Postęp hodowlany we wszystkich gatunkach roślin najczęściej kojarzony jest ze wzrostem plonowania, ale obejmuje również wiele innych cech stanowiących o wartości odmian. W ziemniakach poza plennością i jakością w różnych grupach przeznaczenia (odmiany jadalne, skrobiowe, frytkowe, na chipsy) standardem hodowli jest odporność na podstawowy patotyp raka ziemniaka i jak najwyższa odporność lub tolerancja na wirusy, zarazę ziemniaka, mątwika ziemniaka. Te najnowsze odmiany często są już odporne na kilka patotypów raka ziemniaka i nowe agresywne patotypy mątwika ziemniaka.
Najbardziej liczy się plon, tolerancja i wartość użytkowa
Nie mniej ważna od odporności na choroby jest jakość plonu ziemniaka oraz odporność lub tolerancja na inne czynniki biotyczne (szkodniki) i abiotyczne (niskie i wysokie temperatury, jakość lub zakwaszenie gleby, niedobór i nadmiar opadów itp.), które ograniczają plonowanie, a także inne specyficzne cechy, decydujące o właściwościach rolniczych czy użytkowych odmian.
Pożądaną właściwością nowych odmian, także ziemniaka, jest możliwość szybkiej regeneracji po ustąpieniu stresu. Jest to istotne w obliczu zmieniającego się klimatu i coraz częściej występujących ekstremalnych zjawisk pogodowych. Udoskonalone odmiany powinny przyczynić się także do racjonalizacji (zmniejszenia) poziomu nawożenia mineralnego, zgodnie z trendem tzw. programu azotanowego oraz ograniczenia liczby zabiegów ochrony roślin, by jak najlepiej spełniać oczekiwania integrowanych systemów ochrony i produkcji roślin. Nowe odmiany powinny lepiej wykorzystywać składniki pokarmowe znajdujące się w glebie i cechować się jak największą odpornością na czynniki biotyczne i abiotyczne.
Odmiany ziemniaka wpisane w 2025 r.
W roku 2024 jednej odmianie ziemniaka wygasł okres wpisu w KR (Cekin), natomiast 20 stycznia 2025 r. na wniosek zachowującego z KR skreślono dwie odmiany (Bila, Bohun). W roku 2025 wpisano pięć nowych odmian ziemniaka (jadalne – bardzo wczesna: Akacja; średnio wczesna: Zawisza; skrobiowe – średnio wczesne: Hermes, Piast, Radunia). Czym charakteryzują się te odmiany ziemniaka?
- Akacja – odmiana jadalna bardzo wczesna. Bulwy średniej wielkości, okrągło owalne, o regularnym kształcie, płytkich oczkach; skórka żółta, miąższ jasnożółty. Typ konsumpcyjny sałatkowy do ogólnoużytkowego, o smaku przeciętnym do dobrego. Plon ogólny i handlowy bulw po 40 dniach od wschodów średni, po zakończeniu wegetacji duży. Duży udział frakcji handlowej w plonie ogólnym. Odporność na wirusa Y – duża, na zarazę ziemniaka – mała.
- Hermes – odmiana skrobiowa średnio wczesna. Ze względu na parametry jakościowe przeznaczona głównie do produkcji chipsów. Bulwy duże do bardzo dużych, okrągło owalne, skórka żółta, miąższ żółty. Plon ogólny bulw duży, plon skrobi mały. Zawartość skrobi mała, średnio 15,4%. Odporność na wirusa Y – mała, na zarazę ziemniaka – średnia.
- Piast – odmiana skrobiowa średnio wczesna. Bulwy średniej wielkości, okrągło owalne, skórka żółta, miąższ biały. Plon ogólny bulw duży, plon skrobi bardzo duży. Zawartość skrobi duża, średnio 20,0%. Odporność na wirusa Y i zarazę ziemniaka – średnia.
