Resort rolnictwa opublikował projekt stawek dopłat do Ekoschematu Dobrostan zwierząt, w tym do praktyk dla krów mlecznych, krów mamek i opasów. Stawka jest znacznie niższa niż w zeszłym roku, zarówno jej kwota, jak i sposób naliczania budzi spore zastrzeżenia. Są propozycje zmian.
Stawki w dół. Dobrostan bydła traci na popularności?
Zacznijmy jednak od początku, 7 kwietnia MRiRW przedstawiło projekt stawek za ekoschemat "Dobrostan zwierząt" za 2025 rok. Niestety zarówno stawka, jak i obecny system naliczania nie jest satysfakcjonujący dla rolników.
Nowe stawki dobrostanu. Ile dostaną rolnicy za bydło?
W przypadku płatności dobrostanowej w odniesieniu do bydła stawka za 1 punkt za 2025 rok wynosi 80,38 zł. To znacznie mniej niż w 2024 roku (92,75 zł/pkt) oraz w 2023 roku (104 zł/pkt). Stawka w stosunku do ubiegłej kampanii spadła o 13 proc.
W odniesieniu do bydła obowiązuje system punktowy, w którym rolnik realizuje wybrane praktyki dobrostanowe o określonej wartości wyrażonej w punktach, a wysokość płatności jest wyliczana w zależności od liczby uzyskanych punktów, stawki za punkt i liczby zwierząt objętych płatnością.
Jaka stawka za dobrostan krów mlecznych za 2025 r.?
- zapewnienie wypasu – 3,1 pkt/1 szt. krowy mlecznej (249,18 zł za sztukę)
- zwiększona co najmniej o 20% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach – 6,9 pkt/1 szt. krowy mlecznej (554,62 zł za sztukę)
- zwiększona co najmniej o 50% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach – 10,0 pkt/1 szt. krowy mlecznej (803,80 zł za sztukę)
- zapewnienie wybiegu – 2,0 pkt/1 szt. krowy mlecznej (160,76 zł za sztukę)
- utrzymanie na ściółce – 1,0 pkt/1 szt. krowy mlecznej (80,38 zł za sztukę)
- późniejsze odsadzanie cieląt – 1,7 pkt/1 szt. krowy mlecznej (136,65 zł za sztukę)
Krowy mamki w budynkach. Tyle wyniosą dopłaty
- zwiększona co najmniej o 20% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach – 3,6 pkt/1 szt. krowy mamki (289,37 zł za sztukę)
- zwiększona co najmniej o 50% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach – 9,1 pkt/1 szt. krowy mamki (731,46 zł za sztukę)
- utrzymywanie na ściółce – 0,9 pkt/1 szt. krowy mamki (72,34 zł za sztukę)
- zapewnienie wybiegu – 1,5 pkt/1 szt. krowy mamki (120,57 zł za sztukę)
- zapewnienie wypasu – 1,5 pkt/1 szt. krowy mamki (120,57 zł za sztukę)
- utrzymywanie zgodnie z wymogami systemu jakości – 2,5 pkt/1 szt. krowy mamki (200,95 zł za sztukę)
Krowy mamki w systemie otwartym. Stawki za 2025 rok
- zwiększona o co najmniej 20% zewnętrzna powierzchnia bytowa – 3,8 pkt/1 szt. krowy mamki (305,44 zł za sztukę)
- utrzymywanie zgodnie z wymogami systemu jakości – 2,5 pkt/1 szt. krowy mamki (200,95 zł za sztukę)
Dopłaty do opasów. Ile można dostać za 2025 rok?
- zwiększona co najmniej o 20% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach – 0,8 pkt/1 szt. opasa (64,30 zł za sztukę)
- zwiększona co najmniej o 50% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach – 2,0 pkt/1 szt. opasa (160,76 zł za sztukę)
- utrzymanie na ściółce – 0,9 pkt/1 szt. opasa (72,34 zł za sztukę)
- zapewnienie wybiegu – 2,8 pkt/1 szt. opasa (225,06 zł za sztukę)
- zapewnienie wypasu – 2,9 pkt/1 szt. opasa (233,10 zł za sztukę)
- utrzymywanie zgodnie z wymogami systemu jakości – 1,3 pkt/1 szt. opasa (104,49 zł za sztukę)
80,38 zł za punkt budzi sprzeciw. Rolnicy i branża krytykują system
Polska Platforma Zrównoważonej Wołowiny przekazała uwagi do projektu rozporządzenia określającego stawki płatności w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt za 2025. Wskazuje, że zastrzeżenia budzi przyjęcie jednolitej stawki 80,38 zł za punkt, ustalonej w odniesieniu do łącznej liczby zwierząt oraz całego dostępnego budżetu.
- Takie rozwiązanie oznacza, że wzrost liczby zwierząt objętych wsparciem automatycznie obniża stawkę jednostkową, nawet w sytuacji, gdy część środków przewidzianych w poszczególnych praktykach nie została wykorzystana – podaje PPZW. Zdaniem Platformy taki sposób kalkulacji odbiega od logiki przyjętej w Planie Strategicznym dla WPR.
- Tam punktem odniesienia były konkretne praktyki, ich założenia oraz rzeczywiste koszty ponoszone przez rolników. Obecny projekt odchodzi od tej zasady i prowadzi do sytuacji, w której rolnicy otrzymują niższe wsparcie niż wynikało to z pierwotnych założeń systemowych. W ocenie Platformy oznacza to, że środki niewykorzystane w ramach danej praktyki nie zostały przeznaczone na utrzymanie jej pierwotnych założeń finansowych – podaje PPZW.
Platforma apeluje o zmianę podejścia do wyliczania stawek. Według organizacji branżowej w pierwszej kolejności stawki powinny być ustalane w ramach poszczególnych praktyk, a dopiero później w razie rzeczywistej potrzeby możliwe powinny być przesunięcia środków pomiędzy nimi i w obrębie jedynie ekoschamatu „dobrostan zwierząt”.
Dopłaty spadają, rolników przybywa. System zaczyna się sypać
PPZW zaznacza, że środki przypisane do konkretnej praktyki powinny przede wszystkim zabezpieczać poziom wsparcia dla rolników, którzy ją realizują, a nie zasilać inne obszary interwencji.
Jak podkreśla Jacek Zarzecki, wiceprzewodniczący PPZW dobrostan zwierząt jest jednym z największych sukcesów wdrażania Krajowego Planu Strategicznego WPR.
- Jednocześnie ten sukces zaczyna generować nowe ryzyka, a paradoksalnie stał się ofiarą własnego sukcesu. Z roku na rok rośnie liczba rolników uczestniczących w programie oraz liczba zwierząt objętych wsparciem, co przy obecnym mechanizmie naliczania stawek prowadzi do ich systematycznego obniżania. Zdaję sobie z tego sprawę, że budżet nie jest z gumy i nie oczekuje tego, że minister rolnictwa i rozwoju wsi Stefan Krajewski wyciągnie magiczną różdżkę i wyczaruje każdą kasę z szuflady. Ale nasza propozycja wydaje się bardziej uczciwa dla rolników i mamy nadzieję, że ministerstwo pochyli się nad naszą propozycją. Wysoki poziom dobrostanu jest dla nas fundamentem budowania przewag konkurencyjnych szczególnie polskiej wołowiny zarówno na rynku unijnym, jak i na rynkach globalnych, a przy okazji pokazujemy środowiskom antyrolniczym, że to my dbamy realnie o zwierzęta i ich dobrostan a nie oni z klimatyzowanych biur swoich organizacji – podkreśla ostro Zarzecki.
