Ma 45 ha, świnie i bydło, ale zarobku szuka w zapomnianych uprawach. Sąsiedzi najpierw się śmiali, dziś podpatrują

Ma 45 ha, świnie i bydło. Szuka innych źródeł dochodu

Grzegorz Sagan prowadzi gospodarstwo w gminie Kock, w województwie lubelskim. Gospodaruje od około 15 lat. Zaczynał od niewielkiego gospodarstwa przejętego po rodzicach, którzy mieli około 4 ha gruntów ornych. Dziś uprawia około 45 ha ziemi własnej i dzierżawionej. W pracach pomaga mu ojciec.

Oprócz produkcji roślinnej utrzymuje trzodę chlewną i bydło. W gospodarstwie jest obecnie około 12 świń, a rocznie sprzedaje ich niekiedy 50–60 sztuk. Ma również 12 sztuk bydła, głównie mieszańców ras simentalskiej i limousine.

Jednak opłacalność produkcji zwierzęcej coraz bardziej go niepokoi.

– Przy cenach tuczników na poziomie 3,60 zł za kilogram trudno mówić o zarobku, a w sklepie wędliny kosztują ponad 50 zł. Z bydłem też nie jest łatwo. Za dobrego cielaka trzeba zapłacić nawet 3 tys. zł, potem długo go utrzymywać, a przy sprzedaży okazuje się, że niewiele zostaje – mówi Grzegorz Sagan.

Rolnik przypomina, że jeszcze kilka lat temu, gdy pojawiały się problemy ze sprzedażą zboża, mógł wykorzystać je jako paszę dla świń i bydła, a następnie zarobić na sprzedaży zwierząt. Dziś, jak zauważa, proporcje cen wyglądają zupełnie inaczej.

– Kiedyś, gdy był problem ze sprzedażą zboża, przepuściłem je przez świnki i bydło i był zarobek, bo zwierzęta miały dobrą cenę. A teraz tona pszenicy jest warta tyle, co dwa tuczniki – mówi Grzegorz Sagan

Rolnik nie chce jednak rezygnować z gospodarstwa. Zamiast tego próbuje znaleźć uprawy, które pozwolą ograniczyć nakłady i uzyskać dodatkowy dochód.

– Musimy znaleźć jakąś niszową roślinę, która przyniesie zarobek przy możliwie małym wkładzie. Ktoś musi próbować, bo inaczej nic się nie zmieni – przekonuje.

Na filmie: Zbiór prosa w Poizdowie

Sieje sorgo i zbiera nawet 8 ton z hektara. Opracował też własny sposób konserwacji

Jednym z pierwszych eksperymentów Grzegorza Sagana było sorgo. Zainteresował się nim przede wszystkim jako surowcem paszowym, który mógłby częściowo zastąpić kukurydzę i zboża w żywieniu zwierząt. Początki nie były jednak udane.

– Kiedy pierwszy raz zasiałem sorgo, pojechałem do sklepu po poradę dotyczącą herbicydów. Niestety zastosowane środki uszkodziły mi rośliny. Człowiek musiał się uczyć na własnych błędach – wspomina.

Z czasem zaczął wymieniać doświadczenia z innymi rolnikami zajmującymi się sorgiem, między innymi Janem Susłem i Mariuszem Kopciem. Efekty były coraz lepsze. W jednym sezonie uzyskał około 7 t/ha, a w kolejnym ponad 8 t/ha.

W tym roku zasiał około 3 ha sorga, ale susza i problemy ze wschodami zniszczyły znaczną część plantacji.

– Na około dwóch hektarach nie udało się uzyskać dobrych wschodów, a później przyszły upały. Za to na pozostałym kawałku sorgo wyglądało bardzo ładnie. W przyszłym roku znów je zasieję, tylko trochę zmienię technologię – zapowiada.

Jego zdaniem sorgo może być stosunkowo tanią uprawą. Materiał siewny kosztuje go około 600–650 zł/ha, a łączne nakłady szacuje na 1,5–2 tys. zł/ha, przy wykorzystaniu własnego obornika.

Najciekawszy pomysł dotyczy jednak konserwacji ziarna. Zamiast ponosić koszty suszenia, rolnik zaczął kisić mokre sorgo w big-bagach z foliowym wkładem. Wcześniej podobną metodę wypróbował przy kukurydzy.

– Wsypywałem wilgotne ziarno do big-bagów, dodawałem zakiszacz i szczelnie zamykałem. Sorgo bardzo dobrze się zakonserwowało, miało nawet przyjemny, owocowy zapach. Nie musiałem płacić za suszenie – opowiada.

Tak przygotowane ziarno wykorzystuje jako paszę dla własnych zwierząt. Część sorga sprzedawał również lokalnym hodowcom drobiu i gołębi. Podkreśla jednak, że prawidłowa konserwacja wymaga odpowiednich warunków i kontroli jakości paszy.

Zebrał 14 ton prosa z 4,5 ha. Lędźwian daje mu jeszcze inną możliwość zarobku

W tym sezonie Grzegorz Sagan zdecydował się również na uprawę prosa. Zasiał 4,5 ha i zebrał 14 ton ziarna, czyli średnio około 3,1 t/ha.

– Proso praktycznie się zasiało i później nie było przy nim wiele pracy. Plon wyszedł bardzo dobry. Część sprzedałem lokalnym hodowcom drobiu, a reszta leży i czeka na lepszą cenę. Wczoraj już płacili 1300 zł/t – mówi.

Dodatkową korzyścią z uprawy prosa jest słoma, którą rolnik wykorzystuje w żywieniu bydła. Z 4,5 ha zebrał 40 bel o średnicy 120 cm.

