Stado liczące 4000 szt. bydła, z czego 20% to Wagyu

Współwłaściciel gospodarstwa, Keisuke Ono, które prowadzone jest od pięciu pokoleń zaprezentował nam budynek przeznaczony do hodowli bydła japońskiej rasy bydła. W stadzie utrzymuje się 4 tys. szt. bydła z czego 20% zwierząt stanowi rasa Wagyu, ceniona za najwyższą jakość mięsa. Wołowina trafia zarówno do restauracji, jak i do supermarketów.

850 kg w 28 miesięcy

Wagyu słynie z wysoko przetłuszczonego mięsa, które jest szczególnie cenione na rynku. W tym gospodarstwie zwierzęta są żywione suchym TMR-em i w ciągu 28 miesięcy osiągają masę około 850 kg. 

Czy chów i hodowla Wagyu się opłaca?

Cena jednej sztuki, w przeliczeniu na wagę poubojową, przekracza 31 tys. zł. Jak mogliśmy zobaczyć podczas wizyty, gospodarstwo stawia na najwyższą jakość chowu oraz wyjątkową wartość genetyczną zwierząt. To feedlot reprezentujący światowy poziom produkcji bydła mięsnego.

Czy rolnik, który bydło mięsne utrzymuje w systemie otwartym, na całorocznym pastwisku, również jest zobowiązany do spełnienia wymogu programu azotanowego i musi posiadać płytę obornikową?

- Program azotanowy z 2023 r. uwzględnia otwarty system utrzymania zwierząt. Ten system nie wymaga stosowania płyty, ani zbiornika. W systemie otwartym nie ma budynków inwentarskich, a depozycja odchodów odbywa się bezpośrednio na grunt. Nie ma zatem obowiązku posiadania płyt, gdyż odchody nie podlegają zbieraniu i przechowywaniu. Jest to tym samym rodzaj nawożenia gruntu, na którym przebywają zwierzęta, stąd ilość azotu z depozycji odchodów nie może przekroczyć 170 kg N/ha/rok, a sama powierzchnia pastwiska musi być zadarniona. W przypadku znacznego zagęszczenia zwierząt i zniszczenia runi, która pokrywa teren, na którym przebywają zwierzęta, należy ją odnowić, czyli okresowo wyłączyć daną powierzchnię z użytkowania - wyjaśnia Ministerstwo Infrastruktury. 

Bernat Patrycja

fot: Sierszeńska

Na wystawę przywieziono 98 sztuk bydła reprezentujących rasy: limousine, charolaise, hereford, highland, angus, blonde d’Aquitaine oraz salers. Z przyczyn losowych nie dojechało bydło rasy Galloway. Ostatecznie komisja oceniła 86 zwierząt w 21 kategoriach.

Pracom komisji oceniającej zwierzęta przewodniczył Gerard Ernst z Luksemburga, wspierany przez zootechników Marcina Radeckiego oraz Barbarę Binerowską-Musiał.

Najlepsze jałowice poszczególnych ras

{embed_photo_100_tap}835714{/embed_photo_100_tap}

Wśród młodych jałowic do 18 miesięcy zwyciężyły:

• Nota 5 (limousine) – hodowczyni Urszula Koźlarkiewicz,
• Priscilla (charolaise) – hodowczyni Krystyna Szczodrowska,
• Birma (angus) – hodowca Zbigniew Szychulski,
• Funda (highland) – hodowczyni  Barbara Schlegel,
• Happy Niunia (blonde d’Aquitaine) – hodowca Mateusz Adamczyk,
• Brzoskwinia (hereford) – hodowczyni Agnieszka Zobek.

W rasie hereford dominowały zwierzęta z hodowli Agnieszki Zobek z województwa dolnośląskiego.

FOTO: Zieja

W starszej grupie jałowic powyżej 18 miesięcy czempionami zostały: 

• Nota 4 (limousine) hodowczyni Urszula Koźlarkiewicz,
• Jennifer (charolaise) hodowczyni Krystyna Szczodrowska,
• Nora 62041 PA (angus) PODĄGI SP Z O. O.,
• Carola (highland) hodowczyni Barbara Schlegel,
• Joda (hereford) hodowczyni Ewa Dzieniczewska.

Czempion rasy highladnd Carola z gospodarstwa Barbary Schlegel.

FOTO: Zieja

Stawka krów z cielętami

W kategorii krów z cielęciem triumfowały zwierzęta należące do Patryka Szerfenberga.

W rasie limousine zwyciężyła Basille 2 PS, natomiast w rasie charolaise najwyższą ocenę uzyskała New York PS.

Czempioni wśród buhajów

Duże zainteresowanie wzbudziła rywalizacja buhajów.

W rasie limousine wyróżnienia zdobyli Zbigniew i Hubert Kołoszyc.

FOTO: Zieja

Tytuły czempionów zdobyły:

Buhaje do 24 miesięcy

• Horizon (angus) – hodowca Mirosław Szychulski,
• Henryczek (blonde d’Aquitaine) – hodowca Łukasz Haraziński,
• Haner (charolaise) – hodowca Adam Koloch,
• H-Liczi z Ligoty Polskiej (hereford) – hodowczyni Agnieszka Zobek,
• Hono (limousine) – hodowca Hubert Kołoszyc.

Buhaje powyżej 24 miesięcy

• Gil PA (angus) – Podągi Sp. z o.o.,
• Foreo (charolaise) – hodowca Patryk Szerfenberg,
• Fater DS. (limousine) – Przedsiębiorstwo Rolno-Hodowlane Długie Stare.

Czempion w kategorii buhaje powyżej 24 miesięcy Fater DS. (limousine) – Przedsiębiorstwo Rolno-Hodowlane Długie Stare

FOTO: Zieja

Foreo superczempionem

Najważniejszy werdykt wystawy zapadł podczas wyboru superczempiona. Tytuł Superczempiona VII Krajowej Wystawy Bydła Mięsnego zdobył Foreo, buhaj rasy charolaise należący do Patryka Szerfenberga.

Zwierzę wyróżniało się harmonijną budową, bardzo dobrym umięśnieniem oraz cechami typowymi dla rasy, dzięki czemu pokonało zwycięzców pozostałych kategorii.

Krajowa Wystawa Bydła Mięsnego jest obecnie największym i najbardziej prestiżowym wydarzeniem wystawowym sektora bydła mięsnego w Polsce. Oprócz oceny zwierząt uczestnicy mogli skorzystać z degustacji wołowiny przygotowanej przez Polski Związek Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego.

W wydarzeniu uczestniczyli również prezes PZHiPBM Jacek Klimza, dyrektor biura Janusz Piotrowski, członkowie zarządu oraz specjaliści związku. Wystawa została dofinansowana ze środków Funduszu Promocji Mięsa Wołowego.

Źródło: topagrar.pl

Heiko Brüggen przebudował starą oborę i przekształcił ją w miejsce dla 100 szt. bydła opasowego. Teraz przebywają one w podwyższonych boksach z gumowymi matami.

Każda zatoka jest zaprojektowana tak, aby zwierzęta mogły w każdej chwili poruszać się w kółko i nie wchodzić sobie w drogę.

Obora wolnostanowiskowa jest obecnie w trakcie procesu certyfikacji dla systemu utrzymania na 3. etapie. Byki w sąsiedniej oborze z podłogą rusztową już otrzymały tę certyfikację. Tucz obu obór jest na równie wysokim poziomie i wynosi średnio 1279 g.

Ze względów bezpieczeństwa w gospodarstwie rezygnuje się z czyszczenia boksów. Byki same depczą obornik na ruszcie

FOTO: Fry

Do 2009 roku rolnik sam doił krowy, a następnie dzierżawił oborę pod hodowlę młodego bydła.

– W międzyczasie zbudowaliśmy oborę z głęboką ściółką dla 60 byków i zdaliśmy sobie sprawę: jesteśmy dobrzy w tuczeniu! Tak narodził się pomysł, aby samemu przebudować starą oborę na 65 krów – mówi. Mówiąc „my”, ma na myśli Philippa Bausa, syna swojego wspólnika. Heiko i Philipp prowadzą farmę razem.

Philipp Baus i Heiko Brüggen wspólnie zarządzają gospodarstwem, które zajmuje się tuczem byków i uprawą roli.

FOTO: Fry

Rzadki system hodowlany

Oborę przebudowano, ponieważ rury w starym boksie dla krów były zbyt cienkie dla silnych byków.

– Chcieliśmy również trzymać zwierzęta w mniejszych grupach. Ostatecznie zaprojektowaliśmy każdy boks tak, aby zwierzęta mogły chodzić w kółko – mówi Heiko Brüggen.

Koncepcja została opracowana we współpracy z Duräumat Stalltechnik.

– Niestety, nie mogliśmy skonsultować się z żadnym doświadczonym rolnikiem, ponieważ praktycznie nikt nie trzyma byków w boksach – dodaje.

Po lewej stronie koryta znajdują się cztery boksy, odpowiednio dla 21, 15, 18 i 25 zwierząt, w sumie 44 boksy. W innej sekcji dziesięć krów rasy charolaise jest umieszczanych w boksach, gdy nie mogą się wypasać zimą. Boksy są umieszczone centralnie, naprzeciwko siebie, w obrębie boksów, co pozwala bykom unikać się nawzajem. Barierki piersiowe na czele boksu uniemożliwiają zwierzęciu przejście do następnego rzędu.

Każdy byk ma 4 m² powierzchni. Boksy są wyposażone w gumowe maty, podobnie jak podłoga rusztowa w tylnej części obory.

– Utrzymujemy stosunek ilości zwierząt do ilości miejsca do leżenia na poziomie 1:1,5. Dzięki gumowym rusztom nawet zwierzęta, które nie mają boksów, mają gdzie się położyć. Byki korzystają z boksów na zmianę – mówi Philipp.

W każdej zatoce znajdują się dwa takie przejścia, dzięki czemu byki mogą chodzić w kółko i w ten sposób unikać się nawzajem

FOTO: Fry

Niektóre boksy mają 105 cm szerokości, pozostałe 115 cm. Heiko Brüggen i Philipp Baus nie wybraliby ponownie tej stałej szerokości.

– Wymiary są zaprojektowane z myślą o bykach tucznikowych. Młodsze lub mniejsze zwierzęta mogą się obracać w boksach i załatwiać swoje potrzeby. To sprawia, że ​​boksy i zwierzęta są bardziej brudne – dodaje

Woleliby regulowane przegrody między boksami. Zastosowane rury mają średnicę 1,5 cala.

Ze względu na to, że niewiele gospodarstw utrzymuje byki w boksach rolnicy wiele musieli nauczyć się sami. Między innymi musieli odkryć przyczynę częstych urazów kopyt. Byki leżące w zewnętrznym boksie często wtykały kopyta pod rurę je oddzielającą. Co prowadziło do uszkodzeń wieńców.

– Zdarzyło nam się zobaczyć byka wtykającego tam kopyto. Zainstalowaliśmy więc deskę, aby zamknąć lukę. Od tamtej pory nie mieliśmy żadnych problemów – mówi Philipp.

Nawet matki-krowy doceniają boksy, gdy zimą nie mogą wyjść na pastwisko

FOTO: Fry

Które rasy nadają się do tuczu?

Gospodarstwo tuczy bydło rasy Angus, Limousin i Charolais – głównie cielęta odsadzone od matek – oraz krzyżówki rasy belgijskiej niebieskiej z gospodarstw mlecznych. Heiko Brüggen pozyskuje 50 buhajów rasy Angus bezpośrednio z sąsiedniej farmy. Pozostałe zwierzęta są dostarczane przez dealera.

Po przybyciu zwierzęta ważą około 300 kg w wieku sześciu miesięcy. Mieszańce belgijskiego niebieskiego mają od trzech do czterech miesięcy i ważą od 180 do 200 kg.

– Są bardziej niespokojne niż cielęta odstawione od matek. Znacznie lepiej radzą sobie w małych grupach po cztery do pięciu zwierząt – zauważył Heiko. Dlatego belgijskie niebieskie są trzymane po przeciwnej stronie koryta, w kojcach z gumowymi rusztami.

Instalacja siatek przeciwwiatrowych, wpłynęła na stan zdrowia zwierząt

W sąsiedniej oborze z podłogą rusztową 60 zwierząt podzielono na cztery kojce – ściółka ze słomy z tyłu i podłoga z litego drewna z przodu. Świeża słoma jest dokładana każdego wieczoru. Hodowcy bydła zgarniają podłogę dwa razy w tygodniu.

– Pierwotnie oborę planowano z otwartym przodem. Jednak zwierzęta często miały problemy z płucami. Odkąd zainstalowaliśmy siatki przeciwwiatrowe, zdrowie zwierząt znacznie się poprawiło – mówi Philipp Baus.

Heiko i Philipp wprowadzają odsadzone bydło do obory jesienią i wyprowadzają je następnej jesieni – zgodnie ze stałym systemem wejścia i wyjścia. W starej oborze zwierzęta opuszczają swoje kojce przez koryto paszowe do ciężarówki, która wiezie je do rzeźni.

– Zaganiamy byki za pomocą domowej roboty osłony z balustrad do ładowarki kołowej. W ten sposób unikamy wypadków – mówi Heiko Brüggen.

1279 g przyrostu masy ciała dziennie

Średni dzienny przyrost masy ciała wynosi 1279 g. Poszczególne byki rasy angus osiągają nawet 2000 g dziennie. W wieku 18 miesięcy zwierzęta osiągają średnią masę ubojową 450 kg. Byki osiągają tak dobre przyrosty masy ciała dzięki diecie złożonej z trawy (1 kg/zwierzę dziennie), kukurydzy, śruty rzepakowej i żytniej, paszy mineralnej, wapna paszowego i mocznika – wszystko bez GMO.

Łubin uprawiany w domu ma również uzupełniać dawkę pokarmową i jednocześnie zmniejszać zapotrzebowanie na śrutę rzepakową i żytnią.

– Zazwyczaj łubin jest rozdrabniany, prasowany i kiszony w rurze. W zeszłym roku próbowaliśmy go zmielić. Niestety, to się nie udało – wyjaśnia Brüggen.  Obecnie karmią większą ilością śruty rzepakowej zamiast łubinu.

Każdy kojec wyposażony w dwa poidła

Zaopatrzenie w wodę jest również ważne. Każdy kojec jest wyposażony w dwa poidła. Hodowcy bydła zastąpili dotychczasową podziemną rurę systemem cyrkulacyjnym. Dzięki temu woda płynie nawet w ujemnych temperaturach. Regularnie mierzą również przepływ wody.

Zwierzęta z dwóch sąsiednich zatok mogą korzystać z poideł

FOTO: Fry

W HF 3 nie jest wymagany żaden dodatkowy wysiłek

System wolnostanowiskowy Heiko Brüggena i Philippa Bausa pozwolił im uzyskać certyfikat w ramach Inicjatywy na rzecz Dobrostanu Zwierząt (ITW), a konkretnie w systemie chowu na etapie 2. Nie otrzymują jednak premii, ponieważ detaliści nie są w stanie wprowadzić na rynek wystarczającej ilości mięsa z certyfikatem ITW. Obecnie ich ferma jest w trakcie certyfikacji w systemie chowu na etapie 3. (HF 3).

Dopłata wynosi wówczas od 20 do 30 centów za kilogram masy tuszy.

– Zawsze zapewnialiśmy zwierzętom więcej miejsca, niż było to faktycznie potrzebne. Dlatego łatwo nam spełnić kryteria wyższego standardu hodowli zwierząt – mówi Philipp Baus.

Większa przestrzeń przekłada się również na lepsze dzienne przyrosty masy ciała, zauważa hodowca. W przypadku HF 3 dodatkowe 30% ścian zewnętrznych musi być otwartych. Można to również osiągnąć za pomocą kurtyn ze starej obory. Heiko i Philipp nieznacznie powiększyli otwory. Każdy kojec jest również wyposażony w metalowe blachy lub szczotki do wycierania. 

Obora z głęboką ściółką jest certyfikowana zarówno dla metody hodowli 3, jak i programu Edeka dla bydła żywionego słomą

FOTO: Fry

Ocena ekonomiczna

Obora z głęboką ściółką jest już zatwierdzona do programu HF 3. Co więcej, tuczone tam byki są zarejestrowane w programie chowu bydła na słomie Edeka Nord. Brüggen jest jednym z dziesięciu uczestniczących gospodarstw. Otrzymują one za to dodatkowe 20 centów/kg masy tuszy oprócz premii HF 3.

Po każdym cyklu tuczu hodowcy otrzymują ocenę ekonomiczną od służby doradczej ds. tuczu bydła.

– Premia HF 3 dla buhajów hodowanych na głębokiej ściółce jest z pewnością zauważalna. Ale pod względem wydajności tuczu, boksy są równie dobre jak słoma – wyjaśnia Heiko Brüggen.

– Niełatwo jest osiągnąć zysk z byków. Ale mamy dobre przyrosty masy ciała, a nasze budynki są w pełni zamortyzowane. Przyczynia się do tego również przebudowa starej obory. 

– Zbudowalibyśmy boksy dla buhajów w ten sam sposób. Nasze zwierzęta czują się w nich komfortowo – mówi Philipp Baus.

Reportaż ukazał się w roku 2024 na topagrar.com

– Każdy hodowca bydła mięsnego powie, że jego celem jest uzyskanie jednego cielęcia w roku w przeliczeniu na jedną krowę. Tu są aż trzy zdrowe cielęta, które mają apetyt i ładnie przyrastają. Ale w tym roku mieliśmy już wcześniej dwa porody bliźniacze, a w poprzednim roku jeden taki poród. Trudno mi powiedzieć dlaczego w ostatnim czasie nasiliło się u nas występowanie ciąż mnogich, najprawdopodobniej jest to zjawisko złożone, na które wpływają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Niemniej trojaczki to bardzo rzadki przypadek, zwłaszcza u bydła mięsnego, częściej ciąże mnogie zdarzają się u hf-ów, co może być związane ze stosowaniem hormonów w rozrodzie – powiedział Adrian Minko.

Matką trojaczków jest krowa będąca w czwartej laktacji o dużym udziale rasy charolaise, natomiast została pokryta buhajem bbb. Wycieliła się sama, w odosobnieniu, na obszernym ok. jednohektarowym okólniku. Poród miał miejsce 6 lutego.

– Ba...

Po raz pierwszy w historii kraj ten zrealizował eksport schłodzonej wołowiny do Europy drogą lotniczą, otwierając nowy rozdział w dostawach produktów premium na rynki Unii Europejskiej. Odbiorcą przesyłki była Portugalia.

Mięso przyleciało do Madrytu

Operacja została przeprowadzona z prowincji Córdoba, z pominięciem tradycyjnych morskich kanałów eksportowych. Mięso trafiło do Europy samolotem rejsowym do Madrytu, a następnie zostało dostarczone drogą lądową do portugalskiego importera.

W przesyłce znalazło się ponad 4 tony wysokiej jakości wołowiny, w tym cenione na rynku europejskim elementy klasy premium.

Dlaczego to ważna informacja? Dotychczas argentyńska wołowina trafiała na rynki zagraniczne głównie transportem morskim, najczęściej w formie mrożonej. Zastosowanie transportu lotniczego w przypadku mięsa schłodzonego oznacza istotne skrócenie czasu dostawy, lepszą kontrolę łańcucha chłodniczego oraz możliwość oferowania produktu o wyższej świeżości i jakości.

Zobacz też: Bydło nawet po 30 zł/kg. Rolnicy ostrzegają: to się długo nie utrzyma

Wołowina z segmentu premium

Argentyńscy eksperci branżowi w rozmowie z dziennikiem "La Nación" podkreślają, że tego typu rozwiązania logistyczne są odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie europejskich odbiorców na wołowinę z segmentu premium, przeznaczoną m.in. dla gastronomii oraz specjalistycznych sieci handlowych.

Istotnym elementem całej operacji było wykorzystanie regionalnego portu lotniczego (Aeropuerto Internacional Ambrosio Taravella), co pokazuje potencjał decentralizacji eksportu produktów rolno-spożywczych w Argentynie.

Rozwój infrastruktury chłodniczej oraz współpraca administracji publicznej z sektorem prywatnym umożliwiły sprawne przeprowadzenie procedur sanitarnych i celnych (za transport odpowiadała hiszpańska linia lotnicza Air Europa).

"La Nación" zwraca uwagę, że dla regionu Córdoba oznacza to szansę na wzmocnienie pozycji jako zaplecza eksportowego dla produktów o wysokiej wartości dodanej, nie tylko w sektorze mięsnym. W tym miejscu warto przywołać umowę UE–Mercosur, która szerzej otworzy unijny rynek na produkty z Argentyny, ale również z Brazylii, a także z Urugwaju, Paragwaju oraz Boliwii. 

Wołowina z Argentyny popularna w Portugalii

Portugalia należy do krajów Unii Europejskiej o stabilnym popycie na wołowinę, a jednocześnie coraz chętniej sięga po mięso importowane, zwłaszcza z krajów o ugruntowanej renomie produkcyjnej. Argentyńska wołowina od lat cieszy się tam uznaniem, a nowe rozwiązania logistyczne mogą dodatkowo umocnić jej pozycję na tym rynku.

