Ceny produktów mleczarskich odbiły. Najmocniej masło i mleko pełne w proszku
W zestawieniu MRiRW za 19-25 października odtłuszczone mleko w proszku (OMP), kosztowało średnio 13,94 zł/kg netto, pełne mleko w proszku (PMP) 20,68 zł/kg, masło w blokach 18,74 zł/kg, gouda 18,20 zł/kg, a serwatka w proszku 6,82 zł/kg. Tygodniowe zmiany wynosiły odpowiednio 2,2%, 4,1%, 4,1%, 0,1% i 0,3%. W tym konkretnym zestawie poprawa była więc szeroka, lecz bardzo nierównomierna: sery i serwatka wykazały niewielkie przesunięcia, podczas gdy masło i PMP silniej odbiły. Jednego tygodnia nie można jednak traktować jako potwierdzenia trwałego trendu całej branży.
Taka struktura cen zmienia ekonomię zagospodarowania surowca, ale nie daje prostego zalecenia, aby całe mleko skierować do suszarni. Przy produkcji OMP powstaje również strumień tłuszczu wymagający sprzedaży, a suszenie angażuje energię i moce technologiczne. O wyniku decyduje łączny przychód z produktów uzyskanych z danej partii mleka, pomniejszony o koszt surowca i przerobu.
Droższa energia zwiększa koszty przetwórstwa mleka
Najbardziej bezpośredni szok kosztowy dokumentują dane energetyczne. Średnia cena ropy Brent we wrześniu wyniosła 101,8 dolara/baryłkę, o 15,6% więcej niż w sierpniu i o 51,1% więcej niż rok wcześniej. Gaz TTF kosztował średnio 75,3 euro/MWh, drożejąc o 21,2% miesięcznie i o 133,1% rocznie. Są to średnie miesięczne, a nie notowania z dnia publikacji. Dla mleczarstwa znaczenie ma równoczesny wzrost dwóch różnych grup kosztów: paliw wykorzystywanych w gospodarstwach i transporcie oraz gazu zużywanego między innymi do wytwarzania ciepła technologicznego. Wysoka dynamika roczna pokazuje skalę zmiany otoczenia, ale sama nie określa podwyżki rachunku konkretnego zakładu.
Napięcia na Bliskim Wschodzie mogą podbić ceny gazu i transportu
Ryzyko w Zatoce Perskiej ma znaczenie dla Europy również przez skroplony gaz ziemny. Obawy o przepływ ładunków LNG przez Ormuz wzmacniają konkurencję o dostępne dostawy między odbiorcami europejskimi i azjatyckimi. Dla mleczarstwa powstaje podwójna presja: droższa energia obciąża przetwórstwo, a wyższe rachunki odbiorców mogą ograniczać ich zdolność do zakupu żywności.
Rynek mleka w 2027 roku. Dwa możliwe scenariusze dla mleczarni i hodowców
Perspektywy na końcówkę 2026 r. i rok 2027 należy zatem budować scenariuszowo. W scenariuszu umiarkowanym, przy utrzymaniu popytu na proszki i bez dalszego silnego pogorszenia warunków energetycznych, poprawa przychodów z części produktów może stopniowo zwiększać możliwości płacenia za mleko. Ograniczeniem pozostaną wysoka podaż oraz nierównomierna sytuacja masła i serów. W scenariuszu niekorzystnym dalsze zakłócenia dostaw energii i transportu, połączone z osłabieniem zakupów importerów, mogą spowodować równoczesny wzrost kosztów i presję na ceny sprzedaży. Nie ma sprzeczności w sytuacji, w której zakład płaci więcej za gaz, a otrzymuje mniej za produkt: rynki energii i żywności rządzą różne mechanizmy.
Scenariusz korzystniejszy wymagałby trwałej poprawy popytu, stabilizacji logistyki i obniżenia kosztów energii, przy podaży dostosowującej się do możliwości zbytu. W najbliższych miesiącach ważniejsze od jednorazowego odczytu indeksu będą kolejne wyniki aukcji, tempo dostaw w UE i Oceanii, struktura chińskiego importu, relacja cen tłuszczu do proszków oraz warunki zakupu energii na zimę.
Jarosław Malczewski
