Na popularne dotacje zabrakło pieniędzy. Minister rolnictwa przesuwa miliony złotych

W ramach „Inwestycji przyczyniających się do ochrony środowiska i klimatu” przeprowadzono jeden nabór wniosków – między 23 października a 20 listopada 2024 r. Rolnicy złożyli ponad 28 tys. wniosków na kwotę około 5,8 mld zł. Pierwotny budżet interwencji wynosił około 930 mln  zł, co oznaczało, że pokrywał zapotrzebowanie jedynie w około 16%. W ubiegłym roku ministerstwo rolnictwa zwiększyło budżet tego działania do około 420 mln euro, czyli praktycznie podwajając budżet pierwotny, co pozwoliło pokryć zapotrzebowanie na poziomie 31%.

Pomimo zwiększenia budżetu kilkanaście tysięcy wniosków w dalszym ciągu nie mieści się w dostępnym limicie. W związku z tym zaproponowano zwiększenie puli na to działanie o 248 mln euro, co pozwoli na obsłużenie kolejnych 4,6 tys. wniosków z naboru 2024 r. Tę zmianę, podobnie jak inne, pozytywnie zaopiniował pod koniec sierpnia Komitet Monitorujący PS dla WPR.

Zasilono młodych i scalanie

W naborze na „Premie dla młodych rolników”, który odbył się w okresie od 1 czerwca do końca lipca br., złożono zdecydowanie więcej wniosków o przyznanie pomocy niż w latach poprzednich. Wynikało to m.in. z podwyższenia do 300 tys. zł premii dla rolników przewidujących rozwój produkcji zwierzęcej. Zapotrzebowanie na środki wynikające ze złożonych wniosków przekracza dostępny limit o ponad 210 mln euro. Na tym etapie zaproponowano zasilenie bud­żetu tego działania o 165 mln euro. Dzięki temu wsparciem zostanie objętych dodatkowo około 2,7 tys. młodych rolników.

Zwiększenia środków wymaga także działanie „Scalanie gruntów wraz z zagospodarowaniem poscaleniowym”. W pierwszej turze naborów złożono wnioski na 95% alokacji, z czego wykorzystano około 78%. Do przeprowadzenia kolejnej tury naborów potrzebne jest odpowiednie zwiększenie budżetu interwencji. Ze względu na długotrwałość realizacji inwestycji i kończący się w 2029 r. okres wdrażania tej interwencji, jakiekolwiek ewentualne zwiększenie budżetu tej interwencji musi nastąpić jak najszybciej, tak aby nabory mogły zostać przeprowadzone jeszcze w tym roku. Zaproponowano więc zasilenie tej interwencji kwotą 25,2 mln euro.

Więcej na dotacje i tanie kredyty

Wśród programów pomocy, w których zapotrzebowanie na środki przekracza dostępność, znajdują się także „Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność” w postaci dotacji. Na to działanie przeprowadzono po jednym naborze wniosków w każdym obszarze wsparcia:

• obszar A: Rozwiązania z zakresu rolnictwa precyzyjnego w budynkach lub budowlach służących produkcji zwierzęcej;
• obszar B: Operacje związane z produkcją ekologiczną;
• obszar C: Przechowalnictwo, poprawa jakości i przedłużanie trwałości produktów oraz przygotowanie do sprzedaży;
• obszar D: Zakup specjalistycznych maszyn i urządzeń do zbioru.

Na inwestycje w przechowalnictwo i przygotowanie do sprzedaży brakuje 400 mln zł, a na maszyny do zbioru produktów rolnych – 560 mln zł. Zasilony kwotą 15 mln euro zostanie jedynie obszar C.

Z kolei w przypadku wsparcia w postaci instrumentów finansowych na powyższe inwestycje za pośrednictwem Funduszu Gwarancji Rolnych udzielone gwarancje do kredytów przekroczyły już 1 mld zł.