- Radunia – odmiana skrobiowa średnio wczesna. Bulwy średnie do dużych, owalne, skórka żółta, miąższ jasnożółty. Plon ogólny i plon skrobi poniżej wzorca. Zawartość skrobi duża, średnio 19,6%. Odporność na wirusa Y – duża, na zarazę ziemniaka – średnia. Odmiana odporna na patotyp 2(Ch1), 6(O1) oraz 38 (Nevsehir) raka ziemniaka. Odporność na mątwika ziemniaczanego patotyp Ro1 w stopniu 9 oraz mątwika agresywnego patotyp Pa3 w stopniu 7.
- Zawisza – odmiana jadalna średnio wczesna. Bulwy średnie do dużych, okrągłe, o regularnym kształcie, oczka płytkie, skórka żółta, miąższ żółty. Typ konsumpcyjny ogólnoużytkowy do lekko mączystego, o dobrym smaku. Plon ogólny i handlowy bulw poniżej wzorca. Duży udział frakcji handlowej w plonie ogólnym. Odporność na wirusa Y – duża, na zarazę ziemniaka – mała do średniej.
Cztery najnowsze kreacje ziemniaka
Oczywiście postęp w hodowli ziemniaka trwa i dosłownie kilka dni temu, dokładnie 20 stycznia br., w siedzibie COBORU w Słupi Wielkiej odbyło się pierwsze, inauguracyjne posiedzenie Komisji ds. Rejestracji Odmian Ziemniaka w kadencji 2026–2029. Na początku posiedzenia Komisji jej członkowie wybrali prof. dr hab. Jadwigę Śliwkę na przewodniczącą Komisji oraz prof. dr hab. Annę Tratwal na jej zastępczynię. W trakcie posiedzenia Komisja m.in. pozytywnie zaopiniowała wpisanie do Krajowego rejestru czterech nowych odmian ziemniaka. Po posiedzeniu Komisji ds. rejestracji odmian ziemniaka, dyrektor COBORU zamierza wydać postanowienia o zamiarze wpisania do Krajowego rejestru następujących odmian ziemniaka:
- Batalion – odmiana skrobiowa średnio wczesna. Plon ogólny bulw i plon skrobi bardzo duży; zawartość skrobi średnio 18,6%. Odporność na wirusa Y – duża, na zarazę ziemniaka – średnia. Zgłaszający: Pomorsko-Mazurska Hodowla Ziemniaka Sp. z o.o. z siedzibą w Strzekęcinie.
- Merkawa – odmiana skrobiowa wczesna wyróżniająca się stabilnym plonem skrobi w latach. W porównaniu do wczesnej odmiany wzorcowej Fala plon ogólny bulw duży, plon skrobi bardzo duży. Zawartość skrobi średnio 19,8%. Odporność na wirusa Y – duża, na zarazę ziemniaka – mała do średniej. Zgłaszający: „Hodowla Ziemniaka Zamarte” Sp. z o.o. – Grupa IHAR
- Polka – odmiana jadalna wczesna. Typ konsumpcyjny ogólnoużytkowy do lekko mączystego, o dobrym smaku. Plon ogólny i handlowy bulw duży. Duża odporność na wirusa Y; na zarazę ziemniaka – mała. Zgłaszający: Pomorsko-Mazurska Hodowla Ziemniaka Sp. z o.o. z siedzibą w Strzekęcinie.
- Telimena – odmiana jadalna średnio wczesna, idealna do mycia i pakowania. Typ konsumpcyjny ogólnoużytkowy do lekko mączystego, o dobrym smaku. Plon ogólny i handlowy bulw duży. Mała odporność na wirusa Y. Odporność na zarazę ziemniaka – mała. Zgłaszający: „Hodowla Ziemniaka Zamarte” Sp. z o. o. – Grupa IHAR.
Marek Kalinowski
Wykorzystano komunikat i informacje z Listy opisowej odmian COBORU
