Zmiany klimatu mogą mocno uderzyć w europejskie mleczarstwo. Rabobank prognozuje, że do 2050 roku straty mleka spowodowane upałami w analizowanych regionach UE wzrosną z 4,5 mln t do ok. 12,2 mln t rocznie. Najbardziej zagrożone są gospodarstwa w południowej i środkowej Europie.
Coraz wyższe temperatury będą stanowić poważne wyzwanie dla europejskich hodowców bydła mlecznego. Krowy źle znoszą upały, a stres cieplny szybko odbija się na ich produkcyjności. Zwierzęta mniej jedzą, przez co spada ich wydajność mleczna. Problem może dotyczyć również dobrostanu krów i przebiegu laktacji, a w konsekwencji regularności dostaw surowca do mleczarni.
Według analizy Rabobanku, na którą powołuje się Agriland, roczne straty mleka związane z wysokimi temperaturami w badanych regionach UE mogą wzrosnąć z 4,5 mln t do ok. 12,2 mln t w 2050 r. Oznacza to wzrost o 171 proc. w porównaniu z obecnym poziomem.
Które regiony Europy stracą najwięcej mleka przez upały?
Nie wszystkie europejskie gospodarstwa mleczne będą w takim samym stopniu narażone na skutki ocieplenia klimatu. Jak wynika z prognoz, najtrudniejsza sytuacja może wystąpić w północnych Włoszech, południowych Niemczech, środkowej i południowej Francji oraz Hiszpanii.
W tych regionach krowy będą doświadczać coraz dłuższych okresów stresu cieplnego, ponieważ wysoka temperatura i wilgotność powietrza utrudniają zwierzętom oddawanie nadmiaru ciepła. W rezultacie ograniczają pobieranie paszy, a to przekłada się na mniejszą produkcję mleka.
Problem nie kończy się jednak na spadku wydajności krów. Wysokie temperatury oznaczają również dodatkowe wydatki na chłodzenie obór i utrzymanie zwierząt. Mogą też powodować problemy z wykorzystaniem mocy produkcyjnych mleczarni, które potrzebują regularnych dostaw surowca.
Irlandzkie mleczarstwo ma przewagę nad południem Europy
Znacznie lepsze perspektywy mają gospodarstwa położone w północnej Europie i regionach nadmorskich. Przykładem jest Irlandia, której gospodarstwa korzystają z łagodniejszego klimatu oceanicznego.
Południowa część kraju, produkująca ok. 6,2 mln ton mleka rocznie, jest trzecim co do wielkości obszarem produkcyjnym uwzględnionym w analizie. Rabobank prognozuje tam dodatkowe straty związane z upałami na poziomie zaledwie 0,3 proc. produkcji.
To znacznie mniej niż w kontynentalnych regionach Europy, gdzie latem częściej występują ekstremalne temperatury, a łagodniejszy klimat ogranicza ryzyko silnego stresu cieplnego u krów i pozwala utrzymać bardziej stabilną produkcję mleka.
Wentylatory i zraszacze mogą ograniczyć straty mleka
Rabobank wskazuje, że hodowcy nie są bezradni wobec rosnących temperatur. Konieczne będzie jednak dostosowanie budynków inwentarskich i sposobu utrzymania bydła do nowych warunków klimatycznych.
Jednym z najważniejszych rozwiązań jest poprawa chłodzenia obór. Pomóc mogą wentylatory, systemy wentylacji tunelowej, zraszacze oraz konstrukcje zapewniające zwierzętom cień. Podstawowe inwestycje w systemy chłodzenia budynków dla bydła mlecznego mogą kosztować średnio ok. 30 tys. euro na gospodarstwo.
Opłacalność takich nakładów będzie zależała m.in. od wielkości stada i ilości mleka, którą uda się dzięki nim odzyskać. W gospodarstwach o dużej skali produkcji ograniczenie strat wydajności może mieć istotne znaczenie dla wyniku ekonomicznego.
Zmiany w żywieniu i hodowli bydła
Samo wyposażenie obory w urządzenia chłodzące może nie wystarczyć. Rabobank zwraca również uwagę na konieczność dostosowania letniego żywienia krów. Odpowiednio zmodyfikowane dawki pokarmowe mogą pomóc ograniczyć ilość ciepła wytwarzanego przez organizm zwierzęcia podczas trawienia i przemiany materii.
Ważna będzie także genetyka. W przyszłości hodowcy powinni zwracać większą uwagę na odporność zwierząt na wysokie temperatury i uwzględniać tę cechę przy wyborze buhajów oraz planowaniu kojarzeń.
Mleczarnie również powinny inwestować w adaptację gospodarstw
Zdaniem Rabobanku za dostosowanie produkcji mleka do zmian klimatu nie powinni odpowiadać wyłącznie hodowcy, a wsparcie powinny zapewnić również spółdzielnie mleczarskie i firmy przetwórcze.
Zakłady mleczarskie potrzebują stałych dostaw surowca, aby efektywnie wykorzystywać kosztowną infrastrukturę. Jeżeli gospodarstwa będą produkować coraz mniej mleka podczas upałów, problem odczują również przetwórcy.
Dlatego Rabobank proponuje, aby mleczarnie wykorzystywały istniejące programy wsparcia dobrostanu zwierząt i zrównoważonego rozwoju do finansowania inwestycji w gospodarstwach. Pomoc mogłaby obejmować dotacje na systemy chłodzenia, doradztwo techniczne oraz dodatkowe zachęty finansowe dla dostawców mleka.
Trzeba jednak pamiętać, że prognoza Rabobanku zakłada brak zmian w wielkości stad, wydajności krów, genetyce i wyposażeniu gospodarstw w systemy chłodzenia. W praktyce odpowiednio wczesne inwestycje i dostosowanie hodowli mogą więc ograniczyć skalę przewidywanych strat.
oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. dairynews.today
