Wykrywanie ciąży u lochy w praktyce

Hodowla Zwierząt
Data publikacji 06.10.2017r.

Diagnozowanie ciąży jedynie po ewentualnych objawach powtarzającej się rui nie zawsze się sprawdza i lochy mogą zostać błędnie uznane za prośne. Późne rozpoznanie tego faktu skutkuje niepotrzebnymi kosztami związanymi z karmieniem maciory drogą paszą i uzyskaniem od niej mniejszej liczby prosiąt.

Wskaźnikiem efektywności produkcji jest między innymi plenność loch, a więc to, ile prosiąt uzyska się od każdej z nich w ciągu roku. Przyczyny obniżonej plenności loch mogą być różnorodne. Jedną z nich jest zamieranie zarodków i płodów we wczesnym okresie ciąży. Ocenia się, że w warunkach naturalnych straty całego miotu w pierwszym trymestrze ciąży wynikające z zamieralności zarodków lub płodów występują u 5–10% skutecznie pokrytych loch. Zwłaszcza w pierwszym miesiącu ciąży istnieje bardzo duże ryzyko obumierania zarodków, dlatego tak ważne jest szybkie zdiagnozowanie, czy locha jest prośna.


Straty z powodu wczesnej zamieralności płodów mogą być związane ze złym statusem zdrowotnym stada. Częściej jednak są po prostu powodowane stresem. Niewłaściwe warunki środowiskowe, nieprawidłowe żywienie loch czy złe obchodzenie się z nimi po pokryciu, a zwłaszcza szybkie włączanie do nowych grup, zwiększają ryzyko zamierania zarodków.

Zanim powstanie zarodek

Komórki jajowe wytwarzane są w jajnikach, a następnie przemieszczają się do jajowodów. Ponadto w jajnikach produkowane są hormony sterujące cyklem rozrodczym i rozwojem cech płciowych. Warstwa korowa jajników jest miejscem, w którym dojrzewają komórki jajowe. Są one w różnych stadiach rozwoju, w związku z tym osiągają różną wielkość. Zadaniem jajowodów jest odprowadzenie komórek jajowych do macicy. W jajowodach ma miejsce dojrzewanie komórek jajowych, a następnie ich zapłodnienie i bruzdkowanie zapłodnionego jaja, które dostaje się do macicy po upływie 2–4 dni od zapłodnienia.


Macica natomiast jest narządem, w którym rozwija się zarodek. Główna jej część jest umieszczona w jamie brzusznej, a tylko niewielka w jamie miedniczej, pomiędzy jelitem prostym a pęcherzem moczowym. U loch występuje macica dwurożna. Wyróżnia się w niej rogi, trzon i szyjkę. Rogi macicy znajdują się w jamie brzusznej. Do przednich końców rogów dochodzą jajowody. U loch wieloródek rogi są bardzo długie – osiągają długość łącznie 200 cm.

Zapłodniona komórka ulega szybkim podziałom i przedostaje się do macicy. Stąd informuje organizm matki (około 12. dnia po kryciu) poprzez hormony (estrogeny), że doszło do zapłodnienia. Zarodki blokują uwalnianie progesteronu i ciąża jest utrzymana. Jeśli zarodków jest mniej niż pięć, wówczas dochodzi do przerwania ciąży. Około 20. dnia po zapłodnieniu produkowane przez zarodki estrogeny zapoczątkowują tworzenie się łożyska i wówczas przytwierdzają się do błony wewnątrz macicy. Wówczas zarodek ma 0,5 cm długości, a około 40. dnia – już 5 cm.

Metody naturalne

Rozpoznawanie ciąży u macior można przeprowadzić za pomocą wielu metod. Idealna powinna cechować się wysoką skutecznością, prostotą i łatwością wykonania przy jak najmniejszych nakładach finansowych. Powinna również umożliwić pewną diagnozę w jak najkrótszym czasie, najlepiej już od 17.–24. dnia od momentu krycia naturalnego czy inseminacji, czyli przed ewentualną kolejną rują.

Najprostszą metodą rozpoznawania ciąży u loch jest po prostu obserwacja zwierząt i wykrywanie objawów ewentualnej rui w okolicach 21. dnia po pokryciu. Jej skuteczność jest bardzo różna i waha się od 40% do nawet 98%. Prawidłowe wyszukiwanie zwierząt powtarzających ruję powinno odbywać się  co najmniej dwa razy dziennie, zawsze w obecności knura. Należy też zachować kilkudziesięciominutowy odstęp po karmieniu zwierząt. Elementem w znaczny sposób ułatwiającym pracę z lochami jest rzetelnie prowadzona dokumentacja zootechniczna. Często jednak czynność ta jest przez rolników zaniedbywana.

Diagnostyka ciąży

Prośność można potwierdzać również za pomocą fal ultradźwiękowych, poczynając od ultradźwiękowych detektorów tętna (aparaty dopplerowskie), poprzez ultradźwiękowe detektory wód płodowych, kończąc na aparatach USG. Rozpoznawanie ciąży za pomocą ultradźwięków należy wykonywać między 21. a 40. dniem po pokryciu lub inseminacji. W tym okresie macica zmienia swoje położenie, obniżając się w kierunku powłok brzusznych. Jest wówczas łatwa do zlokalizowania. Do najlepszych sposobów potwierdzenia lub wykluczenia ciąży u loch należy ultrasonografia. Jest to metoda najprecyzyjniejsza. 

Ultrasonograf składa się z monitora, klawiatury i głowicy. Emituje ultradźwięki, które są odbijane przez badane narządy i przetwarzane na impulsy elektryczne, tworząc obraz na ekranie. Badanie przeprowadza się na stojącym zwierzęciu po prawej stronie jamy brzusznej, gdyż z lewej strony znajdują się pętle jelita grubego, które mogą zaciemnić obraz. Głowicę sondy należy przyłożyć między ostatnim a przedostatnim gruczołem sutkowym, około 7 cm powyżej linii sutków przed zgięciem kolanowym w kierunku dogłowowym.

Artykuł podzielony na strony, czytasz 1 z 2 stron.

Czytaj dalej

Partner serwisu