Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Sprawdź

r e k l a m a

Partner serwisu

Jak rolnicy mogą chronić pszenicę i rzepak przed ślimakami?

Marek Kalinowski
Kategoria: Uprawa
Jak rolnicy mogą chronić pszenicę i rzepak przed ślimakami?
Uprawa Szkodniki
Data publikacji 23.09.2022r.

Ślimaki wyrządzają szkody w zbożach, rzepaku, burakach, ziemniaku, roślinach motylkowych, w warzywach, roślinach zielarskich, ozdobnych i sadowniczych.

Kilka tygodni temu na podstawie opracowania dr Moniki Jaskulskiej z Zakładu Entomologii i Agrofagów Zwierzęcych IOR-PIB w Poznaniu pisaliśmy o naturalnych metodach ograniczania ślimaków. Te wskazówki są ważne, niemniej przy inwazji tych szkodników trzeba uzupełnić metody naturalne chemiczną ochroną plantacji.

r e k l a m a

Ślimaki atakują prawie wszystkie gatunki roślin uprawnych 

Spośród kilkunastu gatunków ślimaków atakujących rośliny uprawne najgroźniejszym jest pomrowik plamisty, a lokalnie zawleczony do Polski ślinik luzytański oraz inne rodzime gatunki – ślinik wielki i ślinik zmienny. Ślimaki atakują prawie wszystkie gatunki roślin uprawnych, jednak największe szkody obserwuje się w rzepaku ozimym i pszenicy ozimej. Rośliny rzepaku ozimego niszczone są głównie w pierwszych kilku dniach po wschodach. Ślimaki ścinają kolanko podliścieniowe i zjadają tkanki liścieni powodując całkowite zniszczenie siewek. W starszych liściach wygryzają otwory.

Pszenica i pozostałe zboża ozime uszkadzane są głównie w stadium pęczniejącego ziarna, zaraz po wysiewie. Ślimaki zjadają zarodki i bielmo ziarna, uniemożliwiając kiełkowanie a potem niszczą kiełkujące rośliny i siewki. W starszych fazach rozwoju zbóż intensywność żeru maleje. Duży wpływ na stopień uszkodzenia nasion pszenicy przez ślimaki ma głębokość siewu. Najłatwiejszym łupem ślimaków są ziarniaki wysiane płytko (do 2 cm) i w słabo doprawioną zbryloną glebę.

Jaka ilość ślimaków stanowi zagrożenie?

Umiarkowany poziom strat poniżej progu ekonomicznej szkodliwości, trzeba wpisać w ryzyko uprawy. Ale jak to zagrożenie oszacować? Trzeba obserwować plantacje przed i po siewie, najlepiej od zbioru przedplonu do fazy 3–4 liści rzepaku. Do monitoringu stosuje się pułapki do odłowu ślimaków. Są to pułapki specjalistyczne (folie diagnostyczne) albo wykonane domowym sposobem z wykorzystaniem np. podstawek doniczek. Pod takie pułapki wkłada się przynęty świeżych warzyw (pokrojona marchewka). IOR – PIB w Poznaniu zaleca przy monitoringu upraw polowych stosowanie ok. 10 pułapek na 1 ha zagrożonej plantacji i ich sparwdzabnie 2–3 razy w tygodniu.. Jaka ilość ślimaków stanowi zagrożenie?

Badania prowadzone w IOR-PIB w Poznaniu wykazały, że w okresie 3–4 tygodni po siewie rzepaku ozimego przy średnim nasileniu ponad 7 ślimaków pomrowika plamistego na pułapkę, mogą one zniszczyć 60% siewek. W tym samym okresie 4 ślimaki na pułapkę mogą zniszczyć 40% siewek. Jeżeli ta zależność jest liniowa, to 2 ślimaki odłowione w pułapce mogą zniszczyć 20% siewek. W poradnikach IOR – PIB zalecana jest obserwacja pułapek w rzepaku:

  • w okresie wschodów (BBCH 8– 11) – progiem szkodliwości są wtedy 2–3 ślimaki na pułapkę lub zniszczenie 5% roślin w fazie 1–4 liści;

  • w fazie (BBCH 11–15) – progiem szkodliwości jest 4 lub więcej ślimaków na pułapkę lub zniszczenie 10% roślin w stopniu silnym lub bardzo silnym.

r e k l a m a

Skuteczne uprawki i moluskocydy

Dokładna podorywka, uprawki, orka siewna, bronowanie i wałowanie gleby to zabiegi niszczące ślimaki i usuwające ich kryjówki i źródła pokarmu. Na niekorzyść ślimaków działają wszystkie zabiegi agrotechniczne stymulujące wzrost roślin, szybkie wschody i dobrą kondycję. Jeżeli jednak w pułapkach odłowimy ślimaki w ilości zagrażającej plonom, trzeba ograniczyć je chemicznie. Jest spora ilość zarejestrowanych moluskocydów produkowanych w formie granulowanych przynęt.

Substancje aktywne moluskocydów to: metaldehyd działający żołądkowo i kontaktowo oraz fosforan III żelaza i pirofosforan żelaza działające żołądkowo – ślimaki przestają jeść. Zbiegi najlepiej jest wykonać wieczorem, przed ciepłą, wilgotną nocą i bezdeszczowym, słonecznym dniem. Na większych powierzchniach zalecane jest rozrzucanie granulatów przy użyciu aplikatora do nawozów granulowanych.

Szczyt liczebności ślimaków przypada pod koniec lata i jesienią właśnie podczas wschodów rzepaku ozimego i pszenicy ozimej. Najgroźniejszy jest pomrowik plamisty – ślimak nagi o długości do 4,5 cm. Ubarwienie ciała może być od kremowego do jasnokawowego, z ciemnobrunatnymi lub czarnymi plamami i bardzo podobne do pomrowa wielkiego (na zdjęciu). Pomrów wielki jest 4 razy większy – może mieć długość do 20 cm i chętniej pojawia się w uprawach ogrodniczych

  • Szczyt liczebności ślimaków przypada pod koniec lata i jesienią właśnie podczas wschodów rzepaku ozimego i pszenicy ozimej. Najgroźniejszy jest pomrowik plamisty – ślimak nagi o długości do 4,5 cm. Ubarwienie ciała może być od kremowego do jasnokawowego, z ciemnobrunatnymi lub czarnymi plamami i bardzo podobne do pomrowa wielkiego (na zdjęciu). Pomrów wielki jest 4 razy większy – może mieć długość do 20 cm i chętniej pojawia się w uprawach ogrodniczych

fot. Marek Kalinowski

Artykuł ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 38/2022 na str. 25.  Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR: Zamów prenumeratę.

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a