Bank Gospodarstwa Krajowego, wraz z innymi bankami obsługującymi to wsparcie, zostaną zasilone kwotą 65 mln euro, co umożliwi im w kolejnych latach wdrażanie FGR Plus i dostęp rolnikom do taniego kapitału. Akcja kredytowa będzie uzupełniona pieniędzmi uruchomionymi ze środków PROW 2014–2020, które wróciły do budżetu. Będą to niskooprocentowane kredyty dla rolników na bieżące wydatki w gospodarstwie rolnym. Mają być uruchomione w IV kwartale  br. Maksymalna kwota kredytu dla jednego kredytobiorcy wyniesie 200 tys. zł. Kredyt będzie udzielany na okres do trzech lat.

Wsparcie obejmie gwarancję do 80% pozostającej do spłaty kwoty kapitału kredytu oraz dopłatę do oprocentowania. Przez pierwsze dwa lata ich oprocentowanie nie przekroczy 2% dla młodych rolników i 3% dla pozostałych. W pierwszej kolejności będą mogli z nich skorzystać rolnicy, którzy nie otrzymali nisko­oprocentowanego kredytu obrotowego objętego gwarancją Funduszu Gwarancji Rolnych. O nowy kredyt z gwarancją i dopłatą do oprocentowania nie będzie mógł ubiegać się rolnik, który nadal spłaca kredyt obrotowy z gwarancją FGR.

80 mln euro na nowe działanie

Ponadto Komitet Monitorujący PS WPR zaproponował wprowadzenie nowej interwencji: „Inwestycje wspierające odporność gospodarstw rolnych”. Pieniądze na sfinansowanie tego działania (80 mln euro) mają pochodzić z takich działań, jak: „Inwestycje w gospodarstwach rolnych w zakresie OZE i poprawy efektywności energetycznej”, „Inwestycje zapobiegające rozprzestrzenianiu się ASF” oraz „Inwestycje poprawiające dobrostan bydła i świń”. Tegoroczne nabory na te trzy działania są ostatnimi w ramach tego okresu programowania WPR.

Niewykorzystane pieniądze

Zakładając, że zainteresowanie wnioskodawców w tej turze naborów będzie porównywalne z dotychczasowym, z działania wspierającego inwestycje w OZE zostanie niewykorzystane 87 mln euro, z inwestycji zapobiegających ASF – 18,5 mln euro, a z inwestycji poprawiających dobrostan – 168 mln euro. Te pieniądze mają sfinansować nie tylko to nowe działanie, ale także realizację działań, o których wspomniano wcześniej. Zasilą je także niewykorzystane pieniądze z takich działań, jak:

• „Rozwój małych gospodarstw” z którego zostanie 120,3 mln euro i na który nie są już planowane kolejne nabory;
• „Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – w gospodarstwie i poza gospodarstwem”, z którego zostanie łącznie 90 mln euro;
• „Rozwój usług na rzecz rolnictwa i leśnictwa” (instrumenty finansowe), z którego zostanie 25 mln euro;
• „Dopłaty do składek ubezpieczenia zwierząt gospodarskich”, z których zostanie 30 mln euro;
• „Dofinansowanie Funduszy Wzajemnościowych”, które zostanie pilotażowo uruchomione w 2027 r. i na które zmniejszono budżet o 36 mln euro;
• „Tworzenie i rozwój organizacji producentów i grup producentów rolnych” (14 mln euro) – dotychczasowe nabory wniosków obciążają budżet na to działanie jedynie w około 8%. Zakładając, że w latach 2026 i 2027 nastąpi dalszy wzrost zainteresowania, aktualny budżet zostanie wykorzystany tylko w około 40%;
• „Promowanie, informowanie i marketing dotyczący żywności wytwarzanej w ramach systemów jakości żywności” (17 mln euro);
• „Rozwój współpracy producentów w ramach systemów jakości żywności” (11 mln euro).

Magdalena Szymańska