Pierwszy lotniczy eksport schłodzonej wołowiny do Europy może stać się impulsem do dalszych inwestycji w nowoczesne kanały dystrybucji.

Dla producentów i przetwórców oznacza to możliwość dywersyfikacji kierunków sprzedaży oraz zwiększenia marż poprzez wejście w segment produktów świeżych o wysokiej jakości.

Zdaniem przedstawicieli branży, sukces tej operacji potwierdza, że argentyński sektor mięsny jest gotowy na konkurowanie nie tylko wolumenem, ale przede wszystkim jakością, elastycznością logistyczną i innowacyjnością.

Krzysztof Zacharuk

Pogłowie bydła w Polsce nadal się kurczy. Jak wynika z najnowszych danych GUS, w grudniu 2025 r. w gospodarstwach utrzymywano 6,143 mln sztuk bydła, czyli o 0,8% mniej niż rok wcześniej. Spadki objęły niemal wszystkie grupy wiekowe, choć jedna grupa wyróżnia się na tle pozostałych. Otóż wyraźnie rośnie liczba cieląt.

Ubywa krów i starszego bydła

Największe spadki odnotowano w stadach młodego bydła w wieku 1–2 lata, których liczba zmniejszyła się o 2,5% do poziomu 1,585 mln sztuk. Mniej było także bydła w wieku 2 lat i więcej – o 2,1%, do 2,658 mln sztuk.

Zmniejszyło się również pogłowie krów. W grudniu 2025 r. w Polsce utrzymywano 2,091 mln krów, czyli o 10,1 tys. sztuk mniej niż rok wcześniej. Co istotne, w porównaniu z czerwcem 2025 r. liczba krów spadła aż o 67,7 tys. sztuk, co w kolejnych latach może odbić się zarówno na produkcji mleka, jak i liczbie cieląt.

Rys.1. Pogłowie bydła i krów w grudniu w latach 2020–2025

FOTO: GUS

Cieląt przybywa

Na tle spadków w innych grupach wyraźnie wyróżnia się pogłowie cieląt do 1 roku życia. Ich liczba wzrosła o 2,8% rok do roku i o 3,4% w porównaniu z czerwcem 2025 r., osiągając 1,901 mln sztuk. Cielęta stanowią już 30,9% całego pogłowia bydła, co oznacza wzrost udziału o 1 punkt procentowy w skali roku.

Gdzie jest najwięcej bydła?

Największe zagęszczenie bydła nadal notowane jest w kilku regionach kraju. Na czele pozostaje Wielkopolska, która skupia 20% krajowego pogłowia. Kolejne miejsca zajmują Mazowsze (18,1%) oraz Podlasie (16,3%) – regiony kluczowe zarówno dla produkcji mleka, jak i żywca wołowego.

Import rośnie, ceny wołowiny mocno w górę

Z danych GUS wynika także, że od stycznia do listopada 2025 r. import bydła wzrósł o blisko 10%, do około 294 tys. sztuk. Jednocześnie ceny żywca wołowego wyraźnie poszły w górę. W grudniu 2025 r. średnia cena skupu wyniosła 16,31 zł/kg, co oznacza wzrost aż o 37,9% rok do roku.

Ceny mleka spadły o 1/4

Inaczej wygląda sytuacja w produkcji mleka. Średnia cena skupu mleka spadła do 199,22 zł za 100 litrów, czyli o 23,1% w skali roku. Przy malejącej liczbie krów to wyraźny sygnał, że gospodarstwa mleczne wchodzą w trudniejszy okres.

Forum Mleko 2026

FOTO: Ahm

Opracowano na podstawie danych z GUS.

Jałowość zabiera 1/4 cieląt

Większość badań koncentruje się na roli żywienia w kontrolowaniu inicjacji cykli rujowych u krów poporodowych lub jałówek okołoporodowych. Niezapłodnienie krów z powodu niedoborów żywieniowych stanowi poważny problem produkcyjny. W kilku badaniach oszacowano, że tylko 75–85% wszystkich krów mięsnych w USA cieli się raz w roku, a przecież celem hodowcy bydła mięsnego jest uzyskanie jednego cielęcia od każdej krowy, co decyduje o całościowym wyniku ekonomicznym.

Ponad trzy czwarte tego spadku wydajności reprodukcyjnej wynika z braku zapłodnienia, a pozostała część z utraty zarodka. Głównym czynnikiem powodującym brak zapłodnienia u krów mięsnych jest po prostu brak wystąpienia rui u krów w kontrolowanym sezonie rozrodczym, mających kontakt z buhajem.

Ostatnio postępy, takie jak testy czynników wzrostu, ultrasonografia i techniki molekularne, umożliwiły naukowcom badanie subtelnych zmian w dostępności składników odżywczych w procesie rozrodu. Odżywianie nie tylko wpływa na cykliczność, ale może również oddziaływać na rozwój pęcherzyków, jakość oocytów i ekspresję genów. W przyszłości, w oparciu o ten obszar badań, można opracować krótkoterminowe zmiany żywieniowe, aby zwiększyć wskaźniki ciąż lub zmniejszyć wczesną śmiertelność zarodków.

Niekorzystny jest zarówno niedobór, jak i nadmiar energii w diecie krów mięsnych

FOTO: Andrzej Rutkowski

Jak ważna jest energia w dawce żywieniowej?

Energia jest głównym składnikiem odżywczym regulującym reprodukcję u krów bydła mięsnego. U niedożywionych krów i jałówek z ograniczoną dostępnością energii w dawce żywieniowej opóźnia się wznowienie lub inicjacja cykli rujowych. Dostępność energii wydaje się kontrolować reprodukcję głównie poprzez szlaki, które umożliwiają lub blokują uwalnianie gonadoliberyny (GnRH) z podwzgórza oraz utropiny (LH) i folikulotropiny (FSH) z przysadki mózgowej. Dostępność energii może również oddziaływać na jajniki, wpływając na wzrost pęcherzyków, produkcję estrogenów i poziom progesteronu we krwi.

Energia jest prawdopodobnie najważniejszym czynnikiem odżywczym w produkcji bydła mięsnego. Zwierzęta potrzebują energii do wzrostu i utrzymania prawidłowego funkcjonowania organizmu. Krowy potrzebują energii do utrzymania produkcji mleka, a także do zapoczątkowania i utrzymania ciąży. Węglowodany i tłuszcze są głównym źródłem energii w diecie. Oprócz tego, że są źródłem energii, węglowodany stanowią budulec dla innych składników odżywczych. Nadmiar energii w diecie jest magazynowany w postaci tłuszczu, który zapewnia izolację i ochronę organizmu. Energia w diecie musi zaspokajać potrzeby produkcyjne, a u wszystkich zwierząt priorytetem jest wykorzystanie składników odżywczych. Najważniejsza ekonomicznie funkcja krowy mięsnej, rozród i zajście w ciążę, jest ostatnią funkcją, która musi być zaopatrywana w energię. Ponadto, zapotrzebowanie na energię znacznie wzrasta w ostatniej tercji ciąży i podczas produkcji mleka.

Dawkowanie energii w zależności od fazy laktacji

Pamiętajmy, że niekorzystny jest zarówno niedobór, jak i nadmiar energii w diecie krów mięsnych, a jej dawkowanie powinno być uzależnione od fazy laktacji oraz kondycji krowy. Zbyt dużo energii w dawce prowadzi do nadmiernego otłuszczenia i do trudności z zacieleniem, ciężkich porodów i problemów zdrowotnych. Natomiast niedobory energii i białka opóźniają ruję, wydłużają okres regeneracji po porodzie i obniżają płodność, dlatego kluczowe jest zbilansowanie dawki pokarmowej z uwzględnieniem fazy laktacji, kondycji ciała i potrzeb w okresie krycia i ciąży, dostarczając odpowiednie minerały i witaminy, by zapewnić jedno cielę rocznie.

Krowy mięsne potrzebują wyższych dawek energii w dwóch kluczowych okresach: pod koniec ciąży (zasuszanie), aby przygotować się do porodu i laktacji oraz we wczesnej laktacji (pierwsze 2–3 miesiące po wycieleniu), by zaspokoić potrzeby związane ze zwiększoną produkcją mleka, regeneracją oraz kryciem.

Andrzej Rutkowski

Quality Meat Program (QMP) to jedyny polski system jakości dedykowany wołowinie. Obejmuje pełen zakres wymagań dotyczących produkcji: od warunków utrzymania zwierząt, przez żywienie i dobrostan, aż po transport oraz ubój. Hodowca, który spełni kryteria i uzyska certyfikat, zyskuje potwierdzenie, że produkuje w standardzie QMP. To z kolei otwiera dostęp do dopłat dobrostanowych oraz tam, gdzie ubojnie to przewidują, do dodatkowych premii za certyfikowane sztuki.

Stawki dobrostanowe QMP w 2024 roku

W 2024 r. obowiązywały następujące stawki dla gospodarstw działających w systemie QMP (1 punkt = 92,75 zł):

• Krowy mamki w budynkach lub pomieszczeniach:
• wymogi QMP – 2,5 pkt/1 szt., co daje 231,87 zł za szt.;
• Krowy mamki w systemie otwartym:
• wymogi QMP – 2,5 pkt/1 szt., czyli również 231,87 zł za szt.;
• Opasy:
• wymogi QMP – 1,3 pkt/1 szt., co daje 120,57 zł za szt.

To właśnie te stawki wykorzystuje kalkulator korzyści przy obliczeniach za rok 2024.

Stawki za 2025 rok zostaną ogłoszone dopiero w kwietniu 2026, dlatego narzędzie nie może ich jeszcze uwzględniać.

Przeczytaj również: Ekoschemat Dobrostan zwierząt: ministerstwo podało STAWKI dopłat za 2024 rok

Dlaczego rolnicy się wahają przed wejściem w QMP?

Choć korzyści brzmią atrakcyjnie, w praktyce wielu hodowców zastanawia się, czy wejście w system rzeczywiście przyniesie im zysk. Analiza dokumentów i przepisów bywa czasochłonna, a każda sytuacja jest inna. Dlatego potrzebne było narzędzie, które pozwoli szybko policzyć potencjał własnego gospodarstwa.

Jak działa kalkulator korzyści QMP?

Obsługa kalkulatora jest prosta. Wystarczy wpisać podstawowe dane:

• liczbę opasów,
• liczbę krów mamek,
• informację o premii z ubojni (jeśli taka jest),
• koszt certyfikacji (średni lub indywidualnie wynegocjowany).

Narzędzie zestawia te informacje z aktualnymi stawkami dopłat i przedstawia wynik: ile środków można uzyskać z ekoschematu dobrostanowego oraz ewentualnych dopłat rynkowych, a także jakie będą koszty wejścia do systemu.

Kalkulator QMP to nie wyrocznia, lecz pomoc w decyzji

Kalkulator liczy według obecnych danych i nie przewidzi przyszłych zmian stawek. Jego największą zaletą jest jednak to, że pozwala w kilka minut ocenić, czy przy danej skali produkcji certyfikacja QMP ma ekonomiczny sens. To uczciwe podejście, bo nie każde gospodarstwo musi korzystać z każdego dostępnego programu.

Gdzie znaleźć kalkulator QMP?

Kalkulator korzyści QMP jest dostępny na stronie qmpsystem.eu. To prosty sposób, by oprzeć decyzję o liczbach, a nie przeczuciach, i świadomie ocenić, czy system QMP jest dobrym wyborem dla danego gospodarstwa.

oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. inf. pras.

Izydor dla rolników z Celin

Rozstrzygnięcie naszego plebiscytu Izydory już za nami. Zgodnie z jego zasadami, zwycięzcami są nie tylko poszczególne firmy i ich produkty, lecz także rolnicy, którzy oddawali na swoich faworytów głosy. W tegorocznej edycji plebiscytu nagroda główna, w wysokości 10 tysięcy złotych, przypadła Sylwestrowi Wolaninowi z Celin, w powiecie łukowskim. Dla nas dziennikarzy, możliwość odwiedzenia nagrodzonego gospodarstwa i przekazanie symbolicznego czeku to również wyjątkowe i niezwykle miłe wydarzenie. I tak też było w gospodarstwie Iwony i Sylwestra Wolaninów, które odwiedziłam, by nie tylko wręczyć nagrodę, ale również przybliżyć sylwetkę gospodarzy, którzy – jak się okazało – od lat są naszymi wiernymi Czytelnikami.

Rolnicy zbudowali oborę i dom w rok

Sylwester Wolanin, wspólnie z żoną Iwoną i synem Filipem zajmuje się produkcją bydła opasowego. Ale nie zawsze tak było ...

Jak rodzinna pasja do hodowli bydła przerodziła się w nowoczesne gospodarstwo

Od roku 2020 po nagłej i niespodziewanej śmierci ojca, młody rolnik prowadzi gospodarstwo rodzinne z mamą Krystyną i żoną Martą.

W 2017 roku obory przeszły w środku gruntowną modernizację, żeby jak najbardziej zmechanizować pracę przy obrządzaniu bydła. Znaleźć pracownika zawsze było ciężko, więc trzeba było tak przystosować obiekty, żeby można było wszystko szybko i sprawnie wykonać w dwie osoby, bo przecież czekały jeszcze prace polowe.

– Modernizacja sprawiła, że bydło przebywa luzem w boksach po 6 sztuk, utrzymywane jest na głębokiej ściółce. Są porobione wybiegi, na które zwierzęta przeganiamy na czas sprzątania i wyrzucania obornika. Przy żywieniu wykorzystujemy wóz paszowy, w którym przygotowujemy TMR dla opasów. Wóz paszowy o pojemności 8 m³ w zupełności wystarcza na 70 sztuk bydła. Dzięki temu czas pracy przy bydle jest maksymalnie zminimalizowany, bo rano mieszam TMR na cały dzień, a później w ciągu dnia wystarczy iść i podgarnąć wymieszaną dawkę – wyjaśnia rozmówca.

W gospodarstwie przebywają mieszańce ras mięsnych i bydło czystorasowe takich ras jak np. hereford,
charolaise, limousine

FOTO: Monika Kopaczel-Radziulewicz

Odsadki tylko ze sprawdzonych źródeł

Hodowca kupuje odsadki o wadze między 200 a 300 kg, część z importu, część z produkcji krajowej. Prowadzi opas przez rok do 1,5 roku w zależności od tego, jak dużego odsadka kupi. Zwykle opasa do wagi 800–900 kg.

– Sprzedajemy rozliczając się za żywą wagę, bo poubojowo, nigdy nie wychodziło tak jak powinno i było to raczej z korzyścią dla odbiorcy, nie dla nas. Lepiej mieć sprawdzone firmy, którym sprzedajemy opasy, niektórzy oferują wyższe stawki, ale później różnie bywa z płatnościami – podkreśla Piotr Białobrzeski.

Średnie przyrosty dobowe w stadzie wahają się między 1 kg–1,3 kg

FOTO: Monika Kopaczel-Radziulewicz

Bydło na pastwisku i… pretensje sąsiadów

Do mamy Piotra Czepka przyszła sołtys wsi Ciche Barbara Wiśniewska z uwagami co do nieprzyjemnych zapachów pochodzących od bydła wypasanego na pastwisku oraz kiszonki, jaką jest ono dokarmiane.

– Mieszkańcy wsi, a głównie pensjonariusze domu dziennego pobytu dla seniorów, jaki prowadzimy w świetlicy wiejskiej, narzekali na nieprzyjemne zapachy i musiałam interweniować – powiedziała sołtys Barbara Wiśniewska.

Piotr Czepek i jego mama Krystyna poczuli się dotknięci i zaniepokojeni takim obrotem sprawy. Bo gdzie ma przebywać bydło, jak nie na wiejskim pastwisku?! Jak świat światem stoi, to bydło było wpisane w krajobraz wsi. Ci co przeprowadzają się z miasta na wieś szukając ciszy muszą sobie zdawać sprawę, że na tej spokojnej wsi jest prowadzona produkcja rolnicza, w tym zwierzęca, i wiąże się ona z pewnymi niedogodnościami. Tym bardziej muszą sobie zdawać sprawę z tego ci co na tej wsi mieszkają od pokoleń, ale w ostatnim czasie np. zaniechali produkcji rolniczej, jednak nie tak dawno jeszcze z niej żyli.

Wielorasowe stado wypasa się na pastwiskach sąsiadujących ze świetlicą wiejską

FOTO: Andrzej Rutkowski

„Wieś to nie miasto”

– Wieś to miejsce, w którym my rolnicy mamy prawo hodować zwierzęta, zresztą robimy to spełniając wszystkie wyśrubowane unijne normy. Dosłownie w ten sam dzień, w którym pani sołtys zgłosiła nam swoje uwagi i kazała wręcz zabrać bydło z pastwiska, mieliśmy kontrolę weterynaryjną, która przebiegła pomyślnie nie wykazując żadnych uchybień po naszej stronie. Myślę, a nawet jestem przekonany, że ten nieprzyjemny zapach to wcale nie pochodził od naszych krów czy kiszonki, tylko od gnojowicy, którą akurat tego dnia wywiózł inny rolnik na sąsiadujące pole. Wszyscy wiemy, że gnojowica ma nieprzyjemny i mocny zapach. Ale ten rolnik zrobił to zgodnie z prawem i zgodnie z dobrą praktyką rolniczą. Wywiózł gnojowicę, a następnie wykonał zabieg broną talerzową. Wieś jest wsią i rolnicy mają prawo wywozić obornik czy też gnojowicę na pole, a tym bardziej wypasać bydło – podkreślił Piotr Czepek.

Przedstawicielka węgierskiego bydła stepowego

FOTO: Andrzej Rutkowski

Rolnicy z Podlasia stawiają na olej i bydło limousine – historia sukcesu Pogorzelskich

Obecna tłoczarnia jest mała i zasypywana ręcznie. Przerabia 50–60 kg surowca w czasie 4–5 godzin i uzyskiwane jest wtedy ok. 20 litrów oleju w przypadku rzepaku. Aby zaoszczędzić, rolnicy włączają tłoczarnię na noc, kiedy energia elektryczna jest tańsza, liczona według taryfy nocnej.

– Obecnie tłoczarnia pracuje ok. 5 godzin w nocy, czyli na dobę pozyskujemy 20 litrów oleju, głównie rzepakowego, ale też produkujemy olej słonecznikowy oraz lniany. Surowcem do produkcji oleju jest ziarno pochodzące tylko i wyłącznie z naszych pól. Natomiast zasady RHD wymagają, aby 50% surowca było własnej produkcji, zatem spełniamy te wymogi z dużą nawiązką – podkreślił Franciszek Pogorzelski.

Obecnie jeszcze olej tłoczony jest w tej małej tłoczarni, ale już niedługo będą to trzy wydajniejsze i nowocześniejsze tłoczarnie z automatycznym zasypem prosto z silosów, zlokalizowane w zupełnie innym pomieszczeniu, którego remont właśnie trwa

FOTO: Andrzej Rutkowski

Nowoczesne maszyny i inwestycje – olej rzepakowy, lniany i słonecznikowy w większej skali

Aby usprawnić i zwiększyć produkcję oleju, rolnicy rozpoczęli inwestycję. Remontują pomieszczenia, w których chcą zamontować wydajniejsze maszyny.

– Złożyliśmy wniosek o dofinansowanie zakupu nowych i wydajniejszych maszyn do tłoczenia oleju. Będą to trzy oddzielne tłoczarnie, gdzie każda z nich będzie tłoczyła inny rodzaj oleju. Każda z tłoczarni będzie zasypywana automatycznie z oddzielnego silosu. Będą też trzy silosy, a w każdym z nich inny rodzaj ziarna: rzepak, słonecznik lub len. To wszystko usprawni i częściowo zautomatyzuje produkcję – oznajmił rolnik.

Makuch – pasza z własnej tłoczni i korzyści dla bydła

Dodatkową korzyścią z produkcji oleju w tym gospodarstwie jest produkt uboczny, czyli makuch zasobny w białko i wykorzystywany jako wartościowa pasza w żywieniu bydła.

Stado na okólniku tuż przed wyjściem na pastwisko

FOTO: Andrzej Rutkowski

Czwarte pokolenie rolników i wierni czytelnicy TPR

Julian Szalski jest czwartym pokoleniem, które prowadzi w Kruszkach gospodarstwo rolne. Przed 20 laty, kiedy startował nasz „Tygodnik”, na tej ziemi gospodarował jeszcze jego ojciec Leon. Gospodarstwo przeszło na Juliana w 2011 r. Obecnie wraz z żoną Małgorzatą zajmują się produkcją bydła mięsnego. Pan Leon i jego małżonka Genowefa wspierają młodych. Senior Szalski jest wiernym czytelnikiem TPR. Podczas naszej wizyty w Kruszkach wielokrotnie odnosił się do artykułów publikowanych na łamach TPR.

Świnie, mleko i owce – historia zmian w gospodarstwie

Do 1994 r. w gospodarstwie utrzymywana była trzoda chlewna w cyklu zamkniętym.

– Mieliśmy tak ustawioną hodowlę, aby jednorazowo sprzedawać 40 tuczników. Kolejny dołek cenowy sprawił jednak, że zrezygnowaliśmy ze świń. Wtedy też było u nas jeszcze 30 krów mlecznych. Doiliśmy je dojarką konwiową, co było bardzo praco­chłonne. Musieliśmy podjąć decyzję: inwestować w modernizację obory czy odejść od hodowli krów. Padło na to drugie – wspomina pan Leon.

