Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Sprawdź

r e k l a m a

Partner serwisu

Ceny ziemi rolnej coraz wyższe! Ile za hektar gruntów ornych? Ile za dzierżawę?

Magdalena Szymańska
Kategoria: Pieniądze i Prawo
Ceny ziemi rolnej coraz wyższe! Ile za hektar gruntów ornych? Ile za dzierżawę?
Pieniądze i Prawo Ceny rolnicze
Data publikacji 20.09.2022r.

Średnia cena 1 ha gruntów rolnych w kilka miesięcy wzrosła o niemal 10 tys złotych. Najdrożej za ziemie muszą zapłacić rolnicy w Wielkopolsce - nawet do 100 tys. złotych za te o najlepszej klasie!. Znacznie także wzrosły czynsze dzierżawne. Ile trzeba zapłacić za ziemię w poszczególnych województwach?

Średnia cena hektara ziemi ornej w Polsce w obrocie między rolnikami dobija do 60 tys. zł/ha, a jeszcze pod koniec ubiegłego roku ledwie przekraczała 50 tys. zł. W Wielkopolsce, gdzie jest najdrożej, grunt orny kosztuje ponad 77 tys. zł/ha, a w Kujawsko-Pomorskiem oraz na Podlasiu grubo ponad 64 tys. zł/ha. Z kolei czynsze dzierżawne wzrosły średnio w kraju do ponad 1400 zł/ha. Tak wskazują najnowsze dane opublikowane przez GUS. A jak to wygląda w szczegółach?

Ze względu na dość mocno zawężony krąg nabywców gruntów rolnych ten wzrost nie jest bynajmniej efektem spekulacji. Wynika raczej z potrzeby koncentracji gruntów, ponieważ opłacalność produkcji w rolnictwie spada. Ponadto wiele gospodarstw rezygnuje z hodowli – tym samym zyskują potencjał do obróbki większych areałów. Z drugiej strony ci, którzy przy niej pozostają, zwiększają stada, co wiąże się z koniecznością pozyskania dodatkowych gruntów.

r e k l a m a

Różnice w cenach ziemi pomiędzy województwami coraz większe

Jeszcze na początku 2018 roku średnia cena hektara gruntu ornego wynosiła 43 tys. zł, choć w województwach, gdzie jest ona od zawsze droga, już wtedy na jego zakup trzeba było wydać grubo ponad 50 tys. zł. Tak było np. w województwach wielkopolskim oraz kujawsko-pomorskim.

Jak wskazują dane GUS za drugi kwartał 2022 r., 40 tys. zł wystarczy teraz, by kupić hektar ziemi jedynie w takich województwach, jak: lubuskie (36,1 tys. zł/ha), zachodniopomorskie (34,5 tys. zł/ ha), podkarpackie (36,2 tys. zł/ha) oraz świętokrzyskie (39,8 tys. zł/ ha). Aczkolwiek są to województwa, gdzie ziemia od dawna jest najtańsza w kraju.

Co jednak ciekawe, z biegiem czasu ceny w rejonach, gdzie grunty rolne są najdroższe, coraz bardziej odbiegają od tych, gdzie jest najtaniej. W pierwszym kwartale 2018 roku ta różnica sięgała 36 tys.  zł, natomiast w drugim kwartale 2022 r. dochodziła już do 43 tys. zł/ha. Co więcej, zaostrzenie przepisów dotyczących obrotu gruntami rolnymi w Polsce sprawiło, że zwiększyły się dysproporcje cen pomiędzy gruntami lepszej i gorszej klasy. Na przykład w województwie wielkopolskim cena hektara ziemi klas: I, II i IIIa dochodzi do 100 tys. zł, klas: IIIb i IV sięga 81 tys. zł, a V i VI – 56,4 tys. zł. Z kolei w Kujawsko-Pomorskiem grunty orne dobre kosztują ponad 81 tys. zł/ha, średnie – ponad 64 tys. zł, a słabe – około 49 tys. zł/ha.

Grunty orne na Podlasiu coraz droższe

Między I kwartałem 2018 roku a II kwartałem 2022 r. włącznie ceny ziemi ornej w Polsce wzrosły o prawie 40%. Jednak w takich województwach, jak wielkopolskie oraz kujawsko-pomorskie, gdzie ziemia jest najdroższa, ten wzrost był mniejszy i wyniósł odpowiednio około 30 i 14%. Za to ponad pięćdziesięcioprocentowy wzrost cen odnotowano na Lubelszczyźnie, Podkarpaciu oraz Podlasiu. Tym samym w II kwartale 2022 r. grunty orne w województwie lubelskim kosztowały około 47 tys. zł/ha, w podkarpackim – ponad 36 tys. zł/ha, a w podlaskim – 64,5 tys. zł/ha.

