzymuje się między 15 a 22°C.

Żółtozielone pączki są oznaka świeżości

Nie należy się obawiać gwiazd betlejemskich – ich pielęgnacja jest łatwiejsza, niż mogłoby się wydawać. Należy jednak przestrzegać kilku prostych zasad.

Zdrową roślinę można rozpoznać na pierwszy rzut oka po zdrowych, kolorowych podsadkach i gęstych, zielonych liściach bez uszkodzeń. Malutkie, żółtozielone pączki (kwiaty, zwane cyathia) na szczycie pędów, pomiędzy kolorowymi podsadkami, są ważnym wskaźnikiem świeżości – powinny nadal być w pąku w momencie zakupu rośliny. W niektórych sklepach poinsecje ustawione są w zbyt zimnych miejscach, dlatego zaleca się, aby nigdy nie kupować roślin, które są narażone na temperatury poniżej 15°C lub na przeciągi. Takie okazy po przyniesieniu do domu szybko zrzucą liście i barwne podsadki. Podłoże w doniczce nie powinno być ani zbyt mokre, ani zbyt suche. Wybrane okazy należy na czas transportu (który nie powinien trwać zbyt długo w warunkach zewnętrznych) zabezpieczyć przed zimnem i przeciągiem, np. owijając w papier.

Gwiazda betlejemska - jak pielęgnować kwiaty, aby były piękne na Gwiazdkę?

Jak podlewać poinsecję

Poinsecje lubią jasne, ciepłe miejsca. Idealne jest stanowisko w pobliżu okna i temperatura otoczenia 15–22°C. W naszej szerokości geograficznej bezpośrednie światło słoneczne nie stanowi problemu. Stawiając roślinę na parapecie, należy się upewnić, czy nie jest ona narażona na zimne podmuchy.

Podlewanie powinno być uzależnione od miejsca ustawienia poinsecji, temperatury pomieszczenia, wielkości rośliny i doniczki. Roślina w standardowej doniczce o średnicy 13 cm potrzebuje około 100–200 ml – mniej więcej tyle, ile mieści się w kieliszku do szampana. Odmiany miniaturowe, w małych doniczkach, należy podlewać mniejszą ilością wody. Nadmiar wody, który znajduje się na spodku czy w osłonce, po około 15 minutach od podlania należy usunąć. Poinsecje należy podlewać, gdy podłoże jest suche. W przypadku rośliny znajdującej się w pobliżu kaloryfera, w suchym pomieszczeniu może to wypadać codziennie, w innych miejscach – co drugi lub trzeci dzień. Można to sprawdzić, ostrożnie podnosząc roś­linę. Jeśli jest lekka, nadszedł czas na podlewanie. Warto pamiętać, że ziemia w mniejszych doniczkach wysycha szybciej niż w większych, więc trzeba je podlewać częściej. Stan nawodnienia miniaturowych poinsecji należy sprawdzać codziennie.

Gwiazdę betlejemską odkrył dyplomata

12 grudnia przypada Dzień Poinsecji. W USA tradycja wręczania tego dnia gwiazd betlejemskich członkom rodziny, przyjaciołom oraz znajomym sięga już ponad 150 lat. Jest wiele powodów, którymi kierują się Amerykanie, obdarowując bliskich poinsecjami. Jest to dla nich sposób wyrażenia miłości, przywiązania oraz przyjaźni, przeprosin lub podziękowań albo chęć poprawienia komuś nastroju. Wybranie tej daty na Dzień Poinsecji wiąże się z człowiekiem, który jako pierwszy dostrzegł w poinsecji potencjał dekoracyjny. Był nim Joel Roberts Poinsett, amerykański dyplomata w Meksyku, który około 200 lat temu rozsławił poinsecję w Stanach Zjednoczonych. Zmarł 12 grudnia 1851 roku, a rok później Kongres Stanów Zjednoczonych ustanowił rocznicę jego śmierci Dniem Poinsecji.

Ilona Stelmasiewicz

Na podstawie informacji kampanii Stars for Europe i własnych

By drzewka bożonarodzeniowe wytrzymały jak najdłużej, wymagają szczególnej dbałości. Rośliny zakupione w sklepie ogrodniczym są wyższej jakości, są opatrzone etykietami i są hodowane w donicy, a nie kopane tuż przed sprzedażą, jak często dzieje się, gdy kupujemy od przypadkowego handlarza. W przypadku choinki o wysokości 1 m średnica bryły korzeniowej powinna być nie mniejsza niż 30 cm, a więc donica musi być odpowiednio pojemna. Gdy dokonamy wyboru, spróbujmy wyjąć drzewko z donicy.

Zwróć uwagę na igły drzewka

Możemy mieć np. do czynienia z drzewkiem ciętym, które zostało wkopane w ziemię, ale pozbawione systemu korzeniowego. Zwróćmy również uwagę na igły, które powinny być intensywnie zielone i bez znamion więdnięcia. Wśród gatunków świerków i jodeł wielkim powodzeniem cieszy się świerk kłujący, zwłaszcza odmiana o srebrnych igłach, błędnie nazywana świerkiem srebrnym. Jego ojczyzną jest Ameryka Północna. Innym uprawianym w Polsce jest świerk serbski, gatunek pochodzący z Bałkanów. Drzewka mają piękny pokrój o przewieszających się pędach, a spodnia strona igieł jest srebrzysta. Można również spotkać świerk wschodni o krótkich, przylegających do pędów igłach.

Ogród

Choinka w doniczce. Co zrobić po Świętach, żeby przyjęła się w ogrodzie?

W jakim pomieszczeniu powino stać drzewko bożonarodzeniowe?

Coraz częściej można kupić jako drzewko bożonarodzeniowe jodły: kaukaską, jednobarwną oraz szlachetną, zwłaszcza jej odmianę o srebrnoniebieskich igłach. W Europie i w Polsce nadal najpopularniejszym drzewkiem pozostaje świerk pospolity. Innym naszym rodzimym drzewem wykorzystywanym jako drzewko bożonarodzeniowe jest jodła pospolita.

Nie ma znaczenia, na które drzewko się zdecydujemy: cięte czy w pojemniku – należy o nie dbać. Najlepiej, by drzewko cięte stało w chłodnym pomieszczeniu. Wybierzmy zatem miejsce możliwie jak najdalej od kaloryfera lub innego źródła ciepła.

Choinka potrzebuje pojemnika z wodą

Drzewko mocuje się w stojaku, do którego można nalać wody albo wstawić do pojemnika z mokrym piaskiem, co też jest dobrym rozwiązaniem. Jeśli nie posiadamy stojaka z pojemnikiem, to postawmy pod stojakiem pojemnik z wodą, która parując, zwiększy wilgotność powietrza wokół rośliny. Można również kilka razy dziennie opryskiwać drzewko wodą. Brak dostępu do wilgoci prowadzi do szybkiego starzenia się rośliny przez wyschnięcie igieł i pędów. Objawia się ono u świerków opadaniem igieł, a u jodeł zasychaniem. Drzewko w pojemniku traktujemy podobnie jak poprzednie, ustawiając je z dala od urządzeń grzewczych.

KTÓRY TERMIN NAJLEPSZY NA ROZEBRANIE CHOINKI?

Kiedy rozebrać choinkę? Najbardziej tradycyjne są trzy terminy

Co zrobić przed przesadzeniem drzewka do gruntu?

Jego pielęgnacja polega na systematycznym podlewaniu, tak aby podłoże było umiarkowanie wilgotne (ani zbyt mokre, ani zbyt suche). Powinno stać w ogrzewanym pomieszczeniu jak najkrócej, ponieważ dłuższe przetrzymywanie przyczynia się do rozhartowania, czyli zaczynają w roślinie krążyć soki, pękają pąki, a roślina rozpoczyna wzrost. Jeśli już do tego dojdzie, przenosimy drzewko do chłodnego pomieszczenia i trzymamy je tam do ustąpienia zimowej aury, by przesadzić je do gruntu. Wcześniejsze wystawienie na zewnątrz może przyczynić się do przemarznięcia pąków i młodych pędów, a w konsekwencji doprowadzić do jego obumarcia.

Małgorzata Wyrzykowska

Warto pomyś­leć nad posadzeniem miłorzębu. W naturze, czyli w Chinach, miłorząb może osiągnąć 30 m wysokości. Ma charakterystyczne dwuklapowe liście, przypominające kształtem malutkie wachlarzyki. Wiosną są koloru soczystej zieleni, jesienią zmieniają barwę na żółtą. To roślina dwupienna, czyli są osobniki męskie i żeńskie. W uprawie najczęściej spotyka się rośliny męskie, które nie tworzą owoców, bo te podczas rozkładu wydzielają nieprzyjemną woń.