Genowefa, Leon i Leoś, Małgorzata i Marysia oraz Julian i Karolek Szalscy

FOTO: Magdalena Szymańska

W gospodarstwie w Kruszkach od początku lat 70. do końca komunizmu były także owce. W najlepszym okresie pan Leon utrzymywał 140 matek.

– Sprzedawaliśmy jagnięta i wełnę, ale jak się handel wełną zatrzymał, owce przestały przynosić dochody. Owczarnię wybudowaliśmy z kredytu. Wysoka inflacja spowodowała, że wyszliśmy na tym bardzo dobrze i budynek spłaciliśmy bez problemu – wspomina przygodę z owcami pan Leon.

Z dwóch jałówek do ponad 70 sztuk – jak zaczęła się przygoda rolników z herefordami

– Hodowlę herefordów zaczynaliśmy 14 lat temu zaledwie od dwóch jałówek. Szybko zorientowaliśmy się, że przy mięsnych mamkach inseminacja nie sprawdza się tak dobrze jak przy krowach mlecznych. Gdy mieliśmy już buhaja, nie mógł on stać bezczynnie i kupowaliśmy kolejne jałówki. Najtrudniejsze są początki, ze względu na drogi materiał hodowlany – powiedział Krzysztof Golmanowski.

Dlaczego hereford? Twarda rasa z miękkim temperamentem

Herefordy wybrali ze względu na małe wymagania pokarmowe oraz łatwe wycielenia. Obecnie stado liczy 72 sztuki i dalej będzie powiększane. Hodowcy są samowystarczalni, jeśli chodzi o jałówki na remont oraz powiększenie stada, a nawet znaczną część z nich sprzedają do innych gospodarstw do dalszej hodowli.

Sprzedaż bezpośrednia wołowiny? Golmanowscy pokazują, jak to się robi

– Tylko jałówki, które nie zostają u nas sprzedajemy jako odsadki, a buhaje opasamy do wagi ciężkiej. Od kwietnia br. sami sprzedajemy swoją wołowinę. W ten sposób sprzedaliśmy jak na razie 3 młode buhaje rzeźne w wieku od 17 do 20 miesięcy, bo w takim wieku bydło trafia do ubojni. W ubojni mięso jest porcjowane, pakowane próżniowo i wraca do nas do chłodni oraz lady chłodniczej. Klienci przyjeżdżają na miejsce, a przy większych zamówieniach dowozimy wołowinę. Z czasem chcemy też wejść w sprzedaż wysyłkową – wyjaśnił Krzysztof Golmanowski.

Hanna i Krzysztof Golmanowscy w pomieszczeniu, które przygotowali z myślą o sprzedaży wołowiny. Widoczne również puchary, jakie zdobyli na licznych wystawach hodowlanych

FOTO: Andrzej Rutkowski

Gigantyczne zmiany w jednym z największych stad limousine w Polsce!

Wszystko odbywa się pod bacznym okiem kierownika ds. produkcji zwierzęcej Piotra Dzieniszewskiego, który wprowadził wiele korzystnych zmian w stadzie rodziny Koźlakiewiczów, jak np. grupowanie krów, w tym oddzielanie pierwiastek i krów najstarszych, co owocuje lepszymi wynikami produkcyjnymi, w tym obniżeniem upadków cieląt do możliwego minimum.

– Od dwóch lat prowadzimy bardziej intensywny chów bydła mięsnego, jednocześnie poprawiając genetykę i żywienie, co skutkuje, że nasze odsadki w wieku 8 miesięcy uzyskują wagę 360–380 kg, a najlepsze buhajki przekraczają nawet 400 kg. Szkoda taki materiał hodowlany sprzedawać, dlatego wprowadzamy tucz w cyklu zamkniętym. Przez rok tuczu od odsadzenia byki osiągają wagę powyżej 800 kg – powiedział kierownik ds. produkcji zwierzęcej Piotr Dzieniszewski.

Zmodernizowana obora dla pierwiastek wyselekcjonowanych w celu inseminacji

FOTO: Andrzej Rutkowski

Sekret sukcesu: oddzielne grupowanie najstarszych i najmłodszych krów

Kolejny aspekt, jaki ma za zadanie poprawę wyników produkcyjnych związany jest z wprowadzeniem przemyślanego grupowania krów mamek. Oddzielone są zarówno krowy najstarsze, jak i te młode, czyli pierwiastki.

– W grupie krów najstarszych prowadzimy obserwację i podejmujemy decyzje czy krowa będzie jeszcze zacielana i zostaje na następny sezon, czy już nie. Wszystko zależy od tego jak daje sobie radę po wycieleniu, w jakiej jest kondycji i jaką ma mleczność oraz jak przyrasta jej cielę. Stosunkowo mała grupa ułatwia te obserwacje. Z kolei oddzielone pierwiastki nie muszą rywalizować z silniejszymi wieloródkami, mają spokój i mogą lepiej zająć się cielętami. To samo dotyczy krów z grupy najstarszej, które nie mają już tyle werwy, żeby toczyć boje z krowami w sile wieku – wyjaśnił Piotr Dzieniszewski.

Cielęta i odsadki osiągają historycznie wysokie ceny, a zakup materiału do opasu, hodowli oraz mlecznych jałówek i pierwiastek hodowlanych z zagranicy jest niekiedy zupełnie niemożliwy przez wykryte ogniska BTV w Polsce i nadal obowiązujące strefy. W Rządowym Centrum Legislacji pojawił się projekt, który może poprawić sytuację rolników, szczególnie tych, którym brakuje od dłuższego czasu materiału hodowlanego.

Niektóre państwa członkowskie korzystały z odstępstw zakazów, które nałożyła KE odnośnie przemieszczania zwierząt w okresie gdy na terenie danego kraju występowała choroba niebieskiego języka. W Polsce dotychczas nie zastosowano takiego odstępstwa, a tłumaczono to zagrożeniem wystąpienia pryszczycy (12 ognisk w UE w 2025 r.). Podmioty związane z hodowlą i handlem zwierzętami wstępowały wielokrotnie do resortu rolnictwa o zmianę przepisów, aby można było w wyjątkowych okolicznościach zezwolić na import zwierząt.

Przeczytaj również: Dodatkowe dopłaty do bydła 2025. Kiedy złożyć wniosek? Jaka stawka?

Polska eksportuje mięso wołowe, ale sprowadza bydło

Według firm i hodowców ograniczona podaż prowadzi do gwałtownego wzrostu cen cieląt i może skutkować spadkiem krajowej produkcji wołowiny oraz stanowić poważne zagrożenie ekonomiczne dla wielu gospodarstw i przedsiębiorstw.

Polska jest znaczącym producentem wołowiny i jej eksporterem, ale jednocześnie olbrzymim importerem bydła. Ze wstępnych danych ministerstwa finansów w 2024 r. wynika, że import do Polski bydła żywego wyniósł 272,3 tys. szt. (o wartości 196,6 mln euro). Około 1/3 importowanego do Polski bydła to cielęta ze Słowacji (20,1 %), Litwy (19,1 %), Łotwy (13,6 %), Estonii (13,0 %) i Czech (11,0 %).

Z kolei w 2024 r. wartość polskiego eksportu mięsa wołowego i żywca wołowego wyniosła 2 515,0 mln euro, w tym udział eksportu żywych zwierząt wyniósł 1,9 %; wartość importu wołowiny i bydła żywego wyniosła 357,2 mln euro, w tym udział importu żywych zwierząt wyniósł 55,0 %.

Analiza sytuacji epizootycznej w kontekście przyznania odstępstwa Polsce

Resort rolnictwa wystąpił do GLW z prośbą o dokonanie we współpracy z PIW -PIB w Puławach analizy sytuacji epizootycznej oraz jej oceny w kontekście ewentualnego przyznania tego rodzaju odstępstwa przez Polskę, z uwzględnieniem ryzyka zawleczenia na terytorium Polski nie tylko choroby niebieskiego języka (BTV), ale także innych jednostek chorobowych.

PIW-PIB uznał, że zezwolenie na wprowadzenia na teren Polski w obręb wyznaczonych w promieniu 150 km wokół ognisk choroby stref, zwierząt z obszarów dotkniętych występowaniem zakażeń BTV-3 z innych państw członkowskich UE jest zasadne i nie powinno znacząco wpłynąć na bieżącą sytuację epizootyczną kraju w odniesieniu do BTV. W związku z tym w projekcie rozporządzenia proponuje się, aby Główny Lekarz Weterynarii określał warunki zezwolenia na przemieszczania i informował Komisję Europejską i pozostałe państwa członkowskie, że przemieszczanie zwierząt, które nie spełniają co najmniej jednego wymogu rozporządzenia, jest dozwolone na zasadzie odstępstwa. Dzięki temu będzie można importować zwierzęta do stref.

– Wprowadzenie odstępstwa powinno zwiększyć podaż zwierząt, w szczególności cieląt, a tym samym stabilizować ceny i pozytywnie wpływać na zachowanie ciągłości produkcyjnej przez rolników, jak i przez zakłady przetwórcze – czytamy w uzasadnieniu. Z odstępstw korzysta już Austria, Belgia, Bułgaria, Czechy, Chorwacja, Francja, Niemcy, Grecja, Włochy, Luksemburg, Holandia, Portugalia, Słowenia, Hiszpania oraz Szwecja.

Czy będzie problem przez inne choroby?

Jacek Klimza, prezes PZHiPBM zaznacza, że projekt powstał także na podstawie inicjatywy #HodowcyRazem, którzy wnioskowali o zastosowanie przez Polskę możliwego odstępstwa, aby zezwolić na import zwierząt hodowlanych ze stref BTV do stref BTV. Wniosek był złożony przed pierwszymi wykrytymi ogniskami pryszczycy w UE, które nieco skomplikowały sytuację.

– Konsultowaliśmy ten zapis z Francuzami, którzy stosują już te odstępstwa, jednak rozporządzenie i tak nie zadziała jeśli lista chorób nie zostanie rozszerzona o krwotoczną chorobę zwierzyny płowej (EHD), która szeroko występuje na południu Europy. Zwróciliśmy na to uwagę w piśmie do GLW i ministerstwa rolnictwa, żeby dopisać również tą chorobę, wówczas import byłby możliwy, szczególnie z Francji – mówi prezes Klimza i dodaje, że związkowi hodowców najbardziej zależy na możliwości importu materiału hodowlanego – buhajów rozpłodowych i jałówek hodowlanych. Jednak zapisy o EHD nie zostały uwzględnione w projekcie rozporządzenia, więc powstał kolejny niedoprecyzowany dokument.  

– Hodowcy zabiegają o możliwość importu zwierząt już od jesieni. Przywóz do Polski jest utrudniony, a w niektórych przypadkach niemożliwy. Nie będę ukrywać, zależy nam najbardziej na możliwości importu bydła z Francji, Niemiec i Austrii, przede wszystkim jeśli chodzi o bydło rasy limousine, blond d’aquitaine i charolaise – dodał prezes PZHiPBM. Podkreśla, że hodowcy w dalszym ciągu jeżdżą na aukcje i śledzą zagraniczną genetykę, ale nie ma na razie możliwości przywozu zwierząt. Warto zdawać sobie sprawę, że do Polski konieczny jest import zwierząt hodowlanych, aby kontynuować postęp hodowlany polskich stad bydła. Prezes zaznacza, że nie wie również, ile potrwa wprowadzenie rozporządzania, a i tak w obecnej formie rolnicy nie będą mogli zaimportować zwierząt z kraju w którym występuje EHD.

Warto przemyśleć przyjęcie rozporządzenia w tej formie i być może jeszcze na tym etapie wprowadzić stosowne poprawki.

Źródło: topagrar.pl

W Białorusi dramatycznie rośnie liczba padnięć bydła. Tylko w 2024 roku zginęło ponad 147 tys. sztuk, a przez pierwsze cztery miesiące 2025 roku – już 52 tysiące. Prezydent Alaksandr Łukaszenka mówi o „historycznym maksimum” i żąda rozliczeń. Jak podaje niezależny portal Zerkalo.io, za masowymi stratami w stadach może stać bruceloza – zakaźna choroba bakteryjna, która zagraża nie tylko zwierzętom, ale również ludziom.

Sprawdź też: Rolnicy boją się pryszczycy. "Wyprzedałem krowy, które mógłbym jeszcze podoić"

Według informacji przekazanych przez źródła oraz białoruski ruch BELPOL pierwsze przypadki brucelozy wykryto już w połowie 2023 roku, głównie w obwodzie mohylewskim (wschodnia część kraju przy granicy z Rosją). Od tego czasu zakażenie rozprzestrzeniło się na kolejne regiony: witebski, miński i homelski. Ta choroba zwierząt dotknęła łącznie kilkadziesiąt ferm.

Zakażone zwierzęta trafiają na ubój

Bruceloza to groźna choroba bakteryjna, wywoływana przez bakterie z rodzaju Brucella. U bydła objawia się przede wszystkim poronieniami i stanami zapalnymi narządów rozrodczych. Leczenie nie jest skuteczne – w praktyce zakażone zwierzęta trafiają na ubój. Zgodnie z relacją jednego z informatorów cytowanego przez Zerkalo mleko od zakażonych krów przetwarza się wyłącznie na proszek – nie może trafić do obrotu jako mleko spożywcze, masło czy sery.

W dokumentach białoruskiego Ministerstwa Zdrowia, do których dotarli dziennikarze, już w marcu 2024 r. mówiono o „skomplikowanej sytuacji epidemiologicznej” w hodowli bydła. Resort rolnictwa otrzymał zalecenia wdrożenia dodatkowych środków bezpieczeństwa. Jak się jednak okazało, wiele gospodarstw miało poważne braki w podstawowej bioasekuracji – brak środków ochrony osobistej, niedziałające prysznice, niezgodne z zasadami przechowywanie odzieży prywatnej i roboczej, brak na czas zrobionej komisji lekarskiej, itd.

Czy bruceloza jest niebezpieczna dla ludzi?

Warto przypomnieć, że bruceloza może przenosić się na ludzi – przez kontakt z zakażonymi zwierzętami, skażone płyny lub surowe produkty mleczne czy mięso. Objawy przypominają grypę, ale nieleczona zoonoza prowadzi do uszkodzeń narządów wewnętrznych. Choć śmiertelność wśród ludzi jest niska (ok. 2%), choroba może mieć ciężki przebieg.

Z danych Ministerstwa Zdrowia Białorusi wynika, że między grudniem 2023 r. a sierpniem 2024 r. zanotowano łącznie 49 przypadków brucelozy u ludzi – w większości w obwodzie mohylewskim. Resort wskazuje, że do zakażeń mogło dojść zarówno w gospodarstwach, jak i drogą kontaktową (np. poprzez zakażone płyny) lub pokarmową (poprzez żywność).

Objawy brucelozy u zwierząt

Jak podkreśla Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Kielcach, najczęstszym objawem brucelozy i zwierząt jest ronienie:

• u bydła dochodzi do niego przeważnie między 6 a 8 miesiącem ciąży, której z reguły towarzyszy zatrzymanie łożyska (u krów choroba zakaźna może prowadzić do jałowości);
• u owiec i kóz występuje głównie w 3-4 miesiącu ciąży, może dochodzić do zapaleń wymienia, a u samców zapaleń jąder;
• u świń może wystąpić w dowolnym okresie ciąży, ale najczęściej – na 4-8 tygodniu.

Rzeczywista liczba padnięć bydła utajona

Problemem nie jest tylko sama choroba, ale też reakcja instytucji. Jak informuje portal Nexta.tv, w jednym z gospodarstw w obwodzie witebskim doszło do celowego fałszowania danych – dyrektor polecił pracownikom ukrywać rzeczywistą liczbę padnięć bydła. Białoruskie władze wszczęły śledztwo, a mężczyźnie grozi do 10 lat więzienia.

W Białorusi współczynniki śmiertelności zwierząt osiągnął historyczne maksimum?

Ale skala problemu jest szersza. Podczas posiedzenia rządu, które odbyło się 29 maja br., Łukaszenka był oburzony, że weterynarze, zamiast leczyć zwierzęta, pomagają w ukrywaniu strat: „To koszmar. To niedopuszczalne. Za to należy pociągnąć do odpowiedzialności karnej”. Prokuratura generalna i resort rolnictwa potwierdzają, że choć fałszerstw jest mniej niż kilka lat temu, to sytuacja w hodowli się nie poprawia.

Polska wolna od brucelozy od ponad 15 lat

Na tle tych niepokojących doniesień zza wschodniej granicy warto przypomnieć, ze Polska uzyskała status kraju wolnego od brucelozy bydła w 2009 roku. Oznacza to, że choroba nie występuje na terytorium kraju i nie są prowadzone szczepienia ochronne – zgodnie z przepisami są one niedopuszczalne w państwach wolnych od choroby. Utrzymanie tego statusu wymaga regularnych badań serologicznych oraz natychmiastowej eliminacji potencjalnie zakażonych zwierząt.

Warto wiedzieć, że choć bruceloza u bydła rzadko prowadzi bezpośrednio do śmierci zwierząt, to skutki ekonomiczne są ogromne dla gospodarstwa – spadek płodności, poronienia, brak możliwości produkcji mleka konsumpcyjnego.

Sytuacja w Białorusi pokazuje, jak ważne są nadzór, transparentność i szybkie reagowanie na choroby zakaźne. Gdy brakuje szczerości i odpowiedzialności, skutki mogą być poważne – dla zwierząt, ludzi i całej gospodarki.

Bruceloza w Bośni i Hercegowinie

Jak pisze portal Klix, bruceloza wystąpiła również w mieście Vogoszcia w Bośni i Hercegowinie. W związku z zaistniałą sytuacją burmistrz Migdad Hasanović przyznał, że sytuacja jest niebezpieczna, a w rejonie wprowadzono stan klęski żywiołowej. 

Na podst. Zerkalo.io, Nexta.tv, Belta, Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Kielcach, Powiatowy Inspektorat Weterynarii w Radomiu

Wypas a zdrowie bydła – naturalne warunki poprawiają kondycję zwierząt

Ruch, świeże powietrze, zmienne warunki pogodowe, hartują organizm zwierzęcy, z tego względu żywotność krów przedłuża się o kilka lat. Mięsna młodzież lepiej się rozwija i przyrasta.

Na dobrym pastwisku w średnio intensywnym systemie opasu buhajki mogą uzyskać przyrosty nawet do 1000 g na dobę.

Ile bydła na hektar? Obciążenie pastwiska i pobór zielonki

Dla średniej jakości pastwiska można przyjąć obciążenie 1,5 SD na hektar. Jedna sztuka duża powinna pobierać od 40 do 80 kg masy zielonej dziennie. Taką dawkę runi zwierzęta pobierają w ciągu 8–10 godzin wypasu, w zależności od zasobności pastwiska, fazy rozwojowej traw i warunków pogodowych.

Kiedy bydło pasie się najlepiej? Znaczenie pory dnia i pogody

Warto także wiedzieć, że intensywność pasienia jest największa rano, po upływie około 1 godz. po wschodzie i po zachodzie słońca, gdy na trawie jest rosa. W godzinach południowych i w dniach słonecznych bydło z reguły nie pasie się.

Optymalna wysokość traw i wykorzystanie runi pastwiskowej

Najlepsze wyjadanie runi pastwiskowej następuje przy wysokości traw 15–25 cm. Na pastwiskach intensywnie nawożonych, plon zielonej masy z 1 mkw. pastwiska powinien kształtować się na poziomie ok. 2 kilogramów.

Prawidłowo użytkowane pastwisko o gęstej jednorodnej runi, pozwala na pobranie 80–85% zielonki w stosunku do całego porostu, gdy tymczasem na pastwisku zaniedbanym i źle użytkowanym wykorzystanie runi może wynosić zaledwie 20–30%.

Czy dobre pastwisko może zapewnić odpowiednie przyrosty opasom? 

Wielu hodowców zastanawia się czy dobre pastwisko może zapewnić odpowiednie przyrosty opasom. Otóż w początkowych miesiącach wypasu, na dobrze utrzymanym pastwisku, ilość i jakość zielonki jest największa i zwierzęta mają pod dostatkiem dobrej jakości paszy o dużej koncentracji energii i białka. W późniejszych miesiącach wypasu jakość i ilość runi pogarsza się, co może spowodować obniżenie tempa wzrostu zwierząt.

Jak temu zapobiec? Należy powiększyć powierzchnię wypasanych kwater lub też dokarmiać zwierzęta dobrej jakości kiszonką i paszą treściwą zbożową (2–3 kg/dzień). Gdy zwierzęta przebywają na dobrych pastwiskach, racjonalnie nawożonych i przy sprzyjającej pogodzie, dokarmianie ich paszą treściwą może okazać się zbędne.

I na koniec ważna uwaga – na pastwisku konieczne jest podawanie zwierzętom lizawek, zapewnienie stałego dostępu do wody oraz w przypadku braku naturalnych zacienień powinno się zapewnić wiaty, które będą chronić zwierzęta od słońca, jak również od silnych wiatrów i deszczu.

