Rolnicy płacili składki, ale nie dostaną emerytury z KRUS
Krajowa Rada Izb Rolniczych chce zmiany zasad przyznawania emerytur rolniczych. 12 listopada 2026 roku jej zarząd wystąpił do ministra rolnictwa Stefana Krajewskiego z wnioskiem o rozpoczęcie prac nad nowelizacją ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Chodzi przede wszystkim o osoby, które osiągnęły wiek emerytalny, ale nie mają wymaganych 25 lat ubezpieczenia w KRUS.
Obecnie rolnik musi mieć co najmniej 25 lat okresów zaliczanych do ubezpieczenia emerytalno-rentowego, aby otrzymać emeryturę rolniczą. Musi też osiągnąć wiek emerytalny, czyli 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn.
Problem pojawia się wtedy, gdy ktoś przez wiele lat prowadził gospodarstwo i opłacał składki, ale do wymaganych 25 lat zabrakło mu kilku lat, a czasem nawet krótszego okresu. Samorząd rolniczy zwraca uwagę, że obecne przepisy nie pozwalają takim osobom uzyskać samodzielnej emerytury rolniczej na zwykłych zasadach, mimo że przez lata uczestniczyły w systemie ubezpieczenia. Dlatego KRIR proponuje, aby krótszy staż nie oznaczał całkowitej utraty prawa do świadczenia.
Emerytura z KRUS za 10, 15 lub 20 lat składek. Jak miałoby to działać?
Izby rolnicze proponują wprowadzenie emerytury proporcjonalnej do okresu opłacania składek. Oznacza to, że osoba, która nie przepracowała wymaganych 25 lat, mogłaby otrzymać niższe świadczenie, obliczone na podstawie rzeczywistego stażu ubezpieczeniowego.
- Osobie, która osiągnęła wiek emerytalny określony w ust. 1 pkt. 1 i nie spełnia warunku określonego w ust. 1 pkt. 2, przysługuje emerytura rolnicza w wysokości proporcjonalnej do okresu, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników, na zasadach określonych w ustawie - proponuje KRIR.
Samorząd rolniczy przedstawił także sposób obliczania takiej emerytury. Punktem odniesienia miałaby być kwota świadczenia przysługującego za 25 lat opłacania podstawowych składek. Następnie kwota ta byłaby pomniejszana proporcjonalnie do liczby lat ubezpieczenia.
Przykładowo:
- 20 lat składek – 80% kwoty referencyjnej.
- 15 lat składek – 60% kwoty referencyjnej.
- 10 lat składek – 40% kwoty referencyjnej.
Co ważne, izby nie chcą, aby takie świadczenia były automatycznie podwyższane do pełnej kwoty najniższej emerytury. Ich wysokość miałaby zależeć od rzeczywistego okresu opłacania składek. Emerytury proporcjonalne podlegałyby jednak corocznej waloryzacji.
Zmiany także dla domowników i osób, które już zakończyły pracę w gospodarstwie
Nowe zasady miałyby objąć również domowników podlegających ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS. Co istotne, możliwość otrzymania proporcjonalnej emerytury miałyby także osoby, które w chwili osiągnięcia wieku emerytalnego nie są już ubezpieczone w KRUS.
Samorząd rolniczy chce ponadto, aby z nowych przepisów mogli skorzystać rolnicy, którzy już wcześniej osiągnęli wiek emerytalny, ale nie uzyskali świadczenia z powodu zbyt krótkiego stażu. W takim przypadku emerytura byłaby przyznawana na wniosek, nie wcześniej niż od wejścia w życie nowych przepisów.
Emerytura z KRUS i ZUS jednocześnie? Izby chcą takiej możliwości
Kolejnym postulatem KRIR jest zmiana zasad łączenia świadczeń z KRUS i ZUS. Obecnie przepisy przewidują w określonych przypadkach możliwość zwiększenia emerytury z ZUS za okresy opłacania składek rolniczych. Nie jest to jednak samodzielna emerytura z KRUS.
Izby rolnicze chcą, aby osoba, która pracowała zarówno w gospodarstwie, jak i poza rolnictwem, mogła pobierać proporcjonalną emeryturę z KRUS obok emerytury wypracowanej w ZUS. Warunkiem byłoby jednak uniknięcie podwójnego uwzględniania tych samych okresów składkowych. KRIR proponuje również, aby osoby korzystające już ze zwiększenia emerytury z ZUS za składki rolnicze mogły wybrać korzystniejsze dla siebie rozwiązanie. To istotne szczególnie dla osób, które część życia zawodowego przepracowały na etacie, a przez pozostałe lata prowadziły gospodarstwo.
KRIR chce również podwyższenia emerytury podstawowej z 90 do 100%
To nie koniec propozycji samorządu rolniczego. Zarząd KRIR wystąpił również o podwyższenie emerytury podstawowej, wykorzystywanej do obliczania świadczeń z KRUS.
Obecnie stanowi ona 90% kwoty najniższej emerytury określonej w przepisach systemu powszechnego.
Izby chcą, aby było to 100% najniższej emerytury. W proponowanym brzmieniu ustawy emerytura podstawowa miałaby oznaczać „kwotę równą 100% najniższej emerytury określonej w przepisach emerytalnych”.
KRIR argumentuje, że emeryci rolniczy ponoszą podobne koszty życia jak osoby pobierające świadczenia z ZUS. Chodzi m.in. o wydatki na żywność, leki, energię i utrzymanie mieszkania. Warto jednak zaznaczyć, że emerytura podstawowa nie jest tym samym co najniższa gwarantowana emerytura. To kwota służąca do obliczania wysokości świadczeń rolniczych. Dlatego jej podwyższenie mogłoby wpłynąć również na wysokość już wypłacanych emerytur.
Kamila Szałaj