Ogród

Te rośliny ozdobią ogród i dadzą owoce. Sprawdź, co warto posadzić jesienią

Ile słońca potrzebuje miłorząb?

Jako ciekawostkę warto dodać, że miłorząb dwuklapowy należy do roślin nagozalążkowych, podobnie jak iglaki, jego liście jednak w niczym nie przypominają igieł, są bowiem szerokie i opadają na zimę. Drugą ciekawostką jest to, że należy do roślin tzw. reliktowych, czyli ma cechy roś­lin pochodzących z poprzednich epok geologicznych, dlatego też czasami nazywany jest żywą skamieliną. Trzecią ciekawostką może być to, że w krajach wschodniej Azji sadzony jest przy świątyniach i domach, bo według wierzeń drzewo miłorzębu chroni budynki przed pożarami.

Uprawa miłorzębu w Polsce nie sprawia problemów, gdyż roś­lina ta nie choruje, nie jest atakowana przez szkodniki, jest odporna na mróz (młode sadzonki warto zabezpieczać przed mrozem, okrywając ściółką system korzeniowy, natomiast koronę rośliny osłaniając agrowłókniną). Wymaga jedynie przepuszczalnej gleby, żyznej, o odczynie lekko kwaśnym lub obojętnym, stanowiska słonecznego, ponieważ miłorząb lubi pełne słońce, co sprzyja lepszemu wybarwieniu liści. Unikajmy sadzenia w cieniu, bo roślina może z czasem zamierać. Wybierzmy dla niej również stanowisko osłonięte od wiatrów, głęboko uprawione. Należy unikać gleb piaszczystych, a także podmokłych.

Wieś i rodzina

Uprawa bambusa w ogrodzie. Te triki sprawią, że będzie zachwycał też zimą

Jak sadzić miłorząb?

Najlepszym czasem sadzenia roślin z odkrytym korzeniem jest jesień lub wiosna, gdy są w stanie spoczynku, roślin doniczkowanych – praktycznie cały rok oprócz okresów mrozów. Należy przygotować dołek dwukrotnie większy od bryły korzeniowej, wypełniony do połowy kompostem lub przefermentowanym obornikiem wymieszanymi z podłożem.

Miłorzęby można sadzić w ogrodzie zarówno jako solitery, jak i w małych grupach w wyeksponowanych miejscach. Szczególnie polecane są do ogrodów japońskich, a odmiany słabo rosnące można uprawiać w pojemnikach. Znanych jest kilka­dziesiąt gatunków, w zależności od siły wzrostu, wysokości, pokroju, kształtu czy koloru liści. Do ciekawszych niskich odmian, polecanych do ogrodów, należą m.in.: Mariken o fantazyjnie powycinanych liściach, dorasta do 1,5 m wysokości, jesienią przybiera złocisty kolor. Troll, podobny do Mariken, osiąga 1 m wysokości, liście ma bardziej okrągłe. Bardzo wolno rosnąca Variegata, która po 10 latach osiąga 1 m wysokości, ma bardzo ładne liście z pasiastymi, białokremowymi przebarwieniami. Tit to odmiana dorastająca do 1,5 m, zachowująca kolumnową formę. Pendula tworzy parasolowatą koronę na 2–3-metrowym pniu. Władysław Łokietek tworzy drobne liś­cie, wolno rośnie.

Małgorzata Wyrzykowska

Większość uprawianych u nas gatunków to rośliny zimozielone, młode 2–3-letnie mogą jednak przemarzać, więc warto je zabezpieczyć, owijając białą agrowłókniną bądź matami słomianymi. U podnóża ściółkujemy liśćmi, słomą, kompostem, zabezpieczając tym samym korzenie.

W przeciwieństwie do wielu innych gatunków traw, bambus ma zdrewniałe łodygi utrzymujące się przez lata. Jest idealną rośliną dla początkujących ogrodników, ponieważ nie wymaga zbyt wielu zabiegów pielęg­nacyjnych i wytrzymuje spadki temperatur do –20°C, co w naszym klimacie ma znaczenie. Bambusy kwitną co 100 lat, ale ponieważ są bardzo wyczerpane kwitnieniem, to nie jest dobry znak, bo po kwitnieniu zamierają i dzieje się to właściwie na całym świecie jednocześnie. Jako ciekawostkę warto dodać, że bambus tworzy puste, wąs­kie łodygi, które już w momencie wychodzenia z ziemi osiągają swoją docelową grubość.

Jakie stanowisko pod uprawę bambusa?

Jeśli zdecydujemy się na uprawę bambusa, warto wybrać dla niego stanowisko słoneczne, ciepłe i osłonięte od wiatru, z glebą przepuszczalną, żyzną, zawierająca próchnicę, o pH na poziomie 5,5–6,2, najlepiej z dodatkiem związków humusowych. Nie służą im gleby zbyt piaszczyste i jałowe, ani gliniaste, ciężkie, zwarte. Należy unikać terenów podmokłych, bo wówczas kłącza gniją. Jest to roślina ekspansywna, co oznacza, że wymyka się spod kontroli, rozrastając i zajmując dużą przestrzeń. Warto zatem sadzić bambusy w specjalnych obręczach, które ograniczą rozrastanie się podziemnych kłączy. Czasami nowe rośliny potrafią wyrastać kilka metrów od rośliny matecznej. Bambusy można sadzić zarówno jesienią, jak i wiosną. Pod roślinę należy przygotować dołek nieco szerszy i głębszy od bryły korzeniowej, jako podłoże dobrze jest ziemię z dołka wymieszać z kompostem lub innym przepuszczalnym materiałem, umieś­cić roślinę w dołku na taką głębokość, jak rosła dotychczas, a po posadzeniu dokładnie obsypać roślinę ziemią, obficie podlać i wyściółkować.

Przycinanie bambusa - kiedy i w jaki sposób?

Niezbędnym zabiegiem jest przycinanie, które bambusy bardzo dobrze znoszą. Każdego roku wiosną należy usuwać stare, suche i połamane pędy. Jeśli zdecydujemy się posadzić odmiany o barwnych pędach, warto wycinać dolne liście i pędy, aby uwydatnić urok kolorowych pędów. Wycięte stare, suche pędy mogą posłużyć jako podpory roślin ozdobnych lub użytkowych, ponieważ odznaczają się dużą wytrzymałością. Z niektórych robi się stoły, krzesła, półki, a pędy młodych bambusów stanowią pożywienie, np. w kuchni azjatyckiej, natomiast z ziarna wypieka się chleb. Po co zatem kupować bambusowe tyczki, kiedy można wykorzystać własne i to równie ładne, jeśli nie ładniejsze.

Małgorzata Wyrzykowska

Marek kucmerka jest prawie zapomnianą rośliną bylinową, kiedyś uprawianą dla smacznych korzonków. Pod tą nieco zabawną nazwą kryje się wyjątkowo smaczne warzywo z rodziny selerowatych. Marek, podobnie jak topinambur, jest odporny na mróz i może rosnąć w warzywniku przez wiele lat. Nasiona wysiewamy albo wczes­ną wiosną, albo jesienią wprost do gruntu. Spokojnie można rozmnażać przez podział, a najwygodniej jesienią podczas zbiorów. Wtedy grubsze i okazalsze korzenie przeznaczamy do spożycia, natomiast te drobniejsze kłącza sadzimy z powrotem.

Jak jeść korzenie marka kucmerki?

Korzenie marka możemy jeść na surowo, gotować jak skorzonerę, piec lub blanszować, ale na surowo smakują najlepiej – są chrupkie, o smaku orzecha włoskiego, po ugotowaniu natomiast jest sycący i doskonale zastąpi ziemniaki, ryż lub kaszę.

Bulwy marka kucmerki są podłużne z rozgałęzieniami do 15 szt. o różnej grubości. Miąższ korzeni jest biały. Z bulwy wyrasta łodyga dorastająca do 1,5 m wysokości, która jest sztywna, jasnozielona, czerwona u podstawy. Na wierzchołkach silnie rozkrzewionej łodygi wiążą się białe kwiaty zebrane w baldachy, które otwierają się dopiero wieczorem, o pięknym, miodowym zapachu.

Jakiego stanowiska potrzebuje marek kucmerka?

