26 euro/t buraków kontraktowanych i 40 zł/t burakó nadwyżkowych
Sprawa warunków kontraktacji buraków cukrowych na kampanię 2027/2028 trafiła do Sejmu za sprawą interpelacji posłanki Magdaleny Filipek-Sobczak. W piśmie zwróciła ona uwagę na propozycję przedstawioną 24 sierpnia przez Zarząd Krajowej Grupy Spożywczej SA Radzie Związków Plantatorów Buraka Cukrowego.
KGS zaproponowała wówczas 26 euro/t buraków kontraktowanych oraz 40 zł/t buraków nadwyżkowych. Do 26 euro miałaby zostać również obniżona podstawa służąca do wyliczania premii za wczesne i późne dostawy. Zaproponowano także zwiększenie kosztu obsługi kompleksowej do 8 zł/t.
Plantatorów szczególnie zaniepokoiła możliwość ograniczenia powierzchni kontraktacji nawet o 10 proc. względem obecnego roku.
Plantatorzy obawiają się spadku opłacalności
W interpelacji posłanka wskazała, że proponowane warunki spotkały się ze zdecydowanym sprzeciwem przedstawicieli plantatorów.
– Zwracają oni uwagę przede wszystkim na rosnące koszty produkcji, w tym koszty środków ochrony roślin, nawożenia, paliwa, energii, pracy oraz usług rolniczych – napisano w interpelacji.
Jej autorka zwróciła także uwagę, że według informacji przekazywanych przez plantatorów warunki proponowane przez KGS mogą być mniej korzystne niż te oferowane przez inne cukrownie działające w Polsce.
Poseł pytała również, z czego wynika ograniczenie kontraktacji i czy rząd zamierza podjąć działania w celu ochrony opłacalności uprawy buraków.
Teraz Ministerstwo Aktywów Państwowych oraz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawiły swoje stanowiska.
KGS: cena cukru spada, a spółka jest pod presją finansową
Ministerstwo Aktywów Państwowych podkreśla, że warunki przedstawione plantatorom nie są jeszcze ostateczne.
– Przedstawionych propozycji nie należy traktować jako warunków uzgodnionych między stronami, lecz jako wstępne stanowisko KGS S.A., oparte na rachunku ekonomicznym oraz realiach rynkowych, podlegające dalszym negocjacjom – czytamy w odpowiedzi.
Według wyjaśnień KGS głównym problemem jest obecna sytuacja na rynku cukru. Ministerstwo podało, że według danych Komisji Europejskiej średnia cena cukru białego w UE wynosiła w kwietniu 2026 r. 502 euro/t, wobec 540 euro/t rok wcześniej, co oznacza spadek o ok. 7 proc.
Z kolei w Polsce średnia cena sprzedaży cukru konfekcjonowanego w opakowaniach 1 kg wynosiła w marcu 2026 r. ok. 2,18 zł/kg, czyli o ok. 4 proc. mniej niż rok wcześniej.
KGS wskazuje przy tym na swoją sytuację finansową. W roku obrotowym 2024/2025 spółka odnotowała 305,8 mln zł straty netto. Plan rzeczowo-finansowy na rok 2025/2026 również zakłada ujemny wynik.
– Zgodnie z prognozami tendencja ta utrzyma się także w kolejnych okresach, co wymusza podejmowanie działań zmierzających do optymalizacji kosztów we wszystkich obszarach działalności – wyjaśnia MAP.
KGS nie wyklucza zmiany planu ograniczenia kontraktacji
Jednocześnie okazuje się, że zapowiadane ograniczenie kontraktacji o 10 proc. również nie jest przesądzone. KGS wyjaśniła, że jest to propozycja wstępna, a ostateczny poziom kontraktacji zostanie ustalony po dalszych analizach i rozmowach z plantatorami.
Spółka podała przy tym konkretne dane dotyczące produkcji cukru. W 2024 r. rzeczywista produkcja cukru była o 9 proc. wyższa od poziomu wynikającego z zakontraktowanej ilości buraków, a w kolejnym roku różnica wyniosła już 12 proc.
W bieżącej kampanii 2026/2027 KGS szacuje natomiast, że produkcja będzie około 4 proc. wyższa od poziomu wynikającego z kontraktacji.
