AGF Nitrogen zatrzymuje produkcję nawozów. Kolejne linie zagrożone
Europejski przemysł nawozowy ponownie znalazł się pod silną presją. Rosnące ceny gazu ziemnego i słaby popyt sprawiają, że producentom coraz trudniej utrzymać opłacalność produkcji amoniaku, podstawowego surowca wykorzystywanego do wytwarzania nawozów azotowych.
Jak poinformował 4 listopada Reuters, AGF Nitrogen, drugi co do wielkości producent amoniaku i nawozów w Europie, już zatrzymał część swoich instalacji. Koncern nie wyklucza kolejnych przestojów w najbliższych tygodniach.
Prezes spółki Petr Cingr przyznał w rozmowie z agencją, że należące do grupy zakłady azotowe pracują obecnie przy wykorzystaniu około 80–85 proc. mocy, co odpowiada ich technologicznemu minimum.
Firma zatrzymała jedną linię produkcyjną we Francji, a kolejna pracuje z przerwami. W części zakładów położonych blisko portów zdecydowano się ograniczyć własną produkcję amoniaku i zastępować go importowanym surowcem.
To jednak może nie wystarczyć. Cingr ostrzegł, że jeśli odbiorcy nie zaczną kupować nawozów, w ciągu kilku tygodni konieczne może być wyłączenie kolejnych instalacji. Problemem staje się bowiem nie tylko wysoki koszt produkcji, ale również brak miejsca na magazynowanie niesprzedanych produktów.
Gaz podrożał trzykrotnie. Produkcja nawozów coraz droższa
Największym problemem europejskich producentów nawozów są ceny gazu ziemnego. Jest on wykorzystywany zarówno jako surowiec do produkcji amoniaku, jak i źródło energii.
Na początku listopada europejskie ceny gazu przekroczyły 100 euro/MWh. W środę 4 listopada spadły do około 90 euro/MWh, ale nadal były mniej więcej trzykrotnie wyższe niż przed eskalacją konfliktu na Bliskim Wschodzie pod koniec lutego.
Na wzrost cen wpływają zakłócenia dostaw związane z konfliktami w Ukrainie i na Bliskim Wschodzie, w tym ograniczenia transportu przez cieśninę Ormuz. Dla zakładów azotowych to szczególnie dotkliwy problem. Im droższy gaz, tym wyższy koszt wytwarzania amoniaku, a w konsekwencji nawozów.
AGF Nitrogen zużywa rocznie około 30 TWh gazu ziemnego. Tak duże zapotrzebowanie sprawia, że nawet niewielka zmiana jego ceny ma ogromny wpływ na koszty działalności koncernu.
Rolnicy ograniczyli zakupy nawozów. Fabryki nie mają komu sprzedawać
Wysokie koszty gazu to tylko jedna strona problemu. Drugą jest spadek popytu. Jak przyznał Cingr, zakupy nawozów przez rolników spadły do niewielkiej części normalnego poziomu. Wielu rolników odkłada decyzje zakupowe, ponieważ nawozy są dla nich zbyt drogie. Jednocześnie popyt przemysłowy, przede wszystkim na amoniak, zmniejszył się o około połowę.
W efekcie fabryki znalazły się w trudnym położeniu. Z jednej strony ponoszą coraz większe koszty produkcji, a z drugiej nie mają wystarczającej liczby odbiorców. Wyłączanie instalacji nie jest przy tym prostym rozwiązaniem. Według Cingra ponowne uruchomienie jednej linii może kosztować kilka milionów euro.
To jeden z największych producentów nawozów w Europie
Skala działalności AGF Nitrogen pokazuje, dlaczego jego problemy mogą mieć znaczenie dla całego europejskiego rynku. Koncern posiada osiem linii produkcji amoniaku zlokalizowanych we Francji, Niemczech, Słowacji i Austrii.
Roczne zdolności produkcyjne grupy wynoszą około 3,5 mln ton amoniaku oraz 7 mln ton nawozów. Według szacunków przedstawionych przez prezesa odpowiada ona za około 20 proc. europejskiego rynku.
AGF Nitrogen należy do czeskiej grupy Agrofert, która prowadzi działalność w przemyśle chemicznym, rolnictwie i przetwórstwie spożywczym.
Koncern wstrzymuje również część projektów inwestycyjnych, czekając na poprawę długoterminowych perspektyw europejskiego przemysłu.
Inne zakłady też ograniczają produkcję. Setki tysięcy ton amoniaku mniej
Problemy nie dotyczą wyłącznie AGF Nitrogen. O ograniczeniach produkcji informował również norweski koncern Yara International, jeden z największych producentów nawozów na świecie.
