Kolejne dopłaty do bydła w ramach całkiem nowego ekoschematu: Niskoemisyjna produkcja bydła to z jednej strony dobra wiadomość dla hodowców tych zwierząt, ale z drugiej – nienajlepsza dla ubiegających się o pieniądze w ramach WPR z tytułu innych praktyk. Wiemy już, ile zapłacą za nowy ekoschemat i komu – w związku z tym – niestety, ale zabiorą te pieniądze.
Metan z bydła na celowniku. Po to powstaje nowy ekoschemat
Jak już o tym pisaliśmy, resort rolnictwa planuje uruchomić w kampanii 2027 nowy ekoschemat: Niskoemisyjna produkcja bydła. Jak się ocenia, w produkcji rolnej dwa największe źródła emisji gazów cieplarnianych to produkcja zwierzęca (głównie fermentacja jelitowa, źródło emisji metanu - CH4) oraz użytkowanie gruntów rolnych (źródło emisji podtlenku azotu - N2O). Większość tych emisji wynika z procesów biologicznych związanych z produkcją roślinną i zwierzęcą. Ograniczenie tych emisji jest trudniejsze i bardziej kosztowne niż w sektorach dysponujących łatwiej dostępnymi technologiami bezemisyjnymi.
Wg danych KOBIZE łączna emisja z rolnictwa w 2024 r. w Polsce wyniosła 34,1 Mt ekwiwalentu dwutlenku węgla, a jej głównymi źródłami była fermentacja jelitowa (43,83%) oraz gleby rolnicze (40,60%). Rolnictwo w Polsce odpowiada za około 8–10% krajowych emisji GHG. Emisje metanu stanowią 48% emisji ze wszystkich źródeł rolniczych, przy czym fermentacja jelitowa stanowi 90,07% tych emisji a gospodarka odchodami zwierzęcymi 9,75%.
Ograniczanie emisji to unijny nakaz
Emisje związane z rolnictwem są uwzględniane w dwóch obszarach unijnej polityki klimatycznej. W ramach rozporządzenia UE 2018/842 (tzw. rozporządzenie ESR) Polska ma ograniczyć do 2030 r. łączne emisje objętych nim sektorów o 17,7% względem 2005 r. Rozporządzenie UE 2018/841 (tzw. rozporządzenie LULUCF) wyznacza natomiast dla Polski cel pochłaniania netto na poziomie 38,1 mln ton ekwiwalentu CO₂ w 2030 r. Sektor rolny uczestniczy w jego realizacji poprzez gospodarowanie gruntami w kategoriach rozliczania: „grunty uprawne” i „grunty trawiaste”.
Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 zawiera interwencje służące ograniczeniu emisji N2O oraz sekwestracji CO2. Proponowany ekoschemat Niskoemisyjna produkcja bydła zaadresuje potrzebę ograniczenia emisji kolejnego z gazów cieplarnianych, tj. metanu. Jego wprowadzenie ma stanowić zachętę dla rolników do podejmowania działań, które przyczynią się do zmniejszenia wydzielania się tego gazu.
Ile zapłacą za ten nowy ekoschemat?
W ramach nowego ekoschematu rolnik w żywieniu bydła będzie musiał posługiwać się przygotowanym wcześniej schematem żywieniowym, w którym będą musiały być obecne elementy (np. składniki, proporcje) służące ograniczeniu emisji metanu. Schemat żywieniowy będzie mógł być przygotowany przez rolnika, doradcę rolniczego lub doradcę żywieniowego, również z wykorzystaniem np. programu służącego bilansowaniu pasz, a jego zgodność z wymogami ekoschematu potwierdzi doradca rolniczy. Lista dodatków i materiałów paszowych zostanie opracowana przez jednostki naukowe i określona w przepisach krajowych.
Płatność będzie przyznawana pod warunkiem, że żywienie bydła odbywa się zgodnie z zatwierdzonym schematem żywieniowym dotyczącym wszystkich zwierząt tego gatunku utrzymywanych w danym stadzie. Płatność roczna przyznawana będzie do sztuki zwierzęcia, a obliczana na podstawie średniookresowego stanu bydła w gospodarstwie. Szacowana stawka to: 82 euro/DJP, czyli ok. 360 zł.
Przewiduje się przy tym, że wsparciem w ramach nowego ekoschematu zostanie objęte ok. 1,53 mln DJP.
Nowy ekoschemat kosztem płatności dla małych gospodarstw!
Budżet PS WPR na lata 2023 -2027 nie jest z gumy…. Dlatego – co było do przewidzenia – w związku z koniecznością zapewnienia środków finansowych na ww. ekoschemat resort rolnictwa planuje zmiany w budżetach innych interwencji. Zgodnie z przedstawioną propozycją Komitetu Monitorującego PS WPR, przede wszystkim proporcjonalne zmniejszy się budżet interwencji: Podstawowe wsparcie dochodów do celów zrównoważoności oraz Płatność dla małych gospodarstw, a co się z tym wiąże - planowanych stawek tych płatności.
- Zmniejszenie wysokości wsparcia małych gospodarstw ma na celu zachowanie status quo odnośnie do liczby rolników korzystających z tych płatności (oraz wspieranych powierzchni), a także nietworzenie zachęt do wnioskowania o płatność dla małych gospodarstw – czytamy w uzasadnieniu do procedowanej uchwały KM.
Co równie ważne – w związku z obniżeniem stawki w tej interwencji, planuje się umożliwić, w celu podniesienia ambicji środowiskowych, takim gospodarstwom ubieganie się o przyznanie płatności do ekoschematów. Do tej pory takiej możliwości nie było.
Jaka będzie płatność dla małych gospodarstw po zmianach?
Szacowany roczny budżet na realizację nowego ekoschematu - Niskoemisyjna produkcja bydła wynosi ok. 126 mln EUR, co będzie stanowiło całkowity budżet ekoschematu.
Jak czytamy w przesłanym do zaopiniowania projekcie uchwały KM, środki finansowe na nowy ekoschemat zostaną wygospodarowane przez odpowiednie zmniejszenie planowanych stawek płatności w ramach następujących interwencji:
- podstawowe wsparcie dochodów o ok. 8,3 EUR/ha (do ok. 107,5 EUR/ha) oraz
- płatności dla małych gospodarstw o ok. 16 EUR/ha (do ok. 209 EUR/ha).
W związku z powyższym planowane minimalne i maksymalne stawki wyniosą - w przypadku:
- podstawowego wsparcia dochodów ok. 96,7 EUR/ha oraz 122,2 EUR/ha, oraz
- Płatności dla małych gospodarstw 187,8 EUR/ha (w przypadku tej Płatności planowana stawka maksymalna nie została wyznaczona w PS WPR).
W związku z powyższym zmniejszeniu ulegną również planowane budżety tych dwóch interwencji na kampanię 2027 r.
Agnieszka Kozłowska