– Istotne znaczenie dla utrzymania bądź wycofania propozycji ograniczenia kontraktacji będzie miała ostateczna różnica pomiędzy zakładaną a faktyczną wielkością produkcji cukru w bieżącej kampanii – poinformowało MAP.
To oznacza, że ostateczna decyzja w sprawie powierzchni kontraktacji na 2027 r. może jeszcze ulec zmianie.
Cena 26 euro nie oznacza całkowitego rozliczenia z plantatorem
KGS zwraca również uwagę na mechanizm dodatkowego świadczenia dla plantatorów. Jeżeli średnia cena sprzedaży cukru w roku gospodarczym 2027/2028 przekroczy 444 euro/t, nadwyżka ma być dzielona między spółkę i plantatorów po połowie.
– Jeżeli średnia cena sprzedaży cukru w roku gospodarczym 2027/2028 przekroczy poziom 444 euro za tonę, Spółka dokona podziału nadwyżki z plantatorami w proporcji 50/50 – poinformowało MAP.
W praktyce oznacza to, że cena bazowa buraków nie jest jedynym elementem przyszłego rozliczenia, ponieważ ostateczne przychody plantatora mogą być wyższe, jeżeli ceny cukru wzrosną.
Czy KGS płaci mniej niż zagraniczne cukrownie?
Jedno z pytań interpelacji dotyczyło porównania warunków KGS z ofertami innych cukrowni działających w Polsce.
KGS nie ma – jak przekazano w odpowiedzi MAP – oficjalnych informacji o warunkach proponowanych przez konkurencję.
Spółka twierdzi jednak, że na podstawie dostępnych publicznie informacji ceny oferowane na 2027 r. przez zagraniczne koncerny cukrownicze działające w Polsce wynoszą ok. 25–26 euro netto/t. KGS podkreśla jednocześnie, że cena buraków kontraktowanych oferowana przez nią na 2026 r. była – według spółki – najwyższa w Polsce.
Polska produkuje więcej cukru, niż zużywa
Ministerstwo Rolnictwa w swojej odpowiedzi wskazuje, że Polska jest obecnie trzecim producentem cukru w Unii Europejskiej, po Francji i Niemczech. Krajowa produkcja przewyższa zużycie, które MRiRW szacuje na ok. 1,8 mln ton rocznie.
W dwóch poprzednich sezonach produkcja była rekordowa:
- 2024/2025 – 2,58 mln ton cukru,
- 2025/2026 – 2,57 mln ton.
W bieżącym sezonie 2026/2027 produkcja ma spaść do 2,0–2,1 mln ton, czyli ok. 20 proc. mniej rok do roku.
Powodem jest przede wszystkim mniejszy areał buraków, który spadł o 10 proc. r/r, oraz niższe plony. MRiRW szacuje je na 65–67 t/ha, czyli poziom zbliżony do średniej wieloletniej, ale o 7–10 proc. niższy niż rekordowe 72 t/ha uzyskane w poprzednim sezonie.
Zapasy cukru w Polsce są bardzo wysokie
Resort rolnictwa wskazuje również na problem zapasów. W pierwszym kwartale 2026 r. zapasy cukru w Polsce wyniosły według GUS 1,6 mln ton i były o 11,7 proc. wyższe niż rok wcześniej.
Jeszcze większa różnica pojawia się przy porównaniu ze średnimi z wcześniejszych lat. Zapasy były:
- o 25,7 proc. wyższe od średniej trzyletniej,
- o 36,6 proc. wyższe od średniej pięcioletniej.
W ciągu trzech lat zapasy wzrosły o 478,4 tys. ton, a w ciągu pięciu lat o 605,4 tys. ton. Co ważne, stało się to mimo intensyfikacji eksportu i ograniczenia importu, ponieważ to właśnie duże zapasy cukru MRiRW wskazuje jako jeden z powodów, dla których może dochodzić do ograniczania kontraktacji buraków.