Uwagę przyciąga także dynamika wzrostu cen między II a III  kwartałem oraz końcówką ubiegłego a początkiem bieżącego roku. Średnio w Polsce w obu wymienionych okresach grunty orne zdrożały grubo ponad 4 tys. zł/ha, tj. o około 10%. Przy czym, tak jak w pierwszym z wymienionych okresów ceny najbardziej wzrosły na Podlasiu oraz w Opolskiem (do 60,6 tys. zł/ha), tak w drugim w Wielkopolsce (do 77,4 tys. zł/ ha) oraz w województwach łódzkim (do 51,4 tys. zł/ha) i lubelskim (do 47 tys. zł/ha).

Warto zwrócić uwagę, iż jeszcze na początku 2018 roku ziemia orna na Podlasiu kosztowała niewiele ponad 42 tys. zł, co plasowało to województwo na piątym miejscu w kraju. W II kwartale br. Podlaskie zajmuje już trzecią pozycję, niewiele odstając od cen w województwie kujawsko-pomorskim, które zajmuje drugie miejsce w kraju.

Oto jakie są ceny gruntów w poszczególnych województwach

  • dolnośląskie - 43 452 zł/ha;
  • kujawsko-pomorskie - 64 810 zł/ha;
  • lubelskie - 47 037 zł/ha;
  • lubuskie - 36 111 zł/ha;
  • łódzkie - 51 390 zł/ha;
  • małopolskie - 45 967 zł/ha; 
  • mazowieckie - 52 204 zł/ha;
  • opolskie  - 60562 zł/ha;
  • podkarpackie - 36 196 zł/ha;
  • podlaskie - 64 533 zł/ha;
  • pomorskie - 51 212 zł/ha;
  • śląskie - 44 016 zł/ha;
  • świętokrzystkie - 39 800 zł/ha;
  • warmińsko-mazurskie - 55 950 zł/ha;
  • wielkopolskie - 77 384 zł/ha;
  • zachodniopomorskie- 34 546 zł/ha;

r e k l a m a

Najdroższe użytki zielone na Podlasiu i w Wielkopolsce

W podobnym tempie jak grunty orne drożeją użytki zielone. Ze względu na wysoką koncentrację produkcji mleka w województwie podlaskim tutaj są one najdroższe, a Wielkopolsce jedynie nieznacznie tańsze. W drugim kwartale br. hektar łąki w Podlaskiem kosztował średnio 46,5 tys. zł, a w Wielkopolskiem – 44 tys. zł. Do 40 tys.  zł/ha dochodziły ceny użytków zielonych w województwach pomorskim i warmińsko-mazurskim. O kilka tysięcy taniej było natomiast w takich województwach, jak: mazowieckie (36,8 ty. zł/ha), opolskie (36 tys. zł/ha) oraz dolno­śląskie (35 tys. zł/ha).

Oto jakie są ceny użytków zielonych w poszczególnych województwach

  • dolnośląskie - 45 743 zł/ha;
  • kujawsko-pomorskie - 32 429 zł/ha;
  • lubelskie - 26 200 zł/ha;
  • lubuskie - brak danych;
  • łódzkie - 30 063 zł/ha;
  • małopolskie - 26 500 zł/ha; 
  • mazowieckie - 37 434 zł/ha;
  • opolskie  - 36 250 zł/ha;
  • podkarpackie - 21 667 zł/ha;
  • podlaskie - 46 539 zł/ha;
  • pomorskie - 38 806 zł/ha;
  • śląskie - 27 778 zł/ha;
  • świętokrzystkie - 17 833 zł/ha;
  • warmińsko-mazurskie - 38 333 zł/ha;
  • wielkopolskie - 43 940 zł/ha;
  • zachodniopomorskie- brak danych.

