KRIR: projekt nie zabezpiecza interesów rolników
Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych 6 października 2026 r. przekazał uwagi do obywatelskiego projektu nowelizacji Prawa łowieckiego oraz niektórych innych ustaw. Ze stanowiska samorządu rolniczego w jednoznaczny sposób wynika, że projekt w obecnym kształcie powinien zostać odrzucony.
KRIR zwraca uwagę, że proponowane zmiany, choć uzasadniane m.in. ochroną zwierząt, jawnością i bezpieczeństwem publicznym, mogą istotnie ograniczyć możliwości regulowania liczebności dzików, jeleni i innych gatunków powodujących szkody w rolnictwie.
Izba podkreśla, że projekt nie zawiera rzetelnej analizy wpływu nowych przepisów na skalę strat w uprawach i płodach rolnych oraz nie przewiduje zmian w systemie odszkodowań łowieckich, które zabezpieczałyby rolników przed konsekwencjami nowych ograniczeń.
Zakaz polowań w promieniu 700 m od zabudowań. Co z ochroną pól?
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych rozwiązań jest zwiększenie minimalnej odległości oddawania strzałów od budynków i miejsc zebrań publicznych ze 150 do 700 metrów. Projekt przewiduje również ograniczenia dotyczące polowań nocnych i polowań z naganką, a także nowe wymagania związane z planami łowieckimi oraz infrastrukturą łowiecką.
Według KRIR połączenie tych ograniczeń może wyłączyć z polowań znaczne obszary terenów rolniczych, szczególnie na wsi, gdzie zabudowa jest rozproszona.
– Dziki żerują na uprawach głównie w nocy, a naganka i noktowizja należą do podstawowych metod ich redukcji – wskazuje samorząd rolniczy w przekazanych uwagach.
Zdaniem izby nowe przepisy mogą pozbawić koła łowieckie skutecznych narzędzi ograniczania liczebności zwierzyny właśnie tam, gdzie dochodzi do szkód. KRIR postuluje utrzymanie możliwości wykonywania polowań nocnych, z wykorzystaniem noktowizji i termowizji oraz z naganką w przypadku dzików i innych gatunków powodujących szkody lub stwarzających zagrożenie epizootyczne. Wnioskuje również o wyłączenie z nowych zakazów odstrzałów sanitarnych, redukcyjnych i interwencyjnych.
Kto wypłaci odszkodowania za szkody łowieckie?
Dla rolników szczególnie istotna jest kwestia odpowiedzialności za szkody wyrządzane przez zwierzynę. Obecnie odszkodowania za szkody łowieckie na terenach dzierżawionych obwodów ponoszą koła łowieckie. Tymczasem projekt przewiduje również ograniczenie źródeł ich przychodów, m.in. poprzez wygaszenie odpłatnego organizowania polowań i wprowadzenie ograniczeń dotyczących innych form zarobkowania.
KRIR alarmuje, że projektodawca nie przedstawił analizy pokazującej, jak te zmiany wpłyną na zdolność kół do wypłacania odszkodowań.
– Przy braku alternatywnych mechanizmów finansowych zniszczone plony pozostaną bez rekompensaty dla rolników – ostrzega samorząd rolniczy.
Dlatego izba domaga się, aby w przypadku ograniczenia dotychczasowych źródeł finansowania kół łowieckich wprowadzono ustawową gwarancję Skarbu Państwa lub inny państwowy mechanizm wypłaty odszkodowań. Podkreśla również, że projektowane rekompensaty dla podmiotów kończących działalność objętą zakazem nie rozwiązują problemu strat poniesionych przez rolników.
Wyłączenie gruntów z obwodów łowieckich może zwiększyć szkody
Kolejne zastrzeżenia dotyczą możliwości wyłączania nieruchomości z obwodów łowieckich. Według KRIR bez odpowiednich zabezpieczeń może to doprowadzić do powstawania terenów, na których populacja zwierzyny nie będzie skutecznie regulowana.
Izba ostrzega, że obszary wyłączone spod polowań mogą stać się ostojami dzików, jeleni i saren, które następnie będą żerować na sąsiednich polach. W takiej sytuacji rolnicy poniosą straty, ale projekt nie wskazuje jednoznacznie, kto będzie odpowiadał za ograniczanie liczebności zwierząt ani za szkody na sąsiadujących gruntach.
KRIR wnosi więc o określenie podmiotu odpowiedzialnego za redukcję zwierzyny oraz za szkody powstające na sąsiednich terenach rolniczych.
Zastrzeżenia izby budzi także zakaz wznoszenia ambon i podobnych urządzeń łowieckich na obszarach Natura 2000 oraz w otulinach parków narodowych i rezerwatów przyrody. Zdaniem samorządu rolniczego ograniczenia te mogą utrudnić prowadzenie odstrzałów na rozległych terenach, z których zwierzyna wychodzi na pola uprawne.
KRIR ostrzega przed utrudnieniami w zwalczaniu ASF
W stanowisku zwrócono również uwagę na zagrożenia związane z afrykańskim pomorem świń (ASF). Według KRIR projekt nie uwzględnia dostatecznie wpływu proponowanych zakazów i procedur na możliwość szybkiego ograniczania populacji dzików.
Izba wskazuje, że nowe regulacje powinny zawierać wyraźne wyłączenia dla działań prowadzonych na podstawie przepisów o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w tym odstrzałów sanitarnych.
Samorząd rolniczy domaga się także możliwości uzyskiwania zgody na dokarmianie lub nęcenie zwierzyny w celu zapobiegania szkodom w uprawach. Obawia się, że całkowity zakaz obejmujący wszystkie gatunki łowne i formy wykładania karmy pozbawi zarządców obwodów narzędzi stosowanych lokalnie do odciągania zwierząt od pól.
Nowe procedury mogą opóźnić plany łowieckie
KRIR krytycznie ocenia również propozycje dotyczące sporządzania i zatwierdzania rocznych planów łowieckich oraz wieloletnich łowieckich planów hodowlanych. Według izby konieczność uzgadniania planów dla około 5 tys. obwodów łowieckich z 16 regionalnymi dyrektorami ochrony środowiska, przy braku określonych terminów uzgodnień i odpowiednich procedur odwoławczych, może powodować opóźnienia.
Dodatkowe ryzyko wynika z przepisów przejściowych. Wieloletnie plany łowieckie miałyby utracić moc najpóźniej po 24 miesiącach od wejścia ustawy w życie, a obwody łowieckie zachowałyby status nie dłużej niż przez 36 miesięcy. Jeżeli do tego czasu nie udałoby się zakończyć wymaganych procedur, mogłoby dojść do luki prawnej.
W ocenie KRIR brak aktualnych planów i podstaw do prowadzenia gospodarki łowieckiej, w tym odstrzałów, groziłby niekontrolowanym wzrostem szkód w rolnictwie.
Izby rolnicze chcą odrzucenia projektu
Krajowa Rada Izb Rolniczych wnosi o odrzucenie obywatelskiego projektu w proponowanym kształcie, a jeśli prace legislacyjne będą kontynuowane, domaga się uwzględnienia uwag środowiska rolniczego, szczególnie w zakresie odszkodowań łowieckich, zwalczania ASF, zachowania ciągłości planów łowieckich i obwodów oraz utrzymania skutecznych metod regulowania liczebności zwierzyny.
Zdaniem KRIR zmiany w Prawie łowieckim nie powinny być wprowadzane bez oceny ich skutków dla gospodarstw i wskazania, kto poniesie odpowiedzialność za szkody, jeśli nowe ograniczenia utrudnią skuteczną ochronę upraw.
oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. KRIR