W UE produkcja cukru również spada
Jak się okazuje, problem nadpodaży nie dotyczy wyłącznie Polski. Według szacunków Komisji Europejskiej produkcja cukru w UE w sezonach 2024/2025 i 2025/2026 wynosiła po 16,6 mln ton. W sezonie 2026/2027 ma natomiast spaść do 13,4 mln ton, czyli o ok. 19 proc. Spadek wynika przede wszystkim z mniejszej produkcji buraków we Francji i Niemczech. Tymczasem zużycie cukru w UE szacowane jest na 13,3–13,6 mln ton.
Cena buraków spadła już wcześniej
MRiRW przypomina, że niższe ceny buraków są już widoczne w kontraktacji na bieżący sezon. Na sezon 2026/2027 przemysł cukrowniczy kontraktował buraki po cenach bazowych na poziomie 28-32 euro/t, podczas gdy w sezonie 2025/2026 było to 30-35 euro/t. Jednocześnie resort zaznacza, że negocjacje dotyczące sezonu 2027/2028 nadal trwają.
– Rada Związków Plantatorów Buraka Cukrowego przy Krajowej Grupie Spożywczej S.A. odbyła dotychczas tylko jedno spotkanie uzgodnieniowe, a kolejne zostało zaplanowane na październik br. – poinformowało MRiRW.
Oznacza to, że 26 euro/t zaproponowane przez KGS nie jest jeszcze ostateczną ceną.
Koszty produkcji buraków nie wzrosły znacząco
W interpelacji zwracano uwagę na rosnące koszty produkcji. MRiRW podało jednak, że według analiz IERiGŻ-PIB w pierwszej połowie 2026 r. koszty produkcji buraków były zbliżone do średnich kosztów z 2025 r. Wskaźnik zmiany kosztów wyniósł 1,01, czyli koszty były średnio na poziomie 101 proc. średnich kosztów z 2025 r. Resort wskazuje również, że w latach 2023–2025 uprawa buraków cukrowych w Polsce, po uwzględnieniu dopłat, była dochodowa, a dane dotyczące dochodowości za 2026 r. mają być dostępne w grudniu.
Plantatorzy dostają także dopłatę do buraków
MRiRW przypomina, że buraki cukrowe są objęte płatnością związaną z produkcją. W latach 2015-2019 Polska mogła przeznaczać na to wsparcie 82-83 mln euro rocznie, natomiast w latach 2020-2025 było to ok. 73,6 mln euro rocznie. Z kolei w 2025 r. płatność do buraka cukrowego wyniosła 1284,14 zł/ha.
Resort zaznacza przy tym, że wysokość płatności zależy od powierzchni upraw, ponieważ im większy areał buraków, tym niższa stawka przypadająca na hektar, a przy mniejszym areale stawka rośnie.
UOKiK sprawdza jednego z producentów cukru
Ministerstwo poinformowało również, że w przypadku podejrzenia praktyk naruszających zasady uczciwej konkurencji może zwrócić się do prezesa UOKiK o podjęcie działań.
– Aktualnie Prezes UOKiK prowadzi postępowanie wyjaśniające wobec jednego z producentów cukru, mające na celu wstępne ustalenie zasad współpracy z plantatorami buraka cukrowego, w szczególności w zakresie sposobu ustalania ceny za buraki cukrowe i warunków umów – poinformowało MRiRW, ale nie wskazało, którego producenta dotyczy postępowanie.
Negocjacje jeszcze się nie skończyły
Na dziś najważniejsza informacja dla plantatorów jest taka, że warunki przedstawione przez KGS 24 sierpnia nie są jeszcze ostateczne, spółka deklaruje dalsze rozmowy z plantatorami, a poziom kontraktacji na 2027 r. ma zostać ustalony po kolejnych analizach dotyczących podaży cukru.
Z jednej strony plantatorzy muszą więc liczyć się z presją na cenę buraków wynikającą z niższych cen cukru i wysokich zapasów. Z drugiej – zarówno KGS, jak i MRiRW podkreślają znaczenie stabilności sektora i potrzebę dalszej współpracy producentów buraków z cukrowniami.
Kolejne spotkanie Rady Związków Plantatorów Buraka Cukrowego z KGS ma odbyć się w październiku 2026 r. To właśnie tam mogą pojawić się konkretniejsze warunki kontraktacji na kampanię 2027/2028.
oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. sejm.gov.pl
