UE uzgodniła nowe zasady dopłat. Aktywny rolnik w centrum zmian
Podczas posiedzenia Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH), odbywającego się 26–27 października w Luksemburgu, ministrowie rolnictwa zajęli się przyszłością Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2028–2034. Rada przyjęła częściowe stanowisko negocjacyjne dotyczące reformy WPR.
Jednym z najważniejszych elementów porozumienia jest obowiązkowa definicja aktywnego rolnika. Ma ona pomóc w kierowaniu unijnych pieniędzy do osób rzeczywiście prowadzących działalność rolniczą.
Nowa WPR zakłada bowiem bardziej ukierunkowane wsparcie dochodów. Dopłaty mają trafiać przede wszystkim do rolników aktywnie zaangażowanych w działalność rolniczą, a nie wyłącznie na podstawie samego posiadania gruntów.
Nie oznacza to jednak, że uzgodniono już szczegółowe warunki, które będzie musiał spełnić każdy gospodarz. Rada zdecydowała, że państwa członkowskie zachowają możliwość dostosowania definicji aktywnego rolnika do swoich warunków krajowych.
Krajewski: pieniądze mają trafiać do tych, którzy prowadzą gospodarstwa
W rozmowach dotyczących przyszłej WPR uczestniczył minister rolnictwa Stefan Krajewski. W obradach brał również udział wiceminister Adam Nowak. Przed rozpoczęciem posiedzenia AGRIFISH Krajewski przedstawił polskie priorytety dotyczące reformy unijnej polityki rolnej. Jednym z nich jest właśnie odpowiednie zdefiniowanie aktywnego rolnika.
– Polska skupia się na potrzebie określenia ambitnej definicji rolnika aktywnego. Chodzi o to, by pieniądze były sprawiedliwie dzielone i trafiały do tych, którzy prowadzą gospodarstwa rolne i odczuwają skutki różnego rodzaju kryzysów – podkreślił minister Stefan Krajewski.
Polska chce zatem, aby nowe przepisy skuteczniej kierowały wsparcie do osób faktycznie zajmujących się rolnictwem. Jednocześnie istotne pozostaje pytanie, jakie kryteria będą decydowały o uznaniu gospodarza za aktywnego rolnika.
Kto będzie aktywnym rolnikiem od 2028 roku?
Zgodnie ze stanowiskiem Rady przyszły system dopłat ma uwzględniać faktyczne prowadzenie przynajmniej minimalnej działalności rolniczej. Wsparcie ma trafiać do rzeczywistych rolników, ale jednocześnie pozostawić państwom członkowskim elastyczność przy określaniu szczegółowych zasad.
Na obecnym etapie nie przesądzono jeszcze, jakie dokumenty lub dowody działalności będą wymagane od polskich rolników ani jak dokładnie zostanie określony zakres minimalnej aktywności. Szczegółowe rozwiązania będą zależały od ostatecznego kształtu przepisów unijnych oraz sposobu ich wdrożenia w Polsce.
Polska chce chronić rolników, którzy mają również inne źródła dochodu
Kwestia definicji aktywnego rolnika znalazła się również we wspólnej deklaracji państw Grupy Wyszehradzkiej oraz Bułgarii, Chorwacji i Rumunii, przedstawionej podczas AGRIFISH.
W dokumencie podpisanym także przez Polskę podkreślono, że jasne definicje rolnika, aktywnego rolnika i kwalifikującego się hektara są niezbędne, aby unijne pieniądze trafiały do osób rzeczywiście prowadzących działalność rolniczą.
Jednocześnie sygnatariusze zwrócili uwagę na istotne zagrożenie. Ich zdaniem dodatkowe wymagania administracyjne i kontrole nie powinny prowadzić do wykluczania rzeczywistych rolników tylko dlatego, że działalność rolnicza nie stanowi ich głównej aktywności gospodarczej. To szczególnie ważne dla gospodarstw, których właściciele łączą produkcję rolną z pracą zawodową lub inną działalnością zarobkową.
Czy rolnik pracujący na etacie straci dopłaty?
Na podstawie przyjętego stanowiska Rady nie można stwierdzić, że rolnicy zatrudnieni poza gospodarstwem zostaną pozbawieni dopłat. Przeciwnie, Polska i pozostałe państwa podpisujące wspólną deklarację opowiedziały się za ochroną gospodarzy, dla których rolnictwo nie jest podstawową działalnością ekonomiczną.
Polska chce też zmian w zasadach finansowania rolnictwa
Definicja aktywnego rolnika nie jest jedyną kwestią, którą Polska podnosi podczas negocjacji przyszłej WPR. Minister Stefan Krajewski przedstawił również postulat wyłączenia wszystkich interwencji WPR spod zasady DNSH (ang. Do No Significant Harm, czyli „nie czyń poważnych szkód”). Zasada ta dotyczy ograniczania negatywnego wpływu finansowanych przedsięwzięć na środowisko.
Zdaniem polskiego resortu rolnictwa jej stosowanie do interwencji WPR wymaga zmiany. Krajewski zaznaczył, że postulat wyłączenia tych interwencji spod DNSH popiera wiele państw członkowskich. Polska zabiega ponadto o utrzymanie możliwości udzielania krajowego wsparcia producentom rolnym.
Nowa definicja rolnika to niejedyna zmiana w dopłatach
Reforma WPR obejmuje również nowy system degresywnego wsparcia dochodów opartego na powierzchni gospodarstwa, określany skrótem DABIS. Ma on uprościć obecny system płatności i umożliwić bardziej sprawiedliwy podział środków. Szczególne znaczenie mają mieć potrzeby aktywnych rolników, młodych gospodarzy oraz mniejszych gospodarstw.
Rada zaproponowała także, aby państwa członkowskie mogły dobrowolnie stosować dodatkowy mechanizm redystrybucji wsparcia, podobny do funkcjonującej obecnie płatności redystrybucyjnej.
Kiedy nowe zasady dopłat wejdą w życie?
Nowa Wspólna Polityka Rolna ma obowiązywać od 1 stycznia 2028 roku. Porozumienie osiągnięte podczas AGRIFISH nie oznacza jednak zakończenia prac nad reformą. Rada przyjęła częściowe stanowisko negocjacyjne, które stanowi podstawę dalszych rozmów z Parlamentem Europejskim. Nie uzgodniono również ostatecznej wysokości środków przeznaczonych na rolnictwo w latach 2028–2034.
Kamila Szałaj