Nadziemne części marka zanikają pod koniec wegetacji i warto miejsce, w którym roś­nie, zaznaczyć, by nie uszkodzić korzeni podczas prac uprawowych i przekopywania grządek. Jego uprawa jest łatwa. Roślina nie ulega presji szkodników ani nie popada w choroby. Aby zapewnić sobie dobre plony, warto jednak poświęcić markowi trochę uwagi i zadbać, by miał słoneczne stanowisko, żyzne i wilgotne oraz głęboko spulchnioną glebę. Nasiona wysiewamy powierzchniowo, lekko wklepując w glebę jesienią, co jest korzystniejsze, ponieważ nasiona przejdą naturalną stratyfikację zimą lub wczesną wiosną, po wześniejszym 3-miesięcznym przechowywaniu nasion przed siewem w lodówce, po wzejściu, w fazie 2–3 liści właściwych, siewki rozsadzamy, by zapewnić im 30-centymetrowe odstępy w rzędzie. Wiosną można marka kucmerkę rozmnażać przez podział karp, ale każda część musi mieć minimum trzy korzenie.

Czym podlewać marka kucmerkę?

Ponieważ roślina jest wrażliwa na chwasty, trzeba zapewnić jej czyste stanowisko pozbawione chwastów trwałych, a podczas wegetacji często przeprowadzać zabiegi odchwaszczania. Korzystne jest również podlewanie gnojowicą. Lubi wilgoć, więc podczas letnich upałów i w okresach suszy pamiętajmy o podlewaniu podłoża. Korzenie można kopać, dopóki ziemia nie zamarznie. Wykopane i ułożone w wilgotnym piasku w chłodnym pomieszczeniu zachowują świeżość przez kilka tygodni.

Małgorzata Wyrzykowska

Każdy z dostarczonych przez nas makro- i mikroelement odpowiada za właściwy rozwój rośliny. Azot to składnik, który odpowiada za wzrost, wielkość zarówno rośliny, jak i jej komórek, czyli tworzenie masy. Jest ruchliwy, a rośliny same wiedzą, gdzie jest potrzebny. Fosfor – składnik potrzebny roślinom do tworzenia kwiatów oraz zawiązywania owoców, a także do rozwoju systemu korzeniowego. Potas odpowiada za regulowanie gospodarki wodnej. Wpływa na poprawę wytrzymałości roślin na niskie temperatury. Magnez jest składnikiem chlorofilu – odpowiada za barwę liści, a jego niedobór objawia się ich żółknięciem.

Uprawa

Wiosenne nawożenie azotem. Prof. Szczepaniak radzi, co zrobić, żeby było efektywne

Rośliny potrzebują miedzi i żelaza

Wapń wpływa na odczyn gleby i dostępność składników pokarmowych. Zwiększa także odporność roślin na choroby. Jest budulcem ścian komórkowych. Żelazo i miedź biorą udział w procesie fotosyntezy i tworzeniu chlorofilu, a cynk – w procesie utleniania, molibden – w przemianach azotanów, a bor – syntezie białek i budowie ścian komórkowych. Część nawozów można wnieść do gleby jeszcze teraz, nim gleba zamarznie lub wiosną pod planowaną uprawę, nawozy azotowe również pogłównie.

Mikroelementy równie ważne w nawożeniu

Azot, fosfor, potas, wapń, magnez i siarka to makroelementy, czyli pobierane są przez rośliny w większych ilościach, dlatego wprowadzamy je do gleby w większych ilościach niż mikroelementy, czyli żelazo, miedź, molibden, bor oraz chlor. Bardzo często zapomina się o mikroelementach w nawożeniu i całą uwagę skupiamy na makroelementach, w szczególności na azocie, potasie i fosforze. Takie jednostronne nawożenie prowadzi często do antagonizmu jonowego, co nie jest korzystne dla roślin i właściwego stosunku jonowego. Dlatego należy stosować zarówno makro-, jak i mikroskładniki.

nawożenie

Dlaczego powinniśmy odżywiać rośliny jesienią?

Po czym poznać, że roślina jest dobrze nawożona?

Potrzeby pokarmowe zależą od gatunku uprawianej rośliny, a także odmiany oraz od fazy wzrostu i rozwoju. Największe potrzeby pokarmowe występują na początku wegetacji, przed kwitnieniem i w czasie zawiązywania owoców. Powinniśmy brać pod uwagę te etapy i dostarczać składników pokarmowych. U warzyw i roślin ozdobnych efekty nawożenia widoczne są szybko, w przypadku roślin sadowniczych nie są widoczne od razu, co jest związane z budową tych roślin. Czy roślina jest odżywiona, poznamy, obserwując jej wygląd, wzrost, zabarwienie liści. Poza nawożeniem do gleby, składniki można dostarczać dolistnie, zwłaszcza gdy widoczne są niedobory. Tego nawożenia jednak nie można traktować jako podstawowe, lecz uzupełniające. Mikroelementy, takie jak żelazo, mangan, cynk i miedź, można stosować dolistnie w postaci chelatów (związków chemicznych, w których jon metalu jest stabilnie połączony z aminokwasem).

Kapustne potrzebują najwięcej nawożenia

Do najbardziej żarłocznych roślin pod względem nawożenia należą kapustne, w tym późne odmiany kapust i kalafior oraz dynie, pomidory i ogórki, i te warzywa powinniśmy regularnie i obficie nawozić. Umiarkowane potrzeby mają m.in. cebula i czosnek, marchew i kalarepa.

Małgorzata Wyrzykowska

Sprawdzamy okrycia na roślinach wrażliwych ma mróz, szczególnie gdy dni są mroźne i wietrzne, bo wówczas rośliny są bardziej narażone na przemarzanie. Jeżeli temperatura spada poniżej –10°C, dobrze jest dodatkowo je zabezpieczyć.

Ogród

Jak ochronić rośliny w ogrodzie przed mrozem?

Sprawdź, jak się mają bulwy

Idą święta – czas dekorowania ogrodowych choinek lampkami i różnymi ozdobami. Pamiętajmy jednak, by były one lekkie i żeby wieszać je tylko na grubszych gałęziach, które się nie złamią. Do dekoracji wybierajmy małe elementy, ponieważ duże silniej poruszają się na wietrze i mogą uszkodzić pędy. Sprawdzamy zimujące w piwnicach bulwy i karpy. Gnijące i porażone pleśnią usuwamy, by patogeny nie atakowały pozostałych. W celu ich ochrony możemy opryskać środkiem grzybobójczym. W dni bezmroźne z symbolem owocu możemy wybrać się do sadu w celu pobrania zrazów do szczepienia i sadzonek zdrewniałych krzewów jagodowych w celu rozmnożenia.

Gdzie postawić rośliny w donicach?

Zbieramy pozostałe na drzewach i krzewach przemrożone owoce leśne (róże, tarninę, jarzębinę) do nastawienia nalewek i soków lub innych wyrobów. Możemy jeszcze zaryzykować i posadzić drzewka i krzewy z odkrytym korzeniem oraz lilie. Bulwy hipeastrum posadzone w doniczkach na początku grudnia powinny zakwitnąć na święta Bożego Narodzenia, może więc warto zakupić kilka bulw i cieszyć się pięknem kwiatów.

Wszystkie rośliny pozostające w donicach (najlepiej w dni kwiatowe) na wolnym powietrzu gromadzimy w miejscu zacisznym, osłoniętym od mroźnych wiatrów, podlewamy i owijamy matami słomianymi, włókniną i innymi materiałami ocieplającymi. O roślinach w donicach musimy pamiętać cały czas i podlewać, zawsze w dni bezmroźne i bezdeszczowe, gdyż to jest gwarancją ich przetrwania.

Jak zimą zadbać o rośliny doniczkowe?

Jak ułożyć pory i jarmuż?

W słoneczne i bezmroźne dni liścia dołujemy pory i jarmuż, układając je w rowkach o skośnej ściance. Układamy pory jeden obok drugiego na taką głębokość, by po przykryciu ziemią tylko zielone części pozostały ponad nią. Po lekkim przymarznięciu przykrywamy dodatkowo słomą, liśćmi lub stroiszem, by łatwiej było je wyjmować. Dołujemy je od strony północnej, w miejscu zacisznym. W taki sam sposób dołujemy jarmuż. Rośliny zimozielone w dni pogodne i przy dodatnich temperaturach obficie podlewamy.

