To dlatego, że kwitnie później, kiedy wymienione bobowate zawiązują już strąki. Ucieka po prostu przed stresem dotykającym bobowate w krytycznej i kluczowej dla plonowania fazie kwitnienia.
Do wyboru jest 48 odmian soi
Soja zrobiła w ostatnich latach wielką karierę. Całkiem niedawno w Krajowym rejestrze było kilka odmian i żadnych herbicydów do jej odchwaszczenia. Dziś jest kilkadziesiąt, dokładnie 48 odmian do wyboru, a szeroki zakres wczesności pozwala ją uprawiać w całym kraju. Oczywiście najwyżej plonuje na południu, gdzie sezon wegetacyjny ciepłolubnej soi jest znacznie dłuższy.
Na Listach Odmian Zalecanych soi na 2026 r. jest 28 odmian, w tym 10 ze Wspólnotowego katalogu CCA. To daje duży wybór i pokazuje dynamiczny postęp hodowlany. Wiele odmian zarejestrowanych w UE zanim przeszłaby etap polskich badań rejestrowych ustępowałaby już potencjałem plonotwórczym kolejnym nowym odmianom. Niemniej przebadanie potencjału odmian roślin w polskich warunkach, co robi COBORU w tzw. badaniach porównawczych i w ramach Inicjatywy białkowej, jest kluczowe, bo pozwala chociażby zaszeregować te odmiany do grup wczesności.
Potencjał plonotwórczy jest skorelowany z wczesnością
LOZ prezentujemy na mapie i przy każdej odmianie podajemy wczesność w skali 1–9
wg klasyfikacji COBORU, gdzie 1 – to odmiana bardzo wczesna; 1–2 i 2 bardzo wczesna do wczesnej; 2–3 i 3 wczesna; 3–4 i 4 wczesna do średnio wczesnej; 4–5 i 5 średnio wczesna; 5–6 i 6 średnio późna; 6–7 i 7 późna; 7–8 i 8 późna do bardzo późnej; 8–9 i 9 bardzo późna. Odmiany bardzo wczesne soi potrzebują ok. 130 dni od siewu do uzyskania dojrzałości żniwnej, późne potrzebują na to nawet 160 dni.
Na jakie realne plony nasion soi można liczyć? W roku 2024 soja plonowała rekordowo. Średni plon nasion ze wszystkich serii wyniósł 40,5 dt z ha i był najwyższy w dziesięcioleciu. Ub.r. był nieco słabszy. W serii I w 2025 r. (odmiany bardzo wczesne i wczesne) uzyskano średnio 29,1 dt/ha, a najlepiej (109% wzorca) plonowała odmiana Vineta PZO. W serii II (odmiany średnio wczesne i średnio późne) plon wzorca wyniósł 31,7 dt/ha a najlepszą w tej grupie była odmiana Arnold – 110% wzorca. W serii III (odmiany późne i bardzo późne) plon wzorca wyniósł 32,7 dt/ha, a najwyżej plonowała odmiana Ikone – 106% wzorca. Ubiegłoroczne plony znacznie odbiegają od uzyskiwanych w 2024 r. Ta różnica była największa w plonowaniu odmian późnych i bardzo późnych, aż o ponad 1,2 t/ha wyższe plony w 2024 r. w stosunku do 2025 r.
Warto dokładnie poznać wymagania soi
Jeżeli ktoś chce rozpocząć uprawę soi powinien prześledzić zalecenia uprawowe Stowarzyszenia Polska Soja oraz wyniki doświadczeń technologicznych i odmianowych COBORU. Oczywiście bezcenne są w wyborze odmian do uprawy wojewódzkie rekomendacje odmian. Soję można uprawiać praktycznie na wszystkich glebach pamiętając jednak, że roślina lubi lżejsze gleby, lecz wtedy wymaga zwiększonego nawożenia. Soja musi mieć uregulowany odczyn pH gleby (nie lubi gleb kwaśnych). Oczywiście konieczne jest szczepienie materiału siewnego bakteriami. Soja odwdzięcza się za dokarmianie mikroelementami. Bardzo dobrze reaguje na wsparcie preparatami z aminokwasami.
Przemyślany wybór odmian do uprawy jest kluczowy, a istotną cechą i właściwie główną wadą soi są dość nisko osadzone najniższe strąki. To utrudnia zbiór i na nierównych, urzeźbionych plantacjach prowadzi do strat. Są jednak bardzo duże różnice odmianowe. Niektóre odmiany, zwykle z grupy najwcześniejszych, mają najniższe strąki osadzone na wysokości 10–11 cm od gleby, ale wiele ma te strąki osadzone dopiero na wysokości 14–15 cm. To bardzo duża różnica.
Marek Kalinowski