W raporcie opublikowanym 22 października firma podała, że w trzecim kwartale 2026 roku ograniczyła produkcję o 150 tys. ton amoniaku i 115 tys. ton gotowych produktów nawozowych. Cięcia dotyczyły przede wszystkim zakładu w Ferrarze we Włoszech.
Do 16 października skala ograniczeń wzrosła. W ujęciu kwartalnego tempa produkcji odpowiadała już około 270 tys. ton amoniaku i 140 tys. ton produktów gotowych. Yara wyjaśnia, że przy obecnych cenach gazu część amoniaku bardziej opłaca się sprowadzać niż wytwarzać w europejskich fabrykach.
Jednocześnie koncern zaznacza, że dzięki rozbudowanej sieci zakładów i możliwościom importu może ograniczać własną produkcję amoniaku bez proporcjonalnego zmniejszania podaży gotowych nawozów.
Litewska Achema od lat pracuje poniżej pełnych mocy
Z wysokimi kosztami gazu zmaga się także litewska Achema, producent nawozów azotowych z Janowa. W lipcu 2026 roku przedstawiciele przedsiębiorstwa informowali, że zakład pracuje poniżej pełnych mocy już od jesieni 2021 roku.
Powodem są ceny gazu ziemnego oraz rosnące koszty uprawnień do emisji CO2. Według firmy powrót do pełnej produkcji będzie możliwy dopiero wtedy, gdy ceny nawozów pozwolą pokryć podstawowe wydatki na gaz i emisje.
Achema szacowała, że przy pracy jednej instalacji amoniaku tegoroczne koszty uprawnień do emisji wyniosłyby około 34 mln euro. Przy pełnym wykorzystaniu mocy wzrosłyby do około 84 mln euro.
Zakład ma za sobą również poważne przestoje. W 2025 roku na kilka miesięcy całkowicie zatrzymał produkcję amoniaku, a następnie wznowił ją w ograniczonym zakresie.
Producenci nawozów chcą interwencji Unii Europejskiej
Prezes AGF Nitrogen uważa, że bez zmian w polityce energetycznej i przemysłowej europejskie zakłady będą miały coraz większe trudności z konkurowaniem z producentami spoza UE.
Cingr apeluje między innymi o wprowadzenie limitów cen gazu dla przemysłu oraz zmniejszenie obciążeń związanych z zakupem uprawnień do emisji CO2 w sektorach uznawanych za strategiczne.
Jego zdaniem pomocne mogłoby być również wsparcie państw dla rolników kupujących nawozy. Pozwoliłoby to zwiększyć popyt i ograniczyć ryzyko kolejnych wyłączeń produkcji.
Koncern zwraca uwagę, że problemy mają charakter nie tylko przejściowy. Europejski przemysł chemiczny od dłuższego czasu traci odbiorców i ogranicza działalność, co dodatkowo zmniejsza zapotrzebowanie na amoniak.
Grupa Azoty też pod presją. Gaz droższy o 95%, rolnicy kupują mniej nawozów
Problemy europejskiego przemysłu nawozowego odczuwa również Grupa Azoty, największy producent nawozów w Polsce. W opublikowanych 5 listopada szacunkowych wynikach finansowych spółka poinformowała, że w III kwartale 2026 roku zanotowała 25 mln zł ujemnego wyniku EBITDA. Szczególnie trudna sytuacja panowała w segmencie nawozowym, gdzie marża EBITDA wyniosła minus 7,9%, a sprzedaż nawozów była o 9% niższa niż przed rokiem.
Największym obciążeniem okazały się ceny gazu ziemnego. W III kwartale jego średnie notowania na europejskim rynku TTF wyniosły 63,4 euro/MWh, czyli aż o 95% więcej niż rok wcześniej. Jednocześnie rolnicy ograniczali zakupy nawozów ze względu na ich wysokie ceny i niską opłacalność produkcji rolnej.
– Choć wysokie ceny gazu znacząco zwiększają koszty naszej działalności, nie możemy w pełni przenosić tych obciążeń na ceny nawozów. Ograniczają to realia rynkowe i sytuacja ekonomiczna gospodarstw rolnych, które również zmagają się z niskimi cenami swoich produktów i rosnącą presją kosztową – wyjaśnia Piotr Szajczyk, wiceprezes Grupy Azoty.
Spółka przyznaje, że polscy rolnicy wchodzą w kolejny sezon nawozowy z niewielkimi dotychczasowymi zakupami. Dlatego koncentruje produkcję na nawozach, których wytwarzanie i sprzedaż są obecnie najbardziej opłacalne. Jednocześnie zapewnia, że utrzymanie dostępności nawozów na krajowym rynku pozostaje jej priorytetem. Jak zaznacza wiceprezes Szajczyk, zatrzymywanie i ponowne uruchamianie instalacji, szczególnie zimą, generuje dodatkowe koszty i problemy technologiczne.
Kamila Szałaj