Małgorzata Wyrzykowska

Po zbiorach usuwamy wszystkie resztki roślin, co jest szczególnie ważne, jeśli w kolejnym roku planujemy uprawiać rośliny tego samego lub pokrewnego gatunku. W pozostawionych resztkach kryją się patogeny, szkodniki, a także formy przetrwalnikowe, które znajdują tu doskonałe warunki zimowania.

Wieś i rodzina

Porządki na zagonach i pod osłonami: co należy zrobić przed zimą?

Warto umyć szklarnię 

Dobrym nawykiem jest dokładne umycie całej konstrukcji szklarni, również oszklonych ścian, każde bowiem zabrudzenie ogranicza w jakimś stopniu dostęp światła do uprawianych w szklarni roślin. Szczególnie jest to ważne wczesną wiosną, gdy promienie słoneczne nie są tak intensywne i nasłonecznienie jest niższe od optymalnego. Sprawdzamy stan szyb, a gdy zauważymy pęknięcia, wymieniamy bądź zabezpieczamy przed dalszym pęknięciem, a szyby rozbite wymieniamy. Elementy metalowe czyścimy z rdzy i zabezpieczamy przed dalszą korozją.

Wypuść wodę i zdezynfekuj szklarnię

Jeśli szklarnia jest wyposażona w ogrzewanie, które zimą nie będzie użytkowane, należy pamiętać o spuszczeniu wody z instalacji. Po zakończeniu uprawy warto szklarnię, tunel czy inspekt poddać dezynfekcji w celu pozbycia się drobno­ustrojów chorobotwórczych, które osiadają na ziemi, konstrukcji, szybach i folii. Dezynfekcja pozwala zmniejszyć ryzyko zakażenia kolejnych uprawianych roślin. Zabieg wykonujemy, opryskując wszystkie elementy obiektu, używając dostępnych w sklepach ogrodniczych środków chemicznych przeznaczonych do tego celu.

Ogród

Zrób to sam – jak zbudować szklarnię ze starych okien?

Do czego przyda się taśma klejąca w tunelu?

Podobnie jak w przypadku szklarni, tak i w tunelach foliowych należy usunąć wszystkie resztki uprawianych roślin. I tu także należy umyć całą konstrukcję, łącznie z folią. Sprawdzamy, czy folia nie ma uszkodzeń, a jeśli jakieś stwierdzimy, należy je zakleić, stosując łaty z taśmą klejącą, najlepiej po obu stronach folii. W miejscu klejenia powierzchnię trzeba dokładnie umyć i odtłuścić, by taśma się dobrze trzymała. Jeśli uszkodzenia są duże, trzeba wymienić całą folię, ponieważ trudno o zachowanie szczelności przy dużych połaciach. Poza tym jeśli nałożymy na wierzch dodatkową warstwę folii lub duże łaty, ograniczymy tym sposobem dostęp promieni słonecznych.

Kiedy warto zdjąć folię z tunelu?

Nie zaleca się zdejmowania folii z konstrukcji, szczególnie gdy planujemy wcześnie rozpocząć uprawę oraz gdy jest mocno przytwierdzona do konstrukcji. W innych przypadkach folię zdejmujemy. Zdejmując folię, skracamy jej czas ekspozycji na światło słoneczne, a tym samym wydłużamy jej użytkowanie na kolejne sezony. Musimy się liczyć również z tym, że zimą, gdy spadną obfite śniegi, mogą uszkodzić lub rozerwać folię. By tego uniknąć, należy usuwać warstwy śniegu, co jest bardziej kłopotliwe, gdy się powtarza, niż zdjęcie folii.

Drewniane ramy tunelu trzeba myć co kilka lat

Najbardziej tradycyjne do uprawy nowalijek i rozsad są inspekty i warto o nie zadbać, by służyły nam jak najdłużej. Z uwagi na to, że drewniana konstrukcja cały czas ma kontakt z wilgotną ziemią, ramy często ulegają gniciu. Dobrze jest co kilka lat odsłonić ją całą z zewnątrz, jak i wewnątrz, obejrzeć i w razie potrzeby wymienić spróchniałe deski. Dokładnie wyszorować i zabezpieczyć środkami do konserwacji drewna.

Małgorzata Wyrzykowska

Zgromadźmy wszelkie niezbędne materiały, by później nie tracić czasu na ich szukanie. Roś­liny opatulamy po jesiennych przymrozkach, przed okryciem muszą najpierw same przyzwyczaić się do niskich temperatur i wytworzyć mechanizm obronny.

Materiały do okrywania roślin

Materiał do okrywania roślin musi być przewiewny, nie powinien chłonąć wilgoci, powinien być również estetyczny, by nie szpecił, lecz zdobił. Najłatwiej dostępnym materiałem okrywowym są zdrowe, suche liście zgrabione w ogrodzie. Najlepsze to te bukowe lub dębowe, ponieważ nie ulegają tak szybko rozkładowi, jak inne. Rozsypujemy je np. pod świeżo posadzonym drzewem, zabezpieczając tym samym korzenie. Równie przydatne będą do posypania rabat z bylinami lub rozetami kwiatów dwuletnich, a żeby uniknąć rozwiewania przez wiatr, warto położyć na nich gałązki bądź siatkę.

Wysokie trawy, jak rozplenice, zwane również piórkówkami, można na zimę fantazyjnie splatać

FOTO: Małgorzata Wyrzykowska

Owijanie pędów młodych drzewek

Do owijania pędów młodych drzewek przydatny okaże się papier pakowy lub tektura falista. Papier przepuszcza powietrze, lecz nie światło, w związku z tym nie nadaje się do owijania gatunków zimozielonych, w których tkankach nawet zimą zachodzi proces fotosyntezy. Podobnie jest ze słomą, która nadaje się do owijania drzewek, ale nie zimozielonych, ponieważ chochoł również nie przepuszcza światła. Zimozielone można natomiast okrywać cieniówką lub agrowłókniną. Cieniówka to forma białej lub zielonej dzianiny lub tkaniny stosowana do zabezpieczania m.in. laurowiśni czy rododendronów, jak też wielu innych zimozielonych.

Ochrona rabat i roślin cebulowych

Gdy przemarznie lekko górna warstwa gleby, przykrywamy stroiszem, warstwą kory, słomy lub trocin rabaty z wrażliwymi na mróz roślinami cebulowymi – hiacyntami, szachownicami, liliami orientalnymi i narcyzami. Okrycia wymagają także byliny tworzące pąki tuż przy powierzchni ziemi oraz odznaczające się słabą zdolnością do regeneracji systemu korzeniowego, jak trytoma groniasta, akant długolistny, pustynnik, dziewanna, zawilec japoński i lawenda. Natomiast miliny, glicynie, niektóre powojniki i pnące róże również wymagają zabezpieczenia. Te podsypujemy u podstawy pędów ziemią, korą lub suchymi liśćmi, a jeśli to możliwe, zdejmujemy z podpór, układamy na ziemi i przykrywamy stroiszem. Tworzymy 20–30-centymetrowe kopczyki z ziemi bądź kory wokół magnolii, budlei Dawida, ketmii syryjskiej, szczodrzeńców, róży, żarnowców czy hortensji.

Zabezpieczenie iglaków i traw ozdobnych

Kolumnowe, jajowate i kielichowate formy iglaków zabezpieczamy przed deformacją ich pokroju oraz rozłamywaniem pędów przez zalegający na nich śnieg. Rośliny ściśle obwiązujemy dookoła sznurkiem lub plastikową żyłką, a w razie silnych opadów śniegu strząsamy jak najszybciej z gałęzi. Dekoracyjne wysokie trawy – miskanty, rozplenice, przed zimą związujemy, by opady deszczu lub śniegu nie dostawały się do wnętrza kępy. Ścinamy je dopiero wiosną.

Czytaj dalej:

Jadalne róże w ogrodzie

Jak sadzić różę owocową jesienią? Praktyczny poradnik dla ogrodników

Małgorzata Wyrzykowska

Do najbardziej poszukiwanych gatunków róży o dużym znaczeniu w przetwórstwie domowym należą róża dzika oraz pomar­szczona. Badania wykazały, że mięsiste owoce tych gatunków zawierają w 100 g owoców od 500 do 3000 mg witaminy C, czyli dziesięciokrotnie więcej niż cytryny.

Owoce róży dzikiej są bardzo bogate w witaminy i mikroelementy

FOTO: Małgorzata Wyrzykowska

Jakie stanowisko pod różę owocową?