Koncentracja ziemi

Jeśli odnieść dynamikę wzrostu cen do zmiany struktury agrarnej gospodarstw, w oczy rzuca się jedno – w tych rejonach, gdzie ta dynamika jest największa, występuje silna koncentracja gruntów. Przy czym w takich województwach, jak wielkopolskie, kujawsko-pomorskie, lubelskie, podlaskie i opolskie, przybywa gospodarstw w grupach obszarowych od 20 ha, a ubywa mniejszych. Z kolei na Podkarpaciu i w Łódzkiem koncentracja gruntów rozpoczyna się już w gospodarstwach o powierzchni 15 ha. Co więcej, na Podlasiu oraz w województwie kujawsko-pomorskim w ostatnim czasie przybyło najwięcej gospodarstw w grupie obszarowej 30–50 ha oraz 50–100 ha.

Średnio za dzierżawę ziemi trzeba zapłacić 1400 zł/ha

Ze względu na to, że nie wszystkich rolników stać na zakup ziemi oraz na to, że jej podaż jest ograniczona, wielu posiłkuje się dzierżawą. W obrocie międzysąsiedzkim nadal dominuje w Polsce dzierżawa na podstawie umowy ustnej, stąd trudno o wiarygodne dane dotyczące kształtowania się cen czynszów dzierżawnych.

Jak wskazują dane przygotowane przez GUS, średnio w Polsce dzierżawa hektara gruntu ornego kosztuje 1400 zł, a łąki o połowę mniej. Nie trzeba jednak naszym Czytelnikom tłumaczyć, iż są to jedynie ceny wyjściowe, a w praktyce, gdy ziemia graniczy z gospodarstwem albo jest niezbędna do prowadzenia produkcji zwierzęcej, czynsze potrafią kilkakrotnie przebić gusowską średnią krajową.

Jaka jest cena gruntów ornych i czynsz dzierżawny

Podobnie jak w przypadku cen za transakcje kupna-sprzedaży, najwyższe czynsze są w Wielkopolskiem oraz Kujawsko-Pomorskiem. Aczkolwiek w tym przypadku drożej jest w województwie kujawsko-pomorskim, gdzie roczny czynsz dzierżawny za hektar gruntu ornego dochodzi do 1900 zł/ha, a łąki – 800 zł/ha. Z kolei w Wielkopolsce czynsz dzierżawny za ziemię orną sięga 1800 zł/ha, a łąk – około 900 zł/ha. W porównaniu z czynszami odnoszącymi się do gruntów ornych w IV kwartale ubiegłego roku, w Wielkopolsce jest drożej o 200 zł/ha, a w Kujawsko-Pomorskiem o około 100 zł/ha.

Jak pokazują dane GUS, wysoki, ale zdecydowanie niższy czynsz dzierżawny jest w województwach warmińsko-mazurskim, opolskim i dolnośląskim, gdzie cena za dzierżawę hektar gruntu ornego zbliża się do 1100 zł. W danych opracowanych przez GUS uwagę zwraca bardzo niski czynsz dzierżawny w województwie podlaskim – za hektar gruntu ornego wynosi on około 650 zł, a łąki – 550 zł. Zapewne wynika, to z tego, iż w tym rejonie dominują dzierżawy nierejestrowane, które nie są objęte publiczną statystyką.
jak rosła cena gruntów rolnych w Polsce w ostatnich latach

Formalne dzierżawienie gruntu wkrótce nabiorą znaczenia

Od przyszłego roku, kiedy to płatności bezpośrednie będą już funkcjonowały według zreformowanej Wspólnej Polityki Rolnej i kiedy to nie będą już wypłacane płatności za zazielenienie, nabierze znaczenia legalizacja umów dzierżawy. Dopłata za zazielenienie wynosiła około 330 zł/ha. Aby zrekompensować jej brak, rolnicy będą mogli zdecydować się na realizację zaproponowanych w Planie Strategicznym ekoschematów.

Trudno jednak będzie rolnikowi realizować określone wymogi, za którymi pójdą określone stawki dopłat, jeśli nie będzie miał tytułu prawnego do gruntu, który użytkuje. Z drugiej strony, jeśli rolnicy umówią się w ten sposób, że właściciel nadal bierze dopłaty – co oczywiście nie jest zgodne z obowiązującym prawem – a użytkownik nie, to musi on sobie z tego zdawać sprawę, że te dopłaty będą mniejsze. Warto więc sformalizować umowę i ustalić godziwy dla obu stron czynsz dzierżawny. Wtedy dzierżawca będzie mógł też lepiej zaplanować, co mu się z punktu widzenia nowej formy dopłat bardziej opłaca.

Magdalena Szymańska

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a