Beata Dąbrowska

Wypas bydła

Dlaczego krowy liżą drzewa? Oto, czego brakuje im na pastwisku

Wołowina prosto z gospodarstwa – sukces lokalnych hodowców z Lubomina

– Część idzie na hodowlę do innych stad jako buhaje kryjące, a pozostałe są ubijane usługowo, a ich mięso po okresie tygodniowego dojrzewania wraca poporcjowane i popakowane próżniowo do nas do lady chłodniczej. Na bieżąco zbieramy zamówienia i mięso bardzo szybko się sprzedaje, jak tylko dostawa przyjedzie do gospodarstwa.

Tak jest już prawie od roku, a pomysł pojawił się najpierw z własnej potrzeby jedzenia zdrowej wołowiny. Skoro produkujemy mięso kulinarne od hereforda wysokiej jakości i bardzo smaczne, bo marmurkowate (z tłuszczem międzymięśniowym), to dlaczego nie mamy go jeść, tylko kupować niższej jakości. Potem szybko okazało się, że jest też na tę wysokiej jakości wołowinę z naszego gospodarstwa wcale niemały rynek wśród lokalnej społeczności – powiedziała Ewa Dzieniszewska.

Krowy rasy hereford potrafią być duże, zwłaszcza te z linii kanadyjskiej

FOTO: Andrzej Rutkowski

Naturalna wołowina bez pośredników? To działa!

– Sprzedajemy w ten sposób przeważnie jedną sztukę rzeźną na dwa tygodnie przy współpracy z profesjonalną ubojnią. Ubój jest najczęściej w środę lub czwartek. Każdy kawałek mięsa jest odpowiednio zapakowany, szczegółowo opisany, podana jest waga oraz jaki jest to wyręb mięsa. Taki stek co najmniej miesiąc przeleży w lodówce i nic złego się z nim nie dzieje, zachowuje walory smakowe i zapachowe na najwyższym poziomie – dodał Piotr Dzieniszewski.

Buhaj kryjący z linii kanadyjskiej

FOTO: Andrzej Rutkowski

Hodowla herefordów – wybór z myślą o jakości wołowiny i łagodnym temperamencie zwierząt

Czystorasowe herefordy w tym gospodarstwie są od 2019 roku, wcześniej rolnicy utrzymywali mieszańce lub też krowy rasy limousine.

– Przeszliśmy na herefordy ze względu na ich łagodny temperament oraz łatwość wycieleń. Przyrosty są zadowalające, a wołowina jedna z najlepszych pod względem kulinarnym. Cielęta rodzą się małe, ale szybko rosną. Odsadzamy je w wieku 7–8 miesięcy. W tym wieku byczki, które są dokarmiane przy matkach osiągają wagę 330–350 kg – wyjaśnił Piotr Dzieniszewski.

Cielęta zaraz po porodzie są pełne wigoru i szybko zaczynają pobierać mleko matki

FOTO: Andrzej Rutkowski

Czego brakuje w trawie? Niedobory w żywieniu pastwiskowym

W trawie pastwiskowej najbardziej brakuje sodu, a na początku okresu pastwiskowego także magnezu (często występuje też niedobór manganu, miedzi i kobaltu). Najgroźniejszy wydaje się jednak deficyt sodu, bowiem prowadzi on do poważnych konsekwencji w postaci: spadku apetytu i ograniczenia pobierania paszy, słabszych przyrostów czy wypadania sierści.

Sód – kluczowy pierwiastek dla zdrowia bydła

Niedobory sodu występują najczęściej u szybko rosnących, młodych zwierząt oraz u bydła, które narażone jest na oddziaływanie wysokich temperatur, podczas których wraz z potem występują duże straty wody i sodu. I właśnie podczas przebywania stada na pastwisku możemy zaobserwować niepokojące zjawisko, jakim jest nieustanne lizanie drzew, gleby i innych zwierząt, co często prowadzi do agresji i wzajemnego okaleczania się.

Przyczyną tych nietypowych zachowań jest niedobór soli w organizmie, który dodatkowo potęgowany jest przez nadmiar potasu w dawce, wynikający z obfitego nawożenia pastwik gnojówką czy gnojowicą. Niedobór sodu i chloru powoduje obniżenie końcowej masy ciała przez spadek dziennych przyrostów.

Czytaj więcej: Niedobór sodu u bydła opasowego

Lizawki solne – skuteczna profilaktyka niedoborów mineralnych u bydła

Najlepszym zatem sposobem uzupełnienia niedoborów tych pierwiastków jest zapewnienie wypasanym zwierzętom stałego dostępu do lizawek solnych (z mikrelementami). Najlepiej, gdy są one zlokalizowane przy poidłach, a ich skład jest często skomponowany właśnie pod kątem żywienia pastwiskowego, zawierając np. zwiększone ilości magnezu, co ma uchronić przed występieniem tężyczki pastwiskowej.

Bydło posiada naturalny odruch lizania, więc lizawki są bardzo chętnie przez nie pobierane, dzięki czemu możemy być pewni, że otrzymają one tyle składników mineralnych, ile potrzebują. Można również zastosować dodatek 0,5% soli do mieszanki treściwej.

Mieszanki mineralne – warto włączyć je do żywienia bydła podczas okresu pastwiskowego

Warto mieć na uwadze, że podczas żywienia pastwiskowego bardzo często występują niedobory składników mineralnych i dlatego konieczne jest stosowanie w tym okresie mieszanek mineralnych, które skarmia się najczęściej w postaci sypkiej, w specjalnych pojemnikach zlokalizowanych obok poideł.

Najlepszym sposobem uzupełnienia niedoborów sodu jest zapewnienie wypasanym zwierzętom stałego dostępu do lizawek solnych (z mikrolementami) i najlepiej, gdy są one zlokalizowane przy poidłach

FOTO: Beata Dąbrowska

Jeżeli zwierzęta dokarmiane są mieszanką treściwą, to hodowcy często włączają mieszankę mineralną do tej właśnie paszy. W dobrej mieszance mineralnej na okres letni powinny znaleźć się mikroelementy takie jak: jod, selen, cynk i kobalt.

Jod zalecany jest szczególnie w rejonach o niskiej zasobności gleby w ten pierwiastek, czyli na terenach podgórskich i górskich, gdzie zwierzętom należy podawać sól jodowaną lub premiksy z udziałem jodku potasu.

Beata Dąbrowska

Przyrosty buhajków hf – jak osiągnąć ponad 1 kg dziennie?

– W opasie mamy 70 sztuk, a docelowo chcemy zwiększyć pogłowie do 100 buhajków. W 95% jest to rasa hf, zdarzają się też pojedyncze sztuki mieszańców hf-a z rasami mięsnymi. Przyrosty hf-y mają słabsze niż mieszańce czy sztuki mięsne, ale przy odpowiednim żywieniu mogą być to całkiem przyzwoite przyrosty dobowe, u nas wahają się w granicach 1,05–1,10 kg. Należy pamiętać, że niższe przyrosty rekompensowane są niższą ceną zakupu cielęcia rasy hf, w stosunku do rasy mięsnej – podkreślił Adam Lisiecki.

Opas mlecznego przecież hf-a, zdaniem Adama Lisieckiego, ma wiel zalet

FOTO: Andrzej Rutkowski

Opas buhajków z polskich obór – tani start i bezpieczeństwo dostaw

W dobie pryszczycy i niebieskiego języka wiele gospodarstw, które posiłkowało się cielętami z zagranicy zaczyna mieć problem z ich dostępnością, a jak jest to w przypadku Adama Lisieckiego?

– W moim przypadku może pojawić się problem z rosnącą ceną cieląt, skoro jest ich mniej na rynku, ale nie z ich dostępnością. Cielęta pozyskuję od lokalnych rolników utrzymujących bydło mleczne, współpracujemy w tym zakresie już od długiego czasu. Póki co ceny przy sprzedaży bezpośredniej, z której korzystam nie uległy jeszcze zmianom. Jednak mocno poszły w górę ceny cieląt oferowanych przez pośredników nawet do 2 tys. zł za 70-kilogramowe sztuki. Faktycznie, jeśli ktoś był uzależniony od cieląt z zagranicy, to teraz ma problem – stwierdził młody rolnik.

Profilaktyka redukuje koszty leczenia i zwiększa efektywność produkcji bydła mięsnego

Profilaktyka pozwala na zmniejszenie ryzyka występowania chorób, dzięki czemu redukujemy koszty leczenia i zwiększamy efektywność produkcji.

Jako praktykujący lekarz weterynarii Radosław Lewandowski przytoczył przykład efektów wprowadzenia profilaktyki w jednym z gospodarstw hodujących 240 krów mamek.

– Pomimo ogromnej dbałości i troski wkładanej w warunki utrzymywania zwierząt, w stadzie z powodu biegunek lub zapaleń płuc tracono 50 cieląt rocznie. Zapalenia płuc występowały też później u około 20% starszych zwierząt, powodujące wcześniejsze ich brakowanie. Kilkukrotne leczenie było nieefektywne, obniżył się wskaźnik zacieleń. Na 220–240 badanych sztuk około 30 nie zacieliło się w ciągu sezonu utrzymywania ich w haremie z buhajami. Wystarczyło wprowadzenie szczepień na BVD, regularne odrobaczanie, metafilaktyka kokcydiozy, szczepienia matek przeciwko biegunkom u cieląt, szczepienia cieląt przeciwko chorobom płuc, które były tak prowadzone, aby zwierzęta do końca tuczu były zabezpieczone przeciw patogenom odpowiedzialnym za choroby układu oddechowego.

Efekt?

– W jednym sezonie wycieleń uzyskaliśmy około 50 cieląt więcej, poprawił się wskaźnik zacieleń, zapalenia płuc u starszych sztuk zostały ograniczone do około 3%, a jeśli jakaś sztuka zachorowała, to wyleczalność była bardzo duża. Tym samym poprawiła się rentowność gospodarstwa, poprzez zdecydowane ograniczenie kosztów leczenia – powiedział Radosław Lewandowski, podkreślając, iż zainwestowane w profilaktykę w gospodarstwie pieniądze, zwróciły się trzykrotnie.

– Przykładem choroby siejącej spustoszenie w stadach mięsnych jest zespół chorób płuc zwany BRD, obejmujący schorzenia wywoływane przez wirusy i bakterie, gdzie nawet 15% przypadków schorzenia kończy się upadkiem zwierzęcia. Wystarczy wydać 40 zł na szczepienie (potrzeba jednak kilku cykli), by mieć pewność, że ochronimy przynajmniej 70% stada – powiedział wykładowca.

Choroby płuc i biegunki u cieląt, czyli najczęstsze bolączki w hodowli bydła mięsnego

Chorobą, która mocno absorbuje hodowców są biegunki, powodujące na skutek odwodnienia duże upadki cieląt.

– Strata cielęcia to koszt od 1500 do 3000 zł. Biegunki oznaczają też zwiększony nakład pracy. Chore cielęta nie chcą pić od matek, musimy je odizolować i odpajać ręcznie, podawać leki, elektrolity, co jest dodatkową pracą. Przy biegunkach cielęta nie tylko nie przyrastają, ale tracą masę ciała, a w wyniku odwodnienia obniża się ich odporność. Takie cielęta, które przechorowały biegunkę i pozostały w stadzie, mogą być nawet od dwóch do trzech razy bardziej podatne na syndrom BRD. Wydłuża się ich okres opasu, odsadzenia i pobierają więcej paszy – powiedział Radosław Lewandowski, wspominając również o często pomijanej chorobie w mięsnych stadach, jaką jest kokcydioza.

Pojawienie się w stadzie choroby oznacza koszt bezpośrednio związany z leczeniem, nieskutecznymi szczepieniami, wcześniejszym brakowaniem i upadkami. Kosztami pośrednimi są z kolei spadek przyrostów, gorsza jakość mięsa i obniżenie wartości rynkowej.

FOTO: Józef Nuckowski

Które choroby znacznie obniżają opłacalność hodowli opasów?

Ekspert podkreślił, iż chorobą, od której zwalczania zaczyna zazwyczaj współpracę z hodowcą jest zwalczenie wirusa BVD. Jest to jedna z najbardziej kosztownych chorób bydła wraz z wirusem IBR (zakaźnego zapalenia nosa i tchawicy). Nawet dobrze ułożony program profilaktyczny w stadzie może nie zadziałać, gdy nie mamy rozwiązanej sytuacji z BVD, gdyż wirus bardzo obniża odporność zwierząt.

– BVD powoduje: ogromne problemy z rozrodem, ronienia krów oraz wysoką zamieralność zarodków. Obserwujemy spadek przyrostu cieląt i obniżenie ich odporności. Ponadto wydłuża się okres międzywycieleniowy, bo krowy powtarzają ruję i później się zacielają – powiedział prelegent.

– Ważnym problemem w stadach bydła mięsnego są pasożyty. Wszystkie robaczyce powodują zmniejszenie przyrostów masy ciała. Bydło jest chudsze i mamy gorsze wykorzystanie składników pokarmowych. Dochodzi także do obniżenia odporności i zwiększenia kosztów leczenia i profilaktyki. Jakość mięsa jest gorsza, a sztuki z motylicą są cofane z rzeźni. Co możemy zrobić w walce z robaczycami? Musimy badać i diagnozować, z jakim pasożytem mamy do czynienia i odpowiednio dobierać substancje je zwalczające. Musimy rotować preparaty, zmieniać pastwiska ograniczając ekspozycję na larwy pasożytów. Dopasowujemy też profilaktykę do statusu fermy, wybierając formę zwalczania pasożytów poprzez: iniekcję, aplikację do pyska, czy polewanie zwierząt – powiedział Radosław Lewandowski.

– Profilaktyka chorób jest inwestycją, a nie kosztem – podkreśla lekarz weterynarii Radosław Lewandowski

FOTO: Józef Nuckowski

Zwalczanie owadów i ich wpływ na zdrowie bydła w sezonie letnim

Prelegent stwierdził, że w okresie letnim duży nacisk kłaść należy też na zwalczanie owadów latających.

– W kilku naszych stadach zwierzęta miały zakaźne zapalenie spojówek wywoływane przez bakterie Moraxella bovis. Jest to choroba bolesna, przy której występuje duży światłowstręt. Przez problemy z oczami cielęta nie mogły pobierać mleka od matek. Zalecam zatem, by aplikować na sierść zwierząt środki odstraszające owady. Ich zwalczanie, szczególnie kuczmanów, jest teraz bardzo ważne w kontekście choroby niebieskiego języka.

– Stosując dobrą profilaktykę przede wszystkim ograniczamy zużycie antybiotyków. W ten sposób sprawiamy, że produkowana żywność jest bezpieczniejsza, lepiej postrzegana przez konsumenta, który niejednokrotnie jest w stanie więcej za nią zapłacić. Długofalowe korzyści dobrze prowadzonej profilaktyki zwiększają nam wydajność produkcji. Mamy lepsze przyrosty zwierząt, optymalizację jakości mięsa, wyższą płodność, regularne wycielenia, a stado wymaga mniejszego nakładu pracy. Nie musimy wyszukiwać zwierząt chorych i wydzielać ich. W ten sposób zmniejszamy ilość godzin pracy obsługi – powiedział Radosław Lewandowski.

Józef Nuckowski

Jak Francuzi chronią swoje rodzinne gospodarstwa rolne przed likwidacją?

Zdaniem Benoita Roche, stosunkowo niskie ceny ziemi rolniczej, a zarazem niskie czynsze dzierżawcze, są podstawą do uchronienia rodzimego rolnictwa przed likwidacją.

– Gdyby ziemia rolnicza osiągała zbyt wysokie ceny, to nie byłaby dostępna dla rolników, a wykupiliby ją inwestorzy, czyli banki, ale przed tym wykupem też jest chroniona. Silne izby rolnicze i silne związki zawodowe dbają o nasz interes. Ziemia rolnicza musi kosztować tyle, aby opłacało się ją kupić i uprawiać. Przy wysokich cenach nie będzie opłacalności produkcji. A ziemie mamy dobre i bardzo dobre z 1 ha uprawy buraków cukrowych uzyskujemy plon 120 ton – powiedział Benoit Roche, który razem z żoną Stéphanie prowadzi gospodarstwo o powierzchni 650 ha.

On zajmuje się głównie produkcją roślinną, a żona zwierzęcą. Utrzymują bydło mięsne takich ras jak: limousine, charolaise oraz aubrac. Prowadzą bezpośrednią sprzedaż wołowiny z gospodarstwa, które położone jest 50 km od Paryża. W gospodarstwie znajduje się sklepik z wołowiną, gdzie sprzedawane są również artykuły od innych okolicznych rolników, jak sery, jajka, soki czy powidła. Zamówienia produktów można też składać na stronie internetowej.

FOTO: Andrzej Rutkowski

Gospodarstwo Benoita i Stéphanie, a także drugie gospodarstwo młodych rolników Marine i Edouarda Caekaert odwiedziliśmy w ramach studyjnego wyjazdu razem z Polskim Zrzeszeniem Producentów Bydła Mięsnego, którego uczestnikami byli producenci wołowiny posiadający certyfikację w ramach jakościowego systemu QMP. Wyjazd odbył się w dniach 10–14 lutego br. i był dofinansowany z Funduszu Promocji Mięsa Wołowego.

SAFER wspiera młodych rolników i chroni ziemię rolniczą we Francji​

250 z 650 ha uprawianych Benoit i Stéphanie dzierżawią, ale sukcesywnie powierzchnia dzierżaw się zmniejsza, gdyż co jakiś czas pojawia się okazja wykupienia dzierżawy, z której oczywiście korzystają.

Obecnie przeciętny czynsz dzierżawczy, jaki płacą za ha to 200–250 euro w przypadku dobrej ziemi, czyli maksymalnie niewiele ponad tysiąc zł, licząc po obecnym kursie euro. Czyli również czynsze dzierżawcze są znacznie niższe niż w Polsce. Jednak przy dużych powierzchniach dzierżawy, trzeba zapłacić właścicielowi tzw. kwotę wstępną związaną m.in. z zapewnieniem infrastruktury, która oscyluje w granicach 10 tys. euro. Pamiętajmy, że dotyczy to jednak dużych powierzchni i dzierżaw wieloletnich.

Porcje wołowiny w ladzie chłodniczej w sklepiku Benoita i Stéphanie Roche

FOTO: Andrzej Rutkowski

– Duże znaczenie w obrocie ziemi rolniczej we Francji ma SAFER, czyli spółki akcyjne kontrolowane przez rząd, jest ich ponad 20. SAFER ma prawo pierwokupu ziemi rolniczej, oprócz zbycia w rodzinie, ale nie robią tego, aby się wzbogacić, ale właśnie po to, aby ziemia pozostała w rękach rolników. Gdyż odsprzedają tę ziemię właśnie rolnikom i to głównie młodym. Oczywiście SAFER nie zawsze korzysta z pierwokupu, ale może też wpływać na to, komu rolnik odsprzeda ziemię i znów preferowani są rolnicy i im młodsi, tym lepsi. Jest to kolejna z metod zwiększenia odsetka młodych w rolnictwie, bo fakty są takie, że ponad 50% rolników we Francji ma ponad 50 lat. Sam nie wiem, czy moja córka przejmie gospodarstwo. Sąsiad ma czwórkę dzieci i oni też nie są zainteresowani przejęciem gospodarstwa. Jak nic się nie zmieni, to w ciągu 15 lat może zniknąć nawet połowa gospodarstw we Francji – powiedział Benoit Roche.

Komonica idealnie wpisała się w strukturę zasiewów w tym gospodarstwie

Rafał Wysocki to rolnik wyjątkowo aktywny. Szuka i chętnie testuje różne uprawy, często niszowe obserwując, jak zachowają się w jego warunkach glebowych. Jedną z nich – kilka lat temu – była komonica zwyczajna, która na stałe zagościła w strukturze zasiewów i jeszcze nigdy nie zawiodła. Wysiewana jest na glebach V i VI klasy, często przy lesie, na szczęście zwierzyna za bardzo nie interesuje się komonicą, co jest dużym plusem. Komonica znana jest ze swojej wytrzymałości i umiejętności dostosowania się do różnych warunków siedliskowych. Wyróżnia się bardzo dobrą zimotrwałością, doskonale radzi sobie przy okresowych spadkach temperatur nawet do minus 25^° C, przy braku okrywy śnieżnej. Optymalny termin założenia plantacji według zaleceń przypada na okres od trzeciej dekady marca do końca kwietnia. Można ją wysiewać także w okresie letnim, jeżeli z pola wcześnie zejdą przedplony. Optymalna ilość wysiewu nasion wynosi 8–10 kg/ha, rozstaw rzędów 15–20 cm, a głębokość wysiewu 0,5–1 cm.

Kwitnącą komonicę można ścinać i przeznaczać na siano, ponieważ podczas suszenia kwiaty tracą goryczkę i większość substancji toksycznych

FOTO: Monika Kopaczel Radziulewicz

– Komonica bardzo lubi światło, dlatego nigdy nie spieszę się z siewem, wolę poczekać i siać nawet pod koniec kwietnia, mówię tu o siewie bez rośliny ochronnej. Sieje bardzo płytko, bo na ok. 0,5 cm – tłumaczy gospodarz, który często bazuje na własnym materiale siewnym i z myślą o tym zakłada odpowiednio wcześniej poletka uprawiane z przeznaczeniem na nasiona, obsiane materiałem kwalifikowanym.

– W naszym ekologicznym gospodarstwie komonica, jako roślina bobowata idealnie wpisała się w strukturę zasiewów. Za pomocą bakterii brodawkowych obecnych na jej korzeniach wiąże azot atmosferyczny, następnie zużywa go na potrzeby własne, a część azotu gromadzona jest w glebie dla roślin następczych – deklaruje rolnik.

Hodowca co roku robi baloty z komonicy, które zwierzęta chętnie zjadają. Poza białkiem, wapniem i magnezem komonica dostarcza zwierzętom wiele witamin oraz karoten

FOTO: Monika Kopaczel Radziulewicz

Baloty z komonicą królują w żywieniu bydła opasowego

Hodowca z Nowej Wsi co roku robi baloty z komonicy, czasem nadwyżkę sprzedaje. Ma już stałych odbiorców, choć na początku wszyscy podchodzili dość ostrożnie do balotów z komonicy bojąc się, że zaszkodzą zwierzętom. Ale okazuje się, że komonica jest bardzo wartościową rośliną pastewną, zawierającą duże ilości białka, składników mineralnych, zwłaszcza wapnia i magnezu, a także witamin. Zawartość karotenów jest wyższa niż u innych roślin motylkowatych, a straty tego cennego składnika podczas suszenia są mniejsze niż u innych roślin. Powstała z komonicy pasza dorównuje wartością i smakowitością lucernie.

UE wspiera konkurencyjne rolnictwo ukraińskie i krajów Mercosur, a europejskim rolnikom narzuca kolejne wymogi

Jak taka sytuacja może nie budzić obaw i sfrustrowania zwłaszcza wśród młodych rolników, którzy zainwestowali w gospodarstwa po rodzicach i nie wiedzą, jaka czeka ich przyszłość.

Z jednej strony UE wspiera obce i konkurencyjne rolnictwo ukraińskie, podpisuje niebezpieczną umowę dla swojego rolnictwa z krajami Mercosur, a z drugiej, narzuca coraz to nowsze i bardziej rygorystyczne w...

Wybitnym stadem bydła charolaise od 30 lat zajmuje się ten sam zootechnik

Od początku, czyli od roku 1995 stado jest pod opieką zootechnika Jana Bertlinga, który dogląda bydło najlepiej jak potrafi i o rasie francuskich białych gigantów wie prawie wszystko.

– Zaczynaliśmy w Będzitowie od 110 młodych krów matek, 100 cieląt i czterech byków rozpłodowych. Wtedy była dobra koniunktura na bydło mięsne, a zwłaszcza na dobry materiał hodowlany francuskich ras mięsnych, w tym charoalisa – wspominał Jan Bertling.

Buha...

Bydło salers - najbardziej niedoceniona w Polsce rasa bydła mięsnego

Na dwóch, 30 krów mamek to zbyt mało, zatem powiększyli pogłowie o kolejne 25 krów, jednak już nie rasy charolaise, ale innej francuskiej rasy salers, która zdaniem Błażeja Bochyńskiego jest najbardziej niedocenianą rasą, zwłaszcza w Polsce.

Dlaczego hodowcy spod Piły, będąc zadowolonymi z rasy charolaise, postanowili spróbować z zupełnie nową dla nich rasą, jaką jest salers? Powód jest prozaiczny, jak prawie zawsze zadecydowały finanse.

– Zawsze czy to na początek, czy też rozwój hodowli kupowaliśmy materiał hodowlany we Francji, bo tam jest najlepszy biorąc pod uwagę francuskie rasy bydła mięsnego. Sami jeździliśmy do Francji po zwierzęta i dobrze orientowaliśmy się w cenach. Tam trzeba zapłacić więcej niż w kraju, ale za dobrą genetykę, a zwłaszcza nowe linie, jakich nie ma na krajowym podwórku, opłaca się dołożyć pewną kwotę. Zdecydowaliśmy się na rasę salers, bo zakup dobrych salersów z Francji był znacznie tańszy niż dobrych charolaisów, a przy większej ilości sztuk różnica była duża. Jednocześnie za salersy jesteśmy w stanie uzyskać podobne pieniądze jak za charolaisy, ponieważ głównie sprzedajemy bydło na hodowlę, zarówno jałówki, jak i buhajki (na rozpłodniki do innych stad).

Krowy rasy salers

FOTO: Andrzej Rutkowski

W Polsce jest zaledwie ok. 25 stad rasy salers, w tym maksymalnie 10 stad liczących 30 krów i więcej. Większość tego bydła pochodzi od największego polskiego stada, które znajduje się w Spółdzielczej Agrofirmie Witkowo, a więc jest blisko spokrewnione. My sprowadziliśmy nowe linie genetyczne, odległe od salersów będących w Polsce, dlatego jest duże zainteresowanie zarówno naszymi jałówkami, jak i buhajkami, które umożliwiają wprowadzenie do stada tzw. świeżej krwi zmniejszającej inbred, czyli negatywny skutek zbytniego spokrewnienia kojarzonych osobników. Ponadto buhaje rasy salers cieszą się dużym powodzeniem w krzyżowaniu międzyrasowym i wybierane są chętnie do stad typowo towarowych – oznajmił Błażej Bochyński.

Rozłożyste rogi, niemal jak u bydła szkockiego górskiego, to charakterystyczna cecha tej rasy, ale nie służą do ataku, a do obrony, jest to bydło o bardzo łagodnym usposobieniu

FOTO: Andrzej Rutkowski

Przez prawie 8 lat hodowli rasy salers Bochyńscy sprzedali tylko 2 buhaje na rzeź, a resztę na dalszą hodowlę do innych stad jako rozpłodniki. To najlepiej świadczy o jakości ich zwierząt i poziomie genetycznym stada.

Jest kolejne, 3. już ognisko choroby niebieskiego języka w Polsce w 2025 roku. Główny Lekarz Weterynarii 23 stycznia 2025 r. stwierdził chorobę w gospodarstwie utrzymującym 42 sztuki bydła, zlokalizowanym w miejscowości Osina, w powiecie goleniowskim, w województwie zachodniopomorskim. To drugie ognisko w tej miejscowości. Poprzednie stwierdzono 9 stycznia. 

- 23 stycznia uzyskano dodatni wynik badań molekularnych metodą PCR potwierdzające obecność materiału genetycznego wirusa BT serotypu 3 u trzech zwierząt - informuje Główny Lekarz Weterynarii.

Choroba niebieskiego języka w trzech województwach 

Odnotowane w 2024 r. i 2025 ogniska BTV dotyczą trzech województw: dolnośląskiego, zachodniopomorskiego i warmińsko-mazurskiego. Niestety, obostrzenia rozciągają się na sąsiednie województwa - wykrycie ogniska choroby niebieskiego języka wiąże się z wyznaczeniem strefy o promieniu 150 km. 

Wybuchło 3. ognisko choroby niebieskiego języka w 2025 roku

FOTO: GLW

Choroba niebieskiego języka nie jest zwalczana w UE z urzędu, ale poszczególne państwa członkowskie mogą wprowadzać swoje zasady walki z nią, m. in. poprzez wydawanie zaleceń dla hodowców w sprawie szczepień zwierząt oraz ograniczenie handlu międzynarodowego żywymi zwierzętami. Choroba nie stanowi zagrożenia dla ludzi. Nie obowiązują również żadne ograniczenia dotyczące spożycia mięsa i produktów mięsnych, mleka czy wykorzystania skór oraz wełny pochodzących od przeżuwaczy.

Gdzie wykryto poprzednie ogniska choroba niebieskiego języka w Polsce?

Przypomnijmy, że pierwsze ognisko choroby wykryto 21 listopada, w miejscowości Rajczyn, powiat wołowski, Dolny Śląsk. W próbkach od bydła mięsnego stwierdzono wtedy obecność wirusa serotypu 3. Wyniki badań potwierdziły zakażenie u trzech zwierząt.

Drugie ognisko pojawiło się 5 grudnia 2024 roku w gospodarstwie w powiecie pyrzyckim, w woj. zachodniopomorskim. Badania przeprowadzone w laboratorium PIWet Puławy potwierdziły obecność wirusa BTV-3 u 10 sztuk bydła mlecznego.

Natomiast trzecie i czwarte ognisko choroby pojawiło się 17 grudnia na Dolnym Śląsku w powiecie lubańskim w dwóch gospodarstwach. 

Z kolei piąte ognisko stwierdzono w powiecie kołobrzeskim, w województwie zachodniopomorskim.​ Wirusa stwierdzono w próbkach pochodzących od 11 krów.

Szóste i siódme ognisko choroby pojawiło się na Dolnym Śląsku w gospodarstwach utrzymujących bydło, zlokalizowanych w gminie Mirsk, w powiecie lwóweckim. W jednym gospodarstwie utrzymywano 17 sztuk bydła (typ użytkowy mięsny i kombinowany), a w drugim 12 sztuk bydła - też typ użytkowy mięsny i kombinowany.

Ósme ognisko i zarazem pierwsze w 2025 roku pojawiło się w województwie warmińsko-mazurskim. Choroba pojawiła się w miejscowości Nowy Dwór, gmina Orneta, powiat lidzbarski. Natomiast dziewiąte i zarazem drugie ognisko w 2025 roku wykryto w stadzie 28 sztuk bydła miejscowości Osina, w powiecie goleniowskim, w województwie zachodniopomorskim.

Kamila Szałaj

Choroba niebieskiego języka

Choroba niebieskiego języka: są nowe strefy z zakazem przemieszczania bydła

Dlaczego hodowca zdecydował się na opas czerwonych angusów?

Łukasz Komorowski przygodę z angusami czerwonymi rozpoczął w 2018 roku od zakupu dwóch jałówek. Od tamtego czasu sukcesywnie powiększa stado mamek. Część z nich pochodzi z własnej hodowli, a część z zakupu.

– Po zakupie dwóch pierwszych jałówek szybko dokupiłem następne dwie i wszystkie cztery zostały inseminowane. Następnie dokupiłem jeszcze 8 krów tej rasy. Na nasz teren i ekstensywny system utrzymania zwierząt angus czerwony jest rasą najlepszą. Zwierzęta te nie potrzebują wyszukanych budynków. Wystarczą im stare obiekty inwentarskie z wiatami wokół i ze stałym dostępem do wybiegu. Bydło to nie boi się mrozów, wiatrów i deszczów. Drugą ich zaletą są niezbyt wygórowane wymagania odnośnie paszy. Gospodarujemy na glebach z przewa...

Jak rolnicy oceniają przejście z tradycyjnego żywienia bydła na opas na sucho?

– Gdy żywiliśmy bydło tradycyjnie, czyli przy dużym udziale pasz objętościowych, to cały uprawiany areał przeznaczaliśmy na produkcję pasz. Po zmianie systemu na produkcję pasz przeznaczamy 26 ha, a z 36 ha płody rolne sprzedajemy, są to rzepak, pszenica i buraki cukrowe. Sprzedajemy również wysłodki buraczane, które wcześniej spasaliśmy, a odbieramy je jako deputat będąc plantatorami buraków do cukrowni w Dobrzelinie – wyjaśnił Dominik Pleśnierowicz.

Kolejna zmiana na plus to mniejsza pracochłonność i mniejsza częstotliwość zadawania pasz oraz brak konieczności inwestowania w nietanią maszynę, jaką jest paszowóz.

– Przy opasie na sucho jesteśmy w stanie obsłużyć nasze stado sami, bez najmowania pracowników. Karmimy bydło tylko dwa razy w tygodniu we wtorki oraz w piątki, jest to możliwe dzięki temu, że pasze suche takie jak słoma oraz śruty się nie psują i nie tracą swojej świeżości na stole paszowym. Mała objętość i mała waga pasz suchych w stosunku do pasz mokrych sprawia, że nie potrzebujemy paszowozu, a wystarcza taczka. Nowy system żywienia nie wymaga także silosów kiszonkarskich, do których budowy już się przymierzaliśmy, żywiąc jeszcze na mokro i pochłonęłaby co najmniej 100 tys. zł – powiedziała Beata Pleśnierowicz, dodając, że zużycie paliwa spadło o 1/3, ponieważ nie sporządzają kiszonek oraz sianokiszonek, których przygotowanie oraz zadanie bydłu jest bardzo paliwożerne.

Opasy rasy charolaise

FOTO: Andrzej Rutkowski

Kiedy opas bydła na sucho nie będzie się opłacał?

Ale żeby nie było tak kolorowo, opas na sucho opłaca się tylko przy bardzo wysokim poziomie dobrostanu i profilaktyki. Bo jeśli tego nie będzie, to nie będzie też wysokich przyrostów, które to finalnie decydują o efekcie ekonomicznym zastosowanych zmian.

Sylwestrowe trojaczki urodziła krowa z Kuźnika

Jak informuje Wielkopolskie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt w Poznaniu, we wtorek 31 grudnia 2024 r. w gospodarstwie małżeństwa Janiny i Mieczysława Brodnickich, które wspólnie prowadzą we wsi Kuźnik pod Międzyrzeczem, urodziły się cielaczki – trojaczki!

Jakiej rasy są trojaczki z Kuźnika?

Z relacji WCHiRZ wynika, że cielaczki-trojaczki urodzone w gospodarstwie Brodnickich, to jałówki rasy simental.

Trojaczki u bydła raz na 1000!

Mnogie ciąże u bydła nie zdarzają się często, a potrójne raz na 1000.

W związku z rzadkim występowaniem u krów ciąż mnogich warto zwrócić uwagę na fakt, że zwierzę jest poddawane znacznemu wysiłkowi, w związku z czym wymaga opieki i odpowiedniej diety, by zapobiec chorobom metabolicznym.

Krowa z Kuźnik, jak i urodzone przez nią jałówki czują się dobrze, co widać na załączonym filmie:

Oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz

Źródło: WCHiRZ

Choroba niebieskiego języka rozlewa się po Polsce i coraz bardziej niepokoi hodowców bydła. Główny Lekarz Weterynarii poinformował właśnie wykryciu szóstego i siódmego ogniska choroby. Wirus po raz kolejny pojawił się na Dolnym Śląsku.

Ogniska BT zostały stwierdzone na podstawie wyników badań z 20 grudnia 2024 r. w gospodarstwach utrzymujących bydło, zlokalizowanych w gminie Mirsk, w powiecie lwóweckim, w województwie dolnośląskim. W jednym gospodarstwie utrzymywano 17 sztuk bydła (typ użytkowy mięsny i kombinowany), a w drugim 12 sztuk bydła - też typ użytkowy mięsny i kombinowany.

Zakażenie przebiega bezobjawowo, zwierzęta nie wykazują klinicznych objawów choroby.

Gdzie wykryto poprzednie ogniska choroba niebieskiego języka w Polsce?

Przypomnijmy, że pierwsze ognisko choroby wykryto 21 listopada, w miejscowości Rajczyn, powiat wołowski, Dolny Śląsk. W próbkach od bydła mięsnego stwierdzono wtedy obecność wirusa serotypu 3. Wyniki badań potwierdziły zakażenie u trzech zwierząt.

Drugie ognisko pojawiło się 5 grudnia 2024 roku w gospodarstwie w powiecie pyrzyckim, w woj. zachodniopomorskim. Badania przeprowadzone w laboratorium PIWet Puławy potwierdziły obecność wirusa BTV-3 u 10 sztuk bydła mlecznego.

Natomiast trzecie i czwarte ognisko choroby pojawiło się 17 grudnia na Dolnym Śląsku w powiecie lubańskim w dwóch gospodarstwach. 

Z kolei piąte ognisko stwierdzono w powiecie kołobrzeskim, w województwie zachodniopomorskim.​ Wirusa stwierdzono w próbkach pochodzących od 11 krów.

6 państw zakazało importu bydła z Polski

Rolnicy obawiają się, że rozprzestrzenianie się choroby niebieskiego języka w Polsce będzie mieć fatalne skutki handlowe, bo utracimy status kraju wolnego od choroby. Zakaz importu bydła z Polski wprowadziły już: Chiny, Ukraina, Rosja, Białoruś, Kirgistan i Kazachstan. Poza tym wykrycie ogniska choroby niebieskiego języka wiąże się z wyznaczeniem strefy o promieniu 150 km. 

Kamila Szałaj

Reportaż z gospodarstwa

Rolnik zmienił system hodowli krów. Choroba niebieskiego języka może to zniweczyć [WIDEO]

W bydle mlecznym efektywność mierzona jest ilością i jakością wyprodukowanego mleka, natomiast przy bydle mięsnym ilością i jakością mięsa, a więc przyrostami?

– Dokładnie tak, ale w większości przypadków rolnicy nie wiedzą ile dokładnie przyrastają ich opasy. Znają wagę odsadka czy też cielęcia, mija 1,5 roku lub 2 lata, kiedy dochodzi do sprzedaży i wiedzą, jaka była różnica wagi początkowej i wagi końcowej. W ten sposób dowiadują się, jakie były przyrosty. Jednak jest to efekt dokonany, mamy wiedzę, ale nie możemy jej wykorzystać na poprawę efektywności produkcji, bo cykl dobiegł już końca. Jesteśmy mądrzejsi o konkretne informacje, ale po fakcie. Wtedy dowiadujemy się czy zarobiliśmy, czy straciliśmy. Jeśli opas słabo przyrastał, to straciliśmy. Dlatego wdrażamy nowe i innowacyjne rozwiązania dające możliwość nieinwazyjnego monitorowania przyrostu dobowego bydła bez zaangażowania ludzi.

Ładnie to brzmi, ale czy da się to w ogóle zrobić w praktyce?

– Okazuje się, że tak. Naszym projektem badawczym, objęliśmy 27 gospodarstw na terenie Polski. System, który tam funkcjonuje jest objęty patentem, którego współwłaścicielem jest Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Podczas tego projektu udowadniamy, że można mierzyć masę ciała każdej sztuki bydła nawet kilka razy dziennie i to bez obecności człowieka i bez świadomości zwierząt, że w ogóle takie pomiary mają miejsce.

Jak to wygląda od strony technicznej?

– Razem z moim zespołem zastanawialiśmy się, jak to zrobić i wpadliśmy na pomysł, że przecież każde zwierzę musi co najmniej kilka razy dziennie przyjść do poidła w celu napicia się wody. Zatem właściwe uporządkowanie przestrzeni w strefie pojenia mogło dać pożądany efekt. Stworzyliśmy urządzenia, które z wyglądu przypominają stacje paszowe, do których zwierzę musi wejść, aby napić się wody z poidła, a jedno takie poidło wystarcza na 30–40 opasów. Wyposażyliśmy te urządzenia w inteligentne podłogi spełniające funkcję wagi, a także w systemy RFID, czyli kolczyki lub transpondery oraz anteny.

Gdy zwierzę przychodzi i zaczyna pić, to nieruchomieje, jest spokojne i w związku z tym system może łatwo je zidentyfikować oraz zważyć. Doświadczenia pokazują, że takich pomiarów jest od kilku do kilkunastu na dobę dla każdego zwierzęcia. Dowiadujemy się nie tylko ile zwierzę przyrasta, ale też, jaka jest różnica masy pomiędzy wejściem a wyjściem, czyli ile zwierzę wypiło wody. To też mówi nam o zdrowiu i możliwościach konkretnej sztuki. Jeśli opas często przychodzi do picia, ale nie pobiera wody, to mamy informację, że wystąpiła awaria systemu pojenia. Jeśli zwierzę ani razu nie przyszło do pojenia w ciągu doby, to świadczy o tym, że jest chore i trzeba baczniej mu się przyjrzeć.

To jak się zmienia układ zachowań zwierzęcia związanych z piciem może być sygnałem o zmianie stanu jego zdrowia. W ten sposób monitoring pojenia staje się monitoringiem przyrostów dobowych, a nawet zdrowotności naszych zwierząt. Informację o przyrostach dostajemy tu i teraz mogąc monitorować na bieżąco krzywą wzrostu każdego zwierzęcia i wdrażać zmiany żywieniowe pozwalające wykorzystać jego potencjał produkcyjny. Jeszcze przed zakończeniem etapu opasu mamy realny wpływ na poprawę jego wyników, co automatycznie przekłada się na opłacalność produkcji.

Dr hab. Marcin Gołębiewski, prof. SGGW oraz rektor ds. rozwoju tejże uczelni

FOTO: Andrzej Rutkowski

Jeśli dawka pokarmowa jest ustawiona na 1,5 kg przyrostu dobowego, a pomiary mówią, że opas przyrasta 1 kg, to coś jest nie tak?

– Jeśli jest to jedna odstająca sztuka w grupie, to może mieć jakiś problem indywidualny albo odstaje od innych genetycznie. Jednak, jeśli cała grupa przyrasta znacznie poniżej spodziewanych przyrostów i tego, co zapewnia dawka żywieniowa, to być może wystąpiła w stadzie infekcja i trzeba podjąć leczenie. Lub też wdrożenie nowego komponentu do dawki nie dało spodziewanego efektu albo być może kiszonka z nowej pryzmy odbiega jakościowo od tej podawanej wcześniej.

Dzięki temu systemowi możemy też testować pasze, porównywać jedną z drugą poprzez podzielenie stada na grupy, gdzie w jednej grupie zastosujemy dodatek X, a w drugiej dodatek Y i będziemy wiedzieć, który w warunkach naszego gospodarstwa daje lepsze efekty. Informacje dostaniemy bardzo szybko, a w normalnych warunkach dopiero po dwóch latach, kiedy zwierzęta pojadą do ubojni, a to jest zbyt późno, aby podjąć decyzję poprawiającą efektywność opasu.