Róża owocowa najlepiej czuje się na stanowisku słonecznym lub lekko ocienionym, osłoniętym od wiatrów, w glebie żyznej, próchnicznej, przepuszczalnej, o pH 5,5–6,5, stale wilgotnej (nie podmokłej). Dobrze jest przed posadzeniem ziemię wzbogacić przefermentowanym kompostem bądź obornikiem lub odkwaszonym torfem.

Jak sadzić różę?

Rośliny sadzimy w rzędach odległych od siebie co najmniej o 2 m, na większych powierzchniach stosuje się rozstawę 3 m. Podczas sadzenia należy zwracać uwagę na głębokość umieszczenia rośliny w glebie, która powinna być taka sama jak w szkółce, czyli szyjka korzeniowa powinna być na równi z ziemią. Po posadzeniu dobrze jest wyściółkować wokół, by zatrzymać wilgoć w glebie oraz uniemożliwić zachwaszczenie. Gdy roślina ruszy wiosną, potrzebuje intensywnego nawożenia azotowego, a w okresie kwitnienia i owocowania – potasu i fosforu.

Wiadomości rolnicze

ECO-FARM Barbary Baj-Wójtowicz: Jak można zarabiać na gospodarstwie agroleśnym?

Jadalne gatunki róż

Róże reprezentowane są przez kilkaset gatunków, wiele z nich ma jadalne płatki i owoce, przydatne w przetwórstwie domowym. Spośród tej licznej grupy najwartościowsze są:

• Róża dzika dorasta do 2 m wysokości i występuje powszechnie na terenie całego kraju. Można ją spotkać na obrzeżach lasów i otwartych przestrzeniach. Pędy, które przewieszają się łukowato, pokryte są gęsto kolcami, kwiaty są różowe bądź białe i kwitną od maja do czerwca. Po przekwitnieniu w miejscu kwiatów zawiązują się podłużne 2–3-centymetrowe owoce, które dojrzewają we wrześniu.
• Róża pomarszczona tworzy nieco niższe krzewy, o wysokości 1–2 m, z podziemnymi rozłogami. Pędy pokryte są licznymi, drobniejszymi niż u poprzedniego gatunku, kolcami. Od czerwca do jesieni pokrywa się dekoracyjnymi, czerwono różowymi, pojedynczymi, dużymi, o średnicy nawet do 8 cm kwiatami. Owoce są większe niż u róży dzikiej, nieco spłaszczone, o średnicy 3 cm, gładkie, pomarańczowoczerwone. W przetwórstwie wykorzystuje się, oprócz owoców, również jej płatki kwiatowe, np. na pięknie pachnące konfitury lub dodatek do deserów.

Płatki róży pomarszczonej mają działanie prozdrowotne. Można je stosować do aromatyzowania herbat lub jako dodatek do deserów

FOTO: Małgorzata Wyrzykowska

Można również wspomnieć o róży stulistnej, której płatki kwiatowe mają zastosowanie w kosmetyce do produkcji olejków różanych z uwagi na intensywny zapach. Ten gatunek róży nie tworzy owoców.

Małgorzata Wyrzykowska

Winorośl możemy sadzić w dwóch terminach – jesienią i wiosną. Jednak w naszych warunkach klimatycznych bezpieczniej jest odłożyć sadzenie do wiosny (kwiecień – maj), ponieważ nigdy nie ma pewności, jaki będzie przebieg pogody zimą. To szybko rosnące pnącze, które nieprzycinane może osiągnąć nawet 30 m długości.

Kiedy kwitnie winorośl?

Winorośl rozpoczyna kwitnienie od kwietnia do maja, a z kwiatów rozwijają się niezwykle smaczne owoce – złote, czerwone lub fioletowe.

Ogród

Chcesz upiększyć ogród? Zainwestuj w pnącza

Jakie wyróżniamy odmiany winogron?

Wyróżniamy dwa rodzaje winogron w zależności od przeznaczenia:

• odmiany deserowe o słodkich, dużych owocach zebranych w duże grona, chrupiącym miąższu i cienkiej skórce,
• oraz odmiany deserowo-winne, które odznaczają się wysoką mrozoodpornością, odpornością na choroby i szkodniki, dużą plennością i wczesnym dojrzewaniem.

Stanowisko pod uprawę winorośli – przygotowanie

Do bujnego wzrostu i obfitego owocowania niezbędne będzie spełnienie wszystkich wymagań, czyli właściwe stanowisko z odpowiednim podłożem. A to powinno być próchniczne, o odczynie pH 6,0–7,5. Jeżeli odczyn spadł poniżej tych wartości, glebę należy zwapnować, a najlepiej wapnowanie wykonać jesienią, około pół roku przed sadzeniem winorośli.

Winorośl nie ma dużych wymagań glebowych i przyjmuje się na każdym podłożu, lecz nie zawsze owocuje tak, jak byśmy się tego spodziewali. Dobrze jest na około 2 miesiące przed sadzeniem glebę wymieszać z obornikiem lub kompostem.

Wskazane do uprawy jest stanowisko nasłonecznione, ciepłe i osłonięte od wiatru. Prowadzimy je przy podporach, najlepiej o wystawie południowej lub południowo-zachodniej. Jesienią w miejscu przeznaczonym pod nasadzenia należy usunąć chwasty trwałe, czyli perz, mniszek, pokrzywę i ostrożeń polny, co najlepiej wykonać widłami szerokozębnymi (amerykańskimi).

Jak sadzić winorośl?

Jeżeli ktoś się zdecyduje na sadzenie jesienią, należy pod wino­rośl przygotować dołek o głębokości około 30–40 cm, na jego dno warto wsypać 15-centymetrową warstwę podłoża wymieszanego z kompostem lub obornikiem. Sadzonki umieszczamy w odległości co najmniej 70 cm. Zakupione z odkrytym korzeniem kilka godzin należy moczyć w letniej wodzie, korzenie przyciąć na długość 5–10 cm i rozłożyć na dnie dołka, unikając podwijania. Należy tak umieścić sadzonkę w dołku, by miejsce szczepienia znalazło się kilka centymetrów nad poziomem gleby. Po umieszczeniu sadzonki w dołku należy przysypać ją ziemią, docisnąć i obficie podlać. Przed nadejściem zimy należy zrobić wokół rośliny 30-centymetrowy kopczyk ziemi. Można go usypać z trocin, kory, torfu.

Małgorzata Wyrzykowska

Jesień jest równie barwna jak wiosna, lecz teraz przeważają stonowane pastele, jakby roślinność chciała wynagrodzić nam dni pochmurne i słoty. Im chłodniejsze dni i poranki, tym barwy roślin intensywniejsze, bo niejako przybywa czerwieni, ciepłych brązów i fioletów. Teraz do głosu dochodzą chryzantemy i wieloletnie astry, a także mylące jesień z wiosną złotliny, niektóre róże czy powojniki. Te po letniej przerwie rozpoczynają swoje drugie rozdanie. Natomiast aksamitki i begonie bulwiaste są nadal w rozkwicie, jakby chciały oznajmić, że lato wciąż trwa (niestety, na niektórych terenach przymrozki dały znać o sobie).

Trawy i towarzyszące im rośliny

Na rabatach kołyszą się majestatycznie trawy, wśród których pierwsze skrzypce gra rozplenica. Towarzyszą jej błyskotliwe rudbekie, które powoli kończą kwitnienie. Gdzieś nieopodal widoczne miskanty, które z uwagi na wysokość górują nad innymi roślinami. Do bardzo wysokich nie należy, ale może się pochwalić kwiatami dzielżan ogrodowy, który osiąga do 1 m wysokości. Tu i ówdzie widać złote nawłocie, a także czerwono połyskujące liście sumaków i kwiaty wiązówki. Na tle iglaków pozostających w zielonych tonacjach warto posadzić tawuły japońskie czy berberysy ozdobne z przebarwiających się na czerwono liści.

Zobacz też: Te rośliny ozdobią ogród i dadzą owoce. Sprawdź, co warto posadzić jesienią

Astry i chryzantemy – królowe jesieni

Wspomniane wcześniej wieloletnie astry nowoangielskie i nowo­belgijskie mają wiele odcieni różu, fioletu, a bywają też białe. Swoje kwitnienie rozpoczynają w sierpniu i kwitną do listopada. A chryzantemy rabatowe to również jesienne rośliny ozdobne, które rozweselą kolorami rabaty. Cieniste zakątki bardzo lubią paprocie, które do późnych dni jesiennych nie tracą uroku. Przy ścianie porosłej winobluszczem w jesiennej czerwonej barwie liści u dołu może rosnąć piękna nerecznica, przed którą może się rozściełać np. kobierzec z zimozielonego bluszczu. Możliwości jest wiele, wystarczy odrobina pomysłowości, a otoczenie nabierze innego wymiaru. Weźmy te propozycje pod uwagę i w kolejną jesień wejdźmy w nowych szatach.

