Kiedy pozwolenie wodnoprawne nie jest potrzebne?
Jak informuje Wielkopolska Izba Rolnicza, nie ma obowiązku zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, jeśli używa się urządzeń do poboru wód podziemnych na potrzeby zwykłego korzystania z wód, o ile głębokość ujęcia nie przekracza 30 metrów.
Studnia a „zwykłe korzystanie”
Z relacji WIR wynika, że rolnik spełnia warunki „zwykłęgo korzystania” z wód, jeśli pobiera wodę na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub rolnego, zużycie wody w przeliczeniu na średnioroczne zapotrzebowanie nie przekarza 5 m3 na dobę, a głębokość ujęcia nie jest większa niż 30 metrów, wóczas zarówno pozwolenie, jak i zgłoszenie nie są konieczne.
Co jeśli studnia ma więcej niż 30 metrów głębokości?
Jeżeli rolnik pobiera do 5 m³ wody na dobę, ale jego studnia ma więcej niż 30 metrów głębokości, musi uzyskać pozwolenie wodnoprawne. Sam fakt, że pobór mieści się w granicach zwykłego korzystania z wód, nie oznacza bowiem, że można wykonać urządzenie wodne bez wymaganej zgody.
Pozwolenie jest również konieczne, jeśli woda jest wykorzystywana w innym celu niż potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub rolnego, nawet gdy dobowe zużycie nie przekracza 5 m³.
Nawet milion złotych kary za nielegalną studnię
Jak podaje WIR, rolnik, który wykonał lub użytkuje studnię bez wymaganego zgłoszenia albo pozwolenia wodnoprawnego, może narazić się na poważne konsekwencje finansowe. Kara administracyjna może wynieść od 5 tys. zł do nawet 1 mln zł.
Na ogólnych zasadach legalizacja urządzenia wodnego wiąże się z opłatą, która w 2026 roku wynosi 6601,67 zł, a jeśli właściciel nie wystąpi o legalizację lub nie uzyska wymaganej zgody, Wody Polskie mogą nakazać likwidację urządzenia na jego koszt.
Dodatkowe konsekwencje grożą również za nielegalny pobór wody. W zależności od okoliczności mogą obejmować m.in. opłaty naliczane wstecz wraz z odsetkami oraz sankcje związane z nieuprawnionym poborem. W niektórych przypadkach obciążenia mogą sięgnąć kilkudziesięciu, a nawet ponad 100 tys. zł.
Bezpłatna legalizacja studni do końca 2027 roku
Właściciele starszych studni mają jednak szansę uniknąć wysokich opłat i kar. Czasowa abolicja wprowadzona w sierpniu 2026 roku umożliwia bezpłatną legalizację urządzeń do poboru wód podziemnych wykonanych bez wymaganych zgód. Warunkiem jest złożenie kompletnego wniosku najpóźniej do 31 grudnia 2027 roku.
Nowe przepisy, zawarte w art. 524a Prawa wodnego, obejmują urządzenia wykonane przed 18 sierpnia 2026 roku. Właściciele, którzy skorzystają z tej możliwości, są zwolnieni z opłaty legalizacyjnej i administracyjnych kar pieniężnych.
Abolicja nie oznacza jednak, że każda studnia zostanie zalegalizowana automatycznie. Nadal trzeba spełnić wymagania techniczne i przedstawić odpowiednią dokumentację. Nowe zasady mogą objąć również postępowania administracyjne wszczęte przed 18 sierpnia 2026 roku, jeżeli do tego dnia nie zakończyły się prawomocnie.
Gdzie rolnik może zalegalizować studnię?
Wniosek o legalizację należy złożyć do właściwej jednostki Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Można również skorzystać z pomocy najbliższego Nadzoru Wodnego, który przekaże dokumenty do właściwego organu.
Jak podaje WIR, zakres wymaganej dokumentacji zależy od rodzaju urządzenia i zgody, która była konieczna do jego wykonania. W przypadku studni wymagającej pozwolenia wodnoprawnego potrzebny może być m.in. operat wodnoprawny. Dokument ten opisuje między innymi lokalizację i głębokość ujęcia, jego konstrukcję, wydajność oraz planowaną wielkość poboru wody.
Zanim rolnik rozpocznie procedurę legalizacji, warto ustalić w Wodach Polskich, jakie przepisy dotyczą konkretnej studni i jakie dokumenty należy przygotować. Nie każda studnia wymaga bowiem pozwolenia, a w przypadku starszych ujęć spełniających warunki zwykłego korzystania z wód może się okazać, że dodatkowe formalności nie są potrzebne.
oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. WIR