Gospodarstwa, w których ten system działa, nie tylko pełnią funkcję doświadczalną, ale też demonstracyjną?

– Oczywiście tak. W 27 gospodarstwach, w których funkcjonuje ten innowacyjny system w ramach projektu SGGW już ponad 3 tys. hodowców i doradców związanych z rolnictwem mogło zobaczyć jak on działa. Ważne, że pomimo bardzo zróżnicowanych warunków utrzymania bydła mięsnego w Polsce praktycznie we wszystkich planowanych miejscach dało się ten system zainstalować przy odrobinie chęci i współpracy naszej z hodowcami.

Co więcej, hodowca informacje na temat przyrostów swojego bydła może śledzić w każdym miejscu na świecie, nawet na wakacjach. Wtedy rolnik widzi, czy zwierzęta piją, czy odpowiednio przyrastają, czyli tak naprawdę kontroluje też to czy osoba, która została ze zwierzętami dobrze się nimi zajmuje. Czyli system ten wzmacnia nadzór i kontrolę nad stadem, co zwłaszcza przydaje się w gospodarstwach związkowych objętych oceną użytkowości mięsnej, gdzie przyrosty muszą być znane.

Dziękuję za rozmowę.

To jak się zmienia układ zachowań zwierzęcia związanych z piciem może być sygnałem o zmianie stanu jego zdrowia. W ten sposób monitoring pojenia staje się monitoringiem przyrostów dobowych, a nawet zdrowotności naszych zwierząt

FOTO: Andrzej Rutkowski

Więcej o tym innowacyjnym systemie z uwzględnieniem także precyzyjnego systemu monitoringu pobrania paszy u bydła mięsnego pod nazwą "inteligentne koryto" napiszemy w kwartalniku "Bydło mięsne i opasy", jaki redakcja "Tygodnika Poradnika Rolniczego" będzie współtworzyć od przyszłego roku razem z redakcją "Top Agrar Polska".

Debatę poprowadził Karol Bujoczek – dyrektor wydawniczy i przewodniczący Rady Redaktorów Agro Horti Media. Uczestniczyli w niej: dr inż. Krzysztof Wawrzyniec Borkowski, prof. dr hab. Witold Chabuz, Kazimierz Kosiński, Tomasz Rasiński – wiceprezes zarządu Polskiego Zrzeszenia Producentów Bydła Mięsnego.

Podczas debaty stwierdzono, że potrzebna jest ściślejsza współpraca pomiędzy hodowcami bydła opasowego a zakładami mięsnymi. Jej brak skutkuje tym, że pomiędzy rolnikiem a zakładem często występuje jeszcze jedno ogniwo, jakim są pośrednicy.

– Przyczyną współpracy hodowców z pośrednikami jest między innymi duże rozdrobnienie. Zakłady często nie chcą przyjechać do gospodarstwa po dwie sztuki, a robi to pośrednik. Ponadto pośrednik w zakładzie otrzymuje wyższą cenę niż rolnik sprzedając bydło bezpośrednio do zakładu. Dodatkowo, zakłady rozliczają się z rolnikami w systemie poubojowym, co nie jest dla hodowców wiarygodne, tym bardziej, że klasyfikator opłacany jest przez zakład mięsny – powiedział Tomasz Rasiński, wiceprezes zarządu Polskiego Zrzeszenia Producentów Bydła Mięsnego.

Uczestnicy debaty

FOTO: Józef Nuckowski

– Problem tkwi w dwóch kwestiach. Po pierwsze, my rolnicy nie ufamy w 100% zakładom mięsnym, a przetwórcy nie ufają sieciom handlowym. Podpisywałem umowy z zakładami mięsnymi i te pierwsze oceniam pozytywnie, ale już kolejne były znacznie gorsze. Teraz sprzedaję opasy pośrednikom i jestem z tego rozwiązania zadowolony. Jako uzasadnienie podam przykład w oparciu o buhaja o wadze 850 kg. Z tego co się dowiedziałem, to ZM Mościbrody płacą za klasę R 20,8 zł za kg WBC (850 kg x 60% mięsności, to 510 kg mięsa. 510 kg mięsa x 20,8 = 10 608 zł za opasa). Nie wiem czy jest to aktualna cena, ale ja pośrednikowi mogę obecnie sprzedać opasa w cenie minimum 14,3 za kg wagi żywej (850 x 14,3 = 12 155 zł). Według mnie, różnica na korzyść pośrednika wynosi około 1 tys. zł na jednej sztuce – powiedział Andrzej Terlikowski, hodowca z Chybowa.

Andrzej Terlikowski

FOTO: Józef Nuckowski

Jakość opasów jest w Polsce nadal niedoceniana przez zakłądy mięsne

Andrzej Brzozowski prowadzący produkcję żywca wołowego w Kleszczelach stwierdził, że różnice cenowe pomiędzy poszczególnymi klasami nie zachęcają hodowców do produkcji opasów ras typowo mięsnych.

– Jestem z Podlasia, ale sprzedaję opasy do różnych zakładów z całej Polski. W rozliczaniu poubojowym zakłady mięsne niedocenianiają jakości. Po prostu jest zbyt mała różnica w cenie pomiędzy poszczególnymi klasami. Kupując cielęta do opasu, nie opłaca mi się nabyć sztuki rasy mięsnej. Płacę za nią o 500 do 800 zł więcej niż za hf-a, a różnicy tej nie odzyskam w cenie oferowanej przez zakłady – powiedział Andrzej Brzozowski.

Rolnik dodał, że sporym problemem jest też zróżnicowanie w ocenie poszczególnych zakładów.

– Zatrudniam swojego klasyfikatora, który optycznie ocenia moje sztuki. Zdarza się, że w zakładzie mięsnym ocena poubojowa jest dla mnie korzystniejsza niż to, co stwierdził mój klasyfikator, jednak w wielu przypadkach ocena zakładów jest gorsza od naszej wewnętrznej. Sprzedając podobne zwierzęta do różnych zakładów zdarza się, że ich ocena odbiega od siebie i to w sposób znaczny – stwierdził Andrzej Brzozowski, dodając, że obecne ceny opasów są dobre tylko dlatego, że spadły ceny pasz.

Andrzej Brzozowski

FOTO: Józef Nuckowski

Prof. dr hab. Witold Chabuz z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie pierwszego dnia sympozjum opowiedział o metodach i modelach produkcji wysokiej jakości wołowiny w Polsce.

– Takie konferencje jak ta są niezwykle ważne, bo skupiają wszystkie strony całego sektora, czyli zarówno producentów, przetwórców, jak i sprzedawców. Od lat narzekamy, że ten sektor nie jest skonsolidowany. Niewątpliwie ważnym aspektem jest to, aby była większa więź między przetwórcą a producentem, czyli pomiędzy zakładem mięsnym a hodowcą – powiedział prof. Witold Chabuz.

Czeka nas nierówna walka z krajami Mercosur

Prof. dr hab. Witold Chabuz uważa, że po podpisaniu umowy między UE a krajami Mercosur rywalizacja z nimi na rynku będzie bardzo trudna.

Prof. dr hab. Witold Chabuz

FOTO: Józef Nuckowski

– Cenowo będzie nam bardzo ciężko walczyć z wołowiną z Ameryki Południowej. Musimy konkurować jakością produktu oraz jednością i siłą branży. Polski hodowca jest w stanie szybko dostosować się do nowych wymagań, do produkcji jeszcze lepszej wołowiny, jeśli będzie miał za to odpowiednią zapłatę, a tego ciągle brakuje. W tej chwili nie ma jeszcze promowania dobrej jakości wołowiny. W zasadzie płaci się bardzo porównywalne ceny za żywiec niższej i tej najlepszej jakości. Zakłady mięsne muszą wziąć większą odpowiedzialność za polski i europejski rynek, za promocję dobrej jakościowo wołowiny, a obecnie wolą to mięso tylko konfekcjonować czy sprzedawać w półtuszach dalej na eksport nie interesując się samym rynkiem. Stąd więź między tymi trzema elementami sektora jest kluczowa dla przyszłości. Jest coraz częstsze zapotrzebowanie na dobrą jakościowo wołowinę i jest to idealny czas, żeby ją robić – powiedział Witold Chabuz.

Uczestnicy sympozjum

FOTO: Józef Nuckowski

Wołowina z bydła białogrzbietego to lokalny produkt o wysokiej jakości

Prof. dr hab. Witold Chabuz jest kierownikiem Katedry Hodowli i Ochrony Zasobów Genetycznych Bydła. Zajmuje się między innymi rozpowszechnianiem zachowawczej rasy bydła, jaką jest białogrzbieta. Jego zdaniem, jest ona wartościową rasą w produkcji wołowiny.

– W tej chwili mamy pod oceną około 1300 krów rasy białogrzbieta, z czego około 30%, czyli około 400 krów jest w ocenie mięsnej. Jest to bardzo dobra jakościowo wołowina. Bardzo istotnym elementem jest lokalny produkt, którym jest wołowina z lokalnych ras. Białogrzbiety to stara, od wieków bytująca rodzima rasa. Ważna jest promocja produktu z lokalnych ras, z lokalnego miejsca – powiedział Witold Chabuz.

Wydarzenie zostało sfinansowane z Funduszu Promocji Mięsa Wołowego.

Józef Nuckowski

Choroba niebieskiego języka: aż 41 tysięcy gospodarstw z ograniczeniami

Obszar objęty ograniczeniami będzie dotyczył 41,3 tys. siedzib stad bydła, ponad 1,5 mln szt. bydła.

Zwierzęta można przemieścić z obszaru objętego ograniczeniami:

• po uzyskaniu pozwolenia wydanego przez Powiatowego Lekarza Weterynarii
• jeżeli w okresie nie dłuższym niż 30 dni przed przemieszczeniem tych zwierząt nie potwierdzono zakażenia BTV
• po uzyskaniu ujemnego wyniku badania laboratoryjnego metodą serologiczną w kierunku zakażenia BTV w próbkach pobranych od przemieszczanych zwierząt nie wcześniej niż 30 dni przed przemieszczeniem

- Jednym z warunków jest uzyskanie ujemnego wyniku badania laboratoryjnego metodą serologiczna. W przypadku uzyskania dodatnich wyników badań serologicznych, wykonuje się z podejrzenia badanie laboratoryjne metodą PCR. Zwierzęta, które uzyskały ujemny wynik badania metodą PCR spełniają warunki przemieszczenia – czytamy w uzasadnieniu projektu.

• po przekazaniu przez hodowcę informacji zarówno zakładowi oraz powiatowemu lekarzowi weterynarii o zamiarze przemieszczenia nie później niż 48 godzin przed załadunkiem tych zwierząt.

Będą częstsze kontrole weterynarii

Powiatowy Lekarz Weterynarii wyda zezwolenie jeśli wyniki badań laboratoryjnych będą negatywne. Warto dodać, że rolnicy mogą spodziewać się w obszarze objętym ograniczeniami kontroli, gdyż Powiatowy Lekarz Weterynarii przeprowadza analizę statusu zdrowotnego zwierząt w pobliżu ogniska BTV.

Jakie podejrzane objawy hodowcy muszą zgłosić weterynarii?

Rolnicy mają obowiązek zgłosić charakterystyczne objawy podejrzenia choroby m.in.:

• ślinotoku;
• zaczerwienienia i obrzęku błony śluzowej jamy ustnej i języka;
• owrzodzenia warg, opuszki zębowej i języka;
• zapalenia koronki i tworzywa racic, kulawizn;
• duszności, obfitego wypływu z nosa;
• łuszczenia się naskórka strzyków i tworzenie się strupów u krów mlecznych;
• ronień i rodzenia zdeformowanych zwierząt;
• gorączki.

Choroba niebieskiego języka: jaki obszar objęty ograniczeniami?

Jak wynika z projektu ponad 41 tys. gospodarstw (siedzib stad) znajduje się na obszarze objętym ograniczeniami. 

- W związku z potwierdzeniem wirusa choroby niebieskiego języka (BTV) w zakładzie położonym w miejscowości Rajczyn, w gminie Wińsko, powiat wołowski, województwo dolnośląskie należy obszar wymieniony w załączniku nr 1 do rozporządzenia uznać za obszar objęty ograniczeniami czyli strefę lub strefy obejmujące terytorium w promieniu co najmniej 150 km od zakażonego zakładu – czytamy w uzasadnieniu projektu.

Poniżej pełna lista miejscowości objętych obszarem ograniczeniami w związku z BTV:

Obszar objęty ograniczeniami BTV

1) województwo dolnośląskie;

2) w województwie lubuskim:

a) powiat krośnieński,

b) powiat międzyrzecki,

c) powiat nowosolski,

d) powiat świebodziński,

e) powiat wschowski,

 f) powiat zielonogórski,

g) miasto Zielona Góra,

 h) powiat żagański,

 i) powiat żarski,

 j) w powiecie gorzowskim: – gmina Deszczno, – gmina Santok,

k) w powiecie słubickim: – gmina Cybinka, – gmina Ośno Lubuskie, – gmina Rzepin, gmina Słubice,

l) w powiecie strzelecko-drezdeneckim: – gmina Drezdenko,

m) w powiecie sulęcińskim: – gmina Krzeszyce, – gmina Lubniewice, – gmina Sulęcin, – gmina Torzym;

2) w województwie łódzkim:

a) w powiecie sieradzkim: – gmina Błaszki, – gmina Brąszewice, – 5 – – gmina Brzeźnio, – gmina Goszczanów, – gmina Klonowa, – gmina Sieradz, – gmina Warta, – gmina Wróblew, – gmina Złoczew,

b) w powiecie wieluńskim: – gmina Biała, – gmina Czarnożyły, – gmina Mokrsko, – gmina Ostrówek, – gmina Pątnów, – gmina Skomlin, – gmina Wieluń,

c) w powiecie wieruszowskim: – gmina Bolesławiec, – gmina Czastary, – gmina Galewice, – gmina Lututów, – gmina Łubnice, – gmina Sokolniki, – gmina Wieruszów;

3) w województwie opolskim:

a) powiat brzeski,

b) powiat namysłowski,

 c) powiat nyski,

d) powiat kluczborski,

e) powiat opolski,

f) miasto Opole,

g) w powiecie krapkowickim: – gmina Gogolin, – gmina Krapkowice, – 6 – – gmina Strzeleczki,

h) w powiecie oleskim: – gmina Gorzów Śląski, – gmina Olesno, – gmina Praszka, – gmina Radłów, – gmina Zębowice,

i) w powiecie prudnickim: – gmina Biała, – gmina Lubrza, – gmina Prudnik;

4) w województwie wielkopolskim:

a) powiat gnieźnieński,

b) powiat gostyński,

c) powiat grodziski,

d) powiat jarociński,

e) powiat kaliski,

f) miasto Kalisz,

g) powiat kępiński,

h) powiat kościański,

i) powiat krotoszyński,

j) powiat leszczyński,

k) miasto Leszno,

l) powiat międzychodzki,

m) powiat nowotomyski,

n) powiat obornicki,

o) powiat ostrowski,

p) powiat ostrzeszowski,

q) powiat pleszewski,

r) powiat poznański,

s) miasto Poznań,

t) powiat rawicki,

u) powiat słupecki,

v) powiat szamotulski,

w) powiat średzki,

x) powiat śremski,

y) powiat wolsztyński,

z) powiat wrzesiński,

za) w powiecie chodzieskim: – gmina Budzyń,

zb) w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim: – gmina Czarnków, – gmina Drawsko, – gmina Lubasz, – gmina Połajewo, – gmina Wieleń,

zc) w powiecie konińskim: – gmina Golina, – gmina Grodziec, – gmina Kazimierz Biskupi, – gmina Kleczew, – miasto Konin, – gmina Kramsk, – gmina Krzymów, – gmina Rychwał, – gmina Rzgów, – gmina Stare Miasto,

zd) w powiecie tureckim: – gmina Dobra, – gmina Kawęczyn, – gmina Malanów, – gmina Tuliszków, – gmina Turek, – gmina Władysławów,

ze) w powiecie wągrowieckim: – gmina Mieścisko, gmina Skoki, – gmina Wągrowiec

Pierwsze ognisko choroby potwierdzono w gospodarstwie utrzymującym 31 sztuk bydła w miejscowości Rajczyn, w gminie Wińsko, w powiecie wołowskim na Dolnym Śląsku. Obecność wirusa potwierdziły wyniki badań laboratoryjnych, przeprowadzonych przez Państwowy Instytut Weterynarii w Puławach.

Jest to pierwszy przypadek choroby niebieskiego języka od lat. Po raz pierwszy wirus BT został stwierdzony na ternie Polski w 2006 roku. Ostatnie przypadki wirusa Bluetongue stwierdzono na terenie Polski w 2014 roku (serotyp BTV-14). Choroba podlega obowiązkowi zwalczania.

Czytaj więcej: PILNE! Jest pierwsze ognisko choroby niebieskiego języka w Polsce. Gdzie?

Choroba niebieskiego języka jest chorobą zakaźną, ale niezaraźliwą. Co to oznacza?

Oznacza to, że chorobę wywołuje patogen (w tym przypadku wirus), ale nie jest on w stanie przenosić się z jednego zwierzęcia na drugie w kontakcie bezpośrednim. Aby choroba niebieskiego języka rozprzestrzeniła się w stadzie, potrzebny jest do tego wektor, którymi są kuczmany (Culicoides). Choroba może się przenosić poprzez krew, nasienie oraz łożysko.

Wirus nie przenosi się na zwierzęta domowe oraz ludzi. Gatunkami najbardziej wrażliwymi są owce. U bydła i kóz bardzo często choroba ma przebieg łagodny lub bezobjawowy. U dzikich przeżuwaczy najbardziej podatne są sarny.

Zachorowalność szacuje się na poziomie 80-100%, natomiast śmiertelność w przypadku choroby niebieskiego języka jest bardzo zróżnicowana i może wynosić od 2% do nawet 70%.

Warto pamiętać, że produkty odzwierzęce, czyli mięso, mleko, skóry i wełna oraz inne produkty pochodzące od przeżuwaczy nie stanowią zagrożenia dla ludzi.

Choroba niebieskiego języka w Polsce: jakie objawy powinny wzbudzić niepokój hodowcy?

Okres inkubacji wirusa jest zmienny, zazwyczaj wynosi od 3-20 dni, jednak wylęganie choroby u bydła może być znacznie wydłużone - pierwsze objawy mogą być zauważalne dopiero po 60-80 dniach.

W pierwszej kolejności dochodzi do wzrostu temperatury ciała (powyżej 41^oC) oraz posmutnienia zwierzęcia. Innymi charakterystycznymi objawami są stany zapalne jamy ustnej, owrzodzenia i nadżerki na opuszce zębowej i końcu języka. Zmianom w obrębie pyska często towarzyszy ślinotok oraz nieprzyjemny zapach.

Innymi objawami są kulawizny oraz problemy z rozrodem, w szczególności:

• zapalenie koronki i tworzywa racic, będące przyczyną kulawizn,
• łuszczenie się naskórka i tworzenie się strupów na strzykach u krów mlecznych,
• ronienia,
• rodzenie zdeformowanych lub słabych cieląt.

Objawy u owiec wyglądają bardzo podobnie, jednak często przybierają ostrzejszą formę. W formie nadostrej, zwierzęta padają po 7 dnia dniach od zakażenia. W przebiegu choroby dochodzi do przekrwienia błon śluzowych jamy ustnej, jamy nosowej i spojówek, które przechodzą stopniowo w zasinienie. Obecny jest też obrzęk warg, powiek i uszu.

Podobnie jaka u bydła, choroba wywołuje wzrost temperatury nawet do 42^oC. Zmiany w jamie ustnej powodują obfite ślinienie się i mlaskanie. Chore owce mają widoczne problemy w pobieraniu pokarmu, skręcają głowę, wymiotują, mają problemy z oddychaniem. Widoczny jest śluzowo-ropny wypływ z nozdrzy, który może być podbarwiony z krwią.

Innymi objawami są:

• kulawizny i sztywny chód, jako następstwo zapalenia koronki i tworzywa racic,
• łukowato wygięty grzbiet,
• degeneracja mięśni,
• ronienia lub rodzenie zdeformowanych jagniąt (najczęściej wodogłowiem).

Kamila Dłużewicz

Wojciech Grabowski z Jankowic Wielkich zrezygnował z produkcji mleka i zajął się hodowlą i opasem bydła mięsnego.

- Mamy mieszańce mięsnych ras, ale z główną przewagą limousine. Kiedyś mieliśmy stado mlecznych krów (650 szt. w tym 250 dojnych), teraz tylko opasy i mamki z młodzieżą. Teraz odbudowuje stado, opasów mam 50 sztuk, a mamek z młodzieżą około 100. Do niedawna sprzedawaliśmy głównie odsadki, ale stwierdziłem, że mamy trochę więcej paszy, więc sprzedajemy dorosłe opasy - mówi Wojciech Grabowski, rolnik z Jankowic Wielkich. Zaznacza, że żywi stado paszami wyprodukowanymi we własnym gospodarstwie. Mieszanka składa się z kukurydzy, sianokiszonki z trawy i mieszanki gorzowskiej, sorga oraz pasz treściwych.

- Większość robimy po uprawach jęczmienia jesienią, który szybko wschodzi w naszym rejonie i do jesieni możemy zrobić drugi plon i bazujemy na tym drugim plonie. Nie obciąża to głównego przychodu. Musimy urozmaicać, jednak dywersyfikacja przychodów jest na pewno korzystniejsza w tym przypadku. Będę dalej inwestował w bydło mięsne, po to zrobiliśmy nową wiatę - zaznacza hodowca z Jankowic Wielkich. 

Czy opas angusów i RHD to lepszy zysk?

Michał Gadzińśki, hodowca angusa czarnego i czerwonego z Chrościny Opolskiej chwali tę rasę za przyrosty i jakość produkowanego mięsa. 

- Bydło to charakteryzuje się świetnym przyrostem, mięso jest lekko marmurkowate i kruche, szczególnie jeśli jest wysezonowane. Jakościowo jest to bardzo dobre mięso, ale nie każda ubojnia chce za to zapłacić większą kwotę. Często dla ubojni liczy się tylko ilość mięsa i zysk. Jeśli są możliwości i warunki do hodowli bydła mięsnego to można w tym kierunku pójść - mówi Gadziński. Dodaje, że hodowcy, którzy uważają, że produkcja bydła mięsnego jest nieopłacalna raczej nie korzystają z własnych pasz.

- Sytuacja na rynku bydła mięsnego jest chyba stabilna, wahania cen są minimalne. Mówi się o lekkich podwyżkach, ale nie są to jakieś duże skoki cen. U nas teraz w gospodarstwie przygotowujemy się do sprzedaży bydła opacowego powyżej 700 kg. Sprzedamy je częściowo do ubojni, a częściowo przetworzymy we własnym gospodarstwie na mięso dla ostatecznego klienta - podkreśla hodowca i zaznacza, że sprzedaż bezpośrednio z gospodarstwa jest bardziej opłacalna, ale wymaga więcej czasu, środków i jest to bardzo absorbujące zajęcie.

- Trzeba też mieć grupę klientów którzy są w stanie zapłacić wyższą cenę za jakościowe mięso z gospodarstwa - dodaje hodowca z Chrościny Opolskiej. 

Czy hodowla bydła opasowego się opłaca?

Gerard Grohlich rolnik z Olbrachcić dwa lata temu zrezygnował z produkcji świń i utrzymuje teraz tylko opasy. 

- Są różne okresy - raz jest lepiej, raz gorzej, ale zawsze można na swoje wyjść. Zostanie obornik i jednak na tym bydle zarobek jest. Nie mamy za dużo hektarów, to po prostu tą hodowle trzeba mieć. Oczywiście obornik jest potem pod uprawy czy kukurydzę. Co 3 lata obornik jest wywożony i zmianowany na innym polu, to jest cenny nawoz, jest inna struktura ziemi po oborniku - mówi Grohlich. Rolnik sprzedaje bydło w wieku 24 miesięcy, od razu kupując cielęta, żeby utrzymać rotację. 

Liczy na nieco wyższe ceny bydła, niebawem będzie sprzedawał kolejną partię opasów. 

Wspomina, że cielęta są teraz nieco droższe, ale rotacja w tym cyklu produkcji musi być utrzymana. 

Rolnicy rezygnują z produkcji opasów. Dlaczego?

Dariusz Gajewski, rolnik ze Starowic Dolnych podjął decyzję o rezygnacji z produkcji opasów. Zostało w gospodarstwie jedynie trochę młodzieży, po sprzedaży budynki opustoszeją na stałe. 

- Podjąłem taką decyzje, bo ceny bydła nie odzwierciedlają kosztów (robocizny, paliwa, przygotowania pasz). A skala tej hodowli w odniesieniu do naszego gospodarstwa to w zasadzie takie hobby. Mleczne potrzebują dużo pracy, mięsne o wiele mniej, ale też musi być skala. Kto mam mniej ziemi, więcej łąk, oczywiście zasadne jest przejście na bydło mięsne. No my tu mamy głównie pola uprawne, kukurydza i rzepak - zaznacza Dariusz Gajewski.

Film i montaż: Mariusz Drożdż

Tekst: Dorota Kolasińska

Jak poinformował niemiecki portal agrarheute.com, na niemieckiej farmie w Kreienbarg, której właścicielem jest Christian Schlüter, urodziły się czworaczki. Rolnik przypuszczał, że przywita na świecie więcej niż jedno cielę, ponieważ poród krowy rozpoczął się po 268 dniach ciąży.

Jak przebiegł poród czworaczków?

Poród krowy rasy Holsztyńskiej przebiegł bez większych komplikacji. Najpierw urodziło się jedno cielę, potem drugie, a potem…zaczęło się rodzić trzecie cielę! Kiedy rolnik i jego pracownik myśleli, że poród się zakończył, okazało się, że krowa rodzi czwarte cielę.

Gdy właściciel gospodarstwa powitał na świecie czwarte cielę, nie mógł uwierzyć własnym oczom.

– To było szalone. Całość zajęła może godzinę. Poszło gładko. Wszystkie cielęta wysunęły się do przodu, najpierw dwa byczki, potem dwie jałówki. Pierwsze cielę już stało, kiedy ostatnie było jeszcze w brzuchu. Krowa spisała się na medal – relacjonuje w rozmowie dla agrarheute.com Schlüter, dodając, że był to jej trzeci poród.

Ile ważyły cielęta po porodzie?

Po tym, jak w gospodarstwie Schlütera narodziły się czworaczki, jego siostra rozmroziła siarę dla cieląt i przybiegła z pomocą. Dwóch pracowników i rodzeństwo odstawili cielęta do budek i nakarmili je.

Cielęta po urodzeniu ważyły zaledwie około 20 kg. Najnowszy film, który Christian Schlüter nakręcił na temat czworaczków, pokazuje, że szybko rosną i prawidłowo się rozwijają.

Przeczytaj również:

Cielęta

Ciąża bliźniacza u krowy - korzyść czy problem dla hodowcy?

Oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz

Źródło: agrarheute.com

Wirus BTV nie śpi, padają kolejne stada w Europie

Choroba niebieskiego języka pustoszy hodowle zwierząt w Europie. Jak podaje portal bydlo.com.pl, dotychczas najwięcej przypadków odnotowano w:

• Holandii,
• Belgii,
• Francji,
• Niemczech.

Ponadto wirus dotarł już również do hodowli w Wielkiej Brytanii, Szwecji, Danii, Czechach i we Włoszech. Co gorsza, tylko od 1 września do 8 października br. odnotowano aż 89 nowych ognisk choroby niebieskiego języka w Europie, a najbliższe z nich zostały zlokalizowane w pobliżu polskiej granicy.

Gdzie jest szczepionka na BTV?

Zgodnie z polskim prawem wdrożenie stosownych przepisów umożliwiających legalizację szczepionki przeciwko wirusowi BTV będzie możliwe dopiero po wystąpieniu ogniska w hodowli na terenie naszego państwa.

W związku z trudną sytuacją epidemiologiczną polscy rolnicy wzięli udział w spotkaniu online, w którym uczestniczył przedstawiciel Polskiego Związku Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego Zbigniew Kołoszyc oraz zastępca Głównego Lekarza Weterynarii Jakub Kubacki.

Podczas spotkania doszło do konkretnych ustaleń. Rolnicy, po przeprowadzeniu analizy ryzyka rozprzestrzenienia się wirusa BTV w Polsce, jednogłośnie wyrazili potrzebę wprowadzenia szczepień przeciwko niemu. Ich zdaniem, jest to jedyny sposób na ochronę stad, zanim będzie za późno.

Hodowcy uznali również za konieczne umożliwienie prowadzenia szczepień nie tylko szczepionką ze starszym wariantem BTV-8 z wczesnych lat 2000, ale także nową szczepionką dla serotypu 3, która jest dostępna od roku 2024.

Skąd Polska weźmie szczepionkę na BTV?

Szczepionka na BTV jest już dostępna w innych państwach UE. Podczas spotkania stwierdzono, że jej dystrybutorem do Polski mogliby być Czesi.

Czy Czesi będą dostarczać do Polski szczepionki przeciwko BTV?

Podczas spotkania rolników i hodowców została również rozważona współpraca z firmą z Czech zajmującą się dostarczaniem szczepionki na polski rynek.

LIR domaga się szczepionki przeciwko chorobie niebieskiego języka w Polsce

W sprawie szczepionki przeciwko chorobie niebieskiego języka w Polsce pojawiły się już pierwsze, oficjalne stanowiska izb rolniczych. Wraz z końcem października Lubelska Izba Rolnicza w swoim stanowisku zgłosiła konieczność dopuszczenia do stosowania szczepionek przeciwko chorobie niebieskiego języka w Polsce w związku z wystąpieniem wirusa na terenie Europy.

Zdaniem rolników, skoro szczepionka jest już dostępna w innych państwach UE, to powinna być podawana również w Polsce, zanim będzie za późno. Lubelscy rolnicy wnieśli również o podjęcie jak najszybszych prac legislacyjnych ww. celu.

Wirus BTV – działania prewencyjne w Polsce

Obowiązujące w Polsce przepisy prawa uniemożliwiają wdrożenie szczepionki przeciwko wirusowi BTV przed jego wystąpieniem w polskich hodowlach, gdyż choroba ta podlega urzędowemu obowiązkowi zwalczania. Dlatego też decyzja o szczepieniu będzie możliwa do podjęcia, dopiero gdy wirus dotrze do kraju.

Aktualnie inspekcja weterynaryjna zaleca hodowcom wdrożenie następujących działań prewencyjnych:

• wystrzeganie się zakupu zwierząt do własnej hodowli pochodzących z niewiadomego źródła,
• zapewnienie okresowych wizyt lekarza weterynarii w gospodarstwie,
• zgłaszanie lekarzowi weterynarii wszelkich podejrzanych objawów klinicznych,
• zwalczanie owadów pomieszczeniach inwentarskich (przenoszących chorobę).

Jednym z państw, które od roku 2025 wprowadzi obowiązkowe szczepienia przeciwko chorobie niebieskiego języka jest Belgia. 

"Rząd belgijski nie dostarcza bezpłatnych szczepionek, jak to ma miejsce we Francji, więc rolnicy muszą sami pokryć wszystkie koszty. Od maja tego roku belgijscy hodowcy bydła mogą szczepić swoje zwierzęta przeciwko BTV 3, chorobie, która szybko rozprzestrzeniła się w kraju. Jak dotąd szczepienia te są dobrowolne. Federalny departament rolnictwa w Brukseli stwierdził, że po kilku miesiącach epidemii dobrowolne szczepienia nie były w stanie powstrzymać skutków choroby w wystarczającym stopni, stąd też konieczność wprowadzenia obowiązkowych szczepień" - czytamy w TPR. 

Przeczytaj również:

Ceny materiału hodowlanego rosną

Choroba niebieskiego języka podbija ceny jałówek

Oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz

Źródło: Facebook/PZHiPBM, LIR

Dlaczego rolnik zlikwidował mleczne stado na rzecz mięsnych angusów?

Niemniej rolnik w 2016 roku zakupił pierwsze odsadki rasy angus czerwony i od tej chwili zaczął stopniowo likwidować stado bydła mlecznego zastępując je sukcesywnie powiększanym stadem mięsnym.

– Budowanie dobrej hodowli bydła mlecznego trwa latami i z tego względu moja decyzja może wydawać się radykalna, ale produkcja mleka jest też bardzo pracochłonna i to z tego względu przeszedłem na bydło mięsne. W gospodarstwie pracuję w pojedynkę. Obecnie już nie mam bydła mlecznego, a bydło mięsne chciałem hodować znacznie wcześniej, ale bałem się, że ciężko będzie wyżyć tylko z tego kierunku produkcji. Chociaż wcale nie jest tak źle jak myślałem. Pomimo że są mniejsze przychody ze sprzedaży bydła mięsnego niż ze sprzedaży mleka, to i koszty utrzymania są znacznie niższe – podkreślił Ryszard Dmochowski.

Grupa jałówek i młodych krów

FOTO: Andrzej Rutkowski

Te rasy bydła uzupełniały się doskonale

Przez kilka lat hodowca prowadził równolegle dwa stada: jedno mleczne i drugie mięsne, i jak podkreśla, takie gospodarowanie ma sens ponieważ pozwala osiągnąć bardzo dobry wynik ekonomiczny.

– Gdybym tylko miał więcej ziemi i rąk do pracy, to nadal prowadziłbym dwa stada równolegle – jedno hf-a, a drugie angusa. Te dwie rasy i dwie gałęzie produkcji super się uzupełniają. Słabszej jakości pasze, mniej zasobne w składniki pokarmowe np. z trwałych łąk podawałem bydłu mięsnemu, a najlepsze zostawały dla bydła mlecznego. To dlatego wydajność krów mlecznych jeszcze bardziej wzrosła, a bydło mięsne było „utylizatorem” pasz, które niekoniecznie są dobre dla wybrednego hf-a. Każdemu hodowcy bydła mlecznego polecam utrzymywanie dodatkowo pewnej ilości bydła mięsnego w celu dojadania gorszych pasz – oznajmił Ryszard Dmochowski.

Jedna z krów matek wraz ze swoim synem

FOTO: Andrzej Rutkowski

Podczas jednego z cyklu spotkań organizowanych w ramach warsztatów pt. „Transformacja cyfrowa rolnictwa w Polsce” firma Pellon zaprezentowała system sterowania żywieniem Pellon G-Pro2, znajdujący zastosowanie w stadach liczących od 55 do 1200 krów.

Jest to całkowicie samodzielny system, działający bez dodatkowych aplikacji komputerowych i połączenia internetowego. Co ważne wszystkie ustawienia i dane o żywieniu są zapisywane bez względu na ewentualnie występujące przerwy w dostawie prądu. Jak informuje przedstawiciel firmy Pellon, Józef Homanowski, to nie rolnik i jego gospodarstwo dostosowują się do systemu, a system do nich.

–  Firma Pellon zajmuje się systemami automatycznego karmienia zwierząt, głównie żywieniem przeżuwaczy, czyli krów i opasów. Rolnik nie musi dostosowywać siebie i gospodarstwa do proponowanego przez nas rozwiązania, ponieważ oferowana przez nas duża liczba rozwiązań sprawia, że to my dostosowujemy się do poszczególnych gospodarstw. Każde gospodarstwo jest inne, dlatego potrafimy pomóc w wykorzystaniu potencjału istniejących budynków. Dzięki naszym rozwiązaniom praca w oborze jest bardziej wydajna. Skupiamy się na tym, żeby na podstawie różnych danych rolnik nadzorował proces karmienia, a nie był czynnym wykonawcą – mówi Homanowski.

Więcej o systemie sterowania żywieniem od firmy Pellon dowiesz się z WIDEO:

Oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz, Józef Nuckowski

O trudnościach napotykanych przez rolników, którzy wypędzają bydło na pastwiska, wynikających z aktualizacji systemu IRZplus pisaliśmy wielokrotnie. Absurdalne prawo, które zostało wprowadzone, zamiast ułatwiać hodowcom życie, zdecydowanie je utrudniło. Chodzi o kwestię zgłaszania przemieszczenia siedziby stada za każdym razem, kiedy to następuje w przypadku wystąpienia niespójności pastwiska z pozostałą częścią gospodarstwa.

O konsekwencjach wdrożenia nowych przepisów informowali nas rolnicy.

– Na przykład przez środek gospodarstwa przebiega droga gminna. Z jednej strony drogi rolnik ma oborę. Z drugiej porodówkę wraz z cielętnikiem. ARiMR żąda posiadania 2 siedzib. Przy 100 sztukach mlecznych będzie to minimum 200 przemieszczeń rocznie dodatkowo. Wydawało mi się, że mamy iść w kierunku ułatwiania sobie życia, nie komplikacji – informował w marcu br. Emil Mieczaj z Solidarności RI.

Negatywną opinię na temat przemieszczania stada wyraził również Konrad Krupiński z Warmińsko-Mazurskiego Związku Hodowców Bydła Mlecznego.

– Muszę codziennie 4 razy zmieniać siedzibę stada. 1 pastwisko. 2 dojenie. 3 pastwisko. 4 dojenie razy te 150 dni, a nawet i więcej...brawo za kolejny poroniony przepis – denerwował się rolnik.

Sprawą zainteresowała się także Krajowa Rada Izb Rolniczych, która zgłaszała do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, że nie może dochodzić do sytuacji, w których właściciel stada musi zgłaszać nową siedzibę stada tylko z tego powodu, że przepędził bydło na inne pole, bo o ile w przypadku opasów nie byłoby to aż tak uciążliwe, o tyle w przypadku krów mlecznych wypędzanych na pastwisko codziennie, stanowiłoby już problem. Teraz ARiMR odpowiedziała na ich żądania, zapowiadając podjęcie rozmów.

ARiMR będzie rozmawiała z rolnikami o przemieszczaniu stad

Jak wynika z odpowiedzi ARiMR na jedno z pism Polskiego Związku Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego wystosowanego w sprawie konieczności zgłaszania zmiany siedziby stada za każdym razem, gdy ona następuje, planowane jest spotkanie z rolnikami należącymi do organizacji zrzeszających hodowców bydła prowadzących gospodarstwa na terenie naszego kraju w celu wyjaśnienia trudności, które są napotykane podczas korzystania z IRZplus.

Co ważne, podczas obrad ma być poruszony temat wypracowania rozwiązań koniecznych do wdrożenia w IRZplus celem usprawnienia jego pracy. Ponadto Departament Ewidencji Producentów i Rejestracji Zwierząt podjął działania mające na celu wprowadzenie zmian w systemie IRZ dotyczących przemieszczania bydła.

Jak się okazuje, powołano trójstronny zespół roboczy składający się z reprezentantów ARiMR, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Głównej Inspekcji Weterynarii. Ich zadaniem będzie wypracowanie ujednoliconego sposobu postępowania podczas rejestracji siedziby stada w tym pastwisk, w przypadkach, gdy działki ewidencyjne wskazane jako lokalizacja siedziby stada nie stanowią jednolitego obszaru lub nie posiadają żadnego punktu styku, bo są przedzielone rowem melioracyjnym, drogą lub leżą w różnych krańcach miejscowości.

Przeczytaj również:

Jedno gospodarstwo, kilka siedzib stada

Absurdalne przepisy o przemieszczaniu bydła. Kiedy będą zmiany?

Oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz

Źródło: TPR, ARiMR

Po 7 latach przerwy od produkcji zwierzęcej, rolnik wrócił do hodowli bydła 

Mowa tu o Pawle Rydelku, który po rodzicach odziedziczył 7 ha, a kolejne 3 dokupił i postanowił hodować mięsne bydło rasy charolaise.

– Stado w rasie charolaise prowadzimy od listopada poprzedniego roku, wtedy to zakupiliśmy pięć jałówek cielnych od Krzysztofa Kamińskiego z Zabłudowa. To mocne genetycznie zwierzęta, gdyż ten hodowca na szeroką skalę prowadzi inseminację nasieniem po najlepszych buhajach francuskich – powiedział Paweł Rydelek.

Najlepszy odsadek w stadzie, który na Krajowej Wystawie Bydła Mięsnego wraz ze swoją matką wywalczył tytuł wiceczempiona

FOTO: Andrzej Rutkowski

Sam pomysł na bydło nie był nowy, bo kiedy jeszcze żył ojciec pana Pawła i mu pomagał, to zawsze w gospodarstwie było bydło opasowe lub też odchowywali jałówki dla gospodarstw mlecznych.

– Po 7 latach przerwy od produkcji zwierzęcej powróciłem do bydła. Jak to mówią, ciągnie wilka do lasu, a ja zawsze lubiłem pracę ze zwierzętami. Już w lipcu skończyła się nam kiszonka z kukurydzy, bez której nie wyobrażam sobie hodowli. Nie można liczyć na same trawy, kiedy występują okresy suszy i plony z użytków zielonych są opłakane. Dlatego dokupiliśmy 3 ha lepszej ziemi właśnie pod uprawę kukurydzy z przeznaczeniem na kiszonkę dla bydła. W tym roku ze względu na suszę większość rolników zebrała kukurydzę na kiszonkę już w sierpniu, co w poprzednich latach nigdy się nie zdarzało – wyjaśnił Paweł Rydelek.

Aby móc wrócić do hodowli bydła rolnik wybudował nową oborę w systemie wolnostanowiskowym na głębokiej ściółce. Cały budynek ma wymiary 18 x 33 m, ale jest podzielony na dwie części. Część oborowa zajmuje obszar 18 x 15, a na pozostałej powierzchni 18 x 18 m urządzono część garażowo-remontową nie tyle przydającą się w samym gospodarstwie, co na potrzeby firmy.

Susza spowodowała bardzo słabe odrosty traw, dlatego w sierpniu i wrześniu potrzebne było dokarmianie

FOTO: Andrzej Rutkowski

Pastwiska wyschły, dlatego w tym roku niezbędne było dokarmianie bydła

Oprócz kukurydzy rolnik uprawia także żyto hybrydowe głównie ze względu na słomę, której wymaga głęboka ściółka. W okresie letnim stado korzysta z pastwisk, ale w tym roku ze względu na duże deficyty opadów i słabe odrosty traw, zwłaszcza w sierpniu i wrześniu, niezbędne było dokarmianie sianem. Na pastwisku bydło ma dostęp do wodopoju oraz może schronić się w cieniu drzew.