– Słoma z prosa jest chętnie zjadana przez bydło. U mnie zastępuje średniej jakości siano, więc wykorzystuję nie tylko ziarno, ale również pozostałości po zbiorze – wyjaśnia Grzegorz Sagan.

Zainteresował się także lędźwianem siewnym, mało popularną rośliną bobowatą, którą można wykorzystać zarówno na cele paszowe, jak i spożywcze. W tym roku przeznaczył pod niego około 3 ha, a w przyszłym planuje obsiać nawet 5 ha.

Niestety tegoroczna susza mocno ograniczyła plony.

– Kiedy lędźwian wiązał strąki, zabrakło wody. Zebrałem właściwie tylko materiał na nasiona. Ale to roślina, która ma swoje zalety. Nie wymaga intensywnej ochrony chemicznej, a dodatkowo można korzystać z odpowiednich płatności – wyjaśnia.

Rolnik wylicza, że łączne wsparcie do hektara lędźwianu wynosi w jego gospodarstwie około 2850 zł, a do hektara prosa – około 2450 zł. Na te kwoty składają się nie tylko podstawowe dopłaty bezpośrednie, ale również płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne związane z zachowaniem zagrożonych zasobów genetycznych roślin oraz wsparcie za wybrane praktyki w ramach ekoschematów.

Jednak na samych dopłatach nie chce poprzestawać. Szuka również możliwości sprzedaży lędźwianu na cele spożywcze. Wcześniej sprzedawał go innym kołom gospodyń wiejskich po około 10 zł/kg, a w sklepach internetowych widział oferty sięgające 20 zł/kg.

– Najważniejsze to znaleźć odbiorców. Można wyprodukować coś ciekawego, ale jeśli później nie ma komu tego sprzedać, to żaden interes – zaznacza.

Z jego lędźwianu powstają pierogi. Pomaga też KGW Polesianki

Grzegorz Sagan stara się promować mniej znane rośliny nie tylko wśród rolników, ale również lokalnych konsumentów. Od kilku lat współpracuje z Kołem Gospodyń Wiejskich Polesianki z Poizdowa, którego prezeską jest Karolina Mitura. To właśnie temu kołu zaproponował wykorzystanie lędźwianu do przygotowywania tradycyjnych potraw.

– Podsunąłem dziewczynom pomysł, żeby robiły pierogi z lędźwianem. Bardzo im się spodobał i zaczęły jeździć z tymi pierogami na różne konkursy. W ten sposób pokazują, że z takich roślin można przygotować naprawdę ciekawe jedzenie – opowiada.

Rolnik przekazał kołu również lędźwian i perliczki na potrzeby konkursu kulinarnego Bitwa Regionów. Zachęca gospodynie do wykorzystywania także prosa, z którego produkuje się kaszę jaglaną. Uważa, że zainteresowanie lokalną żywnością może pomóc w budowaniu rynku dla mniej popularnych upraw.

Po rozmowie poinformował nas również, że prezes KGW Polesianki z Poizdowa zgłosiła jego kandydaturę do konkursu Rolnik Roku organizowanego przez „Dziennik Wschodni”.

W poszukiwaniu nowych rozwiązań wspiera go także Ewa Dudek, doradczyni z Lubelskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Końskowoli.

Sąsiedzi najpierw się śmiali. Teraz podpatrują jego uprawy

Sorgo, proso i lędźwian nie wyczerpują pomysłów Grzegorza Sagana. Rolnik zastanawia się już nad uprawą krokosza barwierskiego, z którego nasion można tłoczyć olej, oraz nostrzyku, który jako roślina bobowata może wspomagać wzbogacanie gleby w azot.

– Krokosz mnie interesuje, bo olej z niego osiąga wysokie ceny. Widziałem oferty po około 25 zł za pół litra. Tylko że najpierw trzeba znaleźć rynek zbytu. Myślę też o nostrzyku, żeby ograniczać wydatki na nawozy mineralne – wyjaśnia.

Nostrzyk interesuje go jednak nie tylko jako roślina poprawiająca żyzność gleby. Jak wyjaśnia, młode rośliny można wykorzystać na paszę dla bydła w postaci siana lub sianokiszonki. Nostrzyk nadaje się również do uprawy na nasiona i zielony nawóz, a dzięki obfitemu kwitnieniu stanowi cenny pożytek dla pszczół.

– To roślina, którą można wykorzystać na kilka sposobów. Może być paszą dla bydła, nawozem zielonym, można też zbierać nasiona. A przy okazji jest bardzo dobra dla pszczół – wylicza Grzegorz Sagan.

Eksperymentuje również z bardziej tradycyjnymi uprawami. Jednym z jego pomysłów był późny siew jęczmienia ozimego po kukurydzy.

– Kiedy pierwszy raz tak zrobiłem, niektórzy się śmiali. A później zebrałem około 7 ton jęczmienia z hektara. Teraz widzę, że inni też próbują takich rozwiązań – opowiada.

Jak przyznaje, sąsiedzi coraz częściej przyglądają się jego plantacjom i pytają o doświadczenia. Jeden ze współpracujących z nim rolników chętnie pomaga przy siewach, bo jest ciekawy, co gospodarz wymyśli tym razem.

Grzegorz Sagan nie ukrywa, że nie każdy eksperyment się udaje. Czasami przeszkadza susza, innym razem źle dobrana technologia albo brak odbiorców. Mimo to nie zamierza przestawać.

– Moja zasada jest prosta: uda się, to się uda. Nie uda się, trudno. Nie żałuję pieniędzy wydanych na próby, bo dzięki nim zdobywam doświadczenie. Kiedyś trzeba trafić na coś, co naprawdę zacznie przynosić dochód – podsumowuje.

Kamila Szałaj