Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Uprawa słonecznika w Polsce. Na co rolnicy powinni zwrócić uwagę?

Marek Kalinowski
Kategoria: Uprawa
Uprawa słonecznika w Polsce. Na co rolnicy powinni zwrócić uwagę?
Uprawa pozostałe rośliny
Data publikacji 29.11.2021r.

Słonecznik nie jest jeszcze częstym obrazkiem na polskich polach, ale jego popularność i areał uprawy powoli rosną. W dużej mierze wynika to z małych wymagań słonecznika i rosnącego zainteresowania nasionami firm paszowych i producentów oleju. Obok produkcji na nasiona słonecznik jest doskonałym komponentem mieszanek międzyplonowych na słabe gleby, np. mieszanki z facelią.

r e k l a m a

Jak słonecznik plonuje na nasiona i ile kosztuje? Cena nasion słonecznika była w ostatnich latach o 10–20% niższa od ceny rzepaku. Plony? W praktyce rolnicy z małym doświadczeniem w uprawie słonecznika uzyskują ledwie 2 t/ha, plantatorzy z doświadczeniem 2,5–4 t/ha.

Słonecznik dobrze znosi przymrozki

Nieduże wymagania glebowe odporność na wiosenne przymrozki do minus 4°C, a przede wszystkim odporność na okresowe susze to największe zalety tego gatunku wynikające m.in. z długiego na 2,5 m korzenia. Jak można wyczytać w zaleceniach integrowanej ochrony słonecznika, wymaga on oszczędnego nawożenia, zwłaszcza azotem, który jest teraz bardzo drogi. Wystarczy ok. 60 kg N/ha w formie saletry amonowej w dniu siewu. Słonecznik niedużo potrzebuje także fosforu (60–90 kg/ha P2O5 i najlepiej przed orką zimową), za to ma spore potrzeby w stosunku do potasu (120–180 kg/ha K2O najlepiej przed orką siewną). O potasie trzeba pamiętać, bo ograniczona dawka skutkuje mniejszą sztywnością łodyg i ich łamaniem przed zbiorem. W bilansie nawożenia trzeba też zwrócić uwagę na ważną dla słonecznika siarkę, a z mikroelementów bor i molibden.
Skoro słonecznik dobrze znosi przymrozki, to kiedy go najlepiej siać? W warunkach polskich optymalnym przebadanym terminem siewu jest okres między 20 a 30 kwietnia (nie później niż do 5 maja), kiedy temperatura gleby na głębokości 5 cm trwale przekroczy 9°C. Siew w niższej temperaturze spowoduje wydłużenie wschodów i będą one niepełne. Ponadto takie wydłużające się wschody lepiej wykorzysta ptactwo i wyrządzi większe szkody.
 
Zalecany jest siew nasion słonecznika pneumatycznym siewnikiem punktowym na głębokość 5–7 cm w rozstawie rzędów – 60–70 cm i z rozstawą roślin w rzędzie co 20–25 cm. Przy takich parametrach siewu uzyskamy obsadę od 50 000–70 000 roślin/ha.

Z uwagi na duże zagrożenie stratami wyrządzanymi w słoneczniku przez ptaki powinien być on uprawiany w dużych gospodarstwach. Dopiero plantacje 10-hektarowe i większe gwarantują przy tym ryzyku odpowiednio wysoki poziom plonowania
  • Z uwagi na duże zagrożenie stratami wyrządzanymi w słoneczniku przez ptaki powinien być on uprawiany w dużych gospodarstwach. Dopiero plantacje 10-hektarowe i większe gwarantują przy tym ryzyku odpowiednio wysoki poziom plonowania

Na rynku jest dostępnych coraz więcej odmian słoneczników

Pojawia się coraz więcej odmian słonecznika na polskim rynku i są one w tej chwili tylko z unijnego katalogu odmian CCA. Oczywiście odmiany słonecznika ma w ofercie większość firm nasiennych – w sumie to ponad 20 odmian od bardzo wczesnych do średnio późnych. Często można spotkać ich prezentację na Dniach Pola i rolnicy zainteresowani uprawą o przebadane dla tych odmian w Polsce zalecenia agrotechniczne powinni pytać hodowców.
Przed ostatecznym wyborem odmiany słonecznika do uprawy koniecznie należy zwrócić uwagę na jedną ważną cechę – odporność na zgniliznę twardzikową. To szczególnie istotne, jeżeli w gospodarstwie jest uprawiany rzepak i tym bardziej – niezależnie od wybranej odmiany – lepiej wystrzegać się w zmianowaniu uprawy słonecznika po rzepaku.
 
