Jakie bydło będzie objęte dopłatą?
W wykazie prac legislacyjnych rządu pojawiła się zapowiedź zmian w Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Jedną z nich jest wprowadzenie nowego ekoschematu „Niskoemisyjna produkcja bydła”.
Zgodnie z projektem dopłaty mają przysługiwać do bydła, które ukończyło 6. miesiąc życia, niezależnie od rasy, płci i kierunku produkcji. Oznacza to, że wsparciem będą mogły zostać objęte zarówno krowy mleczne i mięsne, jak i pozostałe bydło spełniające kryterium wieku.
O dopłaty będą mogli ubiegać się rolnicy aktywni zawodowo, prowadzący gospodarstwa na terenie Polski. Co do zasady powierzchnia kwalifikujących się gruntów objętych wnioskiem o płatności bezpośrednie musi wynosić co najmniej 1 ha.
Wsparcie będą mogli otrzymać również rolnicy posiadający mniej niż 1 ha, pod warunkiem że otrzymują płatności do zwierząt, a łączna kwota należnych im płatności bezpośrednich wynosi co najmniej 200 euro.
Dopłata za żywienie ograniczające emisję metanu
Głównym warunkiem otrzymania płatności w planowanym ekoschemacie „Niskoemisyjna produkcja bydła” będzie stosowanie odpowiedniego schematu żywieniowego. Ma on uwzględniać elementy, takie jak dodatki lub materiały paszowe, które przyczyniają się do ograniczenia emisji metanu.
Schemat będzie mógł przygotować sam rolnik, doradca rolniczy albo doradca żywieniowy. Dopuszczono również korzystanie z programów służących bilansowaniu pasz.
Samo opracowanie schematu nie wystarczy. Jego zgodność z wymogami ekoschematu będzie musiał potwierdzić doradca rolniczy albo jednostka certyfikująca wskazana przez uznany system jakości spełniający warunki interwencji.
Istotne jest również to, że wymagania żywieniowe będą musiały obejmować wszystkie zwierzęta tego gatunku utrzymywane w danym stadzie. Rolnik nie będzie mógł stosować schematu wyłącznie wobec wybranej części bydła objętego tym zobowiązaniem.
Jeśli wykorzystywane dodatki lub materiały paszowe nie będą pochodziły z gospodarstwa, rolnik będzie musiał posiadać dokumenty potwierdzające ich zakup. Dokumentacja ma wskazywać nazwę produktu i nabytą ilość.
Jakie dodatki paszowe będą dopuszczone?
Projekt nie zawiera jeszcze zamkniętego wykazu dodatków i materiałów paszowych, które będzie można stosować w ramach ekoschematu. Listę mają opracować jednostki naukowe, a następnie określą ją przepisy krajowe.
Nowa interwencja ma zachęcać gospodarstwa do wdrażania rozwiązań ograniczających emisję gazów cieplarnianych. W uzasadnieniu projektu wskazano, że ograniczanie emisji z rolnictwa jest szczególnie wymagające ze względu na biologiczny charakter wielu procesów zachodzących w produkcji roślinnej i zwierzęcej.
Według danych KOBiZE przytoczonych w projekcie łączna emisja z rolnictwa w Polsce w 2024 r. wyniosła 34,1 mln ton ekwiwalentu dwutlenku węgla. Największy udział miały fermentacja jelitowa, odpowiadająca za 43,83 proc. emisji, oraz gleby rolnicze, których udział wyniósł 40,60 proc.
Nowe dopłaty do bydła. Ile dostaną rolnicy?
W nowym ekoschemacie „Niskoemisyjna produkcja bydła” rolnicy mają otrzymywać około 82 euro (ok. 360 zł) za DJP (dużą jednostkę przeliczeniową inwentarza). To na razie szacowana stawka. Ostateczna wysokość dopłat będzie zależała m.in. od tego, ilu rolników przystąpi do ekoschematu.
Dopłaty mają być wypłacane raz w roku, a ich wysokość będzie obliczana na podstawie średniego stanu bydła w gospodarstwie w określonym okresie. Pieniądze mają rekompensować rolnikom dodatkowe koszty związane ze zmianą sposobu żywienia zwierząt, tak aby ograniczyć emisję metanu.
Na wyższe wsparcie będą mogli liczyć rolnicy uczestniczący w uznanych systemach jakości, jeśli spełnią wymagania nowego ekoschematu. W ich przypadku przewidziano również możliwość skorzystania z uproszczonych zasad przyznawania dopłat. Lista takich systemów zostanie określona w przepisach krajowych.
Projekt nie przewiduje dodatkowej punktowej oceny wniosków. Dopłaty mają przysługiwać wszystkim rolnikom, którzy spełnią wymagane warunki.
Nowe przepisy są dopiero przygotowywane. Rząd planuje przyjąć projekt w IV kwartale 2026 r., a przepisy miałyby wejść w życie 15 marca 2027 r.
Nowe dopłaty do bydła kosztem dwóch innych dopłat
Na nowy ekoschemat rząd zamierza przeznaczyć około 126 mln euro. Nie będą to jednak dodatkowe pieniądze. Środki mają pochodzić z dwóch już istniejących dopłat: podstawowego wsparcia dochodów oraz płatności dla małych gospodarstw.
Dlatego w 2027 roku planowane stawki tych dopłat mają zostać obniżone:
- Podstawowe wsparcie dochodów – o około 8,3 euro/ha, do 107,5 euro/ha.
- Płatność dla małych gospodarstw – o około 16 euro/ha, do 209 euro/ha.
W praktyce oznacza to, że pieniądze na nowe dopłaty do bydła zostaną przesunięte z płatności, które otrzymują również rolnicy nieprowadzący produkcji zwierzęcej.
Jednocześnie rząd chce umożliwić gospodarstwom korzystającym z płatności dla małych gospodarstw ubieganie się także o dopłaty w ramach ekoschematów.
Wszystkie te zmiany mają obowiązywać tylko w kampanii dopłat za 2027 rok. Na razie są to propozycje, które muszą jeszcze przejść proces legislacyjny.
Źródło: projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia projektu zmiany Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027
Oprac. Agnieszka Sawicka