Trawy – rozplenice same w sobie są dekoracyjne, ale w połączeniu z hortensjami jeszcze zyskują

FOTO: Małgorzata Wyrzykowska

Gwiazdorskie gatunki jesieni

Gwiazdami jesieni mogą być wymienione teraz kwitnące astry – nowoangielskie i nowo­belgijskie, bodziszek wężlasty, chryzantemy, dzielżany, liatry, lobelie, nawłoć, rdest, rozchodnik, rudbekia, słonecznik bulwiasty, trójsklepka, wrzosy. A kolorowymi liśćmi też mogą zaimponować: ambrowiec amerykański, aronia, berberys, wino­bluszcz, irga pozioma, dereń świdwa, kalina koralowa i trzmielina oskrzydlona.

Łatwa uprawa i wielki efekt

Wszystkie wymienione gatunki są łatwe w uprawie.

Małgorzata Wyrzykowska

Jako pierwsze usuwamy pędy porażone przez choroby, zaatakowane przez szkodniki oraz uszkodzone. W następnej kolejności wycinamy pędy krzyżujące się, ocierające się o siebie – i tu warto zauważyć, że pędy, które się o siebie ocierają, ulegają mikrouszkodzeniom, co wielokrotnie prowadzi do rozwoju bakterii lub grzybów, które wnikają w głąb. Kolejnym etapem jest usunięcie pędów skierowanych w stronę środka korony. Wnętrze korony, do którego ma utrudniony dostęp światło słoneczne, jest narażone na rozwój chorób grzybowych i pleśni, które doskonale czują się w wilgotnym środowisku. Wycięcie tych pędów przywróci dostęp światła i poprawi cyrkulację powietrza, a co za tym idzie – lepsze przesychanie pędów po deszczu.

Warto, a czasem należy wyciąć cienkie i wiotkie pędy, szczególnie u krzewów jagodowych, bo te nie mają szans na wydanie zdrowych i okazałych owoców. Po ich usunięciu krzew skoncentruje swoje wysiłki na silniejszych częściach i wiosną zbuduje większy plon. Wytnijmy również pędy, które opadają na ścieżki, utrudniając poruszanie. U gatunków odporniejszych możemy skracać pędy, by zimą pod naporem śniegu nie ulegały wyłamaniu, np. u lip, klonów, jesionów. Zachowajmy jednak umiar, bo każde cięcie to dodatkowa rana, a jesień nie sprzyja gojeniu ran.

Przeczytaj również: Te rośliny ozdobią ogród i dadzą owoce. Sprawdź, co warto posadzić jesienią

Kiedy formować koronę krzewów, a kiedy drzew?

Z formowaniem, nadawaniem kształtu koronie i większej ingerencji w kształt rośliny poczekajmy do wiosny. Oczywiście zależy to również od gatunku, niektóre preferują cięcie jesienne, inne zimowe, a inne wiosenne. Dla przykładu róże – bardzo wymagające. Jesienią gromadzą skrobię i cukry, czyli węglowodany, w korzeniach i pędach. Te składniki są ich źródłem energii, z którego roślina korzysta przed wznowieniem wiosennej wegetacji i fotosyntezy, jeśli usuniemy dużą część masy zielonej, ograniczymy jej zdolność do produkcji i magazynowania substancji, czyli zmniejszymy jej zaplecze energetyczne.

Które byliny przycinamy jesienią?

Jesienią przycinamy także byliny:

• nachyłki,
• ostróżki,
• krwawnik,
• liliowce,
• liatrę,
• funkie.

Wiele osób się zastanawia, czy zostawić liście u funkii (hosty) na zimę. Absolutnie nie – należy bezwzględnie je usunąć po pierwszych przymrozkach. Unikamy cięcia różaneczników, azalii, wawrzynka wilcze łyko. A krzewuszki, kaliny czy forsycje przycinamy zaraz po kwitnieniu.

Cięcie wykonujemy w dni suche i bezmroźne, ponieważ wilgoć, szczególnie długo się utrzymująca jesienna, sprzyja wnikaniu patogenów.

Małgorzata Wyrzykowska

Czosnek słoniowy ma bardzo duże ząbki o delikatnym smaku. To do nich jesień należy. Co prawda, można sadzić czosnek przez cały październik, lecz istnieje obawa, że zacznie wegetację przed zimą, wypuszczając szczypior, bo ostatnie lata pokazały, że październik jest ciepły i pogodny, co sprzyja rośnięciu. Lepiej się wstrzymać do końca października, ale nie opóźniajmy zbytnio, bo czosnek powinien zdążyć się ukorzenić przed nadejściem zimy. Kierujmy się prognozami długoterminowymi i dopasujmy termin sadzenia.

Pojedynczy ząbek czosnku słoniowego. Zajmuje niemal całą dłoń. Główka może ważyć nawet pół kilograma i często ma nie więcej niż cztery ząbki

FOTO: Małgorzata Wyrzykowska

• Czosnek zimowy (odmiany: Arkus, Huzar, Mega, Harnaś, Ornat czy Zawrat) sadzimy na głębokość około 7 cm. Do sadzenia najlepiej wybierać ładne, duże ząbki, które dają gwarancję ładnych i dużych główek. Poza tym muszą być zdrowe, jędrne, bez śladów uszkodzeń i dobrze, gdyby nie miały szczypioru. Ząbki umieszczamy w glebie pionowo, płaską powierzchnią do dołu, zachowując rozstawę 10 cm w rzędzie, a odstęp między rzędami na poziomie 25 cm. Czosnek zimowy wymaga stanowiska słonecznego (w cieniu wyda gorszy plon), gleby piaszczysto-gliniastej, żyznej o pH 6–7. Można również sadzić cebulki powietrzne, ale czosnek wytworzy jeden, lecz duży ząbek, który w dobrych warunkach może osiągnąć wielkość orzecha. Cebulki powietrzne sadzi się na głębokość 1–1,5 cm.

Zobacz też: Nie czekaj do wiosny. Jesienią zrób ten zabieg, a gleba odwdzięczy się plonem

• Czosnek niedźwiedzi, nazywany często czosnkiem cygańskim lub cebulą czarownic, osiąga do 40–50 cm wysokości, ma długie, lancetowate liście, które stanowią wartość kulinarną i leczniczą. Może być uprawiany jako roślina jadalna, a także ozdobna – z uwagi na ładne liś­cie podobne do konwalii, jak również białe, sześciopłatkowe kwiaty zebrane w kwiatostany w formie baldachu, przypominające gwiazdki. Czosnek niedźwiedzi rozmnażamy albo z siewu, albo z sadzonek (nie tworzy ząbków), które sadzimy w październiku na głębokość około 10 cm w rozstawie 30 × 30 cm, przykrywając je 2,5-centymetrową warstwą gleby. Ten gatunek czosnku wymaga stanowiska półcienistego lub cienistego, najlepiej się czuje pod drzewami liściastymi. Podłoże powinno być żyzne, bogate w próchnicę, przepuszczalne, starannie odchwaszczone. W stanie naturalnym jest rośliną chronioną.

Zobacz też: Jak zmusić jeżynę do obfitego owocowania?

• Czosnek słoniowy jest spokrewniony z porem i można go uprawiać dla ząbków lub jak por, podsypując część zieloną. Jest dużo większy od normalnego czosnku. Jedna główka może ważyć 0,5 kg. W główce jest zazwyczaj 3–5 ząbków. Przy cebulce tworzą się także maleńkie cebulki przybyszowe, które można również posadzić i wówczas uzyskamy z cebulki główkę wielkości ząbka, dopiero po kolejnym roku uprawy otrzymamy normalną główkę. Czosnek słoniowy wymaga stanowiska słonecznego, gleby żyznej, piaszczysto-gliniastej o pH 6,5–7. Preferuje się sadzenie jesienne tego gatunku z uwagi na większe główki niż z uprawy wiosennej. Sadzimy ząbek tak, by jego czubek znajdował się na głębokości około 7 cm pod ziemią, czyli jeśli ząbek ma np. 5 cm wysokości, należy umieścić go w glebie na poziomie 11–12 cm w rozstawie 20–25 cm w rzędzie i 50 cm między rzędami. Do sadzenia wybieramy większe ząbki, by uzyskać większe główki. Poza tym powinny być ładne, zdrowe, bez uszkodzeń, jędrne i bez szczypioru.