Słonecznik jest wart uwagi, bo jest już w Polsce rynek nasion słonecznika, uprawa jest prosta, mało pracochłonna, a głęboki system korzeniowy działa na glebę jak naturalny głębosz.

Chwasty mogą stanowić problem

Problemem w uprawie mogą być chwasty, zwłaszcza jednoroczne gatunki dwuliścienne i jednoliścienne. Na chwilę obecną w uprawie słonecznika znajdziemy rejestracje małoobszarowe wielu herbicydów, ale także fungicydów, insektycydów i moluskocydów.

W internetowej wyszukiwarce środków ochrony roślin na stronie ministerstwa można znaleźć 91 środków ochrony roślin – chemicznych i biologicznych. Największą grupę stanowią herbicydy. Jest zarejestrowana także zaprawa nasienna na alternariozę, szarą pleśń, zgniliznę twardzikową, zgorzel siewek i fuzariozę siewek. Są fungicydy ograniczające w czasie wegetacji mączniaka prawdziwego, alternariozę, rdzę, zgniliznę twardzikową i czarną plamistość.
Są zarejestrowane w słoneczniku trzy biologiczne, bakteryjne insektycydy do ograniczania gąsienic uszkadzających liście. Jest też biologiczny fungicyd zawierający antagonistyczny dla patogenów roślin gatunek grzyba Trichoderma asperellum szczep T34 do z rejestracją do ograniczania zgnilizny twardzikowej.

Najlepiej zbierać słonecznik przy wilgotności nasion poniżej 20 %

r e k l a m a

Określenie terminu zbioru jest w technologii uprawy słonecznika jednym z najważniejszych elementów. Za moment, od którego można rozpocząć zbiór uznaje się, kiedy niełupki posiadają wilgotność poniżej 25%. To moment, kiedy całe rośliny zasychają, resztki kwiatostanów samoczynnie opadają, a gąbczaste tzw. dno kwiatostanu nie ma już turgoru. Najlepiej zbierać słonecznik przy wilgotności nasion poniżej 20%. Nasiona trzeba dosuszyć i najlepiej kiedy mamy takie możliwości w gospodarstwie, przy czym do przedmuchiwania nie można używać zbyt gorącego powietrza (temperatura suszenia nie powinna przekraczać 50°C). A sprzedaż nasion? Najlepiej jest podpisać z potencjalnym odbiorcą umowę. Skup słonecznika prowadzi m.in. firma Agrii i Agrolok i producenci pasz dla drobiu – Cedrob i Wipasz.
 
Dużym zagrożeniem tuż przed zbiorem są szkody wyrządzane przez ptaki, które szkodzą także w okresie wschodów słonecznika. To jest niestety wpisane w uprawę słonecznika i z tego powodu zaleca się rozproszyć ryzyko i uprawiać go na plantacjach co najmniej 10-hektarowych.
 
Sam zbiór można realizować kombajnem zbożowym i można znaleźć w Internecie recepty jak ustawić obroty i parametry pracy kombajnu. Oczywiście idealna byłaby przystawka do słonecznika. Niektórzy rolnicy używają przystawek do zbioru kukurydzy i modyfikują ją zaopatrując w dodatkowe noże rotacyjne. Tak planował zrobić Marek Michalik z Pawłowic (gm. Stężyca, powiat rycki) gospodarujący na ok. 100 ha (60 ha własność, reszta dzierżawy), z którym rozmawiałem w tym roku na zorganizowanym w jego gospodarstwie spotkaniu Dni Soi. Plantator uprawę słonecznika rozpoczął w tym roku i oceniając jego agrotechnikę uważa, że to roślina w porównaniu z innymi mega tania w uprawie i póki co tania jest jej ochrona. W przypadku tego gospodarstwa graniczącego w przeważającym areale z lasami znaczenie ma jeszcze jeden czynnik – zwierzyna płowa. Wyrządza ona duże straty w rzepaku i kukurydzy, a słonecznik z nią wygrywa.

Zawartość oleju w niełupkach odmian mieszańcowych słonecznika dochodzi do 50%, a czasami przekracza ten próg
  • Zawartość oleju w niełupkach odmian mieszańcowych słonecznika dochodzi do 50%, a czasami przekracza ten próg
 
Marek Kalinowski
Zdjęcia: Marek Kalinowski

Oprac. Natalia Marciniak-Musiał na podstawie artykułu Marka Kalinowskiego pt. Słonecznik zaczyna konkurować z rzepakiem, który ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 48/2021 na str. 28. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR: Zamów prenumeratę.


Widziałeś już nasze video ""Nie będziemy umierać w ciszy". Rolnicy będą protestować w w całej Polsce"?

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody