Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za jedyne 12 zł Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Jakie czynniki uwzględnić w planowaniu nawożenia przedsiewnego?

Marek Kalinowski
Kategoria: Uprawa Data: 13.08.2020
Jakie czynniki uwzględnić w planowaniu nawożenia przedsiewnego?
Uprawa nawożenie
Data publikacji 13.08.2020r.

Planując przedsiewne nawożenie zbóż ozimych pamiętajmy, że głównym czynnikiem limitującym pobieranie składników pokarmowych i plonowanie roślin jest woda. Szacuje się, że niedobory wody w okresie wegetacji roślin dotykają w Polsce aż 60% areału. Po wodzie kluczowe znaczenie dla plonowania ma odczyn pH gleby, a zaraz po nim, według wielu specjalistów od nawożenia – dostępność potasu.

Pozostało 0% artykułu.
Więcej przeczytasz dzięki prenumeracie lub kupując dostęp.

Masz już prenumeratę lub dostęp?

Możesz już teraz kupić dostęp do wszystkich treści lub do wybranego artykułu

Kup dostęp Kup ten artykuł za 3,69 zł Kup ten artykuł za 0 złpo wyrażeniu zgód

r e k l a m a

Zanim jednak przypomnimy reguły przedsiewnego nawożenia zbóż ozimych, warto pogłębić to zagadnienie o wpływ przedplonów na plonowanie zbóż. Zboża po najlepszych przedplonach plonują o 25% wyżej od zbóż uprawianych po zbożach. Tej ważnej zależności nie można bagatelizować. Przedplon to ważny czynnik plonotwórczy, który trzeba wziąć pod uwagę przy planowaniu nawożenia.

Najlepszym przedplonem to mieszanki strączkowo-zbożowe

Spośród zbóż, najwyższe wymagania glebowe i płodozmianowe ma pszenica ozima. Najlepszym przedplonem dla tego gatunku są: mieszanki strączkowo-zbożowe, bobik, burak, ziemniak oraz koniczyna i lucerna. Tradycyjne odmiany bobiku, jak i burak cukrowy, późno schodzą z pola, więc mogą być tylko przedplonem alternatywnym. Ziemniak stanowi przedplon bardzo dobry, pod warunkiem, że uprawia się go na glebach odpowiednich pod pszenicę i zbiera się w pierwszej połowie września. Również należy zwrócić uwagę, że w lata o małej sumie opadów koniczyna i lucerna mogą powodować silne przesuszenie gleby przed wysiewem pszenicy. Trzeba zatem pamiętać o pewnych niedomaganiach najlepszych przedplonów dla pszenicy, bo mogą stanowić agrotechniczną pułapkę.

Dobrym przedplonem dla pszenicy jest też rzepak, groch i owies. Należy jednak liczyć się z 8-12-procentowym spadkiem plonu ziarna w porównaniu do przedplonów najlepszych. Najgorszymi przedplonami dla pszenicy są: pszenica, żyto, pszenżyto, jęczmień. Tutaj spadek plonu w porównaniu do najlepszych przedplonów może sięgać 25%. Uprawa pszenicy po sobie wymaga ponadto większych wydatków na ochronę chemiczną.

A jakie są najlepsze i najgorsze przedplony dla pozostałych zbóż ozimych? Żyto ozime uprawiane na glebach lżejszych jest wdzięczne za przedplon łubinów, grochu. Dobrym przedplonem są ziemniaki, a fatalna jest uprawa żyta w monokulturze. Najlepszymi przedplonami dla pszenżyta ozimego są wczesne strączkowe uprawiane na nasiona, motylkowate wieloletnie oraz wczesne i średnio wczesne ziemniaki. Dobrym przedplonem jest rzepak i owies, najgorszym – pszenżyto, pszenica i żyto. Jęczmień ozimy ze względu na jego wczesny siew wymaga przedplonów wcześnie schodzących z pola, takich jak: groch, rzepak ozimy, ziemniak wczesny, mieszanki strączkowe na nasiona. Ze względu na zagrożenie chorobami, niewskazanymi przedplonami dla jęczmienia są: jęczmień, pszenica oraz pszenżyto.

Po mocnych przedplonach niezbożowych, a takim jest np. bobik, nawożenie przedsiewne zbóż ozimych azotem jest zbędne
  • Po mocnych przedplonach niezbożowych, a takim jest np. bobik, nawożenie przedsiewne zbóż ozimych azotem jest zbędne

pH gleby decyduje o wyborze nawozów

r e k l a m a

Po tych ważnych informacjach o znaczeniu roślin przedplonowych wróćmy do nawożenia pamiętając, że o wykorzystaniu składników pokarmowych z gleby i z nawozów decyduje pH gleby. Bez odpowiedniego odczynu stymulującego życie biologiczne nie da się uzyskiwać wysokich plonów roślin. Nieuregulowany odczyn gleb może zniweczyć działanie poprawnie wyliczonych dawek N, P i K. Jeżeli uprawiamy zboża po zbożach, warto wykorzystać obecny czas pożniwny na zbadanie odczynu pH i zasobności gleby oraz wapnowanie. A jeżeli nie będziemy regulować odczynu, to warto, zwłaszcza pod jęczmień i pszenicę, zastosować nawozową dawkę wapna wynikającą z potrzeb pokarmowych.

Na dobrych stanowiskach z uregulowanym odczynem pH gleby nawożenie pod zboża ozime powinno dotyczyć w zasadzie dwóch składników – fosforu i potasu. Optymalny system nawożenia zbóż tymi składnikami powinien opierać się na znajomości zasobności stanowiska w przyswajalne ich formy. W oparciu o te dane i ilości składników, które przy zakładanym plonie zostaną z nim wyniesione (tabela) można określić potrzeby nawozowe zbóż. Na glebach o co najmniej średniej zasobności przyswajalnego fosforu i potasu, dawki tych składników mogą być równe wymaganiom pokarmowym.

Zboża ozime muszą przygotować się odpowiednio do zimy i przedsiewne nawożenie fosforem i potasem jest tego podstawą. W przypadku fosforu trzeba wiedzieć, że jego dostępność dla roślin jest większa na glebach wilgotnych, przewiewnych i zasobnych w próchnicę. Największe znaczenie dla dostępności fosforu dla roślin ma odczyn. Najwięcej przyswajalnego fosforu występuje w glebach o odczynie lekko kwaśnym. Natomiast na glebach zarówno silnie kwaśnych, jak i świeżo wapnowanych, z powodu tworzenia się trudno rozpuszczalnych związków, staje się on niedostępny dla roślin.

Rzepak pozostawia dobre stanowisko i w resztkach pożniwnych jest na tyle dużo potasu i fosforu, że w teorii prawie pokrywa to zapotrzebowanie zbóż. W teorii! W praktyce jest bowiem tak, że resztki muszą się rozłożyć (a na to potrzebny jest nawet rok), zaś wykorzystanie zawartego w nich fosforu i potasu rozkłada się na kilka lat
  • Rzepak pozostawia dobre stanowisko i w resztkach pożniwnych jest na tyle dużo potasu i fosforu, że w teorii prawie pokrywa to zapotrzebowanie zbóż. W teorii! W praktyce jest bowiem tak, że resztki muszą się rozłożyć (a na to potrzebny jest nawet rok), zaś wykorzystanie zawartego w nich fosforu i potasu rozkłada się na kilka lat

Największe stężenie potasu występuje w młodych częściach roślin

Fosfor dla roślin jest bardzo ważny, ale uważa się, że to niedobory potasu zajmują drugie miejsce po zakwaszeniu wśród czynników zmniejszających żyzność naszych gleb i ograniczających plony podstawowych roślin uprawnych. Z tego względu zalecane jest coroczne nawożenie tym składnikiem. Rośliny dobrze odżywione potasem zużywają mniej wody na wyprodukowanie jednostki suchej masy roślin, łatwiej znoszą okresy suszy i wolniej więdną.

Największe stężenie potasu występuje w młodych częściach roślin i dlatego bardzo ważne jest zaopatrzenie roślin w ten składnik na początku ich rozwoju, szczególnie ozimin, które dobrze odżywione potasem lepiej zimują.

Brak potasu powoduje słabe krzewienie się roślin, zahamowanie wzrostu nowych łodyg i obniżenie jakości plonu. Stosowanie potasu w nadmiernych dawkach na zapas nie jest jednak wskazane, z kilku powodów. Potas ulega łatwo wymywaniu, zwłaszcza na glebach lekkich, a straty są jeszcze większe na glebach zakwaszonych, gdyż w miarę spadku pH maleje wiązanie jonów potasu przez kompleks sorpcyjny.

Pobranie składników pokarmowych w kg z plonem 1 tony ziarna + słoma
(E. Wróbel, M. Pietkiewicz)

Składnik pokarmowy

 

fosfor

potas

azot

 

10

19

24

 

11,5

22,1

23

 

11

21

27

 

10

21

24

 


Azot potrzebny po słabych przedplonach

Ten produkt może Ciebie zainteresować

Uprawa czereśni

Uprawa czereśni

Płacisz tylko

36,00 zł

Cena regularna 45,00 zł

SPRAWDŹ
Azot to główny składnik pokarmowy roślin. Generalnie, potrzeby zbóż w okresie jesiennym w stosunku do azotu są niewielkie i wynoszą 20 kg N/ha do maksymalnie 40 kg N/ha w przypadku bardzo dobrze rozwiniętych i rozkrzewionych jesienią łanów jęczmienia i żyta. Ewentualna dawka azotu przed siewem zbóż ozimych uzasadniona jest tylko po słabym przedplonie albo przy bardzo intensywnej technologii uprawy nastawionej na wysoki plon.

Jeżeli nawet jest taka potrzeba, to dawka nie powinna przekraczać 20 kg N/ha. Żeby azot był plonotwórczy i efektywnie wykorzystywany, potrzebne są składniki drugoplanowe, ale bezpośrednio decydującymi o przemianach azotu i efektywności jego wykorzystania: wapń, magnez i siarka. Biorąc to pod uwagę, warto dodać, że nawożenie makroelementami drugoplanowymi ma większe znaczenie w gospodarstwach bezinwentarzowych. W gospodarstwach z produkcją zwierzęcą, w których obornik stosowany jest co 4–5 lat, potrzeby nawozowe np. pszenicy ozimej powinny uwzględniać azot, fosfor, potas, a także magnez i miedź. W gospodarstwach nastawionych tylko na produkcję roślinną, w których obornika się nie stosuje wzrasta wrażliwość i zapotrzebowanie zbóż dodatkowo na siarkę i mangan.

Trzeba o tym pamiętać także w strategii przedsiewnego nawożenia zbóż i ich dokarmiania w okresie jesieni. Np. część deficytowej siarki i magnezu można zastosować przedsiewnie, ale część, bo te składniki łatwo ulegają stratom. Resztę tych składników najlepiej jest zastosować w nawozach stałych (bo najtańsze) późną jesienią pod koniec wegetacji (zdążą się przemieścić do wiosny w strefę zasięgu korzeni) albo wiosną. Późna jesień jest jednak terminem lepszym na stosowanie magnezu i siarki niż wczesna wiosna.

Marek Kalinowski
Zdjęcia: 
Marek Kalinowski

r e k l a m a

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody