Nowy ekoschemat dla hodowców bydła w 2027 roku
Jedną z najważniejszych planowanych zmian jest wprowadzenie ekoschematu „Niskoemisyjna produkcja bydła”. Ma on zachęcać hodowców do stosowania odpowiedniego żywienia zwierząt, które ogranicza emisję metanu.
– To jest nowa płatność – powiedział nam Janusz Szulc, dyrektor Departamentu Płatności Bezpośrednich ARiMR, pytany o zmiany przygotowywane na przyszły rok.
Nowy ekoschemat został już pozytywnie zaopiniowany przez Komitet Monitorujący Plan Strategiczny WPR. Zgodnie z przyjętą 2 października uchwałą szacowana stawka płatności ma wynosić 82 euro na dużą jednostkę przeliczeniową (DJP).
Dopłaty mają przysługiwać do bydła w wieku powyżej sześciu miesięcy, niezależnie od rasy, płci i kierunku produkcji. Hodowca będzie musiał stosować schemat żywieniowy uwzględniający dodatki lub materiały paszowe ograniczające emisję metanu. Dokument będzie mógł przygotować samodzielnie albo z pomocą doradcy, ale jego zgodność z wymaganiami ekoschematu trzeba będzie potwierdzić. Lista dopuszczonych dodatków i materiałów paszowych ma zostać określona w przepisach krajowych.
Na nowy ekoschemat przewidziano około 126 mln euro. Ostateczna stawka płatności będzie zależeć między innymi od zainteresowania rolników.
Czy podstawowe dopłaty bezpośrednie będą niższe?
Wprowadzenie nowego wsparcia wiąże się ze zmianami w finansowaniu dotychczasowych płatności. Z uchwały Komitetu Monitorującego wynika, że proponowane jest obniżenie planowanych stawek:
- podstawowego wsparcia dochodów o około 8,3 euro/ha, do 107,5 euro/ha
- płatności dla małych gospodarstw o około 16 euro/ha, do 209 euro/ha.
Zapytaliśmy dyrektora Szulca, czy oznacza to przesunięcie pieniędzy z dotychczasowych dopłat na nowy ekoschemat.
– Nie można tego tak jednoznacznie przesądzać. Musimy poczekać na ostateczne kalkulacje Ministerstwa Rolnictwa. Dopiero wtedy będzie wiadomo, jak zostaną podzielone środki – zastrzegł.
Jak wyjaśnił, znaczenie ma również malejąca liczba producentów oraz powierzchnia objęta płatnościami bezpośrednimi. Może to wpływać na ostateczne wyliczenia. Na ostateczne stawki dopłat za 2027 rok trzeba więc jeszcze poczekać.
Małe gospodarstwa będą mogły korzystać z ekoschematów
W projekcie zmian znalazła się również ważna propozycja dla małych gospodarstw. Rolnicy korzystający z płatności dla małych gospodarstw mają uzyskać możliwość jednoczesnego ubiegania się o dopłaty do ekoschematów.
Dotychczas wybór uproszczonej płatności wykluczał otrzymywanie dodatkowego wsparcia za realizację tych praktyk.
Nowe zasady mają umożliwić małym gospodarstwom uzyskanie dodatkowych pieniędzy, pod warunkiem spełnienia wymagań wybranych ekoschematów.
ARiMR ostrzega rolników o błędach we wnioskach dzięki satelitom
Zmienia się również sposób wykorzystywania narzędzi do sprawdzania wniosków o dopłaty. Jak mówił podczas spotkania z dziennikarzami Leszek Szymański, wiceprezes ARiMR, Agencja korzysta z systemu monitorowania obszarów (AMS), który wykorzystuje zobrazowania satelitarne programu Copernicus.
Pozwala on porównywać uprawy zadeklarowane we wnioskach z tym, co znajduje się na działkach.
– Dzięki tym zdjęciom wysyłamy informacje we e-WnioskuPlus do rolników, że na ich działce zauważyliśmy niezgodność, jakiś błąd. Wtedy rolnik ma czas na zmianę, wycofanie powierzchni, zmianę rośliny uprawnej – wyjaśniał wiceprezes.
Szymański podkreślił, że monitoring satelitarny nie służy wyłącznie kontrolowaniu gospodarstw. Ma również pomagać rolnikom w unikaniu błędów, które mogłyby skutkować obniżeniem płatności.
– Te narzędzia też służą do wczesnego ostrzegania rolników o tym, że popełnili błędy we wnioskach – zaznaczył.
Według wiceprezesa w poprzednim roku kilkanaście tysięcy rolników poprawiło swoje wnioski po otrzymaniu takich ostrzeżeń. Dzięki temu mogli uniknąć sankcji związanych z nieprawidłowymi deklaracjami.
Nowy wniosek o dopłaty bezpośrednie dopiero od 2028 roku
ARiMR przygotowuje także większą modernizację systemu składania wniosków o dopłaty. Zapytaliśmy Janusza Szulca, czy już w 2027 roku rolnicy powinni spodziewać się istotnych zmian w formularzach.
– Nie planujemy takich zmian w 2027 roku. Pracujemy już natomiast nad nowym modelem wniosku geoprzestrzennego, który ma być nowocześniejszy i sprawniejszy w obsłudze. Chcemy go wdrożyć wraz z nową perspektywą WPR, czyli od 2028 roku – powiedział dyrektor.
Agencja opracowuje także nowe algorytmy wykorzystywane do monitoringu satelitarnego.
– Technologie się zmieniają, a po ośmiu latach zarówno system monitoringu satelitarnego, jak i wniosek geoprzestrzenny wymagają unowocześnienia – tłumaczył Szulc.
W przyszłorocznej kampanii najważniejsze mają być więc zmiany dotyczące ekoschematów i stawek płatności. Na nowy system wnioskowania rolnicy poczekają do 2028 roku.
Kamila Szałaj
