Stary piec po 2025 roku = mandat
„Kopciuch”, czyli piec bez klasy emisyjnej, od 2026 roku jest już zakazany. Kontrole mogą odbywać się na podstawie zgłoszeń sąsiadów, ale także w ramach rutynowych działań gminy. Straż ma prawo wejść na posesję, sprawdzić piec i dokumenty urządzenia grzewczego. Za dalsze używanie starego kotła grozi:
- mandat do 500 zł,
- grzywna do 5000 zł w sądzie,
Co gorsza, kary mogą być nakładane wielokrotnie – aż do wymiany pieca.
Dla przypomnienia, kotły klasy 3 i 4 można użytkować tylko do końca 2027 r., a klasy 5 – maksymalnie do 2030 r.
Rolnicy wciąż mogą dostać pieniądze na nowy piec
Dla gospodarstw domowych, w tym rolników mieszkających w domach jednorodzinnych, nadal dostępne są bezzwrotne dotacje na wymianę pieca w ramach programu „Czyste Powietrze”. Nie trzeba od razu ocieplać domu ani wymieniać okien – można sfinansować wyłącznie nowe źródło ciepła. Dotacja obejmuje m.in.:
- demontaż starego „kopciucha”,
- zakup i montaż nowego pieca lub innego źródła ogrzewania,
- modernizację instalacji grzewczej pod nowe urządzenie.
Pieniądze wypłaca Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, właściwy dla miejsca położenia budynku.
Dla kogo jest dotacja na wymianę pieca?
Z dofinansowania w ramach programu „Czyste Powietrze” mogą skorzystać osoby fizyczne, które:
- są właścicielami lub współwłaścicielami domu jednorodzinnego co najmniej od 3 lat (spadkobiercy – bez tego wymogu),
- nie korzystały wcześniej z programu na inny budynek,
- spełniają kryteria dochodowe (im niższe dochody, tym wyższa dotacja).
Jakie piece można wymienić z dotacją w ramach programu „Czyste Powietrze”?
Dofinansowanie przysługuje wyłącznie na nowoczesne i ekologiczne źródła ciepła, spełniające aktualne normy. Rolnik nie może już zamontować „czegokolwiek”, co grzeje – urządzenie musi spełniać wymagania programu i lokalnych uchwał antysmogowych.
Najczęściej wybierane rozwiązania na wsi to:
- nowoczesne kotły na pellet,
- kotły zgazowujące drewno,
- pompy ciepła,
- ogrzewanie elektryczne w mniejszych domach.
Stare piece węglowe bez klasy nie kwalifikują się do żadnego wsparcia – jedyną opcją jest ich likwidacja.
Ile rolnik dostanie dotacji?
Wysokość dotacji na źródło ciepła w ramach programu „Czyste Powietrze” zależy od dochodów i wybranego poziomu wsparcia:
- Poziom podstawowy – do 40% kosztów kwalifikowanych, dla gospodarstw o rocznym dochodzie do 135 000 zł.
- Poziom podwyższony – do 70% kosztów, dla gospodarstw o niższym dochodzie miesięcznym (2 250 zł/os. w rodzinie wieloosobowej lub 3 150 zł/os. w jednoosobowym).
- Poziom najwyższy – do 100% kosztów, dla gospodarstw o jeszcze niższym dochodzie (1 300 zł/os. wieloosobowe, 1 800 zł/os. jednoosobowe) lub w przypadku prawa do zasiłków.
Przykładowo, jeśli wymiana pieca i niezbędne prace instalacyjne kosztują 20 000 zł, rolnik może otrzymać od 8 000 zł do pełnych 20 000 zł w zależności od progu dochodowego.
Prefinansowanie – pieniądze przed montażem pieca
Dla rodzin o niższych dochodach dostępna jest forma wsparcia, w której:
- część pieniędzy trafia do wykonawcy z góry,
- rolnik nie musi wykładać całej kwoty z własnej kieszeni,
- formalności prowadzone są z pomocą operatora programu „Czyste Powietrze”.
Gdzie i jak złożyć wniosek o pieniądze na piec?
Wniosek o dotację w ramach programu „Czyste Powietrze” składa się przez gov.pl albo w urzędzie lub właściwym Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska.
Warto sprawdzić także dotacje samorządowe w swojej gminie
Oprócz programu rządowego „Czyste Powietrze”, niektóre gminy w Polsce uruchamiają własne dotacje samorządowe na wymianę starych, nieekologicznych pieców. Takie wsparcie jest niezależne od rządowego programu i zwykle obejmuje podobny zakres inwestycji: zakup i montaż nowego źródła ciepła, demontaż starego pieca, a czasem również drobne prace instalacyjne.
Do takich gmin, które udzielają dotacji na wymianę pieca w 2026 roku, należą:
- Gmina Kotlin (woj. wielkopolskie) – dotacja do 50% kosztów kwalifikowanych, maksymalnie 5 000 zł na jedną nieruchomość. Wnioski można składać od 2 stycznia do 30 kwietnia 2026 r.
- Gmina Michałowice (woj. mazowieckie) – dotacja do 7 000 zł, jednak nie więcej niż 100% kosztów zakupu pieca gazowego lub elektrycznego. Nabór trwa od 5 lutego do 15 października 2026 r., a pieniądze są wypłacane bezpośrednio po podpisaniu umowy, bez konieczności wcześniejszego wykładania własnych środków.
Rolnicy mieszkający w domach jednorodzinnych powinni regularnie sprawdzać, czy ich gmina oferuje lokalne dotacje na wymianę pieców, ponieważ programy samorządowe mogą działać niezależnie od rządowego „Czystego Powietrza”.
Źródła: czystepowietrze.gov.pl, dane o lokalnych programach dotacyjnych dostępne na stronach instytucji samorządowych
oprac. Agnieszka Sawicka