Małgorzata Wyrzykowska

Listopad to miesiąc upływający pod znakiem zbiorów i szykowania zagonków do kolejnego sezonu. W dni korzenia sprzątamy marchew, buraki ćwikłowe, selery i pietruszkę, a w dni liścia uprzątamy kapustę białą, czerwoną, a także brukselkę. Na zagonach możemy pozostawić pietruszkę, jarmuż, pory, skor­zonerę. W tych dniach możemy wysiać szpinak na zbiór wiosenny.

Co zrobić z liśćmi w listopadzie?

Z trawników usuwamy liście. Możemy je wykorzystać do zabezpieczenia rabat na zimę lub obsypania wokół magnolii, różaneczników, powojników i innych roślin wrażliwych na chłody. Zgrabione resztki z zagonków stanowią dobry materiał na kompost, jeśli nie są porażone przez choroby. Jeśli jest ciepło, można kosić trawę.

Kompostem zasilamy rabaty, przekopujemy glebę

Dojrzałym kompostem zasilamy rabaty, podsypujemy drzewka ozdobne i owocowe, krzewy i byliny. Miejsca wolne od roślin nawozimy obornikiem lub kompostem i przekopujemy, pozostawiając glebę w ostrej skibie. Warto również przewrócić sterty liści po pierwszych przymrozkach. Tam ukryte są ślimaki.

Co z roślinami w donicach i rabatami?

W dni kwiatowe wysadzamy cebule tulipanów, szafirków i lilii. Rabatę z cebulami pokrywamy warstwą kory, zrębków lub innej ściółki. Rośliny pozostające w donicach, np. oleandry, datury, przenosimy do pomieszczeń, inne, odporne na zimowe warunki, zabezpieczamy przed mrozem. Zajmujemy się rabatami z bylinami i szykujemy materiał ściółkowy, by okryć te najwrażliwsze. Rododendrony, pierisy, laurowiśnie i wszystkie zimozielone teraz powinny dostać dużą dawkę wody. Jeśli planujemy założyć wiosną inspekt, przygotujmy ziemię, czyszcząc ją z chwastów stałych i rozsypując grubą warstwę resztek roślinnych, które zimą ulegną rozkładowi, tworząc próchnicę.

Co wysiać w listopadzie w ogrodzie?

W dni korzenia możemy jeszcze posiać nasiona marchewki i pietruszki, które dobrze przezimują, a wiosną wcześniej wykiełkują.

Zbieramy owoce, przycinamy winorośle, sprawdzamy bulwy w piwnicy

Zbieramy opadłe owoce i te, które jeszcze utrzymują się na drzewach. Przed mrozami przytnijmy winorośl, nie czekając do wiosny. Wiosną łozy płaczą i tracą wodę. Pod koniec miesiąca zbieramy owoce głogu, tarniny, jarzębiny, z których przyrządzimy nalewki. W piwnicach i przechowalniach sprawdzamy stan bulw, cebul i kłączy. Usuńmy te z oznakami zmian chorobowych. Trawy pampasowe, miskanty czy wysokie rozplenice związujemy.

Małgorzata Wyrzykowska

Mini kiwi – egzotyczny smak w polskim ogrodzie

Jeszcze rzadko spotykane aktinidie ostro- i pstrolistna (mini­kiwi) są pnączami dorastającymi do 4 m wysokości, o doskonałych i bardzo zdrowych, pełnych witamin owocach o długości około 3 cm. Uprawiamy je na glebach lekkich, żyznych lekko kwaśnych, przy mocnych podporach. Zazwyczaj są roślinami jednopiennymi, co oznacza, że należy posadzić zarówno męski, jak i żeński okaz. Owoce można przerabiać na dżemy, marmolady, suszyć, mrozić, a przede wszystkim spożywać w stanie surowym. Aktinidia jest wytrzymała na mróz do –40°C.

Cytryniec chiński – sekret długowieczności z Azji

Drugim pnączem o walorach dekoracyjnych i zdrowych owocach jest cytryniec chiński, który również wymaga solidnych podpór i jest gatunkiem dwupiennym. Żeńskie rośliny tworzą grona czerwonych jagód o średnicy około 1 cm, które nadają się na soki, nalewki, napary oraz susz. Cytryniec wymaga gleb żyznych, wilgotnych, stanowiska dobrze naświetlonego, ale bez bezpośredniego nasłonecznienia. Najlepiej o wystawie północno-zachodniej. Wytrzymuje spadki temperatur do –40°C.

Rokitnik

FOTO: Małgorzata Wyrzykowska

Rokitnik – złoto północy pełne witaminy C

Z krzewów na uwagę zasługuje rokitnik, zwany oblepichą. Nie ma wygórowanych wymagań co do stanowiska – urośnie zarówno w słońcu, jak i w cieniu, glebie jałowej, nawet piaszczystej, wytrzyma mrozy, susze. Jego kuliste, pomarańczowe owoce są cenione za dużą zawartość witamin. Nadają się na syropy, soki, dżemy, pasty, kisiele, galaretki, ale żeby je uzyskać, należy pamiętać, że rokitnik jest również rośliną dwupienną, czyli do zapylenia kwiatów żeńskiego egzemplarza potrzebny jest osobnik męski.

Berberys – zapomniany krzew, który warto mieć w ogrodzie

Coraz częściej w handlu pojawiają się suszone owoce berberysu pospolitego, a zatem wraca do łask. Można z jego owoców robić dżemy, konfitury, galaretki, soki, kompoty, wina, nalewki, a także dodawać do przetworów z owoców mniej kwaśnych. Berberys zwany był dawniej kwaś­nicą z uwagi na smak. Ma małe wymagania glebowe, jest odporny na mrozy.

Berberys

FOTO: Małgorzata Wyrzykowska

Jarząb – drzewo zdrowia z ludowej tradycji

Wśród gatunków drzewiastych i dekoracyjnych, jak i o zdrowych jadalnych owocach jest jarząb, ceniony w dawnej medycynie ludowej. Jego owoce jadalne są dopiero po przemrożeniu. Można z nich robić kompoty, soki, syropy, nektary, dżemy, galaretki, nalewki, likiery. Można też je suszyć. Jarzęby mają niewielkie wymagania glebowe i są całkowicie mrozoodporne, lubią miejsca słoneczne.

Ozdobne i jadalne – rośliny, które warto posadzić jesienią

Wśród roślin o jadalnych i ozdobnych owocach spotkać można dereń jadalny, morwę białą i czarną, róże, ozdobne jabłonie, pigwy i pigwowce i bez czarny. Już teraz o nich pomyślmy, by urozmaicić ogród w wartościowe gatunki, bo wszystkie tu wymienione sadzimy jesienią.

Jarząb

FOTO: Małgorzata Wyrzykowska

Małgorzata Wyrzykowska

Ogród

Jak pozbyć się uciążliwych opuchlaków?

Wiadomości rolnicze

Jesień sprzyja sadzeniu świdośliwy

Największy i palący problem to zagon po pomidorach, szczególnie tych, które padły ofiarą zarazy ziemniaczanej albo alternariozy. Jeśli nie podejmiemy konkretnych działań, choroby powrócą ze zdwojoną siłą.

Patogeny chorobotwórcze pozostają w resztkach pozbiorczych. Żeby ograniczyć ich rozwój, należy usunąć resztki pozbiorcze, liście, korzenie, owoce i łęty. Po uprzątnięciu odkażamy glebę, najlepiej preparatami biologicznymi opartymi na pożytecznych grzybach i antagonistycznych bakteriach, m.in. Trichoderma spp., Bacillus spp. lub zawierającymi dezomet. Granulat dezometu mieszamy z 15–20-centymetrową warstwą gleby, podlewamy i przykrywamy folią. W celu szybkiej regeneracji gleby można wysiać poplon w postaci facelii lub gorczycy białej. Te dwa gatunki mają działanie fitosanitarne i gdy osiągną 20 cm wysokości, należy je skosić i wymieszać płytko z glebą.

