Kiedy testament jest nieważny z mocy prawa?
Zgodnie z art. 945 § 1 Kodeksu cywilnego, testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony:
- w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;
- pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;
- pod wpływem groźby.
Jak orzecznictwo Sądu Najwyższego traktuje wpływ i sugestie osób trzecich na testatora?
Zasadniczo okoliczność pozostawania testatora pod wpływem sugestii i presji spadkobierców, na których opiece polega, może być traktowana jako wyłączająca swobodę testowania. Tak orzekł Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z 5 marca 2018 r. (sygn. akt: IV CSK 469/17). Jednak ustalenie, czy w danej sytuacji okoliczność ta będzie mogła być uznana za przesłankę zastosowania art. 945 § 1 pkt 1 k.c., zależy od konkretnych okoliczności sprawy i ustaleń faktycznych.
Z kolei w nowszym postanowieniu z 15 kwietnia 2026 r. (sygn. akt: I CSK 3640/25) Sąd Najwyższy stwierdził, że stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli może być rozumiany wyłącznie jako stan, w którym możliwość wolnego wyboru jest całkowicie wyłączona. Brak swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli musi wynikać z przyczyny wewnętrznej, znajdującej się „wewnątrz” osoby składającej oświadczenia woli, a nie z okoliczności zewnętrznych.