Jacek Zarzecki zrezygnował ze stanowiska prezesa Polskiego Związku Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego. Funkcję tę pełnił przez ponad 7 lat.

Zarzecki reprezentował sektor wołowiny na arenie krajowej i unijnej. Podejmował szereg inicjatyw, które przyczyniły się do rozwoju branży i wzmocnienia pozycji Polski na rynkach eksportowych. Dzięki jego zaangażowaniu uruchomione zostały dopłaty do krów mamek i opasów oraz do zakupu buhaja hodowlanego.

- Dziękuję wszystkim hodowcom za te prawie 8 lat wspólnej pracy. To była przyjemność pracować z tak wspaniałymi ludźmi. Dzięki wspólnym wysiłkom, każdego roku do hodowców bydła mięsnego trafia ponad 250 mln zł w ramach Dobrostanu zwierząt. Bardzo się cieszę, że przez ten czas mogłem reprezentować polskich hodowców i mówić o ich oczekiwaniach i potrzebach – mówi portalowi topagrar.pl Jacek Zarzecki i dodaje, że zostaje w branży hodowlanej i wkrótce poinformuje o swojej nowej funkcji.

Kim jest nowy prezes PZHiPBM?

Zarzeckiego na stanowisku prezesa PZHiPBM zastąpił dotychczasowy wiceprezes Jacek Klimza. Jak czytamy na topagrar.pl, Klimza to jeden z pierwszych hodowców bydła mięsnego rasy limousine i blonde d‘aquitaine w Polsce. W gospodarstwie w Łagiewnikach Wielkich w woj. śląskim utrzymuje 150 krów matek, z tego około 30 szt. to blond d’aquitaine (łącznie z młodzieżą 350 szt.). Zajmuje się także sprzedażą wołowiny w ramach rolniczego handlu detalicznego.

- Jacek Klimza to jeden z najlepszych i najbardziej doświadczonych hodowców bydła w Polsce. Cieszy się wielkim szacunkiem wśród rolników i myślę, że będzie doskonałym prezesem przez lata – podkreśla Zarzecki.

oprac. Kamila Szałaj

Bydło trawi słomę w 40–50% ze względu na zdrewniałe błony komórkowe. O przydatności słomy do celów paszowych decydują takie czynniki jak: gatunek rośliny, wielkość nawożenia organiczno-mineralnego, stopień zanieczyszczenia chwastami, sposób zbioru oraz stan pogody w czasie żniw.

Ze względu na wyższą strawność i mniejsze porażenie grzybami, bardziej przydatna pod względem paszowym jest słoma zbóż jarych. Słomy: żytnia, pszenna i jęczmienna, posiadają działanie zatwardzające. Słoma owsiana natomiast wykazuje właściwości rozwalniające, dlatego niewskazane jest jej podawanie bydłu w czasie wiosennego wypasu pastwiskowego. W okresie tym poleca się słomę jęczmienną, która ma również najwyższą wartość pokarmową.

Jaka powinna być jakość słomy, którą skarmiamy zwierzęta?

Jednak ważniejsza od rodzaju słomy wydaje się być jej jakość. Pod pysk krowy powinna trafić tylko pachnąca i czysta słoma, która była odpowiednio przechowywana. Często słoma ze sterty traci składniki pokarmowe podczas przechowywania i nierzadko stanowi źródło grzybów oraz niebezpiecznych toksyn. Dlatego tak ważne jest jej przechowywanie, najlepiej pod dachem, a jeśli nie ma takiej możliwości, to warto okryć ją szczelnie folią. Na zwiększenie smakowitości słomy, a więc i zwiększenie jej pobrania przez bydło, na pewno wpłynie jej rozdrobnienie.

Jakie są metody uszlachetniania słomy paszowej?

Gdy skarmiamy większe ilości słomy, to warto uzupełnić dawkę żywieniową w źródło białka jak np. makuch czy poekstrakcyjna śruta rzepakowa. Możemy też pokusić się o uszlachetnienie słomy w wyniku jej ługowania, co przyczyni się do poprawy strawności, jak i składu chemicznego. Zabieg ten polega na namoczeniu słomy 1–1,5-procentowym roztworem wodorotlenku sodu przez godzinę, po czym odsączona dojrzewa jeszcze kilka dni. Podobny efekt daje maceracja słomy w mleku wapiennym.

Andrzej Rutkowski

– Razem z firmą Top Gen oraz chętnymi hodowcami zamierzamy popracować nad poprawą genetyki w ich stadach. Szczegółowe założenia naszej strategii przedstawimy właśnie na szkoleniu. Chodzi o to, aby wdrożyć model popularny na zachodzie Europy, a u nas jeszcze rzadko spotykany. Chcemy zachęcić producentów mleka, aby część swoich krów, po których cieliczki nie będą wykorzystane na remont stada, została pokryta wysokiej klasy buhajami mięsnymi dobranymi przez fachowców.

A więc w tym modelu jest grupa krów i jałówek, kryta nasieniem seksowanym od buhajów rasy hf i tu rolnik uzyskuje wysokiej klasy materiał hodowlany oraz jest grupa krów kryta nasieniem od starannie wyselekcjonowanych buhajów mięsnych i w ten sposób uzyskujemy bardzo dobry materiał do opasu. Jeśli producent mleka nie ma lokalu ani paszy dla opasów, to my bardzo chętnie i po dobrej cenie odkupimy od niego cielęta mieszańcowe i rozprowadzimy wśród naszych członków, którzy przecież specjalizują się właśnie w opasie bydła.

W ten sposób możemy stworzyć krajową bazę bardzo wysokiej jakości cieląt do opasu. Bo po co mamy nadal opasać cielęta z importu, kiedy możemy opasać polskie, z obopólną korzyścią zarówno dla producentów mleka, jak i wołowiny? A nie ma co ukrywać, że coraz mniejszy jest dostęp do wyrównanych i powtarzalnych partii cieląt opasowych. Zaś po krzyżówce krowy hf z buhajem mięsnym wiemy, że otrzymamy materiał do opasu, taki jakiego się spodziewamy.

Dlaczego to właśnie Top Gen został partnerem przedsięwzięcia?

– W firmie Top Gen są najwyższej klasy fachowcy z zakresu genetyki, dlatego podjęliśmy z nimi współpracę. Top Gen reprezentuje najwyższy światowy poziom programu hodowlanego, gdyż jest wyłącznym przedstawicielem na Polskę czołowych firm z branży hodowlanej, takich jak Cogent (Anglia), ST Genetics (USA), Synetics (Francja) oraz GENEX (USA).

Wasza oferta współpracy z hodowcami jest dość szeroka?

– Tak, chcemy współpracować nie tylko w zakresie genetyki i zakupu cieląt, ale też w zakresie poprawy środowiska, dlatego do szkolenia dołączyła również firma Probiotics Polska. A wiadomo, jak duże znaczenie w zdrowotności cieląt mają mikroorganizmy, które zmieniają pozytywnie środowisko. To również ma duży wpływ na poprawę ekonomiki gospodarstwa, ale więcej szczegółów podamy na szkoleniu.

Szkolenie będzie w dniu 11 października, a na 12 planujecie pokaz kulinarny, mający na celu promocję wołowiny?

– Dokładnie tak, będzie kucharz, z którym współpracujemy od lat i jak tylko mamy okazję, to razem promujemy spożycie wołowiny w najlepszy z możliwych sposobów, czyli serwując dania przyrządzone z mięsa wołowego. Cały czas przyświeca nam idea „Od pola do stołu”. Poprzez budowę genetyki chcemy pozyskiwać jednolite partie bydła, na które jest zapotrzebowanie, a następnie coraz lepszą jakościowo wołowinę i jednocześnie ją promować podczas pokazów kulinarno-edukacyjnych.

Bardzo dużym zainteresowaniem hodowców cieszyło się zorganizowane przez wasze Grupy I Wielkopolskiego Forum Promocji Wołowiny, czy będzie kolejna edycja?

– Ze strony hodowców jest bardzo duża chęć na powtórzenie tego wydarzenia, dlatego na pewno będzie kolejna edycja, ale jest jeszcze zbyt wcześnie, aby rozmawiać o konkretnym terminie. Teraz skupiamy się na najbliższym szkoleniu pod nazwą „DOBRE GENY I POZYTYWNE ORGANIZMY W HODOWLI BYDŁA TO DROGA DO SUKCESU”.

Cały czas chętni hodowcy mogą zapisywać się do udziału pod adresem e-mil kontakt@grupybizon.pl oraz dzwoniąc pod numery telefonów 531 899 995/61 101 70 67. Mam nadzieje, że rolników nie odstraszy cena za udział w kwocie 150 zł. Oczywiście będzie obiad i kawa.

Dziękuję za rozmowę.

Bydło blonde d‘aquitaine kontra limousine - jakie są różnice między tymi rasami?

– Pierwsze co zaobserwowałem, to różnice w przyrostach. Porównywalne sztuki w tym samym wieku i tej samej płci rasy blonde d‘aquitaine osiągały znacząco lepsze przyrosty niż te rasy limousine, oczywiście przy zastosowaniu tych samych pasz. Stąd podjąłem decyzję, aby przejść na rasę blonde d‘aquitaine. Jednak, żeby zrobić to szybko, trzeba było zakupić na raz większą ilość materiału hodowlanego, co wiązało się z bardzo dużym wydatkiem. Sztuki krajowe nie były tanie, bo stad tej rasy było u nas bardzo mało, a sztuki z Francji, wiadomo najlepsze, ale jeszcze droższe – wyjaśnił rolnik.

W zaistniałej sytuacji Przemysław Chiliński zdecydował się stopniowo zwiększać pogłowie rasy blonde d‘aquitaine, kosztem rasy limousine. W sumie zakupił 6 jałówek cielnych z Francji, a także buhaja kryjącego blonde d‘aquitaine, następnie 2 jałówki krajowe. Postanowił wszystkie posiadane krowy i jałówki przeznaczone do rozrodu kryć buhajem rasy blonde d‘aquitaine. Na remont stada zostawia tylko jałówki czystorasowe blonde d‘aquitaine, a mieszańcowe jałówki podobnie jak mieszańcowe buhaje limousine x blonde d‘aquitaine opasa i sprzedaje na rzeź. Zaś czystorasowe buhaje blonde d‘aquitaine bez problemu znajdują nabywców na dalszą hodowlę w celach rozpłodowych.

Jedna z krów rasy blonde d‘aquitaine o wyjątkowo jasnym umaszczeniu niemalże biała, a druga o umaszczeniu bardziej typowym dla tej właśnie rasy

FOTO: Andrzej Rutkowski

– Z biegiem lat siłą rzeczy wykruszają nam się najstarsze krowy rasy limousine, a na ich miejsce wchodzą jałówki rasy blonde d‘aquitaine. Obecnie 1/3 stada podstawowego krów mamek to sztuki blonde d‘aquitaine, a pozostałe 2/3 stanowią krowy limousine – powiedział hodowca.

Mieszańce limousine x blonde d‘aquitaine osiągają wybitne przyrosty

Bardzo wysokie przyrosty osiągają także sztuki mieszańcowe limousine x blonde d‘aquitaine, które Przemysław Chiliński traktuje jako typowe sztuki towarowe. Wykorzystują one efekt heterozji, który jak wiadomo jest najmocniejszy w pierwszym pokoleniu mieszańcowym, dlatego mają lepsze przyrosty niż czystorasowe sztuki limousine.

Unia Europejska rozpoczęła negocjacje dotyczące umowy o wolnym handlu z Mercosur w 1999 roku. Negocjacje trwały bardzo długo i napotkały na liczne trudności, głównie z powodu różnic w kwestiach rolnictwa, ochrony środowiska i konkurencji. Choć rozmowy zostały kilka razy zawieszone i wznowione, kluczowym momentem był czerwiec 2019 roku, kiedy to obie strony ogłosiły osiągnięcie politycznego porozumienia w sprawie umowy handlowej. Porozumienie to ma na celu zniesienie taryf celnych na wiele towarów oraz ułatwienie handlu między UE a państwami Mercosur, czyli Argentyną, Brazylią, Paragwajem i Urugwajem.

Dlaczego umowa z Mercosur jest zawieszona?

Mimo ogłoszenia wstępnego porozumienia w 2019 roku, pełna ratyfikacja umowy nadal jest opóźniona, głównie z powodu obaw dotyczących rolnictwa, ochrony środowiska, szczególnie w związku z wylesianiem Amazonii oraz różnic w standardach ekologicznych między UE a państwami Mercosur.

Jednak jak donosi serwis Lowe Krowe ostatnie sygnały płynące z Brukseli mówią, że obie strony wróciły do rozmów i według relacji agencji Reuters, zmierzają w kierunku finalizacji. Jak ujawnił Financial Times  6 września, 11 państw UE, w tym Niemcy, Hiszpania i Szwecja, wysłało list do przewodniczącej Komisji Europejskiej, w którym zwróciły się o przyspieszenie rokowań.

„Biorąc pod uwagę kontekst rosnących napięć geopolitycznych, tym bardziej istotne jest rozwijanie solidnych sojuszy międzynarodowych” – piszą w liście premierzy. Ostrzegają przed rosnącą utratą wpływów Europy w Ameryce Łacińskiej i wskazują na ich „wspólne wartości” i „historyczne powiązania”.

Francja chce zablokować Mercosur

Co na to Paryż? Po bezprecedensowej fali protestów rolników, prezydent Marcon obiecał, że zablokuje wejście w życie umowy z blokiem Mercosur. A deklarację podtrzymał teraz nowy premier Francji, Michel Barnier. Rozwiał nadzieję zwolenników paktu na podpisanie go podczas listopadowego szczytu G20 w Brazylii. Potwierdził chęć utworzenia „mniejszości blokującej”. Nowy szef francuskiego rządu sprzeciwia się umowie w obecnym kształcie, dlatego zamierza szukać sojuszników, którzy- tak jak Francja- uważają, że kraje Ameryki Południowej powinny zobowiązać się do przestrzegania przepisów, takich jak te dotyczące unijnego rolnictwa czy środowiska.

Protesty hodowców

Przeciwko wejściu w życie umowy Mercosur protestują organizacje rolnicze. Zdaniem kampanii Lowe Krowe, za którą stoi Polskie Zrzeszenie Hodowców Bydła Mięsnego, umowa doprowadzi do:

• stworzenia nierównych warunków w handlu, gdyż kraje Mercosur będą faworyzowane kosztem europejskich producentów, zagrażając równowadze rynkowej,
• importu produktów o niższych normach jakości co zaburzy nasze dotychczasowe osiągnięcia w zakresie bezpieczeństwa i jakości.

Zdaniem Lowe Krowe umowa ignoruje europejskie zobowiązania do ochrony klimatu i zrównoważonego rozwoju, takie jak założenia Zielonego Ładu. A wrażliwe sektory, takie jak wołowina, drób, ryż czy cukier mogą nie przetrwać tej umowy ze względu na spadek cen, a tym samym spadek dochodów polskich hodowców.

Jakie są obawy Copa-Cogeci co do umowy z państwami Mercosur?

Copa-Cogeca, czyli główna organizacja reprezentująca rolników i spółdzielnie rolnicze w Unii Europejskiej, od początku wyrażała krytyczne stanowisko wobec umowy o wolnym handlu między UE a Mercosur.

Główne obawy tej organizacji koncentrują się na następujących kwestiach:

1. Niekonkurencyjność europejskich rolników: Copa-Cogeca argumentuje, że umowa faworyzuje produkty rolne z Mercosur, takie jak wołowina, drób, cukier i etanol, które mogą być produkowane taniej ze względu na niższe standardy środowiskowe, sanitarne i społeczne w tych krajach. Zwiększony import tych produktów mógłby zaszkodzić europejskim rolnikom, którzy muszą przestrzegać wyższych norm produkcji.
2. Zagrożenia dla europejskich standardów. Organizacja obawia się, że umowa może doprowadzić do importu produktów, które nie spełniają standardów jakości obowiązujących w UE, zarówno pod względem ochrony zdrowia konsumentów, jak i ochrony środowiska. Istnieją także obawy o niedostateczną kontrolę nad pestycydami i antybiotykami stosowanymi w krajach Mercosur.
3. Zrównoważony rozwój i środowisko. Copa-Cogeca krytycznie ocenia, że umowa może przyczynić się do zwiększenia wylesiania Amazonii i innych obszarów cennych ekologicznie, ponieważ zwiększony eksport mięsa i produktów rolnych z krajów Mercosur może skłonić te państwa do rozbudowy rolnictwa kosztem środowiska naturalnego. Copa-Cogeca podkreśla, że Unia Europejska powinna dążyć do umów handlowych, które wspierają zrównoważone rolnictwo i ochronę zasobów naturalnych.
4. Niekorzystne warunki dla małych gospodarstw. Copa-Cogeca obawia się, że mniejsze europejskie gospodarstwa, które nie mogą konkurować z tanimi importowanymi produktami, będą najbardziej narażone na straty, co może pogorszyć sytuację na obszarach wiejskich w UE.

W związku z tym Copa-Cogeca wezwała do przemyślenia i renegocjacji umowy, argumentując, że należy lepiej zabezpieczyć interesy europejskich rolników oraz zadbać o zgodność porozumienia z polityką klimatyczną i celami zrównoważonego rozwoju UE.

wk

Obecnie głównymi odbiorcami naszej wołowiny są Włochy, Niemcy i Holandia. W 2023 roku ponad 80% polskiego eksportu mięsa wołowego trafiło do krajów Wspólnoty, a przychody z tego tytułu przyniosły Polsce aż 2,2 mld euro. W tym roku ta kwota może wzrosnąć jeszcze bardziej, ponieważ w pierwszym kwartale Polska wyeksportowała mięso wołowe oraz gotowe produkty z wołowiny za 776 mln euro. Jest to wzrost o 6,5 proc. w stosunku do tego samego okresu w ubiegłym roku.

Sytuacja na unijnym rynku jest szansą dla polskich hodowców i producentów wołowiny

Aktualnie eksport mięsa wołowego stanowi niecałe 5% wartości całego eksportu sektora rolno-spożywczego. Zdaniem Jerzego Wierzbickiego, Prezesa Polskiego Zrzeszenia Producentów Bydła Mięsnego, polscy hodowcy bydła mięsnego stoją przed wielką szansą zwiększenia dochodowości prowadzonej produkcji, głównie dlatego, że unijny rynek wołowiny kurczy się.

– Z danych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wynika, że w Unii Europejskiej od roku 2017, na skutek m.in. wysokich kosztów produkcji bydła i spadającego spożycia wołowiny, ma miejsce tendencja do redukcji pogłowia. W czerwcu 2023 r. spadek liczebności bydła notowany był u wszystkich czołowych producentów wołowiny – mówi Jerzy Wierzbicki. Według danych Komisji Europejskiej, produkcja wołowiny w krajach Unii zmniejszyła się w ubiegłym roku aż o 3 proc., do 6,5 mln ton.

Nowe, atrakcyjne rynki zbytu dla polskiego mięsa wołowego

Pod koniec maja Komisarz Unii Europejskiej ds. Rolnictwa Janusz Wojciechowski przewodniczył misji handlowej do Kazachstanu, który staje się coraz istotniejszym partnerem handlowym Unii Europejskiej.

Misja miała na celu ułatwienie dostępu do rynku i zbudowanie nowych kontaktów pomiędzy europejskimi i azjatyckimi przedsiębiorstwami z sektora rolno-spożywczym. Szczególną okazją do nawiązani nowych kontaktów były targi InterFood Astana, w której wzięło udział 40 przedstawicieli unijnego sektora rolno-spożywczego.

– Kazachstan jest obecnie postrzegany jako kluczowy partner UE, zwłaszcza w świetle zmian geopolitycznych po agresji Rosji na Ukrainę. Także z naszego punktu widzenia jest to bardzo atrakcyjny partner, którego namawiamy od dawna do nawiązania relacji handlowych i dopuszczenia polskiej wołowiny na ten 20-milionowy rynek. Rynek kazachski może być również dla nas "oknem" na kraje takie jak Uzbekistan czy Kirgistan – mówi Jacek Zarzecki, Prezes Polskiego Związku Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego, który był obecny na misji w Kazachstanie.

W ostatnich latach możliwości polskich producentów wołowiny dość istotnie się zmieniły. Otworzyły się dla nas nowe, olbrzymie rynki takie jak Chiny, Wietnam, Algieria czy Turcja. Obecnie polski eksport mięsa wołowego własnie do Turcji jest największy ze wszystkich krajów Unii Europejskiej, co świadczy o tym, że rodzimi producenci mięsa wołowego potrafią wykorzytsać okazje, które stwarza dla nich liberalizacja rynku i nowe kontakty handlowe. Dywersyfikacja rynków zbytu jest o tyle istotna, że zwiększa stabilność sektora i pozwala polskim hodowcom nie tylko produkować wysokiej jakości produkt, ale też inwestować w rozwój swoich gospodarstw.

Oprac. Kamila Dłużewicz