Uprzątnięte resztki pozbiorcze po chorych pomidorach przeznaczamy na bioodpady

FOTO: Małgorzata Wyrzykowska

Zasilanie gleby nawozami organicznymi

Ważnym jesiennym zabiegiem jest zasilenie gleby (nie tylko po pomidorach) nawozami organicznymi. Wybrane nawozy organiczne, czyli kompost, obornik, równomiernie rozkładamy na powierzchni i mieszamy, głęboko przekopując z glebą. Wiosną nie powinno się nawozić i uprawiać głęboko gleby, ponieważ wówczas tracimy duże ilości wilgoci, którą gleba zgromadziła przez zimę. Nawozy organiczne zawierają dużo nierozłożonych substancji, które również chłoną wodę, przesuszając wierzchnią warstwę gleby.

Przeczytaj również: Jak zwabić motyle do ogrodu? Te rośliny sprawią, że będzie pełen kolorów

Nawozy mineralne i wapnowanie jesienią

Jesienne nawożenie to również nawozy sztuczne, którymi uzupełnimy braki składników mineralnych. Azot najlepiej zastosować w formie mocznika lub siarczanu amonu. Te nawozy zawierają azot w formie łatwo zatrzymywalnej w glebie. Można również zastosować saletrę amonową lub saletrzak, lecz w tym przypadku wypłukiwanie azotu z warstwy korzeniowej roślin jest szybsze.

Jesień to również najlepsza pora do zastosowania nawozów fosforowych. Fosfor należy do pierwiastków wolno przemieszczających się w glebie, co wiąże się z dokładnym jego wymieszaniem z całą warstwą uprawną. Nie pozostawiamy fosforu na powierzchni, gdyż rośliny będą miały utrudniony pobór i wykorzystają go tylko w minimalnym stopniu. Na glebach zwięzłych i próchniczych jesienią wysiewamy również nawozy potasowe i magnezowe. W przypadku gleb lekkich i piaszczystych, o słabych właściwościach sorpcyjnych z wysiewem magnezu i potasu lepiej zaczekać do wios­ny.

Jesień to również najlepsza pora na wapnowanie. Właściwy przebieg odkwaszenia gleby przez wapnowanie zależy od dokładnego wymieszania nawozu z glebą. Poza tym nawozy wapniowe mocno przesuszają glebę, dlatego nie należy z tym zabiegiem zwlekać do wiosny. Pamiętajmy jednak, że nawozy wapniowe powinno się stosować po wcześniejszym badaniu gleby i stwierdzeniu konieczności ich zastosowania.

Małgorzata Wyrzykowska

Fachowiec w branży ogrodniczej

W tym okresie szczególnie ważna jest pielęgnacja trawników po intensywnym sezonie letnim oraz przygotowanie gleby pod przyszłoroczne nasadzenia. Równie istotne jest zadbanie o sprzęt ogrodniczy – kosiarki, piły czy podkaszarki, które po sezonie wymagają czyszczenia, przeglądu technicznego i właściwego przechowywania. Odpowiednia konserwacja maszyn nie tylko przedłuży ich żywotność, ale także pozwoli uniknąć kosztownych napraw wiosną.

Pan Mateusz prowadzi swój sklep od 2012 r. 13 lat na rynku przekłada się na ogromne doświadczenie, fachową wiedzę dotyczącą traktorów i kosiarek, a także doskonałe poznanie potrzeb i wymagań klientów. Firma stawiała swoje pierwsze kroki jako importer sprzętu używanego z Zachodu. W 2016 r. nawiązała współpracę z Kramp, największym dostawcą części i akcesoriów dla rolnictwa, a także dla maszyn i sprzętu do lasu i ogrodu. Pan Mateusz wspomina, że od początku mieli duże zapotrzebowanie na części eksploatacyjne, takie jak paski, łożyska, akumulatory, a to wszystko szybko mogli znaleźć w sklepie Kramp.

Jak klienci dbają o sprzęt?

- Aktualnie w sklepie panuje spokój, największy boom sprzedażowy już za nami. Niektórzy klienci liczą jeszcze na wyprzedaże posezonowe, dostajemy już nawet zapytania o pługi śnieżne. Ja zawsze zachęcam klientów do serwisowania sprzętu jesienią i zimą. Jest grono świadomych użytkowników, którzy po ostatnim koszeniu przyprowadzają traktorek czy kosiarkę do naszego serwisu, my wymieniamy co trzeba i maszyna jest gotowa na wiosnę. Kolejna grupa to klienci tzw. „gwarancyjni”. Marka AL-KO oferuje 5-letnią gwarancję, więc użytkownicy tych sprzętów co roku przyprowadzają je do nas na konserwację. Klienci doskonale wiedzą, że jeśli stanie się coś poważnego, tracą gwarancję, dlatego wolą zdać się na nas i zabezpieczać, i wymieniać części, które się zużywają – podkreśla właściciel sklepu.

Pan Mateusz jest właścicielem sklepu stacjonarnego, serwisu i sklepu internetowego. Jego punkt to oficjalny dealer AL-KO. Sprzedaje głównie traktorki ogrodowe, również te przeznaczone do dużych ogrodów i sadów – marki Solis. Jeśli chodzi o kosiarki Pan Mateusz stawia na Weibang – jak sam mówi „mercedesa” wśród kosiarek. Dużą popularnością wśród pasjonatów ogrodów cieszą się także roboty koszące – dziś najczęściej bezprzewodowe. Nasz rozmówca pozwala klientom na indywidualne testy robota, wypożyczając go na 5-7 dni. Takie bezpośrednie obcowanie ze sprzętem pozwala podjąć właściwą decyzję co do zakupu.

Jesienny serwis sprzętu ogrodniczego z Kramp

FOTO: B Furmaniak

Drobne błędy kosztują najwięcej

- Pozostając w temacie serwisowania, największym amatorskim błędem właścicieli ogródków jest nieczyszczenie maszyny od spodu po koszeniu. Mówiąc najprościej: skosimy trawnik ostatni raz jesienią, po czym wpychamy kosiarkę do garażu i tam czeka aż do wiosny. Niestety nie wszyscy wiedzą też o tym, że nie powinno się pozostawiać na długo paliwa w zbiorniku, to powoduje, że rozpuszczają się wężyki, uszczelki i zalepia się gaźnik. Często zwracam też klientom uwagę na akumulator – powinniśmy go wyciągać na zimę. A co psuje się najczęściej? Paski. Strzelają, gdy są już mocno zużyte, często pękają przy nadmiernym naprężeniu, po kontakcie z przeszkodą. Te od napędu noży można sobie wymienić samemu w garażu, ale jeśli chodzi o te od napędu jazdy – to już zadanie dla naszego serwisu. Wymieniamy również wszystkie rolki i noże, korzystając z oferty Kramp – dopowiada Pan Mateusz.

A na jaki rodzaj kosiarek stawiają dziś klienci? Nadal na podium utrzymują się kosiarki spalinowe. Akumulatorowe zdaniem naszego rozmówcy, są kupowane okazjonalnie. Do wąskich miejsc, z którymi traktorek nie może sobie poradzić najlepsze są także podkaszarki akumulatorowe, które u Pana Mateusza można otrzymać nawet jako gratis do zakupu traktorka lub robota.

Jesienny serwis sprzętu ogrodniczego z Kramp

FOTO: B Furmaniak

Dlaczego wybieramy Kramp?

- Części ze sklepu Kramp, jakie wykorzystujemy najczęściej to wspomniane już akumulatory, które klienci świetnie znają, prowadnice, łańcuchy, również kojarzone z dobrą jakością, części oryginalne oraz chemia warsztatowa. Nasi serwisanci noszą odzież roboczą Kramp i są bardzo zadowoleni z jej funkcjonalności. Liczymy na dalszą, dobrą współpracę, bo zależy nam w końcu na tym, żeby serwisować sprzęt naszych klientów jak najlepiej. Jeśli chodzi o sklep, zapraszamy do nas na zakupy do Starego Miasta, w tym roku sprzedaliśmy około 40 traktorków, ale 2025 się jeszcze nie skończył. Wszystkich świadomych klientów zachęcamy do serwisowania sprzętu właśnie teraz. Jesień to naprawdę dobry czas na konserwację – podsumowuje Pan Mateusz.

Przygotowanie traktorka ogrodowego i kosiarki do sezonu to kluczowy element dbania o ich niezawodność i wydajność. Regularne przeglądy i konserwacja pozwalają uniknąć nieprzewidzianych awarii i cieszyć się pięknie utrzymanym ogrodem przez cały wiosenny i letni sezon.

Jesienny serwis sprzętu ogrodniczego z Kramp

FOTO: B Furmaniak