Po apelach organizacji rolniczych resort rolnictwa wycofał się m.in. z obniżenia punktacji dla praktyki „Uproszczone systemy uprawy” oraz wycofania ekoschematu „Wymieszanie słomy z glebą”Tomasz Ślęzak

ekoschematy

Ekoschematy 2027: jedne zmiany wycofali, inne zostają. Są nowe stawki dopłat

Resort rolnictwa wycofuje się ze zmian na kampanię 2027 r. w niektórych ekoschematach obszarowych. To dobra wiadomość dla rolników, tym bardziej że decyzje o tym, jak ułożyć strukturę zasiewów pod kolejny sezon, rolnicy podejmują, planując jesienne zasiewy. Ministerstwo nie zaprzecza jednak propozycji zmiany w ekoschemacie „Dobrostan zwierząt”, wariancie „Dobrostan tuczników” polegającej na wprowadzenie degresywności oraz wprowadzeniu nowego ekoschematu „Niskoemisyjna produkcja bydła”.

Galeria

Spis treści:

Te ekoschematy zostaną po staremu

Tak więc takie praktyki, jak „Wymieszanie słomy z glebą”, „Uproszczone systemy uprawy” oraz „Stosowanie płynnych nawozów naturalnych innymi metodami niż rozbryzgowo” będą realizowane na dotychczasowych zasadach. Nie będzie też zmian w ekoschemacie „Integrowana produkcja roślin” (IP).

Resort rolnictwa tłumaczy odstąpienie od zmian negatywnymi opiniami otrzymanymi podczas prekonsultacji od organizacji rolniczych. Propozycje modyfikacji zostały zaprezentowane i poddane pod dyskusję podczas spotkania z organizacjami rolniczymi 24 lipca 2026 r. Ministerstwo rolnictwa napisało naszej redakcji: „po analizie otrzymanych uwag i postulatów zgłoszonych do MRiRW w ramach prekonsultacji, podjęliśmy decyzję o odstąpieniu od wprowadzania ww. zmian na kampanię 2027 r.”. Resort odniósł się do zmian w wymienionych wyżej ekoschematach.

Degresywność dopłat do tuczników wesprze mniejszych

To, że zostanie jednak wprowadzony nowy mechanizm degresywności płatności do tuczników, potwierdza uchwała Komitetu Monitorującego Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 z 28 września 2026 r. Wynika z niej, że płatności do tuczników będą przyznawane z zastosowaniem poniższych progów degresywności:

do 300 DJP – 100%;
powyżej 300 DJP do 600 DJP – 50%;
powyżej 600 DJP – 25%.

Degresywność nie obejmie jedynie tuczników utrzymywanych w systemie rolnictwa ekologicznego w ramach praktyki polegającej na utrzymywaniu tuczników zgodnie z wymogami systemów jakości i praktyki „Zwiększona powierzchnia bytowa co najmniej o 20%”.

Tak więc w stosunku do tego, co jest obecnie, zostanie zwiększony poziom progów degresywności w praktykach: „Zwiększona powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub budynkach” (o 20 lub 50%), „Utrzymywanie na ściółce”, „Utrzymywanie w cyklu zamkniętym”. Przyczyni się to do zwiększenia liczby rolników stosujących te praktyki.

Resort rolnictwa tłumaczy zmianę stale rosnącą liczbą zwierząt, przede wszystkim tuczników, kwalifikujących się do tego rodzaju płatności dobrostanowych. W uzasadnieniu do uchwały Komitet Monitorujący wskazał, że gospodarstwa utrzymujące bardzo duże pogłowie już obecnie korzystają z efektów skali, takich jak niższe jednostkowe koszty produkcji, większa siła negocjacyjna na rynku i łatwiejszy dostęp do nowoczesnych technologii i finansowania.

W związku z tym dodatkowe środki publiczne powinny w większym stopniu wspierać małe i średnie gospodarstwa, dla których koszty spełniania wymogów dobrostanowych stanowią relatywnie większe obciążenie.

Wprowadzenie nowego mechanizmu degresywności płatności do tuczników z zastosowaniem wyjątku dla rolnictwa ekologicznego ma ograniczyć presję na budżet ekoschematu i zapewnić stabilne finansowanie wszystkich praktyk objętych wsparciem dobrostanowym.

Niskoemisyjna produkcja bydła

O tym, że resort rolnictwa nie odpuszcza prac nad ekoschematem „Niskoemisyjna produkcja bydła”, świadczy uchwała Komitetu Monitorującego Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej z 2 października. Zatwierdzono w niej zmiany planu finansowego PS WPR, w którym na realizację nowego ekoschematu zaplanowano około 126 mln euro.

W uzasadnieniu do zmian wskazano, że pieniądze te zostaną wygospodarowane przez odpowiednie zmniejszenie planowanych stawek płatności w ramach podstawowego wsparcia dochodów o około 8,3 euro/ha (do około 107,5 euro/ha) oraz płatności dla małych gospodarstw o około 6 euro/ha (do około 209 euro/ha).

Wymogami nowego ekoschematu zostanie objęte bydło, niezależnie od rasy, płci czy kierunku produkcji, w wieku ponad 6 miesięcy. Płatność roczna do sztuki ma wynieść około 82 euro. Będzie obliczana na podstawie średniookresowego stanu bydła w gospodarstwie. W zależności od skali zainteresowania ekoschematem faktyczna wypłacona stawka może różnić się od szacowanej.

