Nie warto jednak zwlekać ze złożeniem wniosku, ponieważ w przypadku wyczerpania środków NFOŚiGW zakończy nabór przed terminem. Na dofinansowanie w formie pożyczki zarezerwowano 140 mln zł, a dotacji – 260 mln zł. Oprócz rolników o wsparcie mogą ubiegać się także spółdzielnie energetyczne i ich członkowie.
Fotowoltaika, wiatraki, biogaz
W przypadku rolników wsparciem objęte są instalacje fotowoltaiczne albo wiatrowe o mocy elektrycznej powyżej 50 kW i niewiększej niż 1 MW. Obie inwestycje nie mogą być realizowane na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas I–IV.
Gdy rolnik chce zainwestować w budowę elektrowni wiatrowej lub biogazowni, dolny próg mocy elektrycznej nie może być niższy niż 10 kW, a górny, podobnie jak w przypadku fotowoltaiki i wiatraków, niewiększy niż 1 MW. Ponadto w przypadku biogazowni instalacja może wytwarzać powyżej 30 kW i niewięcej niż 3 MW ciepła.
Program przewiduje także wsparcie magazynu energii, pod warunkiem że będzie połączony z instalacją OZE realizowaną z tego programu.
Rolnik na potrzeby „Energii dla wsi” jest definiowany jako osoba fizyczna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej oraz osoba prawna, która w ramach działalności rolniczej prowadzi gospodarstwo rolne lub dział specjalny produkcji rolnej przez co najmniej 12 miesięcy. Ponadto gospodarstwo powinno być położone w ramach zabudowy zagrodowej. Jeśli rolnik, który jest osobą fizyczną, będzie chciał wykorzystywać instalację OZE do prowadzeniu działalności gospodarczej w tym zakresie, musi mieć zarejestrowaną taką działalność.
Warto zwrócić uwagę, że ten program nie nakłada na rolnika, jak to jest w dofinansowaniu instalacji OZE z Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej, obowiązku wykorzystania wyprodukowanej energii na potrzeby własnego gospodarstwa. Ponadto „Energia dla wsi” jest prze widziana także dla gospodarstw o powierzchni powyżej 300 ha.
Pożyczka i dotacja
Pożyczka jest udzielana do 100% kosztów kwalifikowalnych inwestycji i maksymalnie na 25 mln zł. Jej oprocentowanie zależy od tego, czy jest udzielana na warunkach preferencyjnych, czyli z udziałem pomocy publicznej, czy rynkowych, bez tej pomocy. Oprocentowanie pożyczki udzielanej na preferencyjnych warunkach zależy od trzymiesięcznego WIBOR powiększonego o 50 punktów bazowych (0,5%) i jednocześnie nie może być niższe niż 1,5% w skali roku. Jeśli pożyczka jest udzielana na warunkach komercyjnych, oprocentowanie jest na poziomie stopy referencyjnej ustalanej zgodnie z komunikatem KE.
Pożyczkę można wziąć maksymalnie na 15 lat, licząc od daty wypłaty pierwszej transzy do daty spłaty ostatniej raty kapitałowej. Dopuszcza się zastosowanie karencji w spłacie rat kapitałowych, jednak niedłużej niż przez 12 miesięcy od daty zakończenia realizacji inwestycji. Odsetki z tytułu oprocentowania spłacane są na bieżąco w okresach kwartalnych. Pierwsza spłata musi nastąpić na koniec kwartału kalendarzowego, następującego po kwartale, w którym wypłacono pierwszą transzę środków.
Z kolei dotacja może pokryć niewięcej niż 65% kosztów kwalifikowalnych i wynieść maksymalnie 20 mln zł.
Jaka pomoc na co?
Rolnik chcący wybudować instalację fotowoltaiczną lub turbinę wiatrową może otrzymać pożyczkę pokrywającą do 100% kosztów kwalifikowalnych.
Natomiast w przypadku budowy biogazowni i elektrowni wodnej można wziąć albo pożyczkę do 100% albo połączyć pożyczkę z dotacją. Dotacja nie może przekroczyć wtedy 45% kosztów. Przy czym, jeśli rolnik spełnia definicję mikroprzedsiębiorcy lub małego przedsiębiorcy, maksymalny poziom dotacji może zostać zwiększony o 20 punktów procentowych. Mikroprzedsiębiorstwo to przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 pracowników, którego roczny obrót lub suma bilansowa nie przekracza 2 mln euro. W przypadku małego przedsiębiorstwa te dwa wskaźniki są na poziomie odpowiednio poniżej 50 pracowników i do 10 mln euro.
Za koszty kwalifikowalne uznaje się również koszty związane z przygotowaniem inwestycji, z zarządzaniem inwestycją oraz nabycia nieruchomości do wysokości nieprzekraczającej 10% kosztów kwalifikowalnych inwestycji. Z kolei koszty związane z wartościami niematerialnymi i prawnymi nie mogą przekroczyć 20%. Ponadto, jeśli rolnik nie ma prawnej możliwości odliczenia podatku VAT w jakiejkolwiek części, VAT jest też kosztem kwalifikowalnym.
Najpierw wniosek, potem rozpoczęcie robót
Aby wsparcie się należało, inwestycje nie mogą być rozpoczęte przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie. Przez rozpoczęcie inwestycji rozumie się podjęcie robót budowlanych lub złożenie pierwszego prawnie wiążącego zobowiązania do zamówienia urządzeń lub jakiegokolwiek zobowiązania, które sprawi, że realizacja inwestycji będzie nieodwracalna. Przez podjęcie robót budowlanych rozumie się rozpoczęcie budowy, o którym mowa w Prawie budowlanym. Następuje więc z chwilą podjęcia prac przygotowawczych na terenie budowy. Za rozpoczęcie inwestycji nie uznaje się zakupu gruntów, ani uzyskiwania zezwoleń i wykonywanie wstępnych studiów wykonalności.
Jeżeli wniosek przejdzie pozytywnie przez ocenę na poziomie kryterium dostępu (ocena złożonej dokumentacji) zostanie zakwalifikowany do oceny jakościowej. Tutaj przechodzi ocenę ekologiczno-techniczną i finansową.
Umowy na dofinansowanie nie mogą być podpisane później niż 31 grudnia 2028 r. Do rozliczenia uwzględnić można koszty poniesione do 30 września 2030 r. Pomoc powinna trafić do rolników do końca grudnia 2030 r.
Magdalena Szymańska
