Dla rolników, którzy chcą zasadzić las, co wiąże się z przekształceniem, najpóźniej w piątym roku od założenia uprawy leśnej, gruntu rolnego w leśny, przewidziano dofinansowanie na zalesianie. Natomiast dla tych, którzy chcą posadzić drzewa na gruntach, na których prowadzą i będą prowadzić działalność rolniczą – wsparcie na tworzenie zadrzewień śródpolnych lub zakładanie systemów rolno-leśnych.
Jakie wsparcie?
Za posadzenie lasu, wykonanie zadrzewień śródpolnych oraz posadzenie drzew i krzewów na gruntach rolnych otrzymuje się jednorazowe wsparcie, obejmujące wykonanie nasadzeń oraz zabezpieczenie przed zniszczeniem oraz wieloletnie premie, które są zróżnicowane.
Rolnicy, którzy wystąpią o pomoc na posadzenie lasu, oprócz wskazanego jednorazowego wsparcia otrzymają:
- przez 5 lat – premię pielęgnacyjną, która rekompensuje poniesione dodatkowe koszty prac pielęgnacyjnych w nowo założonych uprawach leśnych oraz na gruntach zalesionych w wyniku sukcesji naturalnej;
- przez 5 lat – premię zalesieniową do gruntów zalesionych w wyniku sukcesji naturalnej, która rekompensuje utracony dochód wynikający z podjętego zobowiązania do utrzymania tego zalesienia;
- przez 12 lat – premię zalesieniową do zalesionych gruntów rolnych, która rekompensuje utracony dochód z działalności rolniczej.
Z kolei za wykonanie zadrzewień śródpolnych, oprócz jednorazowego wsparcia, przyznawana jest jedynie pięcioletnia premia – naliczana już w pierwszym roku. Ma ona zrekompensować dodatkowe koszty prac pielęgnacyjnych nowo założonych zadrzewień i utraconych dochodów z działalności rolniczej. Podobnie jest w przypadku utworzenia systemów rolno-leśnych. Tutaj pięcioletnia premia, liczona jest także od pierwszego roku, oprócz wydatków na pielęgnację posadzonych drzew i krzewów.
Wysokość wsparcia na poszczególne działania zamieszczamy w tabeli.
Gdy rolnik zdecyduje się na zasadzenie lasu, do momentu przekształcenia tego gruntu w użytek leśny otrzymuje na niego płatności bezpośrednie. Z kolei w przypadku gruntów zadrzewionych i gruntów, na których założono system rol no-leśny, płatności te przysługują normalnie, bo te grunty nie podlegają wyłączeniu z produkcji rolnej.
Sadzenie lasu
Wsparcie do sadzenia lasu jest przyznawane do powierzchni niewiększej niż 40 ha na rok. Powinny to być grunty wykazane w ewidencji gruntów i budynków jako grunty rolne oraz stanowić grunty orne lub sady. Las powinno się zasadzić na powierzchni co najmniej 0,1 ha i szerokości większej niż 20 m. Przy czym wymagania, które dotyczy szerokości gruntu, nie stosuje się, jeżeli grunty te graniczą z lasem lub obszarem zalesionym położonym przynajmniej w części w pasie o szerokości 5 m od tego gruntu.
Grunt powinien być przeznaczony do zalesienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku tego planu miejscowego:
-
gdy zalesianie tych gruntów nie jest sprzeczne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a w przypadku braku tego planu miejscowego oraz tego studium – gdy grunty te zostały przeznaczone do zalesienia w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (jeżeli gmina nie ma planu ogólnego gminy);
-
gdy profil funkcjonalny strefy planistycznej obejmującej te grunty w planie ogólnym gminy uwzględnia teren lasu (jeżeli gmina ma plan ogólny gminy).
Ponadto zalesienie wymaga sporządzenia przez nadleśniczego z Lasów Państwowch planu zalesienia, który zawiera m.in. informacje dotyczące: składu gatunkowego zalesień, metody sadzenia, określenia terminu i kolejności sadzenia, liczby sadzonek potrzebnych do zalesienia oraz formy zmieszania gatunków drzew i krzewów.
Tworzenie zadrzewień śródpolnych
Pomoc udzielana jest na założenie zadrzewienia na gruntach ornych o powierzchni co najmniej 0,1 ha i szerokości niewiększej niż 20 m – w przypadku gdy powierzchnia zadrzewienia przekracza 0,5 ha. W ramach tego wsparcia do sadzenia trzeba użyć co najmniej trzy różne gatunki lub rodzaje drzew lub krzewów, wśród których gatunki liściaste powinny stanowić co najmniej 90%. Liczba drzew lub krzewów na 1 ha powinna wynieść od 1500 do 2500 szt.
Zadrzewienia powinny być ogrodzone lub zabezpieczone przed zniszczeniem osłonkami lub trzema palikami, lub wełną owczą, lub repelentami.
Wsparcie na zadrzewienie udzielane jest również do powierzchni niewiększej niż 40 ha na rok.
Systemy rolno-leśne
Jest to sposób użytkowania gruntu ornego lub TUZ, na którym drzewa lub krzewy są zintegrowane z prowadzoną działalnością rolniczą.
Do wsparcia kwalifikują się grunty orne i TUZ (z wyłączeniem TUZ na obszarach Natura 2000), na których zostanie wykonany system rolno-leśny:
-
co najmniej trzema różnymi gatunkami lub rodzajami drzew lub krzewów, wśród których przeważają gatunki liściaste;
-
w formie rzędowej (na gruntach ornych) lub pastwiskowej (na TUZ);
-
poprzez posadzenie od 150 do 250 szt. drzew lub krzewów na 1 ha;
-
drzewa lub krzewy w systemie rolno-leśnym zostaną zabezpieczone przed zniszczeniem osłonkami lub trzema palikami, lub wełną owczą, lub repelentami.
Podobnie jak wcześniejsze dofinansowania, wsparcie na zakładanie systemów rolno-leśnych udzielane jest jednemu rolnikowi do powierzchni niewiększej niż 40 ha na rok.
Lasy prywatne
Pomoc obejmuje istniejące lasy prywatne, a w jej ramach można się starać o dofinansowanie na zwiększenie bioróżnorodności, czyli wprowadzanie podsadzeń przy uwzględnieniu lokalnych warunków siedliskowych, środowiskowych i klimatycznych danego obszaru. Przewidziano tutaj pomoc na wprowadzanie drugiego piętra, podszytu, dolesianie luk, odnowienie drzewostanu uszkodzonego, zakładanie remiz leśnych i stref ekotonowych. Wsparcie przyznawane jest również na inwestycje zwiększające odporność lasów prywatnych poprzez wykonanie cięć pielęgnacyjnych.
Pomoc jest przyznawana do lasów, dla których opracowany jest Uproszczony Plan Urządzenia Lasu lub dla których zadania z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja starosty wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasu. Wsparcie przysługuje do powierzchni co najmniej 0,1 ha i niewiększej niż 40 ha na jednego beneficjenta w ciągu jednego roku.
Las nie może być też objęty 5-letnią premią pielęgnacyjną przyznawaną w ramach działania zalesieniowego z PROW 2014–2020 oraz w ramach interwencji zalesieniowych z Planu Strategicznego dla WPR 2023–2027.
Aby ubiegać się o to wsparcie, trzeba mieć plan inwestycji zwiększających bioróżnorodność lasów prywatnych. Sporządza go nieodpłatnie nadleśniczy z Lasów Państwowych. Taki plan powinien zawierać m.in. informacje dotyczące:
- przygotowania gleby pod podsadzenia,
- składu gatunkowego,
- sposobu sadzenia drzew i krzewów,
- liczby sadzonek na hektar,
- ochrony podsadzeń przed zwierzyną.
Dla prywatnych właścicieli lasów, w sytuacji gdy drzewostan ma minimum 11 i nie więcej niż 60 lat, jest pomoc na zwiększanie bioróżnorodności. Mogą oni ubiegać się o pieniądze na:
-
przebudowę składu gatunkowego drzewostanu przez wprowadzenie drugiego piętra w drzewostanie (13 026 zł/ha);
-
dolesianie luk lub odnowienie uszkodzonego drzewostanu (16 385 zł/ha);
-
wprowadzenie podszytu (8585 zł/ha);
-
założenie remizy (2588 zł/0,1 ha) lub strefy ekotonowej (11 986 zł/ha);
-
cięcia pielęgnacyjne (1566 zł/ ha) i zabiegi ochronne przed zwierzyną (repelenty – 1708 zł/ha, osłonki – 2362 zł/ ha, wełna owcza – 944 zł/ha, paliki – 2210 zł/ha, siatka metalowa – 19,7 zł/m.b.
Na jednym wniosku
Wniosek o przyznanie wsparcia inwestycji leśnych lub zadrzewieniowych należy złożyć wyłącznie w formie elektronicznej za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus. W jednym wniosku można ubiegać się o przyznanie wsparcia na:
- zalesianie,
- zadrzewienie,
- zakładanie systemów rolno-
- -leśnych,
- zwiększanie bioróżnorodności lasów prywatnych.
Informację o kolejności przysługiwania wsparcia inwestycji leśnych lub zadrzewieniowych w ramach poszczególnych interwencji zostaną podane do publicznej wiadomości na stronie internetowej ARiMR 1 października 2026 r.
Magdalena Szymańska
fot. Pixabay