Założono, że nowy ekoschemat zachęci rolników do wprowadzenia zmian w żywieniu bydła, które przyczynią się do ograniczenia emisji metanu. Rolnik w żywieniu bydła będzie musiał posługiwać się przygotowanym wcześniej schematem żywieniowym, w którym będą musiały być obecne elementy (np. składniki, proporcje) służące ograniczeniu emisji metanu. Lista dodatków i materiałów paszowych zostanie opracowana przez jednostki naukowe i określona w przepisach krajowych. W przypadku stosowania materiałów lub dodatków paszowych, które nie zostały wyprodukowane w gospodarstwie, rolnik będzie musiał posiadać dokumenty potwierdzające ich nabycie (wskazujące nazwę produktu, zakupioną ilość).

Schemat żywieniowy będzie mógł być przygotowany przez rolnika, doradcę rolniczego lub doradcę żywieniowego, również z wykorzystaniem np. programu służącego bilansowaniu pasz. Jego zgodność z wymogami ekoschematu ma potwierdzać doradca rolniczy albo jednostka certyfikująca wskazana przez uznany system jakości, który spełnia warunki ekoschematu. Płatność będzie przyznawana, pod warunkiem że żywienie będzie odbywać się zgodnie z zatwierdzonym schematem żywieniowym dotyczącym wszystkich zwierząt tego gatunku utrzymywanych w danym stadzie.

Założono, że zwierzęta objęte interwencją, które są utrzymywane zgodnie z uznanymi krajowymi systemami jakości, co zostało potwierdzone przez jednostki certyfikujące, mogą kwalifikować się do płatności na uproszczonych zasadach, o ile systemy te spełniają warunki ekoschematu. Lista systemów jakości spełniających warunki ekoschematu zostanie określona w przepisach krajowych.

Stawki do ekoschematów obszarowych na 2027 r.

Komitet Monitorujący Plan Strategiczny WPR w połowie sierpnia br. zaopiniował pozytywnie planowane przez resort rolnictwa stawki do ekoschematów na 2027 r.

W przypadku ekoschematów „Rolnictwo węglowe” i zarządzanie składnikami odżywczymi” ministerstwo planuje następujące stawki:

ekstensywne użytkowanie TUZ z obsadą zwierząt – 112,35 euro/ha;
międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe – 112,35 euro/ha;
plan nawożenia – wariant podstawowy – 22,47 euro/ha;
plan nawożenia z wapnowaniem – 67,41 euro/ha;
zróżnicowana struktura upraw – 67,41 euro/ha;
wymieszanie obornika z glebą w ciągu 12 godzin od aplikacji – 44,94 euro/ha;
stosowanie płynnych nawozów naturalnych metodami innymi niż rozbryzgowe – 67,41 euro/ha;
uproszczone systemy uprawy – 67,41 euro/ha;
wymieszanie słomy z glebą – 22,47 euro/ha.

W ekoschemacie „Obszary z roślinami miododajnymi” stawka ma wynieść 269,21 euro/ha.

W „Integrowanej produkcji roślin” stawki mają byc na poziomie:

uprawy sadownicze – 342,70 euro/ha;
uprawy jagodowe – 309,21 euro/ha;
uprawy rolnicze – 146,07 euro/ha;
uprawy warzyw – 309,21 euro/ha.

W ekoschemacie „Biologiczna uprawa” dopłaty wyniosą odpowiednio:

mikrobiologiczne środki ochrony roślin – 89,89 euro/ha;
nawozowe produkty mikrobiologiczne – 22,47 euro/ha.

Z kolei za realizację ekoschematu „Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych” stawka ma być na poziomie 63,15 euro/ha, a za „Grunty wyłączone z produkcji” – 126,52 euro/ha.

Stawki ekoschematu dotyczącego stosowania materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mają wynieść:

zboża i ich mieszanki – 26,74 euro/ha;
rośliny strączkowe – 43,37 euro/ha;
ziemniaki – 112,13 euro/ha.
Ekoschematy dobrostanowe.

Stawki dla loch zaplanowano na poziomie:

zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% – 180,06 euro/szt.;
zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 50% – 429,37 euro/szt.;
ściółka – 71,72 euro/szt.;
odsadzanie prosiąt – 121,02 euro/szt.

Dla tuczników zaplanowano:

zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% – 91,07 euro/szt.;
zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 50% – 136,60 euro/szt.;
ściółka – 132,62 euro/szt.;
cykl zamknięty – dodatkowa płatność do tucznika – 68,30 euro/szt.

Planowane stawki dla krów mlecznych to:

wypas – 69,49 euro/szt.;
zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% – 154,51 euro/szt.;
zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 50% – 223,92 euro/szt.;
ściółka – 21,74 euro/szt.;
wybieg – 43,48 euro/szt.;
odsadzanie cieląt – 36,96 euro/szt.

Dla krów mamek stawki mają wynieść:

zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% – 82,78 euro/szt.;
zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 50% – 209,26 euro/szt.;
ściółka – 20,09 euro/szt.;
wybieg – 33,49 euro/szt.;
wypas – 33,49 euro/szt.;
system otwarty – 87,38 euro/szt.

Dla bydła opasowego wyniosą:

zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% – 26,39 euro/szt.;
zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 50% – 65,99 euro/szt.;
ściółka – 28,83 euro/szt.;
wybieg – 89,69 euro/szt.;
wypas – 92,89 euro/szt.

Pozostałe planowane na 2027 rok stawki dobrostanowe wynoszą:

owce – 356,15 euro/szt.;
kozy – 344,88 euro/szt.;
kury nioski – 224,73 euro/szt.;
kurczęta brojlery – podstawowy zestaw wymogów – 6,07 euro/szt.;
indyki przeznaczone na produkcję mięsa – podstawowy zestaw wymogów – 21,43 euro/szt.;
konie – zwiększona powierzchnia bytowa – 125,28 euro/szt.;
konie – system otwarty – 56,71 euro